I SA/Po 887/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2018 r., działając na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 54 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), oddalił skargę spółki jawnej "[...] L. N., R. N." na czynność egzekucyjną – zajęcie innej wierzytelności pieniężnej dokonane zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r. Uzasadniając powyższe orzeczenie organ egzekucyjny wskazał, że na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] ([...]) oraz [...] ([...]) z dnia 18.04.2018 r., wystawionych z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2017 r. przeciwko wskazanemu zobowiązanemu, zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w spółce z o.o. [...] spółka komandytowa. Zawiadomienie to doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 8 maja 2018 r. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu wraz z ww. zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wdniu 9 maja 2018 r. W dniu 23 maja 2018 r. zobowiązany wniósł skargę na wspomnianą czynność egzekucyjną, w której skarżący powołując art. 54 § 1 u.p.e.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności. W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że organ egzekucyjny nie zbadał dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W jego ocenie przedmiotowe tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., wobec czego nie mogą stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co miało przejawiać się brakiem złożenia w części I formularzy TW-1 podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, lecz jedynie parafę. Tym samym w ocenie zobowiązanego tytuły wykonawcze stanowiące podstawę dokonanego zajęcia zostały wystawione wadliwie, co prowadzi do uznania, że przedmiotowym tytułom wykonawczym nie nadano klauzuli o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej, wskazując na cechy charakterystyczne dla pojęcia podpisu. Dodatkowo zobowiązany wskazał, iż zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny powinien stosować środki egzekucyjne najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, jednakże w opinii skarżącego naruszono powyższą zasadę. W niniejszej sprawie zastosowany środek egzekucyjny jest nazbyt uciążliwy, gdyż uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. Niemożność dysponowania wierzytelnością pieniężną spowoduje utratę kontrahentów, co w konsekwencji doprowadzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę. Organ egzekucyjny stwierdził, że zaskarżony środek egzekucyjny został zastosowany zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy wykorzystaniu zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, zgodnej ze wzorem określonym w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339). Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak i zobowiązanemu. Według organu I instancji, wskazana przez skarżącego argumentacja dotycząca zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, stanowi podstawę wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wynikającą z art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a., z którego to środka zaskarżenia zobowiązany skorzystał, zgłaszając pismem z dnia 15 maja 2018 r. zarzuty na postępowanie egzekucyjne. W kontekście powyższego całkowicie bezzasadnym okazało się żądanie strony uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Pismem z dnia 11 lipca 2018 r. zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu sankcjonowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 1 u.p.e.a. Wobec tego zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 18, art. 54 § 1 § 5 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółka jawna "[...] L. N., R. N." wniosła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 sierpnia 2018 r., zarzucając mu naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu strona skarżąca wywiodła, że tytuły wykonawcze, będące podstawą egzekucji, zostały wystawione z naruszeniem przepisów art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a. W konsekwencji w realiach badanej sprawy nie doszło w ogóle do skutecznego wszczęcia przez organ egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał na bezzasadność zarzutów zawartych w skardze i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Innymi słowy, sąd obowiązany jest zasadniczo dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 sierpnia 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia 26 czerwca 2018 r. o oddaleniu skargi spółki jawnej "[...] L. N., R. N." na czynność egzekucyjną – zajęcie innej wierzytelności pieniężnej dokonane zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r. w spółce z o.o. [...] spółka komandytowa. S. skargę na wskazaną czynność egzekucyjną spółka jawna ""[...] L. N., R. N." tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., wobec czego nie mogą stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co miało przejawiać się brakiem złożenia w części I formularzy TW-1 podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, lecz jedynie parafę. Ponadto zdaniem strony w nniniejszej sprawie zastosowany środek egzekucyjny jest nazbyt uciążliwy, gdyż uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie zarówno organu egzekucyjnego, jak i organu odwoławczego, podniesione przez zobowiązaną spółkę okoliczności nie mogą stanowić skutecznej podstawy zakwestionowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Podniesione przez skarżącą okoliczności mogłby stanowić podstawę do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. Istotne znaczenie w okolicznościach badanej sprawy ma okoliczność, że z uprawnienia z art. 33 u.p.e.a. zobowiązany skorzystał, zgłaszając pismem z dnia 15 maja 2018 r. zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ostatecznym postanowieniem z dnia 20 lipca 2018 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego o uznaniu zarzutów strony za bezzasadne. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę wskazane postanowienie. Zgodnie z art. 54 § 1, § 4-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W sprawie skargi postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się w sposób jednolity, że skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1, 4–6 u.p.e.a., można wnieść na poszczególne czynności o charakterze faktycznym w toku trwającego postępowania egzekucyjnego. Skarga nie przysługuje na postanowienia i zarządzenia organu egzekucyjnego (zob. R. Sawuła, Glosa do wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 1997 r., I SA/Wr 1243/96, OSP 1998 nr 4, poz. 81; R. Hauser, S. Marciniak, Glosa do wyroku NSA z dnia 25 września 1998 r., I SA/Gd 213/97, OSP 1999 nr 10, poz. 191). Skarga na czynność egzekucyjną służy bowiem kontroli formalnej (technicznej) prawidłowości stosowania środków egzekucyjnych. Wobec tego przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być zarzuty dotyczące ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych (zob. wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga nie może dotyczyć kwestii merytorycznych trwającego postępowania egzekucyjnego, związanych z jego dopuszczalnością albo dopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego. Skarga ta przysługuje zobowiązanemu wyłącznie wówczas, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia wskazanych czynności, w tym zarzutów, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego czy powództwa do sądu powszechnego (zob. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4503/97; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3474/06, publ. jw.). W tym sensie skarga ta ma subsydiarny charakter. Już z powyższych względów należy uznać, że organ egzekucyjny zasadnie przyjął, że zarzuty wniesionej przez skarżącą spółkę skargi na czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej dokonanego zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r. w spółce z o.o. [...] spółka komandytowa – nie były uzasadnione. Wpisywały się bowiem w podstawy odrębnego środka prawnego – zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego – z art. 33 § 1 pkt 8 i pkt 10 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem konkurencyjnym z zarzutami wnoszonymi na podstawie art. 33 u.p.e.a. (zob.: wyrok NSA z dnia 22 września 2010r., sygn. akt II FSK 568/09, publ. jw.). O zasadności powyższej konkluzji świadczy w okolicznościach analizowanej sprawy wydanie przez organy obu instancji postanowień uznających za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 138 § 1 k.p.a.. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. W rozpoznawanym przypadku bez wątpienia zachodziły podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., stanowiącego podstawę do wydania rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Okoliczności badanej sprawie nie pozwalały organowi drugiej instancji na wydanie orzeczenia na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Tym samym zarzut naruszenia wskazanych przepisów był bezzasadny. W ocenie Sądu, w badanej strona skarżąca nie została pozbawiona możliwości obrony swoich praw – i to nie tylko w perspektywie niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej, ale i ze względu na toczące się równolegle postępowanie w sprawie zarzutów z art. 33 u.p.e.a., które dotyczyło weryfikacji dopuszczalności wszczęcia egzekucji (w tym ze względu na treść tytułu wykonawczego) oraz uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.