I SAB/Wa 7/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, , po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 2 sierpnia 2016 r. o zwrot nieruchomości, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 7 listopada 2017 roku Z. B. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (Prezydent) w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku z 2 sierpnia 2016 roku o zwrot nieruchomości w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] (Nieruchomość). W uzasadnieniu skargi podniosła, że w dniu 2 sierpnia 2016 roku jej pełnomocnik zażądał – na podstawie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości – rozpoznania wniosku z dnia 12 lutego 1958 roku o przyznanie prawa własności czasowej do opisanej powyżej nieruchomości, złożonego przez poprzedniczkę prawną skarżącej, H. P. Wniosek ten, pomimo złożenia przez nią w dniu 1 marca 2017 roku zażalenia na bezczynność organu nie został rozpoznany do dnia wniesienia skargi. Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o wyznaczenie organowi terminu do rozpoznania wniosku i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1951 roku H. P. i innym odmówiono przyznania prawa własności czasowej do Nieruchomości zaś wszystkie budynki położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r. Kolejnym pismem - podaniem wystąpiła H. P. do Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej Prezydium o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego. Do podania został załączony wniosek H. P. o przyznanie tymczasowej własności do Nieruchomości, zabudowanej piętrowym domem o 18 izbach. Decyzją z [...] maja 1993 roku nr [...] Urząd Dzielnicy – Gminy [...] na podstawie art. 82 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz.U. z 1991 roku Nr 30, poz. 127 ze zm., dalej : "ustawa z dnia 26 kwietnia 1985 roku") odmówił J. P. i K. K. ustanowienia użytkowania wieczystego i zwrotu budynku położonego Nieruchomości. Prezydent postanowieniem z [...] stycznia 2018 roku odmówił zaś wszczęcia postępowania o zwrot Nieruchomości albowiem sprawa ta została już rozstrzygnięta decyzją nr [...] z [...] maja 1993 roku Urzędu Dzielnicy – Gminy [...]. W tych okolicznościach wydanie kolejnej decyzji przez Prezydenta [...] obarczone byłoby wadą , o której mowa w art. 156 §1 pkt 3 kpa czyli wydaniem decyzji w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 kwietnia 2018 roku, sygn. akt I SAB/Wa 23/18 oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko organu, że decyzja z [...] maja 1993 roku Urzędu Dzielnicy – Gminy [...] wydana na podstawie art. 82 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1985 roku odmawiająca J. P. i K. K. ustanowienia użytkowania wieczystego i zwrotu budynku położonego w [...] na Nieruchomości, rozstrzygała również wniosek H. P. z 12 lutego 1958 roku. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Skarżącą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 grudnia 2018 roku I OSK 3194/18, uchylił wyrok tutejszego sądu i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zasadny okazał się podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wykroczenia poza granice sprawy. NSA wskazał, że poczynione przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania i dokonana ocena, zgodnie z którą w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organ nie miał obowiązku wydawania odrębnej decyzji rozstrzygającej wniosek H. P. z dnia 12 lutego 1958 roku, gdyż w istocie wniosek ten, został rozpatrzony decyzją z dnia [...] lipca 1993 roku. którą to decyzją odmówiono J. P. i K. K. ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu i zwrotu budynku położonego na Nieruchomości, w istocie stanowią ocenę merytoryczną postanowienia Prezydenta z dnia [...] stycznia 2018 roku o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. A to stanowi o przekroczeniu granicy sprawy ze skargi na bezczynność w nierozpoznaniu wniosku z dnia 2 sierpnia 2018 roku. NSA wskazał następnie, że w sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie zwalnia to jednak sądu administracyjnego od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych w art. 149 § 1a p.p.s.a. ewentualnie w art. 149 § 2 p.p.s.a. tj. orzeczenia w kwestii charakteru (rażącego/nierażącego) bezczynności (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 roku, sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63; postanowienie NSA z 26 lipca 2012 roku, II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15 stycznia 2013 roku, II OSK 2390/12, wyrok z dnia 18 października 2017 roku, II OSK 1761/17, publ.CBOS). Końcowo sąd kasacyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji dokona jedynie oceny charakteru rażącego bądź nierażącego bezczynności, skoro organ wydał postanowienie w dniu [...] stycznia 2018 roku a wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w dniu 2 sierpnia 2016 roku. W dniu 17 stycznia 2019 roku wpłynęło do sądu pierwszej instancji pismo Skarżącej, w którym wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2018 roku uchyliło postanowienie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 roku. Skarżąca wskazała również, że złożona przez nią skarga na bezczynność dotyczy wniosku z 12 lutego 1958 roku, zaś wniosek z 2 sierpnia 2016 roku stanowił tylko żądanie rozpoznania wniosku sprzed lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Na wstępie rozstrzygnąć należało jakiego wniosku dotyczyła skarga na