II OSK 1940/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 779/18 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 779/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z [...] października 2018 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...], na działce nr [...], położonej przy ul. [...] w O., uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Wojewody [...] na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 814 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w O., zaskarżając go w całości. Na podstawie art. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. wyrokowi zarzucono okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uczestniczyły wszystkie osoby, które były przez organy administracyjne obu instancji uznane za uczestników postępowania. Na podstawie przywołanego zarzutu, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że w obszarze oddziaływania znajduje się kilkanaście nieruchomości, w tym nieruchomość zabudowana blokiem mieszkalnym, pod zarządem Spółdzielni Mieszkaniowej w O. Spółdzielnia ta nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnik postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie zaistniała przesłanka nieważnościowa z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem – nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. NSA jak i doktryna prawa są zgodne, że nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (np. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r. III FSK 2822/21). Ponadto o "pozbawieniu możności obrony swych praw" można mówić wówczas, gdy zaistniałe uchybienie procesowe godzi bezpośrednio w uprawnienia danej osoby, która już jest stroną postępowania. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Wszystkie strony postępowania zostały przez sąd I instancji prawidłowo powiadomione o terminie rozprawy. Sąd wojewódzki słusznie uznał, że w sprawie stronami są: [...] sp. z o.o. w W. (inwestor), [...] i [...] spółka jawna w O., M. A., W. A., Stowarzyszenie [...] w O. i organ – Wojewoda [...]. Tym dwóm osobom, dwóm spółkom i stowarzyszeniu została doręczona decyzja organu odwoławczego. Pozostałe strony postępowania zostały poinformowane o wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] października 2018 r. przez publikację BIP (Biuletyn Informacji Publicznej) – poprzez zamieszczenie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w Starostwie Powiatowym w O. w trybie art. 49 k.p.a. Istotą regulacji zawartej w tym przepisie, z uwagi na udział znacznej liczby osób w postępowaniu administracyjnym jest odstępstwo od zasady oznaczania wszystkich stron postępowania oraz wprowadzenie fikcji doręczenia z uwagi na ekonomikę postępowania. Obwieszczenie, o którym mowa w art. 49 k.p.a., ma ten skutek, że każdy zainteresowany, kto uważa się za stronę postępowania, może dowiedzieć się o toczącym się postępowaniu i jego przebiegu, co umożliwia ewentualny czynny w nim udział. W związku z tym tylko do podmiotów zainteresowanych tym postępowaniem należy podjęcie czynności zapewniających im czynne uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym (postanowienie NSA z 26 czerwca 2020 r. II OSK 394/20). Na etapie postępowania administracyjnego Spółdzielnia Mieszkaniowa w O., na którą powołuje się skarżące kasacyjnie stowarzyszenie swojego akcesu do postępowania nie zgłosiła. Ponadto zauważyć należy, że zgłoszenia zarzutu nie wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, bądź sądowym bez swojej winy może dokonać wyłącznie ta osoba, która domaga się uczestnictwa w nim. Nie może sąd administracyjny, w sytuacji kiedy strony nie brały udziału w postępowaniu, z urzędu działać za strony, które mogą być niezainteresowane udziałem w postępowaniu, a jeżeli takie zainteresowanie wykażą, to w każdej chwili mogą złożyć stosowny wniosek. Uprawnieniami procesowymi rozporządza zawsze strona tego postępowania, inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i występowania w jej imieniu powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz.329) – orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.).