III SA/Po 757/18

Dnia 13 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2018r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: "K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2018 r. o cofnięciu diagnoście L. W. uprawnienia do wykonywania badań technicznych nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W dniu 15 kwietnia 2016 r. na okręgowej stacji kontroli pojazdów diagnosta L. W. przeprowadził okresowe badanie techniczne pojazdu innego niż pojazd o nr identyfikacyjnym [...] i wydał na tej podstawie zaświadczenie nr [...] o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, określając wynik badania jako pozytywny. Z zaświadczenia wynika natomiast, że przeprowadził on badanie techniczne pojazdu [...] o nr rej. [...] i nr nadwozia [...]. W aktach znajduje się kopia dowodu rejestracyjnego tego pojazdu z pieczątką potwierdzającą odbycie badania technicznego 15 kwietnia 2016 r. Pismem z 17 maja 2016 r. organ pierwszej instancji złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej [...], że 15 kwietnia 2016 r. A. R. wniósł o rejestrację pojazdu [...] nr nadwozia [...], załączając dokumenty przenoszące jego własność, tablice rejestracyjne nr [...] i dowód rejestracyjny z pieczątką potwierdzającą przeprowadzenie 15 kwietnia 2016 r. badania technicznego pojazdu przez diagnostę L. W. W dniu 17 maja 2016 r. A. R. zeznał, że na badanie udał się innym pojazdem w celu uzyskania pieczątki potwierdzającej dopuszczenie pojazdu do ruchu. W dniu [...] lipca 2017 r. Sąd Rejonowy [...] wydał w sprawie o sygn. akt [...] wyrok, który uprawomocnił się 7 grudnia 2017 r. W pkt 1 tego wyroku Sąd uznał oskarżonego L. W. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. że 15 kwietnia 2016 r. w [...], w związku z pełnieniem funkcji publicznej uprawnionego diagnosty, przyjął od A. R. korzyść majątkową w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa - wydanie zaświadczenia nr [...] z 15 kwietnia 2016 r. o pozytywnym wyniku okresowych badań technicznych samochodu marki [...] o nr rej. [...] i nr [...], których to badań tegoż pojazdu w istocie nie wykonał, naruszając tym przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzenia badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 776 ze zm.), dalej: "rozporządzenie". Zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej: Prawo o ruchu drogowym", starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono: 1. przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2. wydanie przez diagnostę zaświadczenia lub dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Przepis art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym w razie stwierdzenia nieprawidłowości przy przeprowadzaniu przez uprawnionego diagnostę badań technicznych pojazdu obliguje organ do cofnięcia przyznanych mu uprawnień. Bez znaczenia są inne okoliczności, w wyniku których doszło do nieprawidłowości. Co prawda art. 83 ust. 6 Prawa o ruchu drogowym uchylono, ale Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale o sygn. akt II GSP 2/11 (dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA") wskazał, że sformułowanie "w wyniku przeprowadzonej kontroli" zawarte w art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym należy rozumieć jako wystąpienie podstaw faktycznych do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień, co może nastąpić zarówno w wyniku przeprowadzonej kontroli, która wykazała niezgodne z prawem działanie diagnosty, jak też w przypadku powzięcia informacji o takim działaniu z innych źródeł lub organów. Celem tej regulacji jest bowiem to, aby od czynności diagnostycznych odsunięto nierzetelnych diagnostów, których działanie może mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa ruchu drogowym przez jego błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe uznanie, że diagnosta wypełnił znamiona tego przepisu i naruszył szereg przepisów rozporządzenia; 2. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez niewystarczające i niepełne rozważenie materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, brak pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego, błędne i niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji oraz naruszanie zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej, w szczególności bez rozważenia i uwzględnienia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych sprawy korzystnych dla diagnosty i braku dokonania ustaleń co do stopnia proporcjonalności jego odpowiedzialności w kontekście charakteru i skutków ewentualnego naruszenia przez niego przepisów; 3. art. 107 § 1 K.p.a., gdyż decyzja zawiera wadliwą podstawę prawną, jako że art. 83 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym zawiera dwa punkty określające dwie odrębne podstawy odpowiedzialności - tym samym organ nie określił podstawy odpowiedzialności diagnosty w niniejszej sprawie; 4. art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 Prawa o ruchu drogowym przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w przypadku jego niezgodności z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej: "Konstytucja", gdyż przepis ten jako unormowanie o charakterze sankcyjnym nie określa gradacji kar ze względu na stopień winy co prowadzi do karania diagnosty cofnięciem uprawnień w każdym przypadku naruszenia przez niego procedury badania albo wydania zaświadczenia z badania bez względu na charakter, stopień zawinienia i skutki czynu, co prowadzi do uniemożliwienia ubiegania się o ponowne uprawnienia diagnosty wcześniej niż po upływie pięciu lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu uprawnienia stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym) - także w sytuacji, gdy w postępowaniu karnym uznano, ze względu na okoliczności sprawy, że należy stosować tylko roczny zakazu wykonywania zawodu; skarżącego ukarano podwójnie za ten sam czyn (raz wyrokiem sądu karnego, a drugi - zaskarżoną decyzją). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko organu. W związku z jego omówieniem, jego powtarzanie byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny (art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Zawarte art. 11 p.p.s.a. pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku oznacza wynikające z sentencji wyroku ustalenia dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia (por.: wyrok o sygn. akt II FSK 2070/09 - dostępny w CBOSA). Sąd administracyjny nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku karnego, a zatem jest uprawniony do oceny - tak jak innych dowodów w sprawie - ustaleń zawartych w uzasadnieniu tego wyroku (por.: wyrok o sygn. akt I FSK 790/10 - dostępny w CBOSA). Chociaż w art. 11 p.p.s.a. expressis verbis mowa o związaniu ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa jedynie sądu administracyjnego, to konsekwentnie należy przyjąć związanie nimi również organu administracji publicznej. Organ ten nie może bowiem orzec bez uwzględnienia okoliczności, którymi związany jest sąd administracyjny. Organ nie może zatem prowadzić postępowania dowodowego co do okoliczności, którymi jest związany z uwagi na wydanie wyroku sądu karnego. W aktach administracyjnych znajduje się odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] z [...] lipca 2017 r. wydanego w sprawie o sygn. akt [...]. W pkt 1 tego wyroku Sąd uznał oskarżonego L. W. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt I. wyroku, tj. występku z art. 228 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.), że 15 kwietnia 2016 r. w [...], w związku z pełnieniem funkcji publicznej uprawnionego diagnosty, przyjął od A. R. korzyść majątkową w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa - wydanie zaświadczenia nr [...] z 15 kwietnia 2016 r. o pozytywnym wyniku okresowych badań technicznych samochodu marki [...] o nr rej. [...] i nr [...], których to badań tegoż pojazdu w istocie nie wykonał, naruszając tym przepisy rozporządzenia. Sąd zatem, a zarazem i organ, jest związany powyższymi ustaleniami. Zgodnie z art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono: 1. przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2. wydanie przez diagnostę zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tych przepisach (por.: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GPS 2/11 - dostępna w CBOSA). Organ zasadnie przyjął, że swoim zachowaniem, opisanym w sentencji wyroku sądu karnego, skarżący wypełnił obydwa powyższe punkty art. 84 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym: - art. 84 ust. 3 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, ponieważ w ogóle nie przeprowadził okresowego badania technicznego pojazdu, podczas gdy jego zakres obejmował m. in. jego identyfikację oraz sprawdzenie i ocenę prawidłowości działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu (§ 2 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia); - art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, gdyż bez przeprowadzenia okresowego badania technicznego pojazdu wydał zaświadczenie o jego przeprowadzeniu, określając jego wynik jako pozytywny, który jako taki można określić jedynie wtedy, gdy w pojeździe nie stwierdzono żadnych usterek lub stwierdzono usterki drobne (§ 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia przez organ przepisów postępowania związane z nieprawidłowym przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Jak już wyżej wskazano, organ nie może prowadzić postępowania dowodowego co do okoliczności, którymi jest związany z uwagi na wydanie wyroku sądu karnego. Organ w zaskarżonej decyzji uwzględnił ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, a w uzasadnieniu swej decyzji wystarczająco uzasadnił zajęte stanowisko (art. 107 § 3 K.p.a.). Powyższe oznacza także niezasadność zarzutów naruszenia przez organ art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 107 § 1 K.p.a. przez powołanie wadliwej podstawy prawnej, a tym samym - nieokreślenie podstawy odpowiedzialności strony. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 Prawa o ruchu drogowym przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na jego niezgodność z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżący argumentuje, że nieproporcjonalna do jego zachowania jest sankcja cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych, przy czym - zgodnie z art. 84 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym - ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. Przepisy art. 84 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym są bezwzględnie obowiązujące. Korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją, gdyż Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o ich niezgodności z Konstytucją. Stwierdzenie zatem zajścia przewidzianych w nich przesłanek skutkuje zastosowaniem przewidzianych w nich sankcji. Sformułowanie, że organ cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych w razie stwierdzenia okoliczności określonych w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym jednoznacznie wskazuje, że żadne inne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę. W razie ustalenia, że okoliczności te zaistniały, organ nie ma swobody w podjęciu decyzji, lecz jest zobligowany do cofnięcia uprawnień. Przepisy art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym nie dają zatem organowi prawa do miarkowania konsekwencji - uchybienia o dużym ciężarze gatunkowym są traktowane na równi z uchybieniami o mniejszych skutkach. Celem tych przepisów jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, mogących swoim postępowaniem zagrażać bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie badania technicznego pojazdu stoi w oczywistej sprzeczności z założonym celem ustawodawcy - eliminacji z ruchu pojazdów niespełniających norm. Dobra diagnosty dopuszczającego do ruchu pojazd mogący nie spełniać norm nie można oceniać wyżej niż dobra wszystkich uczestników ruchu drogowego (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 1056/18 i powołane w nim orzecznictwo - dostępny w CBOSA). Odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia uprawnienia jest przy tym niezależna od ewentualnej odpowiedzialności prawnokarnej. Nie jest to zatem podwójne ukaranie za ten sam czyn. Zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o odpowiedzialności za czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jej popełnienia. Zatem, nawet w przypadku odpowiedzialności karnoprawnej, diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień gdyż są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności. Skazanie diagnosty przez sąd prawomocnym wyrokiem nie stoi więc na przeszkodzie wszczęciu czy kontynuowaniu postępowania administracyjnego, którego wynik skutkuje inną aniżeli karną odpowiedzialnością, gdyż odbywa się na odmiennej płaszczyźnie. Ich podmiotowa i przedmiotowa bliskość nie oznacza tożsamości (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GSK 1213/14 - dostępny w CBOSA). Wobec powyższego organ trafnie przyjął, że uzasadnione było cofnięcie skarżącemu uprawnień diagnosty w oparciu o art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.