bezczynność organu. Z akt administracyjnych wynika, że Skarżąca 2 sierpnia 2016 roku złożyła do organu wniosek o zwrot Nieruchomości w trybie art. 214 u.g.n. W uzasadnieniu tego wniosku przywołała fakt złożenia przez jej poprzedniczkę prawną 12 lutego1958 roku wniosku o zwrot Nieruchomości. Przed złożeniem skargi do tutejszego sądu, Skarżąca złożyła zażalenie na bezczynność organu, wskazując w nim, że organ nie rozpoznał jej wniosku z 2 sierpnia 2016 roku. W aktach administracyjnych znajduje się również datowane na 7 listopada 2017 roku wezwanie do niezwłocznego załatwienia wniosku z 12 lutego 1958 roku. W skardze Skarżąca wskazała, że przyczyną jej wniesienia jest bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z 2 sierpnia 2016 roku. Uzasadniając wyczerpanie trybu poprzedzającego złożenie tego rodzaju skargi, Skarżąca powołała się na zażalenie na bezczynność organu z 1 marca 2017 roku. Skarżąca w zażaleniu tym wskazała : "zaskarżam brak działania Prezydenta [...], oznaczający bezczynność w rozpoznaniu złożonego w dniu 2 sierpnia 2016 roku wniosku o zwrot nieruchomości (..)". Podkreślenia wymaga, że wszystkie pisma, to jest zażalenie z 1 marca 2017 roku, wezwanie z 7 listopada 2017 roku oraz skarga z 7 listopada 2017 roku złożone zostały w imieniu Skarżącej przez pełnomocnika będącego adwokatem. W ocenie sądu oznacza to, że Skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu jej wniosku o zwrot nieruchomości z 2 sierpnia 2016 roku. Okoliczność tę potwierdza również stanowisko wyrażone przez sąd kasacyjny w wyroku z 7 grudnia 2018 roku. Zatem sąd zobowiązany był do oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 2 sierpnia 2016 roku. Sąd rozpoznaje niniejszą sprawę w warunkach związania wyrokiem NSA z 7 grudnia 2018 roku. W wyroku tym wskazane zostało, że już po złożeniu skargi do sądu pierwszej instancji organ rozpoznał wniosek z 2 sierpnia 2016 roku poprzez wydanie postanowienia z [...] stycznia 2018 roku. NSA wskazał, że w razie rozpoznania wniosku już po złożeniu skargi do sądu, sąd umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Zobowiązany jest jednak do rozstrzygnięcia jaki charakter miała bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku. W realiach niniejszej sprawy, sąd rozpoznający sprawę na skutek uchylenia wyroku przez sąd kasacyjny nie może jednak przyjąć ustaleń faktycznych dokonanych przez NSA i oprzeć na nich rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy, już po wydaniu wyroku przez Sąd kasacyjny, Skarżąca poinformowała sąd pierwszej instancji, że postanowienie z [...] stycznia 2018 roku zostało uchylone. Oznacza to, że na dzień rozpoznawania skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z 2 sierpnia 2016 roku, wniosek ten w dalszym ciągu pozostawał nierozpoznany. Okoliczność ta, ujawniona już po wydaniu wyroku przez sąd kasacyjny, obligowała sąd pierwszej instancji do odstąpienia w tym zakresie od ustaleń poczynionych przez NSA. W konsekwencji sąd zobowiązał organ, stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a do rozpoznania wniosku Skarżącej z 2 sierpnia 2016 roku. W ocenie sądu, odpowiednim terminem do rozpoznania tego wniosku jest termin trzech miesięcy licząc od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd wskazuje w tym miejscu, że wyznaczenie tego terminu uzasadnione jest skomplikowanym charakterem sprawy. Skarżąca złożyła bowiem wniosek o zwrot nieruchomości 2 sierpnia 2016 roku, wskazując jako podstawę prawną art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami i powołując się w jego treści na wniosek swojej poprzedniczki prawnej z 12 lutego 1958 roku. Takie sformułowanie wniosku oznacza konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie czy zaistniały okoliczności wskazane w treści art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co w realiach niniejszej sprawy wiązać się może z koniecznością przeprowadzenia dodatkowych ustaleń faktycznych. Sąd uznał jednocześnie, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z 2 sierpnia 2016 roku miała charakter rażący. Organ po otrzymaniu wniosku nie podjął żadnych czynności. Pierwszą czynność organ wykonał [...] stycznia 2018 roku to jest po 16 miesiącach licząc od daty otrzymania wniosku, z chwilą kiedy konieczne było sporządzenie i przekazanie do sądu administracyjnego odpowiedzi na skargę. Sąd podkreśla w tym miejscu, że skoro postanowienie to wydane zostało bez wzywania skarżącej do uzupełnienia jakichkolwiek braków formalnych wniosku, nie istniały żadne przeszkody do wcześniejszego wydania postanowienia. Jak już wyżej wskazano, do chwili obecnej organ nadal nie rozpoznał wniosku z 2 sierpnia 2016 roku. Sąd wskazuje w tym miejscu, że pismo skarżącej informujące o wydaniu postanowienia SKO uchylającego postanowienie z [...] stycznia 2018 roku doręczone zostało organowi 18 lutego 2019 roku. Do dnia wydania wyroku organ nie zajął stanowiska, nie wskazał również, by doszło do rozpoznania wniosku. Z uwagi na powyższe, sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wyznaczył organowi termin na rozpoznanie wniosku, uznając jednocześnie, stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a., że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała charakter rażący. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł stosownie do art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot uiszczonego przez nią wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem.