II FSK 1659/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-01-11
Skład orzekający: Stefan Babiarz, Antoni Hanusz, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r., w szczególności w zakresie zakwestionowania rzetelności ksiąg podatkowych i nieewidencjonowania całej sprzedaży maszyn rolniczych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami Ordynacji podatkowej, a sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował ustalenia organów podatkowych. Organy nie naruszyły zasady czynnego udziału strony ani zasady bezpośredniości, a posłużenie się materiałami z postępowania karnego było dopuszczalne. Ustalono, że podatnik nie ewidencjonował całej sprzedaży maszyn rolniczych, co potwierdzają dowody z przeszukania, zeznania świadków i informacje o wpłatach na konto, co uzasadniało zakwestionowanie rzetelności ksiąg podatkowych.Stan faktyczny
Skarżący B. D. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił jego skargę. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę zastosowania prawa materialnego przez organ, nieprawidłową wykładnię przepisów dotyczących przychodów z tytułu sprzedaży maszyn w komis, zakwestionowanie rzetelności ksiąg podatkowych oraz naruszenie zasad postępowania przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od B. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Artur Kot, Protokolant Dominika Kurek, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 774/18 w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 5.400 (słownie: pięć czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z 14 marca 2019 r., I SA/Łd 774/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 10 października 2018 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r.
2. Powyższy wyrok oddalający skargę skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:
- przepisów prawa materialnego - błędu popełnionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny polegający na nieprawidłowej ocenie przez sąd pierwszej instancji zastosowania prawa materialnego przez organ administracji, tj.;
a) art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 9a ust. 2, art. 14 ust. 1 i ust. 1 c, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. 3, art. 22 ust.8, art. 24 ust. 1, art. 24 a ust. 1, art. 24a ust 7, art. 30c ust. 1, art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f.") poprzez uznanie, że skarżący nie zaewidencjonował całej sprzedaży maszyn rolniczych i ich części do nich, gdy prawidłowa ocena powinna doprowadzić do stwierdzenia, iż nie istnieją podstawy do uznania, że w stanie faktycznym doszło do nieewidencjonowanej sprzedaży maszyn rolniczych,
b) art. 14 ust. 1c u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię przedmiotowej regulacji i uznanie, iż przychód z tytułu sprzedaży maszyn rolniczych oddanych w komis powstanie nie dopiero w dniu wykonania usługi (zbycia przez komisanta maszyn rolniczych osobie trzeciej), nie później niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności ale już w chwili samej dostawy przedmiotowych maszyn do komisanta, co jest całkowicie sprzeczne z przedmiotową regulacją,
c)art. 24a ust. 7 u.p.d.o.f. w związku z przepisem § 13 i 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2003 r., Nr 152, poz. 1475 ze zmian.) poprzez uznanie przez sąd orzekający w sprawie, że organy podatkowe miały podstawę do zakwestionowania rzetelności ksiąg podatkowych skarżącego, jako nieodzwierciedlających wszystkich zdarzeń gospodarczych, mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, gdy nie można uznać, że prowadzenie własnych notatek z działalności komisowej wskazuje na niezaewidencjonowaną sprzedaż maszyn, które w taki komis, zgodnie z art. 765 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2018.1025 t.j. z dnia 2018.05.29),
d) art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. polegający na niezastosowaniu gramatycznej wykładni przedmiotowego przepisu i uznanie, że podatnik nie miał możliwości odliczenia kosztów przychodu mających bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, poprzez zakwestionowanie, że 50% równowartości kosztów wykorzystania nieruchomości, wydatków na energię elektryczną, cieplną, wodę, nieczystości stałe oraz dzierżawę parkingu dotyczące nieruchomości użyczonej synowi skarżącego nie były związane z przychodem uzyskanym przez skarżącego za 2012 r., w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego i gramatycznej wykładni przedmiotowej regulacji zarówno organ administracji publicznej jak i następnie sąd nie mieli podstaw do nieuwzględnienia powyższych okoliczności,
d) art. 765 i następne k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie co skutkowało uznaniem, że skarżący prowadził pozaewidencjonowaną sprzedaż maszyn rolniczych, w sytuacji gdy jego działaniom należało przypisać znamiona komisu i sprzedaży komisowej, która do dnia definitywnej sprzedaży danej maszyny nie rodzi obowiązku zaewidencjonowania jej jako sprzedaży dla celów podatkowych i tym samym bezzasadne uznanie nierzetelności ksiąg podatkowych prowadzonych przez skarżącego,
- przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800, t.j. z dnia 2018.04.27, dalej: "o.p.") poprzez pominięcie przez sąd faktu, że w toku wydawania decyzji miało miejsce uchylenie się przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia dokonanego w zaskarżonej decyzji jedynie na wybiorczo wybranej części materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej dowodów, która przybrała cechy oceny oczywiście dowolnej w sytuacji dokonania ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez tendencyjną i ukierunkowaną na wydanie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, ocenę materiału dowodowego, który ma charakter poszlakowy, a tym samym zaakceptowanie przez sąd uprzedniego działania organów administracji publicznej, polegających na uchyleniu się przez organ kontroli podatkowej od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na wybiórczo wybranej części materiału dowodowego, z pominięciem okoliczności istotnych dla przedmiotowej sprawy i skupienie się tylko na okolicznościach uzasadniających przyjęty przez organ podatkowy punkt widzenia w przedmiotowej sprawie;
- przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny oczywiście dowolnej w sytuacji:
- dokonania ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu,
- dokonania ustaleń wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w toku postępowania ze śledztwa prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Okręgowej, a w konsekwencji dokonanie ustalenia sytuacji prawnej jedynie z punktu widzenia jednostronnego stanowiska organu podatkowego i tym samym pozbawienie możliwości obrony skarżącego w toku postępowania podatkowego,
- naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez tendencyjną i ukierunkowaną na wydanie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia ocenę materiału dowodowego, który ma charakter poszlakowy i nie odnosi się do okoliczności faktycznej działalności skarżącego,
- naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez tendencyjną i ukierunkowaną na wydanie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, ocenę materiału dowodowego, który ma charakter poszlakowy i nie odnosi się do faktycznych okoliczności wydania maszyn rolniczych i części na podstawie dowodów wydania WZ na cele reklamowo — wystawowe i komisowe,
- niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
- rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy,
- przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, która przybrała cechy oceny dowolnej w zakresie ustalenia faktycznego przedmiotu działalności skarżącego,
- brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, które ma charakter ograniczony do przytoczenia okoliczności, które w ocenie organu podatkowego przesądzają o naruszeniu przez skarżącego przepisów prawa podatkowego z jednoczesnym świadomym pominięciem okoliczności potwierdzających stanowisko korzystne dla podatnika, gdy prawidłowa ocena powinna doprowadzić do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie istnieją podstawy do uznania, że w przedmiotowym stanie faktycznym doszło do nieewidencjonowanej sprzedaży maszyn rolniczych,
- naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art 134 §1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a przez poprzez przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji kompetencji kontrolnych i wkroczenie w rolę organu podatkowego do końcowego załatwienia sprawy, w tym podjęcie próby uzasadnienia rozstrzygnięcia organu podatkowego za ten organ, poprzez oparcie rozstrzygnięcia o brak wiedzy co do źródła pochodzenia środków w łącznej kwocie ponad 210 tys. złotych wpłaconych na konta bankowe skarżącego, o której to kwestii w zaskarżanej uprzednio decyzji nie wspominał organ administracji publicznej i która to kwestia nie legła u podstaw wydanej decyzji podatkowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przekroczenie kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu w postaci wyjścia poza granice sprawy zakreślone decyzją administracyjną,:
- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art.134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ z art. 120 w związku z art. 121 o.p. oraz art. 193 § 1 o.p. poprzez nieuznanie domniemania prawnego rzetelności ksiąg podatkowych i nieuznanie prowadzonych ksiąg rachunkowych za dowód w prowadzonym postępowaniu kontrolnym bez przeprowadzenia dowodu nierzetelności
ksiąg i bez przeprowadzenia sprawdzenia dokonanych w księgach zapisów,
- naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ art. 120 w związku z art. 121 oraz art. 122 w związku z art. 187 § 1 o.p. oraz art. 180 § 1 o.p. poprzez pomijanie oraz brak analizy dowodów i wyjaśnień przedkładanych przez pełnomocnika skarżącego w przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym i kontroli podatkowej, jednostronną analizę zebranego materiału dowodowego, celowe pomijanie istotnych okoliczności wskazywanych przez skarżącego, nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego i obarczanie konsekwencjami ich nieprzeprowadzenia skarżącego;
celowy wybór z zebranego materiału dowodowego wyłącznie faktów potwierdzających z góry założoną przez kontrolujących tezę o nierzetelności prowadzonych przez skarżącego ksiąg podatkowych i sprzedaży maszyn i części rolniczych; powoływanie się w uzasadnieniu na nieprawdziwe fakty w celu uzasadnienia podjętego przed kontrolą podatkową rozstrzygnięcia o nierzetelności prowadzonych ksiąg podatkowych;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art.134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ podatkowy art. 127, art. 210 § 4 oraz art. 210 § 1 pkt 6 o.p. polegające na niedostrzeżeniu przez sąd pierwszej instancji, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia przesłanek określonych w art. 210 § 4 o.p. i dowodzi, że organ nie ustalił w sprawie stanu faktycznego oraz błędnie i w ograniczonym zakresie odniósł się do materiału dowodowego, zakładając celowe działanie skarżącego w zakresie ukrycia sprzedaży maszyn rolniczych oparte jedynie na domysłach organów, gdy jego działaniom należało przypisać znamiona komisu i sprzedaży komisowej, art. 765 i następnych k.c., która do dnia definitywnej sprzedaży danej maszyny nie rodzi obowiązku zaewidencjonowania jej jako sprzedaży dla celów podatkowych i tym samym bezzasadne uznanie nierzetelności ksiąg podatkowych prowadzonych przez skarżącego,
- naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi oraz twierdzeń i argumentów podniesionych przez skarżącego w ich uzasadnieniu, czego wyrazem jest brak odniesienia się przez sąd do zarzutów, twierdzeń i argumentów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co uniemożliwia zrozumienie motywów rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji i tym samym uniemożliwia merytoryczną polemikę z treścią rozstrzygnięcia, a Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę instancyjną wyroku,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ art. 180 o.p. przejawiający się w odmowie przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę w postaci przesłuchania świadków przez samego podatnika i tym samym odmowy prawa do zadawania im jakichkolwiek pytań mających na celu wyjaśnienie organowi administracji publicznej sposobu działalności podatnika, co skutkowało pozbawieniem czynnego udziału jego osoby w postępowaniu administracyjnym, gdy ustalony przez organ stan faktyczny w przedmiotowej sprawie oparty został wyłącznie na zeznaniach tychże świadków, którym jedynie w części organ dał wiarę, nie pozwalając na żadne działania strony w tym zakresie;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez akceptację błędnej wykładni art. 24a ust. 7 u.p.d.o.f. w związku z przepisem § 13 i 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów poprzez uznanie przez sąd orzekający w sprawie, że organy podatkowe miały podstawę do zakwestionowania rzetelności ksiąg podatkowych skarżącego, jako nieodzwierciedlających wszystkich zdarzeń gospodarczych, mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, w sytuacji gdy nie można uznać, że prowadzenie własnych notatek z działalności komisowej wskazuje na niezaewidencjonowaną sprzedaż maszyn, które w taki komis, zgodnie z art. 765 i następne k.c.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
3. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4, art. 210 § 1 pkt 6 o.p. jest niezasadny. Postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania podatkowego wyrażonymi w ustawie - Ordynacja podatkowa, w szczególności zgodnie z zasadą prawdy materialnej wynikającej z art. 122 o.p., zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.), zebrano obszerny, wyczerpujący materiał dowodowy wystarczający do wyjaśnienia wszystkich prawnie relewantnych faktów (art. 187 § 1 o.p.) i poddano go ocenie zgodnie z obowiązującą zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.). Nie ulega zatem wątpliwości, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował dokonane w ramach swobodnej oceny dowodów ustalenia i oceny organów podatkowych.
W skardze kasacyjnej zarzuca się, że dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie odbyło się w głównej mierze na podstawie materiałów zgromadzonych w toku śledztwa, zaś strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw, formułując przy tym zarzut naruszenia zasady bezpośredniości, jednocześnie zauważając, że w postępowaniu podatkowym ona nie obowiązuje.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, organy podatkowe nie naruszyły zasad prowadzenia postępowania podatkowego i gromadzenia dowodów, co sąd pierwszej instancji trafnie przyjął. Ustawa Ordynacja podatkowa przyjmuje zasady pośredniości w postępowaniu dowodowym, polegającą na tym, że ustalenie stanu faktycznego jest możliwe na podstawie wszelkich dowodów, którymi w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez strony, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe (art. 181 o.p. w związku z art. 180 § 1 o.p.). Posłużenie się zatem przez organ materiałami pochodzącymi z innych postępowań jest dopuszczalne, jest zgodne z prawem, i wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie narusza podstawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego, w tym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, a nadto nie wymaga powtórzenia dowodów zebranych w innym postępowaniu. Tym bardziej, że wszelkie dowody pochodzące ze śledztwa zostały poddane ocenie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.). Między innymi z tych powodów bezzasadny jest zarzut oparcia rozstrzygnięcia na materiałach dowodowych zgromadzonych w toku śledztwa prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w L. Orzekający w sprawie sąd pierwszej instancji, oceniając czynności postępowania dowodowego, trafnie stwierdził, że "postępowanie podatkowe nie przewiduje zasady bezpośredniości oraz że powtórzenie przesłuchań świadków, którzy zeznawali w postępowaniu karnym jest zasadne tylko wówczas, gdy strona wskaże na konkretne, istotne okoliczności faktyczne niezbędne do wyjaśnienia lub sprzeczności w tych zeznaniach w porównaniu ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę organu, że skarżący nie spełnił tych wymagań, składając wiosek o przesłuchanie wszystkich świadków, którzy był przesłuchani w toku śledztwa, skoro nie wskazał, jakie okoliczności i sprzeczności zamierza przez to wykazać. (...) Żądanie powtórzenia w postępowaniu podatkowym dowodu z przesłuchania świadka, uprzednio przesłuchanego w postępowaniu karnym, dla zrealizowania zasady czynnego udziału strony w tym przesłuchaniu z art. 123 § 1 o.p. i zadośćuczynienia żądaniu strony przeprowadzenia dowodu z art. 188 o.p. jest uzasadnione, gdy strona ta wskaże na konkretne istotne okoliczności faktyczne, niezbędne do wyjaśnienia lub sprzeczności w tych zeznaniach w porównaniu z dotychczas zebranym materiałem dowodowym".
Podnieść także należy, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, organy nie uchyliły się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - co zasadnie zauważył sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku - albowiem poza materiałem dowodowym pozyskanym w trakcie prowadzonego śledztwa, przeprowadziły także własne postępowanie dowodowe, w konsekwencji prawidłowo ustalając stan faktyczny. Zgodnie z nim podatnik stworzył w 2012 r. z 16 firmami (opisanymi w decyzji organu jak i w zaskarżonym wyroku) mechanizm polegający na tym, że firmom tym przekazywał maszyny w komis i w przypadku, gdy znalazł się na nie klient potrzebujący fakturę VAT to firma podatnika i firma pośrednicząca ją wystawiała. Natomiast w przypadku, gdy klient nie potrzebował (nie żądał) faktury VAT to sprzedaż maszyn rolniczych odbywała się poza ewidencją, bez wystawiania faktur VAT i tym samym bez ujmowania tej sprzedaży do opodatkowania zarówno podatkiem dochodowym od osób fizycznych jak i podatkiem od towarów i usług. Potwierdzeniem tego są zeznania jednego z nabywców, który zeznał, że nabył maszyny bez faktury VAT. Pozyskane podczas przeszukania biura dowody WZ, dowody KP, KW i sporządzone zestawienia, jednoznacznie wskazują, że obrót/sprzedaż taka miała miejsce. Niezbicie potwierdzają również, że za uznane przez organ I instancji jako sprzedane maszyny podatnik otrzymał pieniądze w gotówce. Uzyskanie niezaewidencjonowanych przychodów przez skarżącego potwierdzają również wpłaty na jego konto bankowe podatnika dokonane w 2012 roku przez żonę podatnika w łącznej kwocie ponad 210 000 zł. Przy tym zarówno skarżący, jak i jego żona nie udzielili odpowiedzi na wezwania organu o wskazanie źródła pochodzenia tych pieniędzy. Natomiast z przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji analizy rocznych zeznań podatkowych żony wynika, że wymienione osoby nie posiadały dochodów, które pozwoliłyby wpłacić podatnikowi takiej kwoty. Z zeznań odbiorców maszyn wynika także, że płacili za maszyny, ale nie otrzymywali faktur VAT. Z zeznań kontrahentów strony wynika też, że sporne maszyny były u nich tak długo, aż się sprzedały. Wskazuje to, że nie następował ich zwrot, a pojedyncze przypadki były odnotowywane na dowodach WZ. Podatnik zaś odmówił złożenia zeznań. Ustalenia organów potwierdzają także zeznania pracowników/kierowców, którzy dokonując dostaw maszyn do kontrahentów w kwestii braku zwrotu od nich tych maszyn podatnikowi byli zgodni. Nadto zeznania księgowej także potwierdzają poprawność ustaleń faktycznych i ocen organów. Istotne w sprawie były również informacje otrzymane z banków, z których wynikało, że w 2012 r. przez podatnika, jego żonę i synową, na prywatne konta bankowe podatnika wpłacona została znaczna kwota pieniędzy, przy czym ani żona, ani synowa nie posiadały dochodów, które pozwoliłyby wpłacić takie kwoty, zaś zarówno podatnik jak i jego żona i synowa nie udzielili odpowiedzi na wezwania organu o wskazanie źródła pochodzenia tych pieniędzy. Tym samym – w trafnej ocenie sądu pierwszej instancji - organy zasadnie przyjęły, że podatnik nie ewidencjonował całej sprzedaży maszyn rolniczych i części do nich, oddalając skargę podatnika.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez sąd pierwszej instancji wszystkich zarzutów skargi. Wskazać bowiem należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można się zgodzić, jakoby sąd pierwszej instancji nie rozpoznał wszystkich zgłoszonych zarzutów w skardze. Nawet gdyby tak jednak było, to nie stanowi to takiego naruszenia, które skutkuje zasadnością zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Dodać także należy, że uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. i co więcej, poddaje się kontroli instancyjnej. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny stanowi normatywny wzorzec dla oceny, czy zaskarżony wyrok odpowiada ustawowym wymogom (zawiera konieczne elementy), które mają w przyszłości pomóc stronie oraz sądowi odwoławczemu w prześledzeniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także w zapoznaniu się z motywami, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawiera zarówno wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, także w powiązaniu z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania zastosowanymi w sprawie przez organy podatkowe - a także faktyczne podstawy rozstrzygnięcia i wyjaśnienie powodów oddalenia skargi.
Mając powyższe na uwadze za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przepisów postępowania - stanowią one jedynie gołosłowną polemikę z ustaleniami i rozstrzygnięciem Wojewódzkiego sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydał wyrok na podstawie akt sprawy, poddając analizie zgromadzone w aktach sprawy dowody oraz oceniając je wyciągnął logiczne i uprawnione wnioski. Natomiast okoliczność, że rozstrzygnięcie sądu nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego nie uzasadnia wadliwości wyroku. Tym bardziej, że z ustalonego w sposób wszechstronny, wyczerpujący stanu faktycznego wynika, że skarżący nie ewidencjonował całej sprzedaży maszyn rolniczych i części do nich. To wynika m.in. z prywatnych notatek skarżącego z działalności komisowej, czy zeznań świadka – jednego z nabywców oraz księgowej. W konsekwencji organy, a następnie akceptujący prawidłowość ustaleń sąd pierwszej instancji – zasadnie zakwestionowały rzetelność ksiąg podatkowych, które nie odzwierciedlały wszystkich zdarzeń gospodarczych mających wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego.
W sytuacji niepodważenia w sposób skuteczny prawidłowości przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowania, a tym samym ustalonych w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie mógł dopuścić się naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej sąd dokonał prawidłowej wykładni gramatycznej przepisu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., oceniając, że organy zasadnie przyjęły koszty uzyskania przychodów w równowartości 50% kosztów wykorzystania nieruchomości, wydatków na energię elektryczną, wodę, nieczystości stałe oraz dzierżawę parkingu dotyczące nieruchomości użyczonej na działalność gospodarczą syna skarżącego jako w tej części niezwiązanych z uzyskaniem przychodów przez skarżącego, jako że wysokość kosztów pośrednich/ogólnych w zakładach produkcyjnych nie ma bezpośredniego i proporcjonalnego wpływu na wielkość produkcji.
Zwrócić tu trzeba uwagę, że zarzut jakoby fakt zawarcia przez skarżącego umowy komisu (art. 765 i następne k.c.) miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest chybiony. Istotne jest bowiem to, że sprzedaż komisowa przyniosła skarżącemu przychód podlegający opodatkowaniu, którego nie uwzględnił w ewidencji i nie poddał opodatkowaniu.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie uznając argumentacji zawartej w powyższym piśmie za zasadną i podzielając argumentację zawartą w kwestionowanej uchwale NSA, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a., a w zakresie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło