I SA/Sz 641/18
WyrokWSA w Szczecinie2019-02-21
Skład orzekający: Elżbieta Woźniak, Joanna Wojciechowska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury VAT dokumentujące sprzedaż stali, wystawione na rzecz spółki, która następnie nie dokonała zapłaty i nie wykazała faktycznego nabycia towaru, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku VAT przez nabywcę oraz czy ich wystawienie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku VAT przez wystawcę na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że faktury VAT, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i nie prowadzą do faktycznego przeniesienia władztwa ekonomicznego nad towarem, nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku VAT przez nabywcę. W przypadku wystawienia takich faktur, wystawca jest zobowiązany do zapłaty podatku VAT na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ przepis ten ma na celu zapobieganie uszczupleniom dochodów podatkowych.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku VAT za styczeń, luty, marzec i listopad 2013 r. Organ podatkowy zakwestionował rzeczywistość transakcji sprzedaży stali udokumentowanych fakturami wystawionymi na rzecz spółki L.s.r.o., uznając, że L.s.r.o. nie nabyła faktycznie towaru i nie miała nad nim ekonomicznego władztwa. W związku z tym organ uznał, że spółka jest zobowiązana do zapłaty podatku VAT na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT oraz odmówił prawa do skorzystania z ulgi na "złe długi". Spółka podnosiła, że prawomocny wyrok karny skazujący prezesa zarządu za nadużycie uprawnień przez sprzedaż stali L.s.r.o. wiąże sąd administracyjny i potwierdza rzeczywistość transakcji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości ". Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec i listopad 2013 r. oddala skargę.
W 2013 r. [...] z siedzibą
w S., dalej "spółka", prowadziła działalność gospodarczą, której przedmiotem był handel m.in. wyrobami stalowymi. Prezesem jej jednoosobowego zarządu był
w ww. okresie R. K.. Postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r. Sąd Rejonowy S.-C. w S. ogłosił upadłość spółki przez jej likwidację i wyznaczył syndyka masy upadłości.
W złożonych przez spółkę do Z. Urzędu Skarbowego
w S. deklaracjach VAT- 7 wykazano:
- w złożonej w dniu 13 maja 2013 r. skorygowanej deklaracji podatkowej za styczeń 2013 r. - nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w kwocie [...]zł,
- w złożonej w dniu 27 marca 2013 r. skorygowanej deklaracji za luty 2013 r. - kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł,
- w złożonej w dniu 28 maja 2013 r. skorygowanej deklaracji za marzec 2013 r. - kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...] zł,
- w złożonej w dniu 7 marca 2014 r. skorygowanej deklaracji za listopad 2013 r. - nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w kwocie [...]zł.
Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S.,
po przeprowadzonej kontroli podatkowej, w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie rozliczeń w podatku od towarów i usług, postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. wszczął wobec spółki postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług m.in. za styczeń, luty, marzec i listopad 2013 r.
Z ustaleń organu podatkowego wynikało, że podatnik w prowadzonych rejestrach sprzedaży VAT ujął m.in.:
1) za styczeń 2013 r. - fakturę dotyczącą sprzedaży stali nr [...] z dnia
24 stycznia 2013 r. wystawioną na rzecz [...] firmy [...], dalej " L.s.r.o.", na kwotę brutto [...] zł w tym podatek VAT [...] zł,
2) za luty 2013 r.:
- fakturę dotyczącą sprzedaży stali nr [...] z dnia 1 lutego 2013 r. również wystawioną na rzecz L.s.r.o., na kwotę brutto [...] zł w tym podatek VAT [...] zł,
- sześć faktur o nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wystawionych w maju 2012 r. na rzecz [...] spółka z o.o. z siedzibą w P., dalej "T.L.", - na kwotę brutto ogółem (-) [...] zł w tym podatek VAT (-) [...] zł, do których zastosowano w lutym 2013 r. ulgę na złe długi, w trybie art. 89a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
(Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej "u.p.t.u.", w wyniku czego zmniejszono podatek należny o łączną kwotę [...]zł
3) za marzec 2013 r.:
- fakturę korygującą sprzedaż stali nr [...] z dnia 29 marca 2013 r. wystawioną na rzecz L.s.r.o., na kwotę korekty brutto (-) [...] zł w tym podatek VAT (-)[...] zł do faktury nr [...] z dnia 1 lutego 2013 r.,
- fakturę [...] z dnia 31 marca 2013 r. (dot. faktury VAT
nr [...] z dnia 24 kwietnia 2012 r.) wystawioną na rzecz [...]. z siedzibą w P., dalej "E.S.", na kwotę brutto (-) [...] zł w tym podatek VAT (-) [...] zł, do której zastosowano ulgę na złe długi, w trybie art. 89a u.p.t.u., w wyniku czego zmniejszono podatek należny o kwotę [...]zł,
- fakturę nr [...] NALEŻNOŚCI [...] z dnia 31 marca
2013 r. oraz fakturę nr [...] NALEŻNOŚCI [...] z dnia
31 marca 2013r. (odnoszące się do faktur odpowiednio z 6 i 4 lipca 2012 r.) wystawione na rzecz [...]. z siedzibą w Ś., dalej "O.W.", na kwotę brutto odpowiednio (-) [...] zł, w tym podatek VAT (-) [...] zł i (-) [...] zł, w tym podatek VAT (-) [...] zł, do których zastosowano ulgę na złe długi, w trybie art. 89a u.p.t.u., w wyniku czego zmniejszono podatek należny o łączną kwotę [...]zł.
Ponadto, spółka dokonała nieprawidłowego przeniesienia kwot podstawy opodatkowania i podatku należnego z rejestru sprzedaży do deklaracji VAT 7 - w pole "C. rozliczenie podatku należnego" poz. 30 i 46 deklaracji: wpisano kwotę podatku (-) [...] zł, podczas gdy z rejestru sprzedaży wynika podatek w kwocie (-) [...] zł,
w wyniku czego zaniżono podatek o kwotę [...]zł,
4) za listopad 2013 r. - fakturę nr [...] z dnia 24 stycznia 2013 r. i fakturę nr [...] z dnia 1 lutego 2013 r. oraz fakturę nr [...] z dnia
29 marca 2013 r. (w ewidencji: "Sprzedaż. Ewidencja korekt faktur VAT") wystawione na rzecz L.s.r.o. - na kwotę brutto odpowiednio: (-) [...] zł, w tym podatek
VAT (-) [...] zł, (-) [...] zł, w tym podatek VAT (-) [...] zł
i [...] zł, w tym podatek VAT [...] zł, do których zastosowano ulgę na złe długi, w trybie art. 89a u.p.t.u., w wyniku czego zmniejszono podatek należny o łączną kwotę [...]zł.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz okoliczności sprzedaży przez spółkę [...] ton stali udokumentowanych dwiema fakturami: nr [...] z dnia
24 stycznia 2013 r. na kwotę brutto [...] zł, w tym podatek VAT [...] zł
i [...] z dnia 1 lutego 2013 r. na kwotę brutto [...] zł, w tym podatek VAT [...] zł (po korekcie dokonanej fakturą [...] z dnia 29 marca 2013 r.) wystawionymi na rzecz L.s.r.o., skutkował uznaniem przez organ podatkowy, że przywołane faktury nie dokumentują transakcji z wykazanym na fakturze odbiorcą,
a faktyczna sprzedaż dokonana została na rzecz nieustalonego odbiorcy.
Organ podatkowy uznał, że wystawienie ww. faktur skutkowało powstaniem obowiązku zapłaty wskazanych w nich kwot podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., odpowiednio za styczeń 2013 r. w kwocie [...]zł i za luty 2013 r. w kwocie [...]zł. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ podatkowy stwierdził, że stronie nie przysługiwało prawo do dokonania w listopadzie 2013 r. korekty podstawy opodatkowania i podatku należnego w trybie art. 89a u.p.t.u. z tytułu ww. faktur wstawionych na rzecz L.s.r.o.
