I SA/Gl 1347/17
WyrokWSA w Gliwicach2018-04-10
Skład orzekający: Bożena Pindel, Beata Machcińska, Bożena Suleja-Klimczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, prawidłowo zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który nakazywał uwzględnienie realiów sprawy i proporcjonalności kosztów do nakładu pracy organu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA, który nakazywał ocenę adekwatności kosztów egzekucyjnych do stopnia skomplikowania czynności i nakładu pracy organu. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy poprzednie postanowienie, nie wykonał wyroku sądu, co stanowiło podstawę do uchylenia jego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kosztów egzekucyjnych naliczonych przez organ egzekucyjny i obciążających wierzyciela (Wójta Gminy G.) w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Po serii postępowań i orzeczeń, w tym wyroku NSA uchylającego poprzednie postanowienie organu odwoławczego, organ ten ponownie utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego obciążające wierzyciela kosztami. Wójt Gminy G. zaskarżył to postanowienie, zarzucając organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym nieuwzględnienie wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach oraz zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi Wójta Gminy G. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] wydane w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej również "organ egzekucyjny") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec B S.A. w K. (dalej również "spółka" lub "zobowiązana") na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Wójta Gminy G. (dalej również "wierzyciel") w dniu [...], o numerach od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2004 r. do grudnia 2004 r. Tytuły wykonawcze wystawione zostały w oparciu o decyzję z dnia [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Kwoty objęte tytułami wykonawczymi wraz z kosztami egzekucyjnymi wyegzekwowano w wyniku dokonania zajęcia wierzytelności w C w Z. S.A. oraz zajęcia wierzytelności w D sp. z o. o. w B. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w.w. tytułów wykonawczych zostało zakończone w dniu 22 grudnia 2009 r.
2. Pismem z dnia 18 stycznia 2010 r. spółka zwróciła się do Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, powstałych w związku z egzekucją administracyjną w oparciu o ww. tytuły wykonawcze.
3. W związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzji z dnia [...] o wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] - na podstawie której wystawiono ww. tytuły wykonawcze, organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych oraz postanowieniem z tej samej daty określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł i obciążył nimi wierzyciela tj. Wójta Gminy G.
4. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (dalej również "organ odwoławczy" lub "organ nadzoru"), po rozpatrzeniu zażaleń wierzyciela wniesionych na ww. postanowienia uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] wydane w przedmiocie kosztów egzekucyjnych i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia oraz uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i umorzył postępowanie w sprawie.
5. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 64c § 4 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (t.j. Dz.U. z 2005 r., poz. 1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), określił koszty egzekucyjne postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o ww. tytuły egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł oraz obciążył nimi wierzyciela tj. Wójta Gminy G.
6. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] w części dotyczącej obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela i orzekł o obciążeniu nimi spółki.
7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 r. (sygn. akt I SA/Gl 823/13) oddalił skargę spółki na ww. postanowienie organu odwoławczego, jednak NSA w Warszawie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 3713/14) uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...].
8. Po ponownym rozpoznaniu zażalenia wierzyciela organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...].
9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 176/17, po rozpatrzeniu skargi wierzyciela na ww. postanowienie organu odwoławczego z dnia [...], orzekł o jego uchyleniu.
10. Organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 64c § 7 u.p.e.a. w związku z prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 6 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 176/17, po ponownym rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] o określeniu kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł i obciążeniu nimi wierzyciela, postanowił utrzymać w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 1 października 2012 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wskazał, iż zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny naliczył koszty egzekucyjne, w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr od [...] do nr [...] wystawionych przez wierzyciela, w łącznej kwocie [...] zł. W kwocie tej mieści się naliczona przez organ egzekucyjny opłata manipulacyjna w łącznej kwocie [...] zł oraz koszty zajęcia w łącznej kwocie [...] zł, tj. do wszystkich tytułów wykonawczych. W jego ocenie, koszty zostały określone prawidłowo, z uwzględnieniem wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 oraz wyroku WSA z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 176/17. Skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż [...] zł, to przy czynności zajęcia innej wierzytelności należy uwzględnić mniejszy nakład pracy przy zajęciu innych wierzytelności. Dlatego przyjąć należy, w związku z brakiem ustawowych regulacji, że opłata od zajęcia innej wierzytelności musi być mniejsza niż przy zajęciu nieruchomości w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawki w kwocie [...] zł dla 8% opłaty. W sytuacji kiedy ustawodawca uznał, że 8% opłata dla zajęcia nieruchomości może wynosić maksymalnie [...] zł, to organ nadzoru, związany stanowiskiem WSA w Gliwicach wyrażonym w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. przyjął - zachowując proporcje, że 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie [...] zł. Zdaniem organu, ustawodawca wziął pod uwagę stopień skomplikowania czynności i odmiennie określił wysokość opłat, tj. na 5% za zajęcie innej wierzytelności i 8% za zajęcie nieruchomości. Uwzględniając różnice w wysokości opłat oraz zachowując ustawową proporcje, organ nadzoru doszedł do wniosku, że skoro opłata procentowa 8% została ograniczona do [...] zł, to wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów jest przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla zajęcia innej wierzytelności. Przyjmując jako podstawę maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości w kwocie [...] zł, organ uznał, że maksymalna opłata manipulacyjna, nie może być wyższa niż [...] zł. Organ kierował się przy tym przyjęciem takiej zależności, że za zajęcie nieruchomości stawka procentowa została wskazana na 8%, a dla opłaty manipulacyjnej 1%. Przez wzgląd na powyższe, organ nadzoru skonstatował, iż maksymalna opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż 1/8 maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości, a więc [...] zł.
Powołując się na zestawienie (tabelę) pobranych kosztów, organ odwoławczy stwierdził, iż zarówno opłata manipulacyjna jak i koszty zajęcia wierzytelności są dziesięciokrotnie niższe niż maksymalna wysokość zajęcia wierzytelności tj. [...] zł. oraz maksymalna opłata manipulacyjna tj. [...] zł. obliczona w proporcji do opłaty za zajęcie nieruchomości z uwzględnieniem maksymalnej stawki, tj. [...] zł.
11. Wierzyciel złożył skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu Wójt Gminy G. zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 6 i art. 11 k.p.a. oraz art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz zasady przekonywania, co polegało na tym, że organ nadzoru nie wyjaśnił dostatecznie podstaw faktycznych oraz prawnych dokonanego miarkowania naliczonych kosztów egzekucyjnych;
2. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej: "p.p.s.a") poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 176/17, co do tego, że wysokość opłat ustalanych przez organy egzekucyjne nie może pozostawać w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez zastosowanie powyższych, przepisów u.p.e.a. bez uwzględnienia przepisów Konstytucji według wskazań z wyroku TK o sygn. SK 31/14, co też przejawiło się tym, iż organ nadzoru dopuścił się rażącej dysproporcji pomiędzy naliczonymi kosztami egzekucyjnymi, a rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego, poprzez naliczenie tych kosztów w oderwaniu od okoliczności faktycznych tej egzekucji (nakładu pracy pracownika organu egzekucyjnego; bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów i wydatków organu egzekucyjnego).
Zdaniem wierzyciela wysokość zaaprobowanych mocą zaskarżonego postanowienia opłaty za zajęcie wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej odpowiadają sytuacji, którą Trybunał Konstytucyjny wskazał jako przejaw oderwania tychże wartości od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego i podjętych przez niego czynności. Argumentował, że opłata egzekucyjna za dokonanie czynności zajęcia wierzytelności w odniesieniu do poszczególnych tytułów wykonawczych została ukształtowana w okolicznościach niniejszej sprawy w wysokości między kwotą [...] zł a kwotą [...] zł w stosunku do każdego z tytułów wykonawczych. Z kolei, wysokość opłaty manipulacyjnej określono w wysokości między kwotą [...] zł, a kwotą [...] zł w stosunku do każdego z tytułów wykonawczych. Trudno więc uznać, że czynności organu egzekucyjnego, związane z zajęciem wierzytelności pieniężne w C S.A i w D sp. z o.o. w B. pociągały za sobą nakład pracy odpowiadający takiej wysokości opłat.
12. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd orzeka w niniejszej sprawie, będąc związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 176/17 uchylającym postanowienie organu odwoławczego z dnia 19 grudnia 2016 r. Przypomnieć należy, iż aktem tym, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...], w którym określono koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł oraz obciążono nimi wierzyciela.
W ww. wyroku WSA w Gliwicach wskazał m.in.: Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt 31/14) stwierdził niekonstytucyjność przepisów stosowanych przez organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, a mianowicie orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust 1 i art. 84 Konstytucji oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. W ocenie WSA, organ nadzoru nie odniósł się w żaden sposób do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, jak również nie odniósł się do zagadnienia, iż wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary. Organ nadzoru pominął te argumenty, które – jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału – zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów. Zdaniem WSA realia sprawy pozwalają na przypuszczenie, i to z dużym prawdopodobieństwem, że uwzględnienie tych argumentów doprowadziłoby do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w niższej wysokości. WSA zalecił organowi egzekucyjnemu by wziął pod uwagę argumenty wyrażone w powołanym uzasadnieniu wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. Organ winien zwrócić uwagę, że skutkiem wskazanego orzeczenia Trybunału nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo - a więc w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają - muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Należy również mieć na uwadze, że już z samej sentencji wyroku TK wynika, że przyczyną uznania przepisów za niezgodne z Konstytucją nie był brak w ustawie możliwości miarkowania wysokości opłat w pełnym zakresie. Wynika to też ze stwierdzenia Trybunału, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości opłat. W związku z tym swoiste miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się dopiero wówczas kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. W praktyce, w sytuacji braku koniecznej interwencji ustawodawcy, nie da się, stosując omawiane przepisy w poszczególnych sprawach, oderwać od okoliczności faktycznych i prawnych konkretnych spraw. Zatem, w razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie, zadaniem organu będzie w pierwszym rzędzie odpowiedź na pytanie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a., in concreto przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie na gruncie tej sprawy należy je miarkować. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy spełniającej standardy wynikające z wyroku Trybunału w sprawie SK 31/14, organ, mając na uwadze art. 8 ust. 2 Konstytucji, kształtując podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych, oprócz art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. bezpośrednio zastosuje art. 2 Konstytucji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
Tak szczegółowa analiza wydanego w sprawie orzeczenia była konieczna, gdyż zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną wyrażoną w treści orzeczenia oraz wskazaniami co do dalszego postępowania dotyczy zarówno organów administracji publicznej, jak i sądów. Między oceną prawną a wskazaniami istnieje ścisły związek, ponieważ ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracji publicznej w sprawie, a wskazania określają sposób postępowania w przyszłości (wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r. I GSK 2395/05, Legalis). Celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości błędom popełnionym przez organy administracji i wytyczenie kierunku postępowania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Organ ponownie rozpatrujący sprawę związany jest sentencją i uzasadnieniem orzeczenia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania dotyczy również sądów i oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., I OSK 426/08, Legalis). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Jednak okoliczności takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z powodu naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Po przywołaniu uzasadnienia ww. wyroku TK oraz wyroku WSA z dnia 6 czerwca 2017 r., o sygn. akt I SA/Gl 176/17 organ odwoławczy wskazał, iż każdy z tytułów wykonawczych został wyegzekwowany w całości, w bardzo krótkim czasie od nadania klauzuli o skierowaniu ich do egzekucji do zakończenia egzekucji oraz zwrócił uwagę na niski stopień skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny, ograniczający się wyłącznie do wysłania zajęcia innej wierzytelności, przy stosunkowo niskim nakładzie pracy związanym z wysłaniem korespondencji pocztą i kosztami dojazdu i delegacji pracownika. Z tych powodów uznał, iż nieuzasadnionym byłoby obciążenie wierzyciela opłatą za zajęcie innej wierzytelności w kwocie przekraczającej stawkę maksymalną w wysokości [...] zł, określoną w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z tytułu egzekucji z nieruchomości - uznawanej za najbardziej skomplikowaną i pracochłonną czynność egzekucyjną.
Organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem ponownie utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 1 października 2012 r. i w konsekwencji wysokość kosztów obciążających wierzyciela nie uległa zmianie. Wbrew wskazaniom WSA zawartym w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. nie ocenił adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych do skomplikowania podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności, koniecznego dla ich wykonania nakładu pracy oraz niezbędnych do poniesienia wydatków. Przyznał, że są to czynności o niskim stopniu skomplikowania, wskazał na stosunkowo niski nakład pracy związany z wysłaniem korespondencji pocztą oraz niewielkie koszty dojazdu i delegacji pracownika, a jednocześnie uznał, że należy odnieść się do stawki maksymalnej przewidzianej dla jednej z najbardziej skomplikowanych czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia nieruchomości, które w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym w ogóle nie miało miejsca. A przecież WSA w ww. wyroku ocenił, że realia sprawy pozwalają przypuszczać, i to z dużym prawdopodobieństwem, że uwzględnienie tych argumentów doprowadziłoby do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w niższej wysokości.
WSA nakazał organowi nadzoru przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni art. 64 § 1 pkt 1, art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., czego organ zaniechał.
Całkowicie gołosłowne i nieuzasadnione jest wyrażone w konkluzji zaskarżonego postanowienia twierdzenie, że ze względu na stuprocentową skuteczność egzekucji i dopuszczenie przez TK stosowania stawek procentowych przyjęte w niniejszej sprawie stawki kosztów egzekucyjnych nie stanowią o zerwaniu związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.
W ocenie Sądu, sposób w jaki organ egzekucyjny uzasadnił wysokość ustalonych kosztów egzekucyjnych nie znajduje odzwierciedlenia ani w wyroku WSA z dnia 6 czerwca 2017 r., ani w rozważaniach TK. Zaaprobowanie przez organ nadzoru kosztów w wysokości tożsamej z uchylonym uprzednio postanowieniem, przy uwzględnieniu uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, podważa ocenę WSA w Gliwicach wyrażoną w prawomocnym wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r.
Zważywszy, że – jak już wyjaśniono – postanowienie wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy jest kontrolowane ze względu na sposób podporządkowania się wytycznym sądu i wyrażonej przez niego ocenie prawnej – Sąd stwierdza, że kryterium tego nie spełniono. Organ nadzoru nie wykonał wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 176/17, w związku z czym zaskarżone rozstrzygnięcie uchylono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 p.p.s.a., ponownie zobowiązując organ nadzoru do wykonania zaleceń sformułowanych we wspomnianym orzeczeniu. Ze względu na niewykonanie wyroku, w czym Sąd nie może zastępować właściwego organu, odniesienie się do argumentacji skargi byłoby przedwczesne.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi (100 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło