I FSK 475/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 951/16 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 26 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 951/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej: p.p.s.a., oddalił skargę R. K. (dalej: strona lub skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku (dalej: organ lub organ odwoławczy) z 3 czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. (dalej: Dyrektor UKS lub organ pierwszej instancji) z 30 października 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2011 r. 2. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez stronę, a w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 162 § 1 w zw. z art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.), dalej: O.p., poprzez wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS, pomimo tego, że: – skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, bowiem z opisu przesyłki wynika, iż pismo z decyzją Dyrektora UKS z 30 października 2014 r. przechowywano w placówce pocztowej pomiędzy 3 listopada a 17 listopada 2014 r., a w okresie tym skarżący czynił starania celem odbioru wszelkiej korespondencji do niego kierowanej, co zostało uwiarygodnione przez skarżącego poprzez wskazanie, iż w ww. okresie stawiał się do przedmiotowej placówki pocztowej z prośbą o wydanie wszelkiej korespondencji adresowanej do niego - 12 listopada 2014 r. (omyłkowo wcześniej wskazana data, tj. 6 listopada 2014 r. była datą awizacji przesyłki) została skarżącemu wydana przesyłka polecona o numerze [...], a następnie przesyłka o numerze [...], które to obie przesyłki dotyczyły prowadzonych postępowań względem A. i to przez ten sam organ, tj. Dyrektora UKS, zatem organ ten w przypadku uznania, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy stosowną argumentacją, miał możliwość jej weryfikacji we własnych aktach sprawy; – okoliczność nieodebrania (nieintencjonalnego) w placówce operatora pocztowego przesyłki pocztowej, zawierającej decyzję podatkową, przez adresata lub jego dorosłego domownika, na skutek nieprzedłożenia dokumentu awizo pracownikowi poczty, przy jednoczesnym stawieniu się w placówce pocztowej celem odbioru korespondencji, nie jest okolicznością przesądzającą o winie podatnika, którą należy ocenić w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 162 § 1 O.p.; b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p., uchybiające obowiązkowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bowiem brak jest wyczerpujących ustaleń w zakresie podnoszonych przez skarżącego zarzutów co do tego, iż nie została mu wydana przesyłka wraz z decyzją, pomimo tego, iż odbierał w placówce pocztowej inną korespondencję w czasie jej awizacji; c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 191 O.p., poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego z rażącym naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co doprowadziło do uznania, iż skarżący powziął wiadomość o wydaniu przez Dyrektora UKS najpóźniej 8 czerwca 2015 r., podczas gdy o wydaniu przedmiotowej decyzji i treści jej rozstrzygnięcia skarżący powziął wiadomość 11 marca 2016 r. w trakcie wykonywania fotokopii akt sprawy dotyczącej przeprowadzonej kontroli prawidłowości rozliczania podatku VAT za 2011 r. w Urzędzie Kontroli Skarbowej w G. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych skarżący wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd oraz zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 3. Odpowiedź na skargę kasacyjną W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wg norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna strony nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlega oddaleniu. 4.2. Na wstępie zauważyć należy, że ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu podlegać może wyłącznie zasadność zarzutów skargi kasacyjnej wymienionych powyżej w pkt 2 lit. a i c. Trzeci z zarzutów nie poddaje się kontroli Sądu kasacyjnego z tego względu, że nie dotyczy przedmiotu tej kontroli, którym w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wspomniany zarzut zmierza zaś do podważenia prawidłowości doręczenia rozstrzygnięcia organu, dla zaskarżenia którego ustanowiony był uchybiony termin. Kwestia zależności procesowych pomiędzy rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu a prawidłowością doręczenia aktu administracyjnego, dla zaskarżenia którego wyznaczony był termin, o przywrócenie którego podatnik wnioskuje, została zaś szerzej omówiona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lutego 2019 r., I FSK 474/17, wydanym w równolegle prowadzonej sprawie ze skargi kasacyjnej skarżącego, dotyczącej rozstrzygnięcia organu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. 4.3. Odnosząc się zatem do zasadności pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej, w którym strona upatruje naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, poprzez akceptację wadliwego zastosowania w sprawie przez organ art. 162 § 1 w zw. z art. 163 § 2 O.p., wskazać należy, że zgodnie z powołanymi przepisami w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1 O.p.); w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 163 § 2 O.p.). Zdaniem skarżącego, uprawdopodobnił on, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Jako powód "niezawinienia" powołuje zaś brak otrzymania informacji o możliwości odbioru w placówce pocztowej przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji (awiza). Dodatkowo wskazuje, że w okresie, w którym - zgodnie z opisem znajdującym się na kopercie zawierającej decyzję - przesyłka była przechowywana w placówce pocztowej, skarżący co najmniej dwukrotnie stawiał się w tej placówce celem odbioru innej korespondencji, a mimo to sporna przesyłka nie została mu wydana. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić w sytuacji, gdy uchybienie to nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu - jako niezawinione przyczyny uchybienia terminu - w orzecznictwie wymienia się m. in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, z 28 marca 2012 r. II OZ 179/12). Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla organu administracji/sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie stanowi wykazania braku jego winy w uchybieniu terminu, ale wchodzi w sferę związaną z prawidłowością doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Tymczasem - jak to już wyjaśniono we wcześniejszej części uzasadnienia niniejszego orzeczenia - kwestia ta wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Tym samym uznać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS. W rezultacie czego odmowa przywrócenia tego terminu na jego wniosek przez organ była zasadna. 4.4. Trafny okazał się być natomiast zarzut skargi kasacyjnej dotyczący zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie można bowiem, jak to przyjął organ, a za nim Sąd pierwszej instancji, przypisywać stronie wiedzy o wydaniu decyzji tylko na tej podstawie, że wzmiankę o tym fakcie zawarto w uzasadnieniu innej decyzji, dodatkowo skierowanej do innego podatnika, w imieniu którego skarżący działał (A. Sp. z o.o.). Oczekiwanie, że podatnik powinien domyślać się faktu wydania wobec niego decyzji przez organ jest zbyt daleko idące i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego narusza prawa strony postępowania. Konkluzja Sądu pierwszej instancji, jakoby skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czym naruszył art. 162 § 2 O.p., jest więc wadliwa. Uchybienie powyższe pozostaje jednakże bez wpływu na wynik sprawy (tj. oddalenie skargi), z uwagi na fakt, że skarżący nie spełnił innej przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, mianowicie nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. 4.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną strony na podstawie art. 184 p.p.s.a. 4.6. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265).