Organ podatkowy oparł swoje ustalenia m.in. na informacjach pochodzących od [...] administracji podatkowej, która wskazała, że L.s.r.o., pomimo rejestracji, nie wykazywała aktywności gospodarczej, nie składała deklaracji podatkowych w podatku VAT, brak było z nią kontaktu. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika także, że miejsce jej siedziby mieściło się w wirtualnym biurze. Organ podatkowy pozyskał także od Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. decyzję znak: [...] [...]/13 z dnia 31 marca 2016 r. wydaną wobec [...] S.A. z siedzibą
w S. T., dalej "V.S.A.", z której wynikało, że faktury wystawiane przez L.s.r.o. na rzecz ww. spółki, nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, lecz jedynie je pozorowały. Rola L.s.r.o. sprowadzała się do fakturowego pośredniczenia
w nierzeczywistej sprzedaży stali pomiędzy spółką a V.S.A. Korzyścią, jaką odniosła V.S.A. jako kolejne ogniwo fakturowego obrotu stalą, była możliwość odliczenia podatku w kwocie [...]zł wynikającego z wystawionej przez L.s.r.o. faktury nr [...] z dnia 10 kwietnia 2013 r. Przywołana powyżej decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej
w B. z dnia 28 lipca 2016 r., znak: [...]
Odnośnie natomiast dokonanych przez spółkę, w deklaracjach [...] za luty i marzec 2013 r., korekt podstawy opodatkowania i podatku należnego w oparciu
o przepis art. 89a u.p.t.u., organ podatkowy uznał, w lutym 2013 r. kwota długu
w wysokości [...] zł ciążącego na T.L. nie była wierzytelnością należącą
do spółki, natomiast w przypadku korekt podatku VAT należnego dokonanych w marcu 2013 r. ogółem na kwotę [...]zł z tytułu długów E.S. i O.W., to w miesiącu tym nie były spełnione warunki, aby spółka mogła skorzystać z przedmiotowego prawa do korekty. Organ podatkowy stwierdził, że w wyniku zawartej w dniu 26 stycznia 2011r. pomiędzy spółką a [...] spółką z o.o. w W. umowy faktoringowej, wierzycielem kwot wynikających z faktur o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych przez spółkę na rzecz T.L. była ww. spółka faktoringowa, która zgłosiła je następnie (po ogłoszeniu w dniu 22 maja 2013 r. przez Sąd Rejonowy w S. upadłości spółkę) S. K. jako wierzytelności własne. Z kolei wierzytelność od E.S. była wierzytelnością spółki, która od dnia 12 grudnia 2012 r. znajdowała się w upadłości likwidacyjnej, w związku z czym nie był spełniony warunek wynikający z art. 89a ust. 2 pkt 3 lit.b u.p.t.u., tj. aby na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty podatku należnego
w związku z uprawdopodobnieniem nieściągalności wierzytelności, dłużnik nie był
w trakcie likwidacji. W przypadku natomiast wierzytelności, dla której dłużnikiem była O.W. - 150 dzień, o którym mowa wart. 89a ust. 1a u.p.t.u., po upływie którego przysługiwało prawo do korekty podatku należnego, przypadał na 1 kwietnia 2013 r., tym samym dokonując korekty w deklaracji za marzec 2013 r. spółka dokonała jej przedwcześnie.
W rezultacie poczynionych ustaleń, organ podatkowy wydał w dniu 19 lipca 2017r. decyzję nr [...], w której określił spółce w podatku od towarów i usług za:
• styczeń 2013 r.
- nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...] zł, w tym kwotę do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni w wysokości [...] zł,
- kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w wysokości [...] zł,
• luty 2013 r.
- zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł,
- kwotę podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w wysokości [...] zł,
• marzec 2013 r. - zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł,
• listopad 2013 r. - nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...] zł, w tym kwotę do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 25 dni
w wysokości [...] zł.
Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie. Spółka zarzuciła organowi błędne ustalenie stanu faktycznego oraz dopuszczenie dowodów
z innych postępowań podatkowych, w których poczyniono ustalenia wpływające na wysokość zobowiązania podatkowego objętego decyzją, co do których odwołujący nie miał możliwości odniesienia się. Spółka nie zakwestionowała braku możliwości skorzystania z ulgi na "złe długi" z art. 89a ust. 1 u.p.t.u. w stosunku do innych firm niż L.s.r.o. oraz stwierdzenia przez organ nieprawidłowej kwoty podatku należnego przeniesionego z rejestru sprzedaży za marzec 2013 r. do deklaracji VAT- 7 dotyczącej tego miesiąca. Zdaniem spółki, transakcje pomiędzy nią a L.s.r.o. były rzeczywiste.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu 2 lipca 2018 r. decyzję nr [...]; [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 5 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 4, art. 29 ust. 1, art. 89a ust. 1, 2 i 3, art. 109 ust. 3 u.p.t.u. i wskazał, że na podstawie materiału dowodowego w sprawie uznał za nierzetelne przedmiotowe faktury dotyczące sprzedaży wyrobów stalowych wystawionych przez spółkę na rzecz L.s.r.o., gdyż nie dokumentują one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ponieważ odbiorcą towarów na nich wykazanych nie była L.s.r.o. Wskutek wystawienia tychże faktur z wykazanym podatkiem, powstał jednak u spółki obowiązek jego zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Jednocześnie organ uznał, że dostawa ww. towarów nastąpiła na rzecz innego, nieustalonego przez organ podatkowy podmiotu, a więc nastąpiła czynność podlegająca opodatkowaniu, rodząca obowiązek podatkowy i zobowiązanie podatkowe.
Organ odwoławczy uznał, że spółka zakupiła w grudniu 2012 r. ogółem [...] ton wyrobów stalowych od [...] z o.o. z siedzibą
w Ł., dalej "CL", oraz od firmy [...] M. P. z W. G.. Nabycia te nie zostały zakwestionowane przez organ podatkowy (decyzja Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. z dnia 19 lipca 2017 r.
nr [...], w której dokonano ustaleń w zakresie podatku
od towarów i usług za listopad i grudzień 2012 r. i od której strona nie wiosła odwołania).
Wyroby te znajdowały się na dwóch placach składowych: w S., którego właścicielem było [...]
sp. j., dalej "P.B.B." oraz w S., należącym do spółki z o.o. E. S., dalej "Eu.S.". Oba te place od ww. firm wynajmowała [...] S.A. z siedzibą
w M., dalej "C.S.A.", wynikało to z pism ww. podmiotów otrzymanych przez organ. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie umowy z dnia 29 grudnia 2012 r. zawartej w P. pomiędzy spółką (sprzedającym) a L.s.r.o. (kupującym), spółka sprzedała L.s.r.o. [...] ton stali i innych wyrobów hutniczych opisanych szczegółowo w załączniku nr [...] do umowy z zastrzeżeniem terminu przeniesienia własności polegającego na tym, że własność przedmiotu sprzedaży przechodzi na rzecz kupującego z chwilą wydania mu przedmiotu sprzedaży na placu składowym
w S. przy ul. [...], przy czym nie później niż w dniu 31 stycznia
2013 r. W przypadku niewydania przez sprzedającego przedmiotu sprzedaży na ww. zasadach i w ww. terminie, począwszy od dnia 1 lutego 2013 r. własność przedmiotu sprzedaży przechodzi na kupującego z mocy postanowień tej umowy. Strony ustaliły łączną cenę sprzedaży za ww. wyroby na kwotę [...]zł płatną w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury VAT. Zapis § 5 tej umowy wskazywał, że przedmiot sprzedaży na dzień zawarcia tej umowy znajdował się na placu w S. - należącym do E..S.., oraz w S. - należącym do P.B.B., a sprzedający zobowiązał się na własny koszt i ryzyko dostarczyć go na płac składowy w S. najpóźniej do dnia 30 stycznia 2013 r. Po tym terminie zgodnie z zapisem § 5 ust. 2 ww. umowy kupujący, jako właściciel przedmiotu sprzedaży, przejmie jego posiadanie oraz uprawniony będzie do przewozu go na teren S. na koszt i ryzyko sprzedającego. Sprzedający zgodnie z zapisami § 6 tej umowy zobowiązany był do wystawienia faktury VAT w terminie 7 dni od daty dostarczenia przedmiotu sprzedaży na plac składowy w S., przy czym nie później niż w dniu 6 lutego 2013 r. Przedmiotowa umowa została podpisana w S. w dniu 4 lutego 2013 r.
w obecności notariusza, który poświadczył własnoręczność podpisów stron złożonych na przedmiotowej umowie.
W dniu 30 stycznia 2013 r. w S. spółki i L.s.r.o. zawarły aneks nr [...] do umowy sprzedaży z zastrzeżeniem terminu przejścia własności, z którego wynika, że strony zgodnie postanowiły rozwiązać umowę sprzedaży stali i innych wyrobów hutniczych zawartą dnia 29 grudnia 2012 r. Zgodnie z zapisem § 3 tego aneksu kupujący zobowiązany jest do wydania sprzedającemu całości stali i innych wyrobów hutniczych nabytych na podstawie przedmiotowej umowy i jednocześnie upoważnia sprzedającego do wystawienia faktury VAT korekta oraz ich podpisania w imieniu kupującego. Organ odwoławczy podał, że spółka wystawiła na rzecz L.s.r.o faktury mające dokumentować sprzedaż [...] ton stali i innych wyrobów hutniczych:
- nr [...] z dnia 24 stycznia 2013 r. za sprzedaż [...] ton za kwotę [...]zł, w tym kwota netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, płatną do dnia 23 czerwca 2013 r. Z dokumentu "Wydanie WZ" nr [...] wynika,
że towar wymieniony na ww. fakturze został wydany L.s.r.o. w dniu 24 stycznia 2013 r.,
- nr [...] z dnia 1 lutego 2013 r. za sprzedaż [...] ton za kwotę [...]zł, w tym netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, płatną do dnia 1 lipca 2013 r. Z dokumentu "Wydanie WZ" nr [...] wynika, że towar wymieniony na ww. fakturze został wydany L.s.r.o. w dniu 1 lutego 2013 r.,
- nr [...] z 29 marca 2013 r. dotyczącą korekty faktury VAT
nr [...] z 1 lutego 2013 r. Skorygowano in minus ilość sprzedanej blachy wymienionej w poz. 13 ww. faktury o [...] tony o wartości netto [...] zł i podatek VAT [...] zł. W aktach sprawy nie ma dowodów magazynowych dokumentujących zwrot tego towaru przez spółkę L.s.r.o., lecz jest dokument Wydanie WZ nr [...] z dnia 25 marca 2013 r. potwierdzający wydanie [...] ton blachy C.S.A. oraz faktura VAT nr [...] z dnia 28 stycznia 2013 r. dokumentująca sprzedaż [...] ton blachy C.S.A. za cenę netto [...] zł i podatek VAT [...] zł.
Organ odwoławczy podał, że L.s.r.o. nie uregulowała należności za ww. faktury, co potwierdził również prezes zarządu L.s.r.o.-T. M. podczas przesłuchania w dniu 15 grudnia 2014 r. Organ odwoławczy stwierdził, że w orzecznictwie podkreśla się, iż z punktu widzenia opodatkowania czynności podatkiem od towarów i usług istotne jest nie tyle przeniesienie prawa własności, lecz przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. W efekcie, aby doszło do dostawy towarów, podmiot, na rzecz którego jest ona dokonywana, musi posiadać nad nim władztwo ekonomiczne. Tylko w takim przypadku można mówić o dokonanej dostawie
w rozumieniu art. 7 ust. 1 u.p.t.u. Jeżeli do przeniesienia władztwa ekonomicznego nie doszło, to wówczas nie zaistniała taka dostawa.
Organ odwoławczy stwierdził, że zakwestionowane faktury wystawione przez spółkę na rzecz L.s.r.o., nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż firma ta pomimo posiadania kwestionowanych faktur, faktycznie nie uzyskała prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Spółka nie dokonała więc na rzecz L.s.r.o. dostawy wyrobów stalowych wymienionych w zakwestionowanych fakturach
w rozumieniu art. 7 ust. 1 u.p.t.u. Z umowy sprzedaży z dnia 29 grudnia 2013 r. zawartej pomiędzy spółką, a L.s.r.o. wynikało, że własność przedmiotu sprzedaży przechodzi na rzecz kupującego z chwilą wydania mu przedmiotu sprzedaży na placu składowym w S., przy czym nie później niż w dniu 31 stycznia 2013 r. Organ podkreślił, że aneksem nr [...] z dnia 30 stycznia 2013r. do tej umowy, strony postanowiły rozwiązać przedmiotową umowę sprzedaży, a kupujący - L.s.r.o. została zobowiązana do wydania całości stali i innych wyrobów hutniczych nabytych na podstawie przedmiotowej umowy sprzedaży. Z zestawienia asortymentowo-ilościowego stali, sporządzonego na podstawie dokumentów magazynowych związanych z wydaniem stali ze składów w S. i S. w celu przetransportowania jej do S. wynikało, że na plac składowy w S. do 31 stycznia 2013 r. przywieziono [...] kg blachy, w tym do 24 stycznia 2013 r. [...] kg. Natomiast z dowodów magazynowych spółki wynikało, że do dnia rozwiązania umowy z L.s.r.o., spółce tej miało zostać wydane [...] ton blachy na podstawie dokumentu [...] z dnia
24 stycznia 2014 r. Podkreślić jednak należy, że dokument ten nie zawiera ani podpisu osoby wydającej (na dokumencie jest tylko wydrukowane imię i nazwisko pracownicy spółki - K. K.), ani osoby odbierającej towar. Organ uznał ww. dowód za niewiarygodny na podstawie zeznań K.. K.. Świadek zeznała, że w latach
2012-2013 w spółce pracowała na stanowisku specjalisty ds. księgowości bądź specjalisty ds. rozliczeń i zajmowała się wystawianiem i księgowaniem faktur, rozdzielaniem poczty, ale nie zajmowała się kontaktem z klientami i zamówieniami. Organ podał, że ww. dokument WZ stanowi jedynie wydruk komputerowy, który bez odręcznych podpisów wydającego i przyjmującego towar nie dokumentuje faktycznego wydania wskazanego na nim towaru w dniu 24 stycznia 2013 r. L.s.r.o. Z tego dokumentu miało wynikać, że L.s.r.o. wydano [...] ton blachy, podczas gdy na placu składowym w S. znajdowało się [...] kg stali. W ocenie organu, niezrozumiałe było, dlaczego nie przekazano L.s.r.o. całej stali znajdującej się na składzie. Ponadto, jak wynikało z zeznań prezesa L.s.r.o., zatrudniał on dwie kobiety
w biurze w O. zatem musiałby sam dokonać odbioru towaru w S.. Świadek zeznał, że był on tylko przy rozładunku 3-4 tirów na zakończeniu rozładunku stali, oglądał ją i sprawdzał, zatem nie uczestniczył w rzekomym wydaniu tego towaru
w dniu 24 stycznia 2013 r., tym samym towar widniejący na ww. dokumencie nie mógł zostać wydany L.s.r.o. Ponadto aneksem nr [...] z dnia 30 stycznia 2013 r. rozwiązano umowę z dnia 29 grudnia 2012 r. W ocenie organu, już sam fakt rozwiązania umowy sprzedaży powoduje, że L.s.r.o. nie mogła faktycznie dysponować towarem jak właściciel, gdyż nawet jeśliby weszła w jego posiadanie przed dniem rozwiązania umowy, to na mocy § 3 tego aneksu była zobowiązana do wydania spółce całości stali
i innych wyrobów hutniczych nabytych na podstawie tej umowy. Według organu, oznaczało to, że L.s.r.o. nie mogła tymi towarami zadysponować w dowolny sposób. Tymczasem, pomimo rozwiązania umowy spółka w dniu 1 lutego 2013 r. wystawiła dla L.s.r.o. kolejną fakturę VAT nr [...] mającą dokumentować sprzedaż
1.802,76 ton blachy i ceowników oraz dokument wydania takiej ilości towaru L.s.r.o.
nr [...] r. Ponadto, jak zeznał Prezes Zarządu L.s.r.o. skoro był przy rozładunku wyrobów stalowych z tirów, zatem powinien sprawdzić rzetelność wystawionego ostatniego dokumentu wydania towarów nr [...] z dnia 1 lutego 2013 r., czyli sprawdzić czy zgadza się nazwa i ilość przekazywanego towaru, jak również data jego wydania oraz go podpisać, lecz jak ustalono na ww. dokumencie brak było jego podpisu. Organ odwoławczy podał, że z zestawienia asortymentowo-ilościowego stali, sporządzonego na podstawie dokumentów magazynowych związanych z wydaniem stali ze składów w S. i S. w celu przetransportowania jej do S. wynikało, iż na plac składowy w S. do 31 stycznia 2013 r. przywieziono [...] kg blachy, a w dniu 1 lutego 2013 r. przetransportowano kolejne
[...] kg, czyli na dzień 1 lutego 2013 r. na placu składowym w S. znajdowało się łącznie [...] kg, a nie [...] ton, co wynikało z wystawionego dokumentu. Poza tym dokument ten potwierdzał również wydanie [...] ton blachy [...] (poz.13), która faktycznie została sprzedana C.S.A. na podstawie faktury VAT nr [...] r. z dnia 28 stycznia 2013 r. Wobec tego, zdaniem organu odwoławczego, uznać należało, że również ten dokument nie świadczył o faktycznym wydaniu towaru L.s.r.o. Organ odwoławczy podkreślił,
że L.s.r.o. po rzekomym nabyciu przedmiotowych wyrobów stalowych nie zajmowała się ani transportem nabytego towaru ze składów w S. i S. do S., ani jego składowaniem. L.s.r.o. już w dniu 24 stycznia 2013 r. (dzień wystawienia pierwszej faktury sprzedaży) udzieliła spółce pełnomocnictwa szczególnego do dokonywania wszelkich czynności faktycznych i prawnych związanych z odbiorem od C.S.A. ich towaru z placów składowych Eu.S. w S. i P.B.B. w S., jak również do zlecania w ich imieniu usługi przewozowej całości nabytych przez nich wyrobów stalowych. Organ odwoławczy wskazał, że L.s.r.o. już w dniu 24 stycznia
2013 r. wskazywała, że jest właścicielem towaru składowanego na placach
w S. i S., chociaż z zapisów umowy z dnia 29 grudnia 2012 r. zawartej pomiędzy spółką a L.s.r.o. wynikało, że własność przedmiotu sprzedaży przejdzie na rzecz kupującego dopiero z chwilą wydania mu przedmiotu sprzedaży na placu składowym w S. nie później niż w dniu 31 stycznia 2013 r. Zatem w dniu
24 stycznia 2013 r. L.s.r.o. nie była właścicielem towaru składowanego w S. czy S., tak jak wskazała w udzielonym pełnomocnictwie, z uwagi na to,
że towar nie został jeszcze przewieziony na plac w S. i jej wydany w związku
z czym nie mogła dysponować tym towarem jak właściciel. Organ odwoławczy podał,
że pismem z dnia 8 lutego 2013 r. L.s.r.o. poinformowała spółkę C.S.A., iż na podstawie faktur z dnia 24 stycznia 2013 r. nr [...] i z dnia 1 lutego 2013 r.
nr [...] nabyła stal, która w części składowana była na jej placach, zleciła spółce organizację przewozu i spedycji nabytego towaru oraz że udziela spółce pełnomocnictwa do dokonywania wszelkich czynności faktycznych i prawnych związanych z odbiorem towaru z placów składowych, jak również do zlecenia usługi przewozowej całości towaru. W ocenie organu, powyższe potwierdza fakt, że L.s.r.o. nie wykonywała żadnych czynności faktycznych dotyczących organizacji przewozu towaru z placów składowych w S. i S. do S.. Organ odwoławczy podał, że plac w S., na którym składowany był towar po przewiezieniu ze składów w S. i S., był wynajmowany przez spółkę od F. M. B. "B.-H." S.A. z siedzibą w S.,
dalej "B-H."
Świadczyła o tym umowa składu zawarta pomiędzy spółką, a B-H. w dniu 28 grudnia 2012 r. W związku z ww. umową B-H wystawiła na rzecz strony faktury nr: [...]
z 14 lutego 2013 r., [...] z 1.03.2013 r. i [...] z 2 kwietnia 2013 r. z tytułu składowania stali. Organ odwoławczy zaznaczył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało, żeby spółka obciążyła L.s.r.o. kosztami składowania wyrobów stalowych rzekomo sprzedanych tej spółce. Tym samym, to spółka ponosiła koszty magazynowania tego towaru, nawet po jego rzekomej sprzedaży. Fakt ten potwierdził prezes zarządu L.s.r.o., który w dniu 15 grudnia 2014 r. zeznał, że nic nie zapłacił spółce za składowanie stali. Ponadto, składowanie towaru na placu wynajmowanym przez spółkę uniemożliwiało jego wywiezienie bez jej zgody, tym samym uniemożliwiało L.s.r.o. dysponowanie towarem jak właściciel. Organ odwoławczy podał, że L.s.r.o. wyroby stalowe nabyte od spółki miała sprzedać do V.S.A., na podstawie umowy z dnia 13 lutego 2013r., z której wynika, że przedmiot sprzedaży znajduje się na płacach składowych w S. i S. i tam zostanie wydany kupującemu w terminie 7 dni od daty zawarcia tej umowy. Sprzedaż tą L.s.r.o. udokumentowała wystawiając w dniu 14 lutego 2013 r. fakturę sprzedaży
nr [...], a dzień później pismem z dnia 15 lutego 2013 r. poinformowała C.S.A.
o dokonanej sprzedaży całości wyrobów stalowych na rzecz V.S.A. zgodnie
z ww. fakturą VAT oraz że w związku z tym w sprawie dalszych dyspozycji dotyczących przedmiotowych wyrobów stalowych kontaktować się będzie nowy nabywca, tj. V.S.A. Jednak z dokumentów dotyczących wydania towarów ze składów w S.
i S. (wynajmowanych przez C.S.A.), na których znajdował się przedmiotowy towar wynikało, że również po sprzedaży wyrobów stalowych V.S.A., to spółka nadal udzielała upoważnień dla kierowców odbierających towar w celu przewiezienia ich na plac składowy do S.. Organ odwoławczy podkreślił, że żaden z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wskazywał na to, iż spółka świadczyła usługi transportu towaru na rzecz V.S.A.
Na podstawie powyższych ustaleń, organ odwoławczy uznał, że wyroby stalowe mające być przedmiotem sprzedaży do L.s.r.o., a następnie do V.S.A., pomimo wystawiania faktur sprzedaży i dowodów wydania towarów pozostawały w dyspozycji spółki. Tym samym, zaistniały przesłanki do przyjęcia, że faktury wystawione przez spółkę na rzecz L.s.r.o. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych.
Na fikcyjność transakcji gospodarczych udokumentowanych ww. fakturami wystawionymi przez spółkę, zdaniem organu odwoławczego, wskazywały także:
- ustalenia [...] administracji podatkowej odnośnie L.s.r.o., z których wynikało, że w okresie od 26 września 2012 r. do 4 listopada 2013 r. była ona zarejestrowanym podatnikiem VAT, jednakże nie wykazywała działalności gospodarczej; brak z nią było kontaktu pod adresem siedziby w [...], pomimo wezwań organu podatkowego nie złożyła deklaracji VAT za okres od III kwartału 2012 r. do IV kwartału 2013 r. i nie przedłożyła dokumentów potwierdzających nabycie towarów z P. Organ [...] administracji podatkowej dokonał wizji lokalnej pod adresem wskazanym przez L.s.r.o. jako jej siedziba i stwierdził, że w tym miejscu nie ma żadnych terenów, gdzie mogłaby być prowadzona działalność w zakresie obrotu wyrobami stalowymi. Podobnie, na terenie P. L.s.r.o. nie posiadała żadnych nieruchomości, gdzie mogłaby być prowadzona działalność o takim profilu,
- informacje uzyskane z systemu [...] według których L.s.r.o. w ww. okresach nie nabyła żadnych towarów w P. ,
- pismo Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego W.-Ś. z dnia
9 maja 2014 r., z którego wynikało, że L.s.r.o. nie występowała z wnioskiem za pomocą środków komunikacji elektronicznej o zwrot podatku od towarów i usług naliczonego przy nabyciu towarów z faktur VAT wystawionych w okresie styczeń - marzec 2013 r. przez spółkę,
- zeznania prezesa zarządu spółki - R. K., z których wynikało,
że nie pamiętał w jakich okolicznościach poznał prezesa zarządu L.s.r.o., spotkał się z nim, żeby podpisać umowę sprzedaży stali, ale nie pamiętał, gdzie miało miejsce spotkanie ani kto zainicjował współpracę z L.s.r.o. Świadek nie pamiętał także szczegółów umowy zawartej z L.s.r.o., nie sprawdzał legalności działalności tej spółki, nie wiedział co zdecydowało ojej wyborze na kupującego w transakcji kupna-sprzedaży z dnia 29 grudnia 2012 r., nie pamiętał też gdzie nastąpiło wydanie wyrobów stalowych dla L.s.r.o. i kto uczestniczył w tej czynności. Zeznał przy tym, że wprawdzie był prezesem spółki, jednakże to inne osoby zajmowały się zawieraniem kontraktów i weryfikowały dokumenty rejestracyjne L.s.r.o., czego nie potwierdzają zeznania świadka M. S. - prokurenta spółki, która zeznała, że w okresie koniec 2012 r. i 2013 r. kontaktem z klientami i sprzedażą
w spółce zajmował się głównie prezes zarządu R. K.. Ponadto w umowie
z dnia 29 grudnia 2012 r. spółka, którą reprezentował R. K. zobowiązała się na własny koszt i ryzyko dostarczyć przedmiot sprzedaży na plac składowy
w S. najpóźniej do dnia 31 stycznia 2013 r. Z zeznań R. K. wynikało, że spółka miała przy tym korzystać z zewnętrznych firm transportowych, czemu zaprzeczył syndyk, który wyjaśnił, iż w przekazanej mu dokumentacji spółki nie odnalazł żadnych dowodów potwierdzających przewóz wyrobów stalowych na plac składowy w S.. Za brakiem udziału spółki w transporcie wyrobów stalowych świadczyły też wyjaśnienia viceprezesa zarządu spółki CL, który wskazał, że sprzedaż do spółki odbywała się z magazynu CL, a towar był odbierany przez kontrahentów spółki ich transportem,
- zeznania prezesa zarządu L.s.r.o., z których wynikało, że najpierw świadek zeznał, iż kupioną od spółki stal przywieziono na ul. [...] w S., skąd miał ją partiami odbierać i wywozić do kontrahenta w [...], który okazał się oszustem i wycofał się z transakcji. Następnie stwierdził, że kontrahent z [...] wycofał się z transakcji, kiedy dowiedział się, że towar znajduje się w S., gdyż myślał, iż towar znajduje się bliżej granicy z [...] i kazał świadkowi zapłacić za transport tego towaru, gdyż jego nie było na to stać. W dalszej części przesłuchania świadek zeznał, że "musiałby być idiotą, żeby wieźć stal z S. do S., a potem wieźć ją do [...], gdyby wiedział, że stal znajduje się w S., to na pewno by nie wiózł stali do S. tylko bezpośrednio do [...], wtedy - jak sądzi - doszłoby do realizacji umowy z kontrahentem [...]". W ocenie organu odwoławczego, zeznania świadka nie były spójne i nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, ponieważ już z umowy zawartej w dniu 29 grudnia 2012 r. pomiędzy spółką a L.s.r.o. wynikało, że towar znajdował się na placach składowych w S. i S., zatem prezes zarządu Ls.r.o., podpisując przedmiotową umowę powinien posiadać wiedzę na temat miejsca składowania stali. Poza tym umowa ta zawierała również zapisy dotyczące przewiezienia towarów ze składów w S. i S. do S. i w aktach sprawy znajduje się również korespondencja kierowana przez L.s.r.o. do C.S.A., wynajmującej ww. place, na których znajdował się przedmiotowy towar, informująca np. o upoważnieniu spółki do transportu towaru,
- ustalenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. zawarte w decyzji wydanej w dniu 31 marca 2016 r., znak: [...] wobec V.S.A.
w zakresie podatku od towarów i sług za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r., utrzymanej w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. (decyzją z dnia 28 lipca 2016 r., znak: [...]). Organ podatkowy w T. zakwestionował transakcje nabycia przez V.S.A. od L.s.r.o. wyrobów stalowych na podstawie faktur wystawionych przez L.s.r.o., twierdząc, że dokumenty te nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych, a jedynie pozorują ich istnienie. Natomiast umiejscowienie L.s.r.o. w łańcuchu podmiotów uczestniczących w fakturowaniu obrotu wyrobami stalowymi miało wyłącznie na celu wprowadzenie tzw. "bufora", który poprzez upozorowanie przeprowadzenia transakcji w zakresie obrotu wyrobami stalowymi umożliwił V.S.A. odliczenie podatku naliczonego z ww. faktur, nie zamierzając w ogóle odprowadzić do budżetu podatku należnego wykazanego na tych fakturach.
W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie doszło do przeniesienia ekonomicznego władztwa nad przedmiotem transakcji ze spółki na L.s.r.o., gdyż sam zamiar stron wyrażony w zawartej umowie i sporządzonej dokumentacji nie był wystarczający do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Istotne było wydanie towaru, które pomiędzy spółką a L.s.r.o. nie zaistniało. Brak było zatem podstaw do uznania, że doszło do dostawy towarów
w rozumieniu art. 7 ust. 1 u.p.t.u. i tym samym prawidłowo zakwestionowana
ww. faktury wystawione dla L.s.r.o. jako niedokumentujące faktycznych zdarzeń gospodarczych.
Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia oraz wyjaśnienia prezesa zarządu spółki złożone podczas próby przeprowadzenia oględzin przedmiotowej stali w dniu 24 kwietnia 2013 r., gdzie R.. K. stwierdził, że nie ma czego oglądać, bo wyroby stalowe zostały sprzedane, uznał, iż wyroby stalowe wykazane na fakturach wystawionych dla L.s.r.o. zostały faktycznie sprzedane, jednak nie do L.s.r.o., ale do nieustalonego nabywcy tych towarów. Potwierdzają to również stany magazynowe stali przesłane przez spółkę w odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego, z których wynikało, że spółka posiadała:
- na dzień 31 grudnia 2012 r. - [...] ton stali,
- na dzień 31 stycznia 2013 r. - [...] ton stali, czyli w styczniu 2013 r. wydano [...] ton stali,
- na dzień 28 lutego 2013 r. - [...] ton stali, zatem w lutym 2013 r. wydano [...] ton stali.
Organ odwoławczy uznał, że ustalenie faktycznego nabywcy towarów w obliczu braku rzetelnej dokumentacji nie jest możliwe.
Organ odwoławczy przywołał treść art. 108 ust. 1 u.p.t.u. i wskazał, że podatek od towarów i usług widniejący w zakwestionowanych fakturach wystawionych na rzecz L.s.r.o. winien zostać przez spółkę uiszczony.
Organ odwoławczy wyjaśnił, powody braku możliwości zastosowania ulgi "na złe długi" z art. 89a u.p.t.u. w stosunku do firm T.L, E.S. i O.W.
Organ odwoławczy wskazał też, że spółka w rejestrach sprzedaży dla celów rozliczeń w podatku VAT za styczeń, luty i marzec 2013 r. ujęła 3 faktury wystawione na rzecz L.s.r.o. W związku z brakiem zapłaty kwot wynikających z tych faktur, spółka, realizując przysługujące, w jej ocenie jako wierzycielowi, prawo do skorygowania podstawy opodatkowania i podatku należnego z tytułu dostaw towarów na terytorium kraju, o którym mowa w art. 89a u.p.t.u., w rejestrze sprzedaży za listopad 2013 r. wskazane powyżej kwoty ujęła jako korekty podstawy opodatkowania podatku należnego, ogółem w wysokości (-) [...] zł i (-) [...] zł uwzględnione przez nią następnie w deklaracji [...] za ten miesiąc. Ww. faktury nie dokumentowały rzeczywistych dostaw. Samo posiadanie faktury nie jest wystarczającą podstawą, aby podatnik mógł skorzystać z prawa skorygowania podstawy opodatkowania i podatku należnego wynikającego z art. 89a ust. 1 u.p.t.u. Wystawiona faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży między wskazanymi w niej kontrahentami, nie może wywoływać oczekiwanych skutków podatkowych. Organ odwoławczy wskazał,
że spółce prawidłowo odmówiono prawa do skorzystania z możliwości obniżenia podstawy opodatkowania i podatku należnego odpowiednio w rozliczeniu za styczeń, luty i marzec 2013 r. wykazanego w fakturach wystawionych w 2016 r. na rzecz L.s.r.o.
Organ odwoławczy podał, że prezes zarządu spółki uznany za winnego czynu z art. 296 § 1 i 3 Kodeksu karnego. Jednakże ustalenia tego wyroku nie są wiążące dla organu i nie pozbawiają organu podatkowego możliwości oceny transakcji na gruncie przepisów u.p.t.u. i wykazania braku dostawy w rozumieniu przepisów u.p.t.u.
Spółka złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi naruszenie:
I. prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie:
1. art. 194 § 1 i § 3 o.p. w związku z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369
ze zm.), dalej "p.p.s.a.", przez przyjęcie odmiennych ustaleń niż dokonanych przez Sąd Okręgowy w S. w postępowaniu karnym zakończonym wydaniem prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa nadużycia uprawnień przez prezesa zarządu spółki R. K. przez sprzedaż stali L.s.r.o., który to wyrok wiąże sądy administracyjne a także organy podatkowe;
2. art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 i art. 233 § 1 pkt 1 o.p., przez przyjęcie, że sprzedaż stali na rzecz L.s.r.o. nie miała miejsca, gdy Sąd Okręgowy
w S. skazał prawomocnym wyrokiem prezesa zarządu spółki R. K. za nadużycie uprawnień przez sprzedaż stali L.s.r.o.;
II. prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 89a i art. 108 u.p.t.u., przez przyjęcie, że faktury wystawione na rzecz L.s.r.o. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych co skutkowało określeniem podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u;
2. art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 19 ust. 1 i 4, art. 29 i art. 108 u.p.t.u., przez przyjęcie z jednej strony, że faktury wystawione na rzecz L.s.r.o. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych co skutkowało określeniem podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u., natomiast z drugiej strony przyjęciem, że dostawy przedmiotowych towarów dokonano na rzecz "nieustalonego nabywcy", co skutkowało określeniem (oszacowaniem) obrotu
i podatku należnego w kwotach w jakich spółka pierwotnie wykazała dostawy na rzecz L.s.r.o. (zdublowano podatek określając zobowiązanie w podatku od towarów i usług z tytułu dostawy oraz obowiązek zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.).
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2019 r., podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i podkreśliła moc wiążącą prawomocnego wyroku karnego Sądu Okręgowego w S. z dnia 5 lutego 2018 r. o sygn. akt III K 129/17.
Organ odwoławczy w piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2019 r. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:
W pierwszej kolejności należy przeanalizować wpływ art. 11 p.p.s.a. na niniejsze postępowanie.
Zgodnie z art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Przepis ten brzmi identycznie jak zdanie pierwsze z art. 11 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania cywilnego i spełnia w postępowaniu sądowoadministracyjnym te same funkcje, co art. 11 k.p.c. w procedurze cywilnej
Przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia.
Co do zasady, związanie ustaleniami prawomocnego wyroku oznacza, że sąd w tym zakresie, w jakim związanie istnieje, pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń, przede wszystkim zaś ustaleń odmiennych.
Ratio legis wprowadzenia do systemu prawnego zasady związania sądu administracyjnego skazującym wyrokiem sądu karnego było dążenie do uniknięcia rozbieżności w orzecznictwie sądów karnych i innych w związku z tak istotną kwestią, jak przypisanie jakiejś osobie tego, że popełniła przestępstwo.
Wprowadzenie do postępowania sądowoadministracyjnego zasady, o jakiej mowa w art. 11, sprawia, że adresatami tej zasady stają się pośrednio organy administracji publicznej, które w kontrolowanej przez sąd administracyjny sprawie czyniły ustalenia faktyczne. Działanie art. 11 w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawia, że sąd będzie musiał uznać za błędne ustalenia tych organów, jeżeli nie będą korespondowały z zasadą związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego (por. też wyroki NSA: z dnia 12 lutego 2009 r., II GSK 727/08; z dnia 3 lutego 2009 r.,
II FSK 1534/07 i WSA w Krakowie z dnia 17 września 2007 r., I SA/Kr 1084/05).
W doktrynie procesu cywilnego formułowane są poglądy, że przyznanie mocy wiążącej ustaleniom wyroku karnego stanowi odstępstwo od zasady bezpośredniości
i swobodnej oceny dowodów, a tym samym w pewnym stopniu także od zasady niezawisłości sędziego przy rozstrzyganiu sprawy. Z tych względów wykładnia
art. 11 k.p.c. musi być prowadzona w sposób ścisły, tak by nie prowadziła do rozszerzenia zakresu okoliczności, które nie podlegają sprawdzeniu, i ocenie przez sąd administracyjny [K.. P., Niektóre aspekty uzasadnienia wpływu postępowania
i wyroku karnego na postępowanie cywilne (w:) Księga pamiątkowa ku czci K. S., W. 1967, s. 245 i n., oraz tenże, Wpływ postępowania i wyroku karnego na postępowanie i wyrok cywilny, Warszawa 1970, s. 57–58, przytoczone
w Komentarzu - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red.
T.. W., W. K. wyd. VI 2016, do art. 11].
Podkreślić należy moc wiążącą dla sądu administracyjnego mają jedynie ustalenia co do popełnienia przestępstwa zawarte w prawomocnym wyroku skazującym. Sąd administracyjny jest związany tylko zawartymi w sentencji wyroku skazującego ustaleniami okoliczności związanych ze sprawą i typem czynu przypisanego sprawcy (wyroki NSA: z dnia 13 czerwca 2014 r., II FSK 93/14,
LEX nr 1519073; z dnia 30 kwietnia 2013 r., I FSK 914/12, LEX nr 1336111; z dnia
13 marca 2009 r., II OSK 355/08, LEX nr 530047).
Sąd administracyjny jest związany jedynie zawartymi w sentencji wyroku skazującego ustaleniami okoliczności związanych ze sprawcą i typem przypisanego mu czynu. Nie są dla sądu wiążące inne ustalenia faktyczne sądu karnego co do okoliczności ubocznych, wykraczające poza opis czynu zabronionego, nawet jeśli mowa jest o nich w sentencji wyroku sądu karnego [por. orzeczenie SN z dnia 13 września 1949 r., Kr. C. 344/49, PiP 1950, z. 5–6, s. 169–172, z glosą M.. W., tamże; wyrok SN z dnia 4 maja 1965 r., I PR 116/65, OSPiKA 1966, z. 12, poz. 280; wyrok SN z dnia 6 marca 1974 r., II CR 46/74, OSPiKA 1975, z. 3, poz. 63, przytoczone
w Komentarzu - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red.
T.. W. , W. K. wyd. VI 2016, do art. 11].
Jak wynikało z akt Sąd Okręgowy III Wydział Karny wydał w dniu 5 lutego 2018 r. wyrok o sygn. akt IIIK 129/17, w którym uznał za winnego R. K., tego
że w okresie od dnia 24.01.2013 r. do 01.02.2013 r. w S. jako prezes zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...]", będąc zobowiązany do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki, nadużył udzielonych mu uprawnień poprzez sprzedaż stali i wyrobów hutniczych spółce [...] na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia 24.01.2013 r. o wartości [...] zł
i faktury VAT nr [...] z dnia 01.02.2013 r. o wartości [...] zł, bez uprzedniej weryfikacji kupującej spółki, braku zabezpieczenia transakcji, ustalenia terminu płatności faktury VAT nr [...] z dnia 24.01.2013 r. na okres
6 miesięcy, w następstwie czego wyrządził szkodę majątkową spółce z o.o. [...] wielkich rozmiarach w łącznej wysokości [...] zł, tj. czynu z art. 296 § 1 i 3 K.k.
Wyrok uprawomocnił się 4 kwietnia 2018 r.
Wskazać należy, że przestępstwo z art. 296 K.k. określane jest jako wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym.
Stosownie do art. 296 § 1 K.k., kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Zgodnie z art. 296 § 3 K.k., jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 2 wyrządza szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
Stroną podmiotową tego przestępstwa jest osoba, która zobowiązana jest do zajmowania się sprawami majątkowymi danej jednostki. W realiach niniejszej sprawy był to R. K.-prezes zarządu spółki.
Stroną przedmiotową tego przestępstwa jest wyrządzenie tej jednostce szkody majątkowej w wielkich rozmiarach przez nadużycie uprawnień przez osobę zajmującą się jej sprawami.
W wyroku z dnia 21 grudnia 2018 r. o sygn. akt II AKa 397/18 (LEX nr 2609039), Sąd Apelacyjny w W. wskazał, że określenie "nadużycie uprawnień" jest szersze niż przekroczenie uprawnień (wskazane w art. 231 § 1 K.k.) i obejmuje zarówno działania wykraczające poza zakres udzielonych uprawnień, jak i działania formalnie mieszczące się w tym zakresie, ale wyraźnie sprzeczne z interesem mocodawcy lub obowiązkami "dobrego gospodarza" (tj. dbania o interesy mocodawcy przy prowadzeniu na jego rzecz działalności gospodarczej, aby przyniosła ona zysk,
a nie powodowała strat). "Niedopełnieniem obowiązków" jest zaniechanie podejmowania działań, które wynikają z udzielonego umocowania lub z zasad dobrego gospodarowania. Ocena tego, czy prowadzący cudze sprawy majątkowe nadużył udzielonych mu uprawnień lub nie dopełnił ciążących na nim obowiązków, powinna uwzględniać ich treść, która sprecyzowana jest w przepisie ustawy, decyzji właściwego organu lub umowie (pełnomocnictwie).
W ocenie Sądu, związanie z art. 11 p.p.s.a. w niniejszej sprawie dotyczy jedynie okoliczności przestępstwa takich jak: strona podmiotowa – sprawca - prezes zarządu spółki; strona przedmiotowa- wyrządzenie spółce szkody wielkich rozmiarów przez sprawcę w wyniku nadużycia uprawnień; miejsce - S., czas - od dnia 24 stycznia 2013 r. do 1 lutego 2013 r.
Skarżąca uważała zaś, że sąd karny w sprawie o sygn. akt III K 129/17 przesądził, że sporne faktury dotyczyły rzeczywistych transakcji pomiędzy spółką
a L.s.r.o. z uwagi na użycie przez sąd karny zwrotu o sprzedaży stali i wyrobów hutniczych L.s.r.o. na podstawie kwestionowanych faktur.
W ocenie Sądu, użyty w sentencji wyroku karnego ww. zwrot stanowił okoliczności uboczne, które nie były wiążące w rozumieniu art. 11 p.p.s.a.
Jak wyżej wskazano, nie są dla sądu wiążące inne ustalenia faktyczne sądu karnego co do okoliczności ubocznych, wykraczające poza opis czynu zabronionego, nawet jeśli mowa jest o nich w sentencji wyroku sądu karnego. Za takie okoliczności uboczne należy uznać fragment: "sprzedaż stali i wyrobów hutniczych spółce L. S.R.O. z siedzibą w O. na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia 24.01.2013 r. o wartości [...] zł i faktury VAT nr [...] z dnia
01.02.2013 r. o wartości [...] zł, bez uprzedniej weryfikacji kupującej spółki, braku zabezpieczenia transakcji, ustalenia terminu płatności faktury VAT
nr [...] z dnia 24.01.2013 r. na okres 6 miesięcy".
Sąd karny nie badał fikcyjności obrotu, a jedynie czy faktury dokumentujące sprzedaż mogły doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody i czy istniał obowiązek zajmowania się sprawami spółki. Zatem, w ocenie Sądu, ww. wyrok ten nie miał wpływu na dokonane ustalenia w zakresie nierzetelności wystawionych faktur.
Skarżącą, na poparcie swojego stanowiska, przytoczyła wyrok NSA z dnia
30 sierpnia 2017 r. o sygn. I FSK 2274/15, w którym Sąd dokonując oceny art. 11 p.p.s.a. na gruncie rozstrzyganej sprawy podał, że "ustalenia wydanego
w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełniania przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Oznacza to, że sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzekaniu tego rodzaju wyrok karny, a co najistotniejsze - nie ma prawa do jego kwestionowania, czy w jakikolwiek inny sposób dezawuowania ustaleń
z niego wynikających. Innymi słowy, źródłem takich ustaleń pozostaje wówczas tylko
i wyłącznie sam wyrok karny. Powoduje on niedopuszczalność ferowania odmiennych od niego ocen w oparciu o jakikolwiek inny materiał dowodowy zebrany w danej sprawie poddawanej osądowi sądu administracyjnego, nawet gdyby w jego świetle jako zasadne mogło jawić się zaaprobowanie ustaleń organów podatkowych odmiennych od tych, które wynikają z wyroku karnego."
Podkreślić należy jednak, że w stanie faktycznym sprawy o sygn. I FSK 2274/15, organy podatkowe ustaliły, że: "P. W. wykazywał prowadzenie działalności pod nazwą B. w zakresie handlu złomem i wyrobami metalowymi; - w jej ramach odliczył podatek
w kwocie [...]zł (od ceny netto [...] zł) ujęty w fakturze nr [...] z dnia
2 października 2009 r., którą wystawił P. Z. posługujący się nazwą D.; - jako przedmiot tej transakcji podano sprzedaż (nabycie) grodzic X. o wadze ponad [...] ton; - P. Z. nie prowadził jednak realnej działalności gospodarczej, lecz był tylko tzw. słupem;
- w stosunku do jego osoby wydano ostateczną decyzję z dnia 4 czerwca 2014 r., która stwierdzała fikcyjność transakcji z rzeczonej faktury; - Skarżący nie weryfikował tego kontrahenta, ani nie sprawdzał jakości towaru, zaś okoliczności sprawy wskazywały,
iż wiedział on o wykorzystywaniu transakcji do popełnienia oszustwa w podatku VAT;
- faktura nie mogła stanowić podstawy do odliczenia powyższej kwoty jako podatku naliczonego, gdyż nie odzwierciedlała rzeczywistej dostawy towaru, co uprawniało do zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.; dalej: u.p.t.u.). Z kolei
z prawomocnego wyroku sądu karnego, na który powoływał się Skarżący tak przed Sądem pierwszej instancji, jak i w skardze kasacyjnej, wynikało, że P. Z. oskarżono między innymi o to, że: "w okresie od 2 października 2009 r. do 20 października 2009 r. w D." działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą w krótkich odstępach czasu
w wykonaniu tego samego zamiaru i z wykorzystaniem tej samej sposobności prowadząc działalność gospodarczą pod nazwą D. - P. Z. z/s w D. przy ul. R." zataił prawdę co do transakcji handlowych, dotyczących sprzedaży stali w postaci grodzic X. dokonanych pomiędzy firmą D.- P Z., a firmą B. - P. W. z/s w S. (...) i uchylił się od opodatkowania poprzez nie ujawnienie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w D. przedmiotu i podstawy opodatkowania oraz nie złożenia deklaracji wynikającej
z transakcji sprzedaży, opisanych w wystawionych następujących fakturach VAT obrazujących współpracę (...) a nadto fakturach VAT obrazujących współpracę z firmą B.- P. W.: faktura VAT nr [...] z dnia 2 października 2009 r. P. F. i oryginał przez co naraził Skarb Państwa na uszczuplenie w podatku VAT dużej wartości
w kwocie [...]zł; tj. o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 1 k.k.s. w zw.
z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s." Przy tak opisanym czynie, Sąd Rejonowy w D.. G. orzekł, że "1. uznaje oskarżonego P. Z. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego przestępstwo skarbowe określone
w art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. i za to na mocy art. 54 § 1 k.k.s. i art. 23 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s. skazuje go na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz grzywnę (...)."
Wskazać należy, że przestępstwo z art. 54 Kodeksu karnego skarbowego określane jest jako nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania.
Stosownie do art. 54 § 1 K.k.s., podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie,
podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.
Związanie z art. 11 p.p.s.a. dotyczyło więc strony podmiotowej- podatnika; strony przedmiotowej- uchylanie się sprawcy od opodatkowania poprzez nieujawnienie (czyli zatajenie) właściwemu organowi podatkowemu:
a) przedmiotu opodatkowania,
b) podstawy opodatkowania lub niezłożenie deklaracji. Warunkiem przypisania sprawcy odpowiedzialności we wszystkich powyższych przypadkach będzie dodatkowo narażenie na uszczuplenie podatku. Oznacza to, że znamię narażenia na uszczuplenie podatku musi wystąpić łącznie z jedną z odmian zachowania się sprawcy. Przedmiotem ochrony przepisu art. 54 K.k.s. jest m.in. mienie Skarbu Państwa.
Za pomocą tego przepisu zabezpiecza się terminowość zgłaszania przedmiotu opodatkowania, przede wszystkim składania deklaracji podatkowych.
W związku z powyższym, skoro w realiach sprawy o sygn. I FSK 2274/15 sąd karny skazał P.Z. jako podatnika, który uchylał się od opodatkowania nie ujawniając organowi podatkowemu przedmiotu i podstawy opodatkowania oraz nie złożenia deklaracji wynikającej z transakcji sprzedaży, opisanych w wystawionych następujących fakturach VAT, to sąd administracyjny nie mógł dokonać ustaleń przeciwnych tj., że były one fikcyjne i nie miały żadnego wpływu na uszczuplenie należności Skarbu Państwa.
Zdaniem Sądu, w związku z powyższym ww. wyrok NSA nie mógł mieć wpływu na niniejsze postępowanie z uwagi na fakt, że okoliczności faktyczne sprawy o sygn.
I FSK 2274/15 były odmienne od tych, które są przedmiotem rozpoznawanej sprawy.
Przechodząc dalej, wskazać należy, że Sąd w pełni podzielił ustalenia organów podatkowych i przyjął je za własne.
Zdaniem Sądu, organy podatkowe zebrały pełny materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wywiodły prawidłowe wnioski.
Zgodnie z art. 181 o.p., organ podatkowy włączył w poczet materiału dowodowego materiały z innych postępowań podatkowych, które zostały ocenione przez organ w ramach niniejszego postępowania w kontekście pozostałych dowodów. Wskazać należy, że skarga na przytoczoną przez organ podatkowy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 28 lipca 2016 r. dotyczącą V.S.A. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. została oddalona wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Bd 720/16 (wyrok nieprawomocny).
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Na podstawie art. 19 ust. 1 u.p.t.u., obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (art. 19 ust. 4). Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.p.t.u., podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.
Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego, że spółka dokonała sprzedaży wyrobów stalowych nie L.s.r.o., lecz nieustalonej osobie. O tym, że L.s.r.o. nie nabyła przedmiotowych wyrobów stalowych świadczyły następujące okoliczności L.s.r.o.
w istocie nie prowadziła działalności gospodarczej, jej siedziba mieściła się
w wirtualnym biurze, nie składała deklaracji; mimo otrzymania spornych faktur, nigdy nie objęła władztwa ekonomicznego nad ww. wyrobami; nie zajmowała się przechowywaniem ani transportem ww. wyrobów; nie dokonała płatności za ww. wyroby. Faktury wystawione przez spółkę na rzecz L.s.r.o. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, lecz jedynie je pozorowały. Rola L.s.r.o. sprowadzała się do fakturowego pośredniczenia w nierzeczywistej sprzedaży stali, zaś V.S.A. odniosła korzyść w postaci możliwości odliczenia podatku od towarów i usług na podstawie faktur wystawionych przez L.s.r.o.
W ocenie Sądu, spółka miała świadomość, że wystawione faktury na rzecz L.s.r.o. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń. Świadczyło o tym zachowanie prezesa zarządu spółki, który dokonał fikcyjnej sprzedaży wyrobów stalowych L.s.r.o., nie sprawdzając jej wiarygodności; wyznaczając długi okres płatności za ww. faktury L.s.r.o.; mimo rozwiązania umowy z L.s.r.o., dokonując dalszej "dostawy" towarów
i mimo barku zapłaty za "sprzedany" towar; pokrywając za L.s.r.o. koszt składowania towarów, nawet po jego "rzekomej sprzedaży" i nie dokonując jego refakturowania na L.s.r.o. W istocie to spółka dokonała zakupu tego towaru, jego przewiezienia na plac do S. i przechowywania go. Jak wynikało z zeznań prezesa zarządu spółki, nie pamiętał on w jakich okolicznościach poznał T. M. - prezesa zarządu L.s.r.o.; spotykał się z nim, żeby podpisać umowę sprzedaży stali, ale nie pamiętał, gdzie miało miejsce spotkanie ani kto zainicjował współpracę z L.s.r.o. Świadek nie pamiętał także szczegółów umowy zawartej z L.s.r.o.; nie sprawdzał legalności jej działalności; nie wiedział co zdecydowało o jej wyborze na kupującego w transakcji kupna-sprzedaży z dnia 29.12.2012 r.; nie pamiętał też gdzie nastąpiło wydanie wyrobów stalowych dla L.s.r.o. i kto uczestniczył w tej czynności. Z zeznań świadka wynikało, że spółka miała korzystać z zewnętrznych fum transportowych przy przewiezieniu towarów do S.. Jednakże syndyk wyjaśnił, że w przekazanej mu dokumentacji upadłej spółki nie odnalazł żadnych dowodów potwierdzających przewóz wyrobów stalowych na plac składowy w S.. Argumentem na fikcyjność spornych faktur był też fakt, umowa z L.s.r.o. była pierwszym kontraktem dla spółki
z tym podmiotem, a wartość transakcji wyniosła prawie [...] zł, zaś spółka ustaliła aż 5-miesięczny termin płatności wskazany na fakturach. Ponadto spółka wystawiła kolejnej faktury w dniu 1 lutego 2013 r., a więc wkrótce po tym jak umowa kupna- sprzedaży w dniu 30 stycznia 2013 r. została rozwiązana, a także na brak jakiegokolwiek zainteresowania się ze strony prezesa zarządu spółki kwestią wiarygodności L.s.r.o. Powyższe pokazuje, że prezes zarządu spółki nie przejawiał zainteresowania sprawami spółki, co w realiach prowadzenia działalności gospodarczej, w tym handlu stalą, która uważana jest za tzw. towar wrażliwy, tj. obrót którego jest zagrożony oszustwami podatkowymi, również przemawia za fikcyjnością transakcji
z L.s.r.o. i niewątpliwie było ze strony prezesa zarządu spółki działaniem na szkodę tej jednostki.
Zdaniem Sądu, organ podatkowy słusznie uznał zeznania prezesa zarządu L.s.r.o. za niewiarygodne. Świadek ten zeznał, że przybył do magazynu, w którym była złożona stal, aby zweryfikować zgodność zamówienia, między innymi pod względem jakościowym. Tymczasem w "umowie sprzedaży z zastrzeżeniem terminu przejścia własności" z dnia 29 grudnia 2012 r., nie wskazano parametrów jakościowych wyrobów stalowych, które miały być przedmiotem tego kontraktu. Nie były do niej dołączone żadne atesty, czy certyfikaty jakościowe. We wspomnianej "umowie" znajduje się jedynie ogólnikowe stwierdzenie, że kupującemu znany jest stan techniczny przedmiotu sprzedaży, a stosowne certyfikaty zostaną mu wydane w przyszłości. Ponadto, jak ustalono, prezes zarządu L.s.r.o. nie miał wcześniej żadnego doświadczenia w handlu wyrobami stalowymi i nie miał wiedzy na temat parametrów jakościowych rzekomo nabywanych wyrobów stalowych. Świadek zeznał też, że miał na te wyroby kontrahenta z [...], by następnie oświadczyć, iż wspomnianym kontrahentem był bliżej nieznany mu mężczyzna, który miał jedynie pośredniczyć w transakcji i który rozmyślił się później, bo sądził, że towar znajduje się w pobliżu granicy z [...], czemu przeczyły zapisy umowy pomiędzy L.s.r.o.a spółką.
Zgodnie z art. 108 u.p.t.u., w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.
Regulacja zawarta w tym przepisie wynika ze szczególnej roli faktury we wspólnym systemie VAT, a mianowicie z faktu, że dla podatnika otrzymującego fakturę staje się ona zwykle podstawą do obniżenia podatku należnego, czyli własnego zobowiązania podatkowego, czy wręcz do żądania zwrotu podatku ponieważ w przypadku wystawienia faktury zawierającej wykazaną kwotę podatku, nawet jeżeli faktura taka nie ma odzwierciedlenia w stanie faktycznym, istnieje istotne ryzyko, że adresat takiej faktury potraktuje wykazany w niej podatek jako podatek naliczony podlegający odliczeniu, a władze skarbowe nie wykryją tej nieprawidłowości. Zobowiązanie wystawcy faktury do zapłaty podatku bez względu na jego związek z czynnością opodatkowaną stanowi swego rodzaju ograniczenie możliwości dokonywania nadużyć prawa do odliczenia podatku. Przepis ten ma na celu wyeliminowanie ryzyka uszczuplenia dochodów podatkowych w związku z niepoprawnymi lub fikcyjnymi fakturami (por. wyrok NSA z 9 marca 2017 r. sygn. I FSK 1854/14).
Ustalenie przy tym, że faktury podlegają dyspozycji art. 108 ust. 1 u.p.t.u. powoduje,
że podatek wykazany na takich fakturach nie jest podatkiem należnym z tytułu dokonania jednej z czynności podlegających opodatkowaniu, a wymienionej w art. 5 u.p.t.u. Charakter kwot wykazanych na fakturach jako podatek należny, w istocie niebędących jednak takim podatkiem, jest okolicznością niepozwalającą na objęcie tych kwot systemem rozliczeń dokonanym przez podatnika w deklaracji VAT-7 w ramach podstawowego opodatkowania podatkiem od towarów i usług (por. wyrok NSA z dnia
3 czerwca 2015 r. sygn. I FSK 315/14).
Biorąc pod uwagę okoliczności zaistniałe w sprawie, w ocenie Sądu, organy podatkowe prawidłowo stwierdziły obowiązek zapłaty kwoty podatku wykazanego
w spornych fakturach wystawionych na rzecz L.s.r.o. stosownie do art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
Ponadto ustalenie przez organy, że sporne faktury są fikcyjne spowodowało brak możliwości skorzystania przez spółkę z ulgi na "złe długi" z art. 89a u.p.t.u. Samo posiadanie faktury nie jest wystarczającą podstawą, aby podatnik mógł skorzystać
z prawa skorygowania podstawy opodatkowania i podatku należnego wynikającego
z ww. przepisu. art. 89a ust. 1 u.p.t.u. Wystawiona faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży między wskazanymi w niej kontrahentami, nie może wywoływać oczekiwanych skutków podatkowych.
Przytoczone przez Sąd orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło