II SA/Gl 949/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "A" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej k.p.a.) oraz art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie j.t. Dz. U. z 2018, poz. 1945 – dalej u.p.z.p.), w oparciu o rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588), po rozpatrzeniu wniosku M. L. z dnia 10 lipca 2017 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku inwentarskiego - tuczarni wraz z infrastrukturą towarzyszącą przewidzianego do realizacji na terenie działki nr 1, położonej w miejscowości K., obręb [...], gmina [...]. W uzasadnieniu wskazano m. in., że działka, której dotyczy wniosek, położona jest na terenie, dla którego nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, choć jest sporządzany. Jak wynika z wniosku, na działce planowana jest realizacja budynku inwentarskiego o wymiarach 64,68 m x 15,93 m, pomieszczenia socjalnego, silosów paszowych oraz obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej. W obiekcie prowadzona będzie produkcja zwierzęca – chów trzody chlewnej, w ilości do 1110 szt. na cykl hodowlany. Z uwagi na zakwalifikowanie inwestycji na podstawie § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71), do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, do wniosku inwestor załączył ostateczną decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach. Analizując wniosek inwestora wskazać należy na znaczną różnicę w skali planowanej inwestycji w stosunku do zabudowy sąsiedniej - powierzchnia zabudowy projektowanego obiektu będzie 2 razy większa niż powierzchnia zabudowy największego z budynków istniejących. Inwestycja we wnioskowanym kształcie nie zapewnia kontynuacji kształtowania zabudowy w zakresie jej parametrów. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. L., zaskarżając ją w całości. Zarzucono naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Złożony wniosek bez wątpienia odnosi się do realizacji inwestycji w ramach zabudowy zagrodowej. Zamierzona budowa budynku inwentarskiego – tuczarni, będzie realizowana w ramach jednego gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia wynosi 50 ha, tym samym przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie P. W ramach tego gospodarstwa funkcjonuje budynek mieszkalny i gospodarczy. Inwestor, jako czynny i aktywny rolnik, ubiega się o pozyskanie zewnętrznych środków finansowych, które pozwolą na rozwój istniejącego gospodarstwa i dostosowanie go do wymogów unijnych. Planowana inwestycja wpisuje się w zabudowę sąsiednią. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej SKO) decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] i ustaliło sposób zagospodarowania oraz warunki zabudowy terenu zlokalizowanego w miejscowości K., oznaczonego na załączniku nr 1 do decyzji (dz. nr ewid. 1, obręb[...]). Podano, że rodzaj inwestycji to zabudowa zagrodowa w gospodarstwie rolnym, a zamierzenie budowlane polega na budowie budynku inwentarskiego - tuczarni o obsadzie do 155,4 DJP. Podano również szczegółowe warunki inwestycji. W uzasadnieniu podano m. in., że spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 61 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.p.z.p. Kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, co rodzi konieczność wydania decyzji reformatoryjnej. Za błędne uznać należy przyjęcie, iż brak jest podstaw do zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Z dokumentacji sprawy jednoznacznie wynika, że działka, której dotyczy wniosek, wchodzi w skład prowadzonego przez Wnioskodawcę gospodarstwa rolnego zlokalizowanego m. in. w gminie Popów, którego łączna powierzchnia wynosi ok. 50 ha. Poszczególne części gospodarstwa rolnego są ze sobą powiązane w całość gospodarczą. Powierzchnia części prowadzonego przez Wnioskodawcę gospodarstwa rolnego, położonej w gminie Popów wynosi 22.9767 ha i - biorąc pod uwagę tylko tą jego część - przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w tej gminie, wynoszącą 4,63 ha. Decyzja z dnia [...] Wójta Gminy P. o odmowie ustalenia żądanych warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zapadła po przeprowadzeniu w sposób nieprawidłowy - istotnej dla przyjętego kierunku rozstrzygnięcia sprawy - analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja SKO została podjęta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 u.p.z.p., tj.: Starostą K. w zakresie ochrony gruntów rolnych oraz z "B" w S. ("[...]"). Skargę na powyższą decyzję SKO złożyło Stowarzyszenie "A" z siedzibą w K., zaskarżając