I OZ 351/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 102/19 odrzucające skargę E. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 102/19 na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę E. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia [...] czerwca 2017 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowana w sprawie decyzja została skarżącemu doręczona najpóźniej w dniu 27 czerwca 2017 roku, tj. w dniu, w którym skarżący nadał pismo skierowane do Prezesa ZUS w sprawie przesłania akt jego sprawy do Oddziału ZUS w W. W tej sytuacji Sąd uznał skargę wniesioną w dniu 4 września 2018 roku za spóźnioną. Zażalenie na to postanowienie złożył E. W., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący złożył skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2017 roku z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., podczas gdy w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 27 czerwca 2017 r., które w jego ocenie powinno zostać zakwalifikowane jako skarga do sądu administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego odrzucenia skargi jako złożonej po terminie. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pismo skarżącego z dnia 27 czerwca 2017 r. zostało złożone w ustawowym terminie do wniesienia skargi, a razie powzięcia wątpliwości co do jego treści, organ mógł zobowiązać skarżącego do sprecyzowania, czy należy uznać je za skargę na decyzję organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 53 § 1 tej ustawy skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Podkreślić należy, że określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. termin jest terminem ustawowym, tj. nie może być skracany ani przedłużany przez sąd, prekluzyjnym w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę, oraz terminem procesowym, a więc w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie skarżącemu. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została skarżącemu doręczona w dniu 23 czerwca 2017 roku (por. k. 15 odwrót akt sądowych), zatem termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego upłynął z dniem 24 lipca 2017 r. W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę złożoną w dniu 4 września 2018 roku w administracji Zakładu Karnego w G. jako spóźnioną. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, uznać należy, że nie jest on zasadny, bowiem sam skarżący w skardze oraz licznych pismach skierowanych do Sądu Wojewódzkiego jednoznacznie wskazywał, że wnosi o rozpoznanie skargi wniesionej w 2018 r. - np. w piśmie z dnia 26 października 2018 r. (k. 23 akt sądowych) wskazał wprost, że wnosi o przyjęcie jego skargi z dnia 4 września 2018 r. Skarżący w żadnym z pism nie powołał się na swoje pismo z dnia 27 czerwca 2017 r., które miałoby stanowić skargę do sądu administracyjnego. Ponadto sam autor zażalenia podał, że pismo to zostało skierowane do organu, a nie do sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w doręczonej skarżącemu decyzji (przedłożonej przez niego wraz z pismem z dnia 26 października 2018 r., k. 24 akt sądowych) brak jest pouczenia o możliwości zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia skarżącemu stosownie do art. 53 § 1 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017, poz. 935), które znajduje zastosowanie w sprawie stosownie do art. 17 ust. 2 tej ustawy (decyzja została wydana już po wejściu w życie tej ustawy - [...] czerwca 2017 r.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę w pełni podziela jednak stanowisko wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którym w przypadku, gdy organ błędnie objaśnił stronie, że nie przysługuje jej odwołanie, skarga lub powództwo (a taką sytuację uznać należy za równoważną z brakiem pouczenia), zaś strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych, wówczas okoliczność braku pouczenia może stanowić jedynie podstawę do przywrócenia terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest złożenie wniosku w trybie art. 86-87 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OZ 738/18, wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r. o sygn. akt II GSK 3250/15). W konsekwencji powyższego zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu zażaleniowym wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.