II FZ 792/18

Dnia 30 stycznia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 179/18 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. S. i B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia A. S. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 179/18, w którym odrzucono jego skargę kasacyjną wniesioną od wyroku tego Sądu z dnia 27 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi skarżącego i B. S. (skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 listopada 2017 r. w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności. W motywach orzeczenia Sąd podał, że w dniu 2 lipca 2018 r. odpis sentencji wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r. doręczony został pełnomocnikowi skarżących doradcy podatkowemu. Następnie, w piśmie z dnia 5 lipca 2018 r., pełnomocnik małżonków wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniosek powyższy złożony został jedynie w imieniu skarżącej. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 7 sierpnia 2018 r. W dniu 5 września 2018 r. doradca podatkowy wniósł w imieniu skarżących skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną za niedopuszczalną. Sąd wyjaśnił, że z art. 173 § 2 p.p.s.a. wynika, że warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej jest uprzednie doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Tym samym w stosunku do strony, która takiego wniosku nie złożyła, nie może rozpocząć biegu trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, liczony od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. W konsekwencji skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego musiała być uznana za niedopuszczalną ponieważ pełnomocnik skarżącego nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniosek taki złożony został jedynie przez pełnomocnika w imieniu skarżącej. Skarżący wywiódł od powyższego postanowienia zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i zasądzenie jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Postanowieniu zarzucił: wadliwą interpretację art. 178 w związku z art. 142 § 2 p.p.s.a. przez uznanie, że jego skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w związku z tym, iż jest odrębną stroną od swojej małżonki w postępowaniu oraz wadliwą interpretację art. 32 i art. 33 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe przyjęcie, że skarżący ma inne niż strona prawa procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W świetle art. 142 § 2 p.p.s.a. jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek. Użycie przez ustawodawcę partykuły "tylko" wyklucza możliwość uznania, że uzasadnienie doręczono innemu podmiotowi – np. innej stronie bądź uczestnikowi postępowania. Natomiast zgodnie z art. 173 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną może wnieść strona po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że wniosek o uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 27 czerwca 2018 r. złożyła wyłącznie – działająca przez pełnomocnika – skarżąca (zob. k. 33 akt sądowych). Okoliczności tej nie przeczy zresztą skarżący. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że z uwagi na treść art. 177 § 1 p.p.s.a. termin do zaskarżenia orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego otworzył się jedynie dla skarżącej, a nie jej męża. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, skargę kasacyjną wnosi się terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Natomiast zgodnie z art. 173 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną może wnieść strona po doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Skoro skarżący – ze względu na brak stosownego wniosku w tym zakresie – nie otrzymał odpisu wyroku, to nie był uprawniony do kwestionowania rozstrzygnięcia sądowego w drodze skargi kasacyjnej. Wniesiony przez niego środek odwoławczy został w konsekwencji zasadnie odrzucony, jako niedopuszczalny, w myśl art. 178 p.p.s.a. Bez wpływu na prezentowaną powyżej ocenę pozostają argumenty przywołane przez stronę w zażaleniu. Pozycja wspólnie opodatkowanych małżonków w postępowaniu przed organami podatkowymi, regulowana przepisami Ordynacji podatkowej, nie przekłada się na pozycję procesową małżonków w postępowaniu sądowoadministracyjnym, normowanym odrębnymi przepisami zawartymi w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sytuacji, gdy wniesione do sądu skargi dotyczą – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – tej samej decyzji, kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, stosownie do art. 51 p.p.s.a. Przewidziana w powołanym przepisie wielopodmiotowość po stronie skarżących i istniejące między nimi współuczestnictwo procesowe nie oznacza jednak, że czynności procesowe podejmowane przez jeden z podmiotów odnoszą skutek względem pozostałych, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie (zob. postanowienia NSA: z dnia 3 kwietnia 2015 r. II FZ 142/15; z dnia 25 sierpnia 2011 r., II FZ 375/11– treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżące podmioty mogą (lecz nie muszą) działać wspólnie w postępowaniu sądowym (np. wnosząc jedną skargę), ale nie tracą przy tym swojej odrębności, w tym sensie, że mogą podejmować czynności procesowe całkowicie samodzielnie, niezależnie od siebie. Na gruncie unormowań zawartych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak zatem podstaw prawnych do rozciągnięcia skutków czynności dokonanych w toku postępowania sądowego przez jednego ze współuczestników na pozostałych. Takich regulacji nie wskazał również autor zażalenia, przywołując jedynie art. 32 i art. 33 § 1 powołanej ustawy, tj. przepisy, które w żaden sposób nie uprawniają do wyciągania wniosków odnośnie do pozycji procesowej współuczestników. Pierwszy z przywołanych przepisów określa bowiem kto jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego (skarżący i organ), drugi zaś mówi o tym, że osoba, które brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Końcowo nadmienić można, że odrzucenie skargi kasacyjnej A. S. nie wpływa negatywnie na możność nadania dalszego biegu skardze kasacyjnej wniesionej przez jego małżonkę. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by kwestionowane postanowienie naruszało prawo i oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.