I SA/Sz 790/18

WyrokWSA w Szczecinie2019-03-13

Skład orzekający: Anna Sokołowska, Ewa Wojtysiak, Elżbieta Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe były zobowiązane do uwzględnienia wniosku podatnika o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości, biorąc pod uwagę jego pobyt w zakładzie karnym i brak dochodów?
Ratio decidendi
Organy podatkowe nie są zobowiązane do uwzględnienia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, nawet w przypadku trudnej sytuacji materialnej podatnika, jeśli nie wykaże on istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Pobyt w zakładzie karnym i brak dochodów, będące wynikiem własnych działań podatnika, nie stanowią wystarczającej przesłanki do udzielenia ulgi, zwłaszcza gdy nie ma realnych możliwości spłaty zobowiązania.
Stan faktyczny
Podatnik, przebywający w zakładzie karnym od 2015 roku, zwrócił się o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 rok. Organy podatkowe odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że brak jest przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a sytuacja podatnika jest wynikiem jego własnych działań. Podatnik wniósł skargę do sądu, argumentując m.in. ograniczonymi możliwościami dowodowymi i błędnym określeniem kwoty zaległości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę. Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą W. R. rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 r. w wysokości [...] zł. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy. Wnioskiem z dnia 21 lutego 2018 r. W. R. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o udzielenie ulgi podatkowej w zakresie rozłożenia na raty należności wynikającej z upomnienia z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] W uzasadnieniu wyjaśnił, że obecnie przebywa w zakładzie karnym i nie ma swobodnego dostępu do pieniędzy. Na dzień złożenia wniosku zaległości te wynosiły: rata [...] - [...] zł oraz rata [...] - [...] zł. Łącznie [...] zł. Informacja o zaległości została skarżącemu przekazana w ww. upomnieniu z dnia 12 lutego 2018 r. Pismem z dnia 4 kwietnia 2018 r., skarżący, uzupełnił swój wniosek, wnosząc o rozłożenie na raty wszystkich zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżący wyjaśnił również, że w ostatnich trzech latach, jaki i obecnie przebywa w więzieniu i ma ograniczone możliwości w zorganizowaniu potrzebnych materiałów dowodowych. Pismem z dnia 14 kwietnia 2018 r. skarżący, w związku z pobytem w więzieniu, zwrócił się z prośbą o możliwość złożenia oświadczenia o sytuacji materialnej wraz dokumentami w sierpniu 2018 r. oraz wniósł o rozłożenie na raty należności wynikającej z upomnienia z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] po [...] zł miesięcznie, począwszy od 15 września 2018 r. Z uwagi na nie przychylenie się przez organ I instancji do wniosku o złożenie oświadczenia o sytuacji materialnej wraz z dokumentami w sierpniu 2018 r., pismem z dnia 3 maja 2018 r. skarżący poinformował, że chce współpracować z organem podatkowym, ale boi się żeby nie wprowadzić urząd w błąd poprzez przekazanie niesprawdzonych informacji. Oświadczył, że nie jest wstanie na dzień dzisiejszy określić sytuacji życiowej rodziny. W latach 2015-2017 nie osiągnął żadnego dochodu, gdyż przebywał w więzieniu. Zalega ze spłatą domu [...] zł plus odsetki [...] zł. Pieniądze na pokrycie wydatków (adwokat, potrzeby związane z pobytem w więzieniu) pożycza od znajomych. Nie ma żadnych możliwości zarobkowych. Następnie, w odpowiedzi na postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego w sprawie materiału dowodowego, pismem z dnia 17 maja 2018 r. skarżący wniósł o przesłanie mu akt sprawy do zakładu karnego. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił skarżącemu rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 r. w wysokości [...] zł. W ocenie organu podatkowego w sprawie brak przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, których ziszczenie się jest konieczne dla ewentualnego przyznania ulgi podatkowej. Zadłużenie skarżącego jest konsekwencją kilkuletniego niewywiązywania się z obowiązku podatkowego. Analiza materiału dowodowego nie pozwala przy tym stwierdzić jakie okoliczności przyczyniły się do powstania przedmiotowych zaległości. Brak jest również konkretnych, udokumentowanych powodów skumulowania zobowiązań. Nadto, obecnie skarżący nie ma realnych możliwości spłaty zaległości w ratach z uwagi na brak jakichkolwiek dochodów oraz możliwości zarobkowych. Odnośnie wniosku o przesłanie akt sprawy do zakładu karnego, organ I instancji wyjaśnił, że prowadził postępowanie tylko w oparciu o dokumenty przesłane przez skarżącego. Natomiast dokumenty wytworzone przez organ podatkowy były przesyłane skarżącemu do wiadomości. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał, że w sentencji decyzji błędnie wskazano kwotę zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł, zamiast kwoty zaległości w wysokości [...] zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, co jednocześnie tłumaczy zbyt małą wiedzę osób rozpatrujących sprawę, gdyż postępowanie miało dotyczyć wszystkich zaległości. Ponadto złożył wniosek o wstrzymanie się od wydania decyzji do czasu rozpatrzenia sprawy prowadzonej w Sądzie Okręgowym w K. o ustalenie nieważności aktu notarialnego sygn. akt IC [...]. Przekazując odwołanie, organ I instancji wyjaśnił, że rozpatrując wniosek skarżącego wziął pod uwagę oświadczenie z dnia 14 kwietnia 2018 r, w którym trzeci (ostatni) raz zmienił treść żądania, wnosząc o rozłożenie na raty należności wynikającej z upomnienia z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...], która wynosiła [...] zł. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego. Przede wszystkim umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu wzywając do sprecyzowania swego wniosku oraz do złożenia informacji o jego sytuacji finansowej oraz materialnej (wezwanie z 14 i 28 marca 2018 r., odpowiedź w dniu z 4 i 14 kwietnia 2018 r.), a także informując o etapie rozpatrywania sprawy oraz o zasadach rozpatrywania wniosku o ulgi podatkowe (informacja z 26 kwietnia 2018 r.). Nadto, skarżącemu przesłano formularze do wypełnienia mające zastosowanie w sprawie (odpowiedź z 3 maja 2018 r.) oraz poinformowano o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału (postanowienie z 14 maja 2018 r.). Organ odwoławczy zauważył przy tym, że z przedłożonej przez skarżącego informacjach wynika, że oprócz nieruchomości (której dotyczy przedmiotowy wniosek) nie ma on żadnego majątku, nie uzyskuje dochodów i z uwagi na kilkuletnie przebywanie w zakładzie karnym nie ma on możliwości zarobowych. W tak zakreślonym stanie faktycznym sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) – dalej: "o.p.", tj. istnienie jego ważnego interesu lub interesu publicznego. W ocenie organu odwoławczego, skarżący domaga się rozłożenia na raty zaległego podatku wyłącznie z jednego powodu a mianowicie faktu, że aktualnie nie uzyskuje on dochodu i nie ma on możliwości finansowych z uwagi na przebywanie w zakładzie karnym. Zdaniem organu odwoławczego, uznając nawet przedstawioną sytuację skarżącego za trudną, czego nie kwestionował również organ I instancji, uznać należy, iż udzielenie skarżącemu ulgi podatkowej godziłoby jednocześnie w interes publiczny. Zaległości podatkowe skarżącego nie powstały na skutek czynników od niego niezależnych, nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności. Stanowią on rezultat świadomie podejmowanych przez niego decyzji, w tym świadomego zaniechania płatności tego podatku. Okoliczność, że skarżący odbywa aktualnie karę pozbawienia wolności, stanowi wyłącznie efekt jego zabronionych działań i co ważniejsze w żaden sposób nie zwalnia go z opłacania podatków. Stanu będącego efektem zabronionych działań osoby zobowiązanej nie można też uznać za wyjątkowy, nadzwyczajny przypadek losowy świadczący o istnieniu ważnego interesu podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Organ odwoławczy zauważył, że okoliczność, iż skarżący aktualnie nie pracuje odpłatnie, nie wyklucza możliwości podjęcia takiego zatrudnienia w późniejszym czasie w zakładzie karnym bądź po zwolnieniu z zakładu karnego (po odbyciu całości kary lub po odbyciu części kary na skutek np. przerw w odbywaniu kary, warunkowego przedterminowego zwolnienia czy amnestii). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był niezdolny do pracy, zresztą on sam nie wskazywał na zły stan swojego zdrowia. Egzystencja skarżącego nie zostaje też w żaden sposób zagrożona, nie zostaje on bowiem pozbawiony środków do życia. Gdyby zaś jego stan zdrowia wymagał leczenia, to koszty tego leczenia za osadzonych ponosi Skarb Państwa. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, oczywistym jest więc, że skarżący nie ma obecnie możliwości spłaty zaległości podatkowych, nawet w ratach. Sam przyznał bowiem, że nie uzyskuje on dochodu, stąd jego wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej jest w istocie gołosłownym. Skarżący nie wskazuje bowiem w jaki sposób chciałby takie ustalone mu raty spłacać. Organ podkreślił przy tym, że racje ma organ I instancji, iż wydana decyzja o odmowie rozłożenia zaległości na raty nie jest przeciwwskazaniem do dokonywania dobrowolnych wpłat tytułem posiadanego zadłużenia. Działanie takie z pewnością przyspieszyłoby spłatę zadłużenia i zmniejszyło odsetki, tym samym działało na korzyść skarżącego. Dodatkowo, organ odwoławczy zauważył, że toczące się postępowanie w sprawie udzielenia ulgi podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowania sądowe, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań. Nadto, obecne postępowanie nie wyklucza, aby skarżący w przyszłości wnioskował o kolejne ulgi podatkowe, jakkolwiek wnioski te powinny być prawidłowo udokumentowane i wykazywać obiektywny ważny interes podatnika lub interes publiczny, czego aktualnie brak. W tym stanie sprawy, organ odwoławczy uznał, decyzję organu I instancji za zasadną i prawidłowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący W. R. wniósł o odroczenie sprawy do czasu zakończenia rozpraw sądowych w związku z nieruchomością oraz jego pobytem w więzieniu, co ogranicza jego możliwości w gromadzeniu dowodów do przedstawienia w sprawie. Skarżący zwrócił również uwagę, że sprawa dotyczy całości jego zadłużeń, a nie tylko – jak wskazano w decyzji - [...] zł. Skarżący podkreślił, że od trzech lat przebywa w więzieniu. W złożonym w sprawie oświadczeniu o stanie majątkowych odniósł się tylko do tych właśnie trzech ostatnich lat, dlatego jego sprawa odnosi się co całości jego zadłużeń, tj. od 2012 r. Kończąc, skarżący nadmienił, że urzędy miasta w całej Polsce mają obowiązek pomocy obywatelom RP. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem sporu w sprawie jest odpowiedź na pytanie czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy organy podatkowe zobowiązane były do uwzględnienia wniosku skarżącego o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Na wstępie należy wskazać, że w sprawie znajdują zastosowanie następujące, niżej przywołane, uregulowania ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.). Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że organ podatkowy może więc (na wniosek podatnika) rozłożyć na raty zaległości podatkowe, wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może" wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. I OSK 1334/14, uznania administracyjnego nie można oczywiście rozumieć jako dowolności organu w rozstrzygnięciu sprawy. Organ nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia pełnych i precyzyjnych ustaleń co do stanu faktycznego i oceny, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom udzielenia wnioskowanej pomocy. Uzasadniając wybór rozstrzygnięcia uznaniowego organ musi przedstawić jasną i przekonującą argumentację, zarówno co do faktów, jak i prawa. Uznając, że strona znajduje się w sytuacji, w której możliwe jest przyznanie pomocy w trybie wskazanym w ustawie, na organie ciąży obowiązek należytego wyjaśnienia, dlaczego w ramach uznania administracyjnego odmawia jednak jej udzielenia bądź udziela w wysokości niższej niż oczekiwana przez stronę. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 67a § 1 o.p. oznacza również, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności decyzji. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę powinny zostać umorzone lub rozłożone na raty. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast zaskarżona decyzja "uznaniowa" podlega w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustalonych granicach zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 stycznia 2013 r., I SA/Lu 944/12, wyrok WSA w Poznaniu z 13 marca 2015 r. I SA/Po 315/15). Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Podstawowym kryterium oceny zasadności udzielenia ulgi jest istnienie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przy czym są to pojęcia nieostre, a zatem organ podatkowy – w każdej sprawie indywidualnie – powinien ustalić i ocenić na czym polega ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Kryterium "ważnego interesu podatnika" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa i które to w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych. Oceniając sytuację podatnika należy mieć na uwadze kryteria zobiektywizowane tj. zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Jednocześnie, "ważnego interesu podatnika" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Nadto, w orzecznictwie aprobowany jest pogląd, zgodnie z którym ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających bieżące uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków i realnych możliwości uiszczenia podatku. (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2010 r., I FSK 31/08). Zgodnie z powszechnie aprobowany w literaturze oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiskiem, nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza natomiast dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa (por. wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15, a także B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa Komentarz 2015, Wrocław 2015, s. 376). Organ rozpatrując sprawę, za każdym razem powinien również ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi), przy uwzględnieniu wszelkie istotnych w danej sytuacji prawnej zasad konstytucyjnych (por. wyrok NSA z 2 marca 2016 r. II FSK 2474/15). Według składu orzekającego w sprawie, uwzględniając powyżej przedstawione regulacje i prawidłowo je stosując w sprawie, organy podatkowe obu instancji, podjęły zgodnie z art. 122 o.p. wszelkie niezbędne działania celem ustalenia stanu faktycznego, a po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 187 o.p.), w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.) dokonały prawidłowej oceny sytuacji życiowej i finansowej skarżącego, mieszczącej się w granicach uznania administracyjnego o którym mowa w art. 67a o.p. W kontekście powyższych rozważań wskazać należy, iż organ I instancji, m.in. wzywał skarżącego do sprecyzowania swego wniosku oraz do złożenia informacji o jego sytuacji finansowej oraz materialnej (wezwanie z 14 i 28 marca 2018 r., odpowiedź w dniu z 4 i 14 kwietnia 2018 r.) dołączając do wezwań formularze do wypełnienia. Ponadto, informował skarżącego o stanie sprawy i o zasadach rozpatrywania wniosku o ulgi podatkowe. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać w tym miejscu wypada, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż wniosek skarżącego dotyczył rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie [...] zł. Z akt sprawy wynika, że skarżący w trakcie postępowania zmieniał zakresy swojego wniosku, przy czym zarówno w pierwszym wniosku z dnia 21 lutego 2018 r., jak i w ostatnim piśmie dotyczącym tej kwestii tj. z dnia 14 kwietnia 2018 r, wnosił o rozłożenie na raty należności wynikającej z upomnienia z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...], tj. ww. zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 r., która wynosiła łącznie [...] zł Zauważyć przy tym wypada, że rozpatrzenie przedmiotowego wniosku jedynie w zakresie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2017 r. nie wyłącza możliwości złożenia przez skarżącego odrębnego wniosku o udzielenie ulgi dotyczącego zaległości za inne okresy rozliczeniowe. W składanych w toku postępowania oświadczeniach, skarżący jako uzasadnienie zastosowania ulgi podatkowej w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej powoływał się w zasadzie jedynie na okoliczność przebywania w zakładzie karnym (od 2015 r.) a w związku z tym nieuzyskiwania żadnego dochodu. Jako majątek wykazywał natomiast jedynie nieruchomość położoną w K., przy czym wskazywał na zaległości z tytułu spłaty domu w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...]zł. Skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji dotyczącej jego sytuacji życiowej i finansowej, uzasadniając to faktem przebywania w zakładzie karnym. W świetle powyższych okoliczności, oceniając wniosek skarżący organy podatkowe trafnie stwierdziły, że przedstawiona przez niego sytuacja może jawić się jako trudna. Niemniej jednak brak dochodów lub majątku podatnika w dacie rozpoznania wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie jest, sam w sobie, wystarczającą przyczyną uwzględnienia takiego wniosku. W sprawie nie można bowiem pominąć, że podnoszona przez skarżącego okoliczność pobytu od 2015 r. zakładzie karnym nie jest z pewnością okolicznością na którą skarżący nie miał wpływu, czy też niezależną od sposobu jej postępowania. Udzielenie ulgi podatkowej jest natomiast uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2008 r. I SA/Wr 1868/07). Rację ma przy tym organ odwoławczy, że podniesiona okoliczność nie pozwala nadto na uznanie, że w sprawie spełniła się przesłanka interesu publicznego, uwzględnienie wniosku byłoby bowiem rozstrzygnięciem niesłusznym i niesprawiedliwym oraz naruszającym zasadę równości, bowiem prowadziłoby do swoistego premiowania tych podatników, którzy swoim postępowaniem przyczyniają się do ograniczenia lub wykluczenia możliwości płacenia przez siebie podatków - w stosunku do podatników rzetelnie płacących podatki. W szczególności, że skarżący przebywając obecnie w więzieniu ma zapewnione całodobowe utrzymanie, w tym także opiekę zdrowotną. Środki na ten cel pochodzą natomiast z podatków opłacanych przez innych podatników. W sprawie nie można również pominąć, że skarżący domaga się zastosowania w jego przypadku ulgi polegającej na odroczeniu lub rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Udzielenie wskazanej ulgi powinno natomiast sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Efektywna możliwość realizacji zobowiązań to możliwość istniejąca w dacie orzekania o uldze. Nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, np. jeżeli miesięczne przychody równoważą ponoszone miesięcznie wydatki i brak jest środków na spłatę zaległości podatkowych w ewentualnym odroczonym terminie lub w ewentualnych ratach. Tym bardziej nie można dopatrzyć się efektywnej możliwości realizacji zobowiązania w przypadku gdy wnioskodawca wcale nie osiąga przychodów. Nie można też mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli ich realizacja uzależniona jest od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Zasadna jest więc odmowa odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, jeżeli osiągane przez stronę dochody nie gwarantują, że ewentualnie udzielona ulga byłaby możliwa do wykonania. Ustalona w sprawie sytuacja skarżącego pozwala na wysnucie wniosku, że udzielenie przedmiotowej ulgi byłoby ulgą pozorną. W obecnej sytuacji majątkowej skarżący nie dysponuje środkami na jednorazowe bądź chociaż częściowe uregulowanie zaległości nawet w tak nieznacznej kwocie jak objęta wnioskiem tj. [...] zł. Wprawdzie nie można wykluczyć, że skarżący mógłby podjąć pracę nawet w warunkach odbywania kary, jednakże z wniosku skarżącego nie wynika, by jego obecna sytuacja życiowa i finansowa mogła – w najbliższej przyszłości – ulec poprawie, w tym w szczególności by zmieniły się jego możliwości zarobkowania w sposób umożliwiający spłatę zaległości. Jak natomiast wskazano powyżej nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli ich realizacja uzależniona jest od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Reasumując, w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy w sposób prawidłowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie i dokonał wnikliwej i wyczerpującej analizy sytuacji skarżącego. W uzasadnieniu decyzji wskazał przesłanki, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. Rozpatrzył podnoszone przez skarżącego wnioski i twierdzenia, zaś okoliczność, iż nie przychylił się do żądania strony, nie przesądza o uchybieniach organu. Organ stwierdził, mając na uwadze, uznaniowy charakter instytucji rozłożenia na raty zaległości podatkowej, że wskazane przez stronę okoliczności, nie dają realnej możliwości wywiązania się przez stronę z zawartego układu ratalnego. Skarżący nie wykazał w przekonywujący sposób z jakich środków realizowałaby warunki zawartego układu ratalnego, w sytuacji gdy nie realizuje nawet aktualnych zobowiązań. W konsekwencji, w ocenie sądu organ nie naruszył prawa w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji, w tym w szczególności nie został naruszony art. 67a § 1 pkt 2 o.p. Jednocześnie należy wskazać, że odmowa rozłożenia na raty nie uniemożliwia spłaty podatku w ratach, zgodnie z możliwościami płatniczymi wnioskodawcy. Powoduje jedynie utratę korzyści, jakie wnioskodawca mógłby uzyskać w przypadku decyzji pozytywnej, w wysokości różnicy między kwotą naliczanej w decyzji opłaty prolongacyjnej za okres spłaty, a kwotą odsetek za zwłokę naliczanych na dzień zapłaty oraz powoduje zagrożenie powstania kosztów związanych z ewentualną egzekucją należności budżetowych. Nadto, w kontekście podnoszonych przez skarżącego wniosków o odroczenie sprawy do czasu zakończenia rozpraw sądowych w związku z nieruchomością oraz jego pobytem w więzieniu, co ogranicza jego możliwości w gromadzeniu dowodów do przedstawienia w sprawie, wypada zauważyć, że wnioski o udzielenie ulg o których mowa w art. 67a o.p. podatnik może składać nawet po uzyskaniu decyzji odmownej, w tym takiej która stała się prawomocna, gdy w międzyczasie zaszły okoliczności uzasadniające przyznanie ulgi. Odmowa umorzenia zaległości podatkowych bądź rozłożenia na raty zaległości podatkowej nie stwarza bowiem stanu res iudicata i na podstawie powołanych przepisów można żądać udzielenia ulgi tak długo, jak długo zaległość ta istnieje (wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2000 r. III SA 398/99). Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło