I OSK 1668/19

Dnia 30 sierpnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 746/18 w sprawie ze skargi A. K. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany punktów karnych w ewidencji kierowców oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r., VIII SA/Wa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zmiany punktów karnych w ewidencji kierowców. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1. na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo iż zaskarżony akt wydany został z naruszeniem prawa mogącym istotny wpływ na wynik sprawy; b) art. 146 p.p.p.ș. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i oddalenie skarg, pomimo iż zaskarżony akt wydany został z naruszeniem prawa mogącym istotny wpływ na wynik sprawy; c) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj.: a) § 2 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 7 oraz § 2 ust. 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U.2012.488). dalej jako "rozporządzenie", przez ich nieprawidłowe zastosowanie; b) § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przez jego niezastosowanie, pomimo iż przepis ten w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe stanowisko szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Ocenę zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od ogólnego stwierdzenia, iż ewidencja kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2017.128 ze zm.), dalej jako "p.r.d.", jest wykazem, w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. W sytuacji gdy określonemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia ewidencji, rejestru czy innego wykazu, przy braku odmiennych postanowień w tym zakresie, tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa w art.§ 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji (vide: wyrok NSA z dnia 16 listopada 2018 r., I OSK 221/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zgodnie z art. 130 ust. 1 p.r.d., w brzmieniu z dnia 16 marca 2017 r., kiedy to doszło do popełnienia przez skarżącego wykroczeń drogowych będących podstawą przypisania punktów, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 p.r.d.). Należy także zauważyć, iż przepis art. 130 p.r.d., pomimo tego, że został uchylony przez art. 125 pkt 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.11.30.151) z dniem 4 czerwca 2018 r., to jednak stosuje się go do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130, a to zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018.957 ze zm.). Wypada także zauważyć, iż sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego reguluje ww. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U.2012.488), które z dniem 4 czerwca 2018 r. utraciło moc na skutek utraty mocy obowiązującej podstawy prawnej, zgodnie z art. 125 pkt 13 i pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2017.978 ze zm.), jednakże zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.957 ze zm.), przepisy rozporządzenia stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 p.r.d. Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów kasacyjnych wypada dostrzec oparcie kasacji na obu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wypada skonstatować wadliwe skonstruowanie zarzutów naruszenia art. 151 p.p.s.a., oraz art. 146 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, iż ww. przepisy mają charakter wynikowy, bowiem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego reglamentują sposoby wyrokowania w razie rozpoznania skargi. Zastosowanie przepisu art. 151 p.p.s.a. jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Z kolei zastosowanie pozostałych przepisów, zależnie od rodzaju zaskarżonego aktu lub czynności, jest wynikiem uznania, że ów akt lub czynność narusza prawo. W przypadku art 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. aktem tym pozostaje decyzja lub postanowienie. Przepis art. 146 § 1 p.p.s.a. określa natomiast treść rozstrzygnięcia sądu w sytuacji uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Ugruntowane jest przy tym stanowisko, iż zarzut naruszenia powyższych przepisów nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej, chcąc powołać się na zarzut ich naruszenia jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, w jego ocenie, uchybił sąd I instancji (vide: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., I OSK 87/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W przedmiotowej sprawie autor kasacji nie powiązał ww. przepisów wynikowych z jakimikolwiek innym przepisem prawa. Ponadto wypada dostrzec, iż rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji pozostaje w zgodzie z dyspozycją zastosowanej normy prawnej, tj. z art. 151 p.p.s.a. Tak więc zarzut naruszenia ww. przepisów wynikowych okazał się niezasadny. Nie można także potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów tego rodzaju. Dodatkowo należy zauważyć, iż w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2011 r., uwaga 7 do art. 141; uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W skardze kasacyjnej również nie wskazano na tego rodzaju wadliwość. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem, iż w motywach zaskarżonego wyroku nie doszło do wyjaśnienia podstawy prawnej jego wydania. Odniesienie się do tej kwestii winno nastąpić na gruncie analizy zarzutów kasacyjnych postawionych w ramach podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Przechodząc zatem do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy skonstatować, iż w niniejszej sprawie istota kontrowersji sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o prawidłowość przypisania skarżącemu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w związku ze zdarzeniem, które miało miejsce w O. w dniu [...] marca 2017 r. około godz. [...]. Rekapitulując niepodważany stan faktyczny sprawy trzeba dostrzec, iż skarżący w związku z jazdą ul. K. popełnił trzy wykroczenia, za które przypisano mu odpowiednio 10, 6 i 5 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Trafie Sąd I instancji dostrzegł powyższą okoliczność, analizując prawidłowość przypisania skarżącemu ww. punktów. Skazanie za trzy czyny wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w O.z dnia [...] marca 2017 r., [...], w istocie determinuje ocenę niniejszej sprawy z punktu widzenia zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Nie pozwala w szczególności uznać trafności stanowiska autora kasacji, iż zawarte w ww. wyroku nakazowym określenie "w miejscu i czasie jak w pkt II" prowadzi do wniosku, iż przypisane skarżącemu ww. wyrokiem czyny nr II i III, stanowią w istocie ten sam czyn. Wszak ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny (art. 11 p.p.s.a.). Przechodząc do analizy przepisów rozporządzenia wypada zauważyć, iż § 2 ust. 4 wskazuje, że w sytuacji gdy kierowca jednym czynem naruszył więcej niż jeden przepis ruchu drogowego, w ewidencji uwidacznia się wszystkie naruszenia, przypisując każdemu odpowiednią liczbę punktów, z zastrzeżeniem ust. 5-9. Przepis ten, statuując zasadę przy naliczaniu punktów, wskazuje, że za jeden czyn naruszający więcej niż jeden przepis ruchu drogowego kierujący pojazdem otrzymuje odpowiednią liczbę punktów za każde naruszenie. W tym kontekście należy mieć na uwadze, że skarżącemu przypisano popełnienie trzech czynów. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie kwestionuje tego, iż wyprzedzał inny samochód na pierwszym przejściu dla pieszych w rejonie skrzyżowania ulic K. i F. Za powyższy czyn skarżącemu przypisano 10 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Skarżący kwestionuje natomiast to, że nieprawidłowo zastosowano § 2 ust. 7 i 9 rozporządzenia w związku z jego zachowaniem na kolejnym skrzyżowaniu, tj. skrzyżowaniu ul. K. z ul. W. i ul. L. Na tym drugim skrzyżowaniu skarżący: ominął pojazd, który zatrzymał się przed przejściem dla pieszych w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu (czyn drugi), za co został skazany na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U.2015.1094 ze zm.), dalej jako "k.w.", w zw. z art. 26 ust. 3 pkt 2 p.r.d., a także, będąc w rejonie tegoż skrzyżowania, już po ominięciu samochodu, który się zatrzymał przed pasami dla pieszych aby przepuścić pieszego, wyprzedził dwa inne samochody (czyn trzeci), czym naruszył art. 97 k.w. w zw. z art. 24 ust. 7 pkt 3 p.r.d. Z powyższego opisu sytuacji wynika, iż § 2 ust. 7 rozporządzenia nie mógłby znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem przepis ten dotyczy dopuszczenia się naruszeń, określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia kodami: B 02 (wyprzedzanie na przejściach dla pieszych i bezpośrednio przed nimi – art. 97, art. 90 albo art. 86 § 1 lub 2 k.w., art. 26 ust. 3 pkt 1 p.r.d.); C 11 (P-4 "linia podwójna ciągła") lub F 01 (nieupewnienie się co do możliwości wyprzedzania, art. 90 k.w., art. 24 ust. 1 p.r.d.) do F 09 (niestosowanie się do znaku B-25 lub B-26 "zakaz wyprzedzania"), w związku z wyprzedzaniem tego samego pojazdu albo kolumny rowerów, wózków rowerowych lub kolumny pieszych. Skoro skarżący, czynem opisanym jako trzeci, wyprzedzał więcej niż jeden pojazad na skrzyżowaniu, to powyższa regulacja nie odpowiada okolicznościom sprawy. Trafnie kwestie te dostrzegł i analizował Sąd I instancji. Prawidłowo natomiast zastosowano w sprawie § 2 ust. 9 rozporządzenia. Regulacja ta odnosi się do zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym innego niż kolizja drogowa. Punkty na tej podstawie przypisuje się w dwóch sytuacjach: 1) gdy przyczyną zagrożenia było naruszenie niewyszczególnione w załączniku do rozporządzenie albo 2) gdy przewidziana dla niego liczba punktów jest nie większa niż 6. Natomiast w sytuacji gdy przyczyną zagrożenia było naruszenie, za które przewidziana liczba punktów wynosi więcej niż 6, przypisuje się punkty wyłącznie za to naruszenie. W niniejszej sprawie miała zastosowanie norma prawna wskazana w pkt A 06 załącznika, która dotyczy spowodowania innego niż kolizja drogowa zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, gdzie podstawą jest art. 86 § 1 lub 2 k.w. a liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wynosi 6. Dyspozycja tej normy odpowiada zatem okolicznościom sprawy. Nie można zatem potwierdzić trafności zarzutów kasacyjnych naruszenia § 2 ust. 4, 7 i 9 rozporządzenia. Nieadekwatnie do okoliczności sprawy został natomiast postawiony zarzut naruszenia § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a nadto wypada skonstatować, iż zarzut ten nie doczekał się uzasadnienia. Powyższy przepis stanowi, iż organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego w razie otrzymania informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 p.r.d. Z okoliczności sprawy nie wynika aby skarżący przystąpił do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, a tym bardziej aby uzyskał pozytywny wynik takiego sprawdzenia. Nie można zatem potwierdzić trafności zarzutu kasacyjnego, iż przepis ten został wadliwie niezastosowany. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.