I SA/Wa 39/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. K., J. K., J. K., J. K. i J. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 736/15. 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. K., J. K., J. K., J. K. i J. P. sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz J. K., J. K., J. K., J. K. i J. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K., J. K., J. K., J. K. i J. P. (dalej jako "skarżący") pismem z 4 grudnia 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 736/15, mocą którego Sąd uwzględnił skargę M. L. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 28 grudnia 2002 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazał przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 5 listopada 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 327/18, ww. wyrok, choć wydany na skutek skargi M. L., odnosi skutek również wobec skarżących, będących następcami prawnymi byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji (prawie 2,5 roku temu) oraz wystosowanych pism, które pozostawiane są przez szereg tygodni lub miesięcy bez odpowiedzi, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a."; rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. skarżący wskazali, że mają poczucie krzywdy i bezsilności, bowiem podejmowane przez nich od wielu lat czynności nie skutkują wydaniem decyzji w sprawie, zaś pozostawianie ich korespondencji bez odpowiedzi potęguje poczucie lekceważenia. Wskazywane poczucie krzywdy jest szczególnie dotkliwe dla J. K. i J. P., osób w podeszłym wieku, cierpiących na liczne schorzenia, którzy obawiają się, że decyzja, mimo podejmowanych przez strony licznych działań, wydana zostanie dopiero po ich śmierci, co rodzi poczucie niesprawiedliwości. Wobec powyższego zasadny wydaje się również wniosek o uznanie rażącej bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość polega na zgromadzeniu całości materiału dowodowego w sprawie oraz jego analizie. Dlatego też pismami z 6 czerwca 2018 r. organ wystąpił do notariuszy o przesłanie odpisów aktów poświadczenia dziedziczenia po dwóch zmarłych stronach postępowania. Pełnomocnik wnioskodawców był informowany o wszystkich podejmowanych w sprawie czynnościach. Organ zwrócił również uwagę, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są bardzo dużą liczbą wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych dotyczących nieruchomości [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku takich postępowań, nie pozwala na dotrzymanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ nie wyraził jednocześnie zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 736/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę M. L. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 27 stycznia 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi [...] w dniu 21 kwietnia 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 21 czerwca 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny, tj. do 15 marca 2019 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 P.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 28 listopada 2018 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 736/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 27 stycznia 2016 r., okoliczność że jest to już druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1363/16 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania, bądź podejmuje je opieszale. Jak wynika natomiast z akt sprawy organ, po otrzymaniu w dniu 22 marca 2017 r. prawomocnego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2016 r. wymierzającego pierwszą grzywnę w związku z niewykonaniem wyroku z 27 stycznia 2016 r., jedynymi czynnościami jakie pojął było wezwanie stron pismem z 8 grudnia 2017 r. do złożenia oryginałów lub odpisów aktów poświadczenia dziedziczenia po dwóch zmarłych stronach postępowania oraz wskazanie adresów ich następców prawnych oraz wystąpienie w dniu 6 czerwca 2018 r. do dwóch notariuszy o przesłanie ww. odpisów aktów poświadczenia dziedziczenia (akty te złożono w dniu 28 czerwca 2018 r. i 7 września 2018 r.). Organ nie zareagował również na wielokrotne wnioski skarżących o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wartości przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu powołanego wyżej wyroku, ma charakter rażący. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również za zasadne przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 500 zł dla każdego z nich. Orzeczenie w tym zakresie uzasadnione jest tym, że organ, mimo wymierzonej już raz grzywny za niewykonanie wyroku Sądu, nie proceduje w sprawie, nie podejmuje też czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i wydania decyzji kończącej postępowanie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.