IV SA/Gl 691/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. przyznał E. G. (dalej: "skarżąca") świadczenie wychowawcze na dzieci N. G. i L. G. w kwocie po 500 zł na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Z kolei decyzją z dnia [...] r. ten sam organ uchylił świadczenie wychowawcze na dziecko L. G. od 1 października 2016 r. w związku z przekroczeniem przez rodzinę skarżącej ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania przedmiotowego świadczenia na pierwsze dziecko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. uchyliło powyższe rozstrzygnięcie i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe w związku z upływem okresu na jaki świadczenie zostało przyznane. Kolegium wskazało, że uchylenie bądź zmiana decyzji przyznającej świadczenie nie może nastąpić z mocą wsteczną. Następnie decyzją [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S. uznał, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko L. G. w okresie od 1 października 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. w kwocie 4 500 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zażądał zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 14 dni od uprawomocnienia się tej decyzji. W uzasadnieniu organ zacytował w całości przepis art. 25 art. ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm., dalej: "ustawa"), a następnie wskazał, że w związku z uzyskaniem prawa do zasiłku macierzyńskiego z ZUS po utracie zatrudnienia w firmie "A" sp. z o. o. i wykazaniem dochodu za wrzesień 2016 r. w kwocie 2 830,80 zł ponownie przeliczono dochód rodziny i ustalono, że dochód ten w przeliczeniu na jednego członka wyniósł 894,37 zł. Obliczając dochód na członka rodziny organ wliczył kolejno: dochód z zasiłku macierzyńskiego w wysokości 707,70 zł (2830,80: 4 osoby) oraz dochód z działalności gospodarczej męża skarżącej za 3 miesiące 2014 r. w kwocie 186,67 (2240,03 zł /3/4osby). Skarżąca wniosła odwołanie zarzucając wydanie powyższej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. - art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 19 pkt e ustawy poprzez jego niezastosowanie do obliczenia dochodu rodziny, co doprowadziło do błędnych ustaleń, że dochód ten w okresie objętym decyzją z [...] r. w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł 894,37 zł zamiast 707,70 zł; - art. 25 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na zakwalifikowaniu świadczenia wychowawczego pobieranego na L. G. , w okresie od 1 października 2016 r. do 30 czerwca 2017 r., jako świadczenia nienależnego, mimo braku wskazania jednoznacznej podstawy prawnej; - art. 156 § 1 pkt 3 Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do ponownego wydania decyzji administracyjnej. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu skarżąca podała, że w niniejszej sprawie już toczyło się postępowanie, w wyniku którego organ pierwszej instancji decyzją z [...] r. zmienił decyzję z [...] r. uchylając przyznane świadczenie wychowawcze na L. G. od 1 października 2016 r. Następnie decyzja ta została uchylona zaś postępowanie przed organem pierwszej instancji umorzone. Zdaniem skarżącej wszczęte obecnie postępowanie w sprawie, prowadzone pod tą samą co poprzednio sygn. akt winno zostać uchylone w całości, gdyż w sprawie zachodzi tożsamość podmiotu i przedmiotu rozstrzygnięcia. Celem postępowania było bowiem wyegzekwowanie od skarżącej tego samego obowiązku, a to zwrotu świadczenia wychowawczego na ww. dziecko za okres od 1 października 2016 do 30 czerwca 2017 r. Oznacza to, że ponowne rozstrzygnięcie w sprawie byłoby dotknięte wadą nieważności z uwagi na res iudicata. Nadto, w ocenie skarżącej, organ nieprawidłowo zaliczył do dochodu rodziny dochód z 2014 r. uzyskany przez I. G. z tytułu dzielności gospodarczej, bowiem dochód ten został utracony w roku 2015 poprzez zawieszenie wykonywanej tej działalności, tak w dniu 6 lutego 2015 r., jak i ostatecznie w dniu 1 grudnia 2015 r. (wiadomości z CEIDG). Natomiast przez utratę dochodu należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną tak wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej jak i zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżąca podniosła również, że organ nie wskazał jednoznacznej podstawy prawnej, na jakiej uznał pobrane przez nią świadczenie jako nienależne, wyłącznie ogólnie przytaczając treść art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy . W motywach uzasadnienia Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania oraz zacytowało przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Następnie organ odwoławczy podniósł, że z dołączonych do akt sprawy dowodów wynika, że po przyznaniu skarżącej decyzją z [...] r. świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r. (na wniosek złożony w dniu 8 sierpnia 2016 r.), wystąpiły zmiany w sytuacji dochodowej rodziny, o których strona nie poinformowała niezwłocznie organu pierwszej instancji. Z dniem 31 lipca 2016 r. strona utraciła zatrudnienie w "A" Sp. z o.o.- (świadectwo pracy z dnia 6 sierpnia 2016 r.) oraz uzyskała prawo do zasiłku macierzyńskiego po utracie zatrudnienia na okres od dnia 1 sierpnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. (oświadczenie skarżącej z 21.06.2017r.). W następstwie powyższych dowodów ustalono, że dochód strony uzyskany w lutym 2016 r. w wysokości 2 155,95 zł z tytułu zatrudnienia u ww. pracodawcy stanowi dochód utracony, natomiast uwzględniono uzyskany dochód w miesiącu wrześniu 2016 r. w wysokości 2 830,80 zł z tytułu wypłacanego zasiłku macierzyńskiego. Zdaniem Kolegium prawidłowo organ I instancji do dochodu rodziny wliczył dochód I. G. z tytułu prowadzonej od 1 października 2014 r. działalności gospodarczej. Zgodnie z wydrukiem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dokument wygenerowano 23 czerwca 2017 r.) działalność ta została zawieszona z dniem 1 grudnia 2015 r. Natomiast z oświadczenia skarżącej wynika, że od 2013 r. nie utrzymywała kontaktu z mężem, niezamieszkiwali razem. Zatem, zdaniem Kolegium, działalność ta nie został zawieszona w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem o czym stanowi art. 2 pkt 19 lit. e ustawy, zaś skarżąca z I. G. stanowili rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt. 16 ustawy, gdyż byli małżeństwem. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 894,37 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Jednocześnie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 25 ust. 1 osoba, która pobrała nienależnie świadczenie obowiązana jest do jego zwrotu, natomiast w przypadku strony podstawą prawną nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego jest ust. 2 pkt 1, tj. świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego, albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że powodem uchylenia decyzji organu I instancji z [...] r. i umorzenia postępowania pierwszej instancji była okoliczność, że uchylenie tą decyzją rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia wychowawczego nastąpiło z mocą wsteczną. W takich sytuacjach, gdy strona pobrała nienależnie świadczenie organ obowiązany jest natomiast wydać decyzję na mocy art. 25 ustawy. W skardze skarżąca zarzuciła opisanej wyżej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 19 pkt e ustawy poprzez jego niezastosowanie do obliczenia dochodu rodziny, co doprowadziło do błędnych ustaleń, że dochód ten w okresie objętym decyzją, w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł 894,37 zł zamiast 707,70 zł, - art. 25 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na zakwalifikowaniu świadczenia wychowawczego pobieranego na L. G. , w okresie od 1 października 2016 r. do 30 czerwca 2017 r., jako świadczenia nienależnego, mimo braku wskazania jednoznacznej podstawy prawnej oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonych decyzji, który miał wpływ na treść orzeczenia, a to przyjęcie, że skarżąca od 2013 roku nie utrzymywała kontaktu z mężem I. G. , co doprowadziło do wyprowadzenia błędnych wniosków, że działalność gospodarcza zawieszona przez I. G. , tak w dniu 6 lutego 2015 r. jak i w dniu 1 grudnia 2015 r. nie mogła pozostawać w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że organ błędnie ustalił na podstawie jej oświadczenia z 8 sierpnia 2016 r., że zawieszenie działalności gospodarczej przez jej męża nie miało związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem. Wskazała, że składając to oświadczenie nie miała żadnej wiedzy prawnej a nadto składała je stosownie do wytycznych pracowników Urzędu Miasta, po tym jak nakreśliła swoją ówczesną sytuację życiową. Podniosła, że w dniu składania oświadczenia nie żyła z mężem, a między stronami zawisło postępowanie rozwodowe, to jednak od 2013 do 2016 r. strony kilkakrotnie wracały do siebie czyniąc próby naprawy pożycia małżeńskiego, sprawując wspólnie opiekę nad dzieckiem. Powołała się w tym względzie na uzasadnienie wyroku rozwodowego Ponadto skarżąca zarzuciła organowi brak wskazania jednoznacznej podstawy prawnej, na jakiej uznał pobrane przez nią świadczenie jako nienależne. Do skargi skarżąca załączyła wyrok rozwodowy wraz z jego uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Ponadto podniosło, że strona posiadała wyrok rozwodowy z [...] r., jednakże nie dołączyła go do odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. W przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U z 2018 r., poz. 1302 - w skrócie "P.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryteria stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, w tym zasadniczo z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję organu Pierwszej instancji orzekającą o nienależnym pobraniu przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko L. G. w okresie od 1 października 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. w kwocie 4 500 zł oraz o zobowiązaniu do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej już wcześniej ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (zwaną dalej jak dotychczas: "ustawa"). Przepis art. 25 tej ustawy określa instytucję nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze jest obowiązana do jego zwrotu. Natomiast definicję nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zawiera art. 25 ust. 2 ustawy. Przepis ten przewiduje pięć sytuacji w których świadczenie wychowawcze uważa się za nienależnie pobrane. Są one ujęte w odrębnych punktach o całkowicie różnych hipotezach. Oznacza to, że uznając, że strona nienależnie pobrała to świadczenie organ administracyjny nie tylko powinien wskazać, która z owych sytuacji zachodzi w sprawie, ale również uargumentować swoje stanowisko w tym zakresie. W niniejszym przypadku organy uchybiły temu obowiązkowi. Organ pierwszej instancji w podstawie prawnej rozstrzygnięcia ogólnie powołał art. 25 ustawy, natomiast w uzasadnieniu decyzji podał wszystkie sytuacje określone w art. 25 ust. 2 pkt od 1do 5 nie wskazując, która z nich ma zastosowanie w sprawie. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wprawdzie zacytował wyłącznie art. 25 ust. 2 pkt 1, to jednak nie uzasadnił dlaczego przesłanka ta w sprawie miała zastosowanie. Tymczasem w zakresie odnoszącym się do uzasadnienia prawnego decyzji, organ administracji zobowiązany jest do zawarcia w nim umotywowanej oceny stanu faktycznego w kontekście konkretnych i adekwatnych przepisów obowiązującego prawa oraz do wykazania istnienia związku między tą oceną, a treścią wydanego rozstrzygnięcia, czego w sprawie nie uczyniono. To natomiast oznacza, że doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast podstawę faktyczną decyzji stanowiło ustalenie, że po przyznaniu stronie na mocy decyzji z dnia [...] r. świadczenia wychowawczego na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r. wystąpiły zmiany w sytuacji dochodowej rodziny, o której strona nie poinformowała. Z dniem 31 lipca 2016 strona utraciła zatrudnienie w "A" Sp z o.o. oraz uzyskała prawo do zasiłku macierzyńskiego po utracie zatrudnienia, na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r. We wrześniu zasiłek ten skarżąca otrzymała w kwocie 2 830,80 zł i po jej doliczeniu do dochodu męża z 2014 r. dochód ten wyniósł 894,37 zł miesięcznie na członka rodziny, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego, a w konsekwencji utratą prawa do tego świadczenia od 1 października 2016 r. Nie budzi wątpliwości, że w świetle art. art. 5 ust. 1 i 3 ustawy warunkiem przyznania prawa do świadczenia wychowawczego jest kryterium dochodowe. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu pierwszego dziecka w rodzinie do ukończenia przez to dziecko 18 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Natomiast stosownie do brzmienia art. 2 pkt 2 i 4 ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochodu członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, naj jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 48 ustawy w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 r.) do 30 września 2017 r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w sierpniu 2016 r. Aby stwierdzić, czy w istocie na skutek zamian w strukturze dochodów rodziny doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, a w konsekwencji do nienależnego pobrania świadczenia, organ zobowiązany był w kontrolowanej sprawie dokonać obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodów jej członków z roku kalendarzowego 2014 przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego i utraconego. Termin "dochód utracony" i "dochód uzyskany" zdefiniowany został na gruncie ustawy w jej art. 7 ust. 1, 2 i ust. 3. Zgodnie z przywołanymi przepisami w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Jak wynika z materiału przedstawionego Sądowi, obliczenie dochodu rodziny skarżącej, uwzględniało instytucję dochodu utraconego przez skarżącą z tytułu utraty zatrudnienia, co miało miejsce 31 lipca 2016 r. i uzyskanego w postaci zasiłku macierzyńskiego. Ten właśnie fakt wpłynął na niespełnienie przez skarżącą bezwzględnej przesłanki wymaganej do nabycia i pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jakim jest kryterium dochodowe. W konsekwencji tego, zdaniem organu, doszło do pobrania nienależnego świadczenia. Tymczasem art. 7 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Okres na jaki ustalono skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na mocy decyzji z [...] r. to okres od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r, a zatem do końca okresu świadczeniowego, określonego w art. 48 ust. 1 ustawy. W konsekwencji powyższego dochodem uzyskanym w przypadku skarżącej byłby tylko taki dochód, który uzyskiwałby ona w okresie do końca okresu świadczeniowego tj. do 30 września 2017r. Z decyzji organów wynika, że jako dochód uzyskany potraktowano zasiłek macierzyński uzyskiwany przez skarżącą od 1 sierpnia 2016 r. do 31 lipca 2017 r., a zatem dochód, który nie był uzyskiwany w ciągu całego okresu na jaki ustalono prawo do świadczenia wychowawczego, to jest do końca okresu świadczeniowego. Organy nie uwzględniły zatem pełnego brzmienia art. 7 ust. 3 ustawy, dokonując oceny stanu faktycznego sprawy. Z regulacji tej wynika bowiem jednoznacznie, że dochód uzyskany to dochód uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane (a więc ponownie ustalane) jest prawo do świadczenia wychowawczego. Brzmienie tego przepisu nie zezwala na stwierdzenie, że ma to być dochód uzyskiwany tylko w części okresu świadczeniowego albo, tak jak poprzednio regulowała to ustawa o świadczeniach rodzinnych – "na dzień ustalania prawa do świadczeń" (co zresztą zostało znowelizowane ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stosownie do zapisu art. 7 ust. 3 tej ustawy - por. m.in. wyroki: WSA w Gliwicach z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 488/18, WSA w Warszawie z 19 grudnia 2017 sygn. akt VIII SA/Wa 403/17, publik. w CBOSA). Tym samym doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Prawidłowość ustalenia dochodu rodziny ma bowiem wpływ na kwalifikację przedmiotowego świadczenia wychowawczego jako świadczenia nienależnie pobranego. Niezależnie od powyższych uchybień wskazać także można na inną wadliwość, a mianowicie ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci posługuje się pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Zatem obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Pojęcia te nie są tożsame. O "nienależnym świadczeniu" można mówić wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. "Świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej wierze (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09). Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Przesłanki wskazane m.in. w przepisie art. 25 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Osoba obowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być zatem świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia wystąpiła (wyrok NSA z 25.9.2013 r. sygn. akt I OSK 2949/12). Dlatego też w postępowaniu tym organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego. Tymczasem obie zapadłe w sprawie decyzje w ogóle takich ustaleń i rozważań nie zawierają. Brak właściwych ustaleń i rozważań w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast w okolicznościach sprawy organ nie miał podstaw do niewliczenia do dochodu rodziny dochodu uzyskanego przez męża skarżącej w 2014 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Z zalegającej w aktach administracyjnych informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że mąż skarżącej zawiesił działalność gospodarczą z dniem 1 grudnia 2015 r.. Nadto z okoliczności podanych przez skarżącą w oświadczeniu z 8.08.2016 r. nie wynikało, aby zawieszenie to nastąpiło z przyczyn wskazanych w art. 14a ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, do którego odwołuje się art. 2 pkt 19 lit e) ustawy, tj. w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem. Można natomiast zauważyć, że, jak wynika z uzasadnienia wyroku rozwodowego, skarżąca związała się z innym mężczyzną, który w grudniu 2015 r. wprowadził się do jej mieszkania, a zatem okoliczność ta jedynie potwierdza trafność zajętego przez Kolegium stanowiska. Natomiast skarżąca powołując się na zawieszenie działalności gospodarczej przez męża w dniu 6 lutego 2015 r. nie przedłożyła dokumentu, który by to potwierdzał. Jeżeli zaś dokumentem takim dysponuje, to powinna go złożyć w toku rozpoznania sprawy. W takim stanie rzeczy uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa organy obu instancji, sąd uchylił decyzje tych organów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ zobowiązany rozstrzygnąć sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.