ją w całości. Zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., poprzez nieuwzględnienie faktu, iż decyzja wina być zgodna z następującymi przepisami: – art. 56, art. 57, art. 59 , 61 , 70 i 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm. – dalej p.w.) oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1152 ze zm.), poprzez brak ustaleń dowodowych, czy planowana inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływała na jakość wód podziemnych i powierzchniowych, w szczególności z ujęcia wody pitnej znajdującego się w odległości 500 m od przyszłej inwestycji; – art. 65 i 66 p.w. w zakresie ustaleń, czy w dopuszczalne jest przekroczenie stanu jakości wód w wyniku pracy przyszłej inwestycji; – art. 130 §1 pkt 1, 7, 18, 20 p.w., poprzez brak materiału dowodowego, czy w strefie ochrony pośredniej ujęcia wody może być prowadzony chów zwierząt ich pojenie i tworzenie pryzm kiszonkowych; – niezastosowanie art. 163 § 6 p.w., poprzez brak określenia obowiązków inwestora na wypadek powodzi i związanym z tym zagrożeniem epidemicznym terenu; 2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., poprzez nieuwzględnienie faktu, iż decyzja wina być zgodna z następującymi przepisami dotyczącymi ograniczenia zanieczyszczeniami azotanowymi ze źródeł rolniczych: – art. 102 ust. 1 p.w., poprzez jego niezastosowanie i brak ustaleń dowodowych, czy przechowywane odchody zwierzęce lub stosowane nawozy w toku produkcji przyszłej inwestycji nie zanieczyszczą wód azotanami ze źródeł rolniczych, – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz. U z 2018 r., poz. 1339), weszło w życie w dniu 27 lipca 2018, a więc w toku postępowania przed SKO i poszczególnych punktów załącznika do tegoż rozporządzenia: – 1.4 pkt 4, 6, 13 - brak wyliczeń pojemności zbiorników na gnojowice w przeliczeniu na wielkość stada i czasu przechowywania; – 1.5.1 w zakresie braku ustaleń do tego, czy wywóz gnojowicy z gospodarstwa na pola orne beneficjenta decyzji nie doprowadzi do przekroczenia normy w czystym składniku na hektar użytków zielonych; – § 2 rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia 28 lutego 2017 r. w sprawie określenia w rejonie wodnym Warty wód powierzchniowych i podziemnych wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz obszaru szczególnie narażonego, z którego dopływ azotu ze źródeł rolniczych do tych wód należy ograniczyć oraz pkt 60 załącznika do tegoż rozporządzenia; – art. 130 §1 pkt 1, 7, 18, 20 p.w.; poprzez brak materiału dowodowego, czy w strefie ochrony pośredniej ujęcia wody może być prowadzony chów zwierząt ich pojenie i tworzenie pryzm kiszonkowych; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust 1 pkt 5 u.p.z.p., poprzez nieuwzględnienie faktu, iż decyzja wina być zgodna z następującymi przepisami dotyczącymi warunków technicznych budynków: – § 35 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.), który stanowi iż zbiorniki do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia zwierzęcego powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, szczelne przykrycie z zamykanym otworem do usuwania, tymczasem w decyzji pkt 2e działu II "warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu", s. 2, mowa jest o zbiornikach szczelnych; – niezastosowanie § 6 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, poprzez nieokreślenie, iż ściany i dno zbiorników na gnojowice mają być nieprzepuszczalne; – art. 163 §6 p.w., poprzez brak określenia obowiązków inwestora na wypadek powodzi i związanym z tym zagrożeniem epidemicznym terenu; 4) Naruszenie art. 68 ust. 4, 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji RP, poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustaleń, czy przyszła inwestycja nie doprowadzi do zaistnienia uciążliwości odorowych dla mieszkańców tego terenu; 5) Naruszenie przepisów postępowania, a to: – art. 6, 7, 8 k.p.a., poprzez zaniechanie kontroli po względem zachowania zasad procedury jak i pod względem merytorycznym decyzji z dnia [...] Wójta Gminy P. w sprawie uwarunkowań środowiskowych dla inwestycji, w szczególności wobec wejścia w życie rozporządzenia z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu"; – art. 8, 9, 11 k.p.a., w zakresie braku informacji stron o toczącym się postępowaniu; – art. 75, 77 ust. 1 k.p.a., poprzez oczywiste braki materiału dowodowego, niezebranie całości materiału dowodowego i brak wszechstronnego rozpoznania sprawy; – art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, iż lokalizacja inwestycji nie zagraża środowisku; – art. 84, 85 k.p.a. i niezastosowanie dowodów w postaci oględzin miejsca lokalizacji inwestycji oraz dowodów z opinii biegłych z zakresu ochrony środowiska bądź hydrologii; – art. 138 ust. 2 k.p.a. i brak uchylenia decyzji celem ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji SKO i umorzenie postępowania lub o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie w I instancji stanowił przepis art. 61 ust. 1 u.p.z.p., który stwierdza, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Z kolei w świetle art. 61 ust. 4 u.p.z.p., zastosowanego przez SKO, "Przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie." Należy wskazać, że organ I instancji nie dostrzegał przesłanek do uwzględnienia wniosku z powodu dostrzeżenia braku kontynuacji funkcji planowanej zabudowy, zatem nie dokonywał wielu szczegółowych czynności w postępowaniu, odmawiając ustalenia warunków zabudowy. Nie zwracał się m. in. do organów uzgadniających, nie widząc przesłanek do wydania decyzji pozytywnej. Dopiero na etapie postępowania odwoławczego, przechodząc na grunt art. 61 ust. 4 u.p.z.p., przeprowadzono czynności dowodowe, w tym nową analizę i uzgodnienia, które były podstawą wydania decyzji uwzględniającej wniosek inwestora. Zatem całe istotne postępowanie przeprowadzono na etapie procedury odwoławczej, co narusza zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Tymczasem w orzecznictwie wskazuje się zasadnie: "(...) w postępowaniu odwoławczym nie można kategorycznie wykluczyć sytuacji, kiedy ustalenie warunków zabudowy w decyzji organu odwoławczego będzie uzasadnione, to w każdej sprawie ocena przesłanek zastosowania przez organ orzeczenia reformatoryjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga dużej rozwagi i uwzględnienia wszelkich aspektów zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. (...) Problem bowiem zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydania decyzji reformatoryjnej sprowadza się do ustalenia, czy organ drugiej instancji, pomimo obowiązujących zasad postępowania administracyjnego, we własnym zakresie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w znacznym zakresie, czy tylko dokonał stosownego uzupełnienia materiału dowodowego. Istota zasady dwuinstancyjności polega bowiem na przeprowadzeniu postępowania administracyjnego przez organy obu instancji w całokształcie sprawy, tj. w oparciu o ten sam materiał dowodowy z wyjątkiem jaki przewiduje art. 136 k.p.a. Na legalność administracyjnego toku instancji nie ma natomiast znaczenia odmienna materialnoprawna ocena dokonana przez organy obu instancji tych samych okoliczności wynikających z akt sprawy. Rzecz w tym aby to sprawa administracyjna była rozpatrzona w dwóch instancjach" (wyrok NSA z 19 lipca 2016 r., sygn. II OSK 2198/15; podobnie wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r., sygn. II OSK 55/13). Podjęcie decyzji przez organ pierwszej instancji bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ drugiej instancji ma tylko kompetencje kasacyjne (np. wyrok NSA z 8 maja 2007 r., sygn. I OSK 1859/06). Konieczne jest wskazanie, że zasada dwuinstancyjności ma znaczenie nie tylko dla inwestora, ale również pozostałych podmiotów uczestniczących w procedurze administracyjnej. W niniejszej sprawie pozbawiono stronę skarżącą prawa do dwukrotnego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy obu instancji w postepowaniu zwyczajnym, gdyż wszystkie istotne dowody zostały zgromadzone i ocenione dopiero na etapie rozpoznania odwołania. Nadto, postanowieniem z dnia 1 października 2018 r. SKO sprostowało z urzędu "oczywistą omyłkę" w swojej decyzji z [...], tu kontrolowanej, modyfikując zapis dotyczący kierunku głównej kalenicy dachu. Nie jest jednak dopuszczalne zastosowanie trybu z art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego, odmiennego rozstrzygnięcia sprawy, jak w niniejszym przypadku (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 20 września 2018 r., sygn. II SA/Po 518/2018). Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi, które częściowo były nieuzasadnione, wskazać należy, że decyzja o warunkach zabudowy nie przesądza o warunkach technicznych, czy budowlanych, jakie musi spełniać planowana inwestycja. W konsekwencji związanie organu na późniejszym etapie postępowania inwestycyjnego decyzją o warunkach zabudowy odnosi się do władczego rozstrzygnięcia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), że inwestycja jest zgodna z ładem przestrzennym obowiązującym dla miejsca jej realizacji. Decyzja o warunkach zabudowy, będąca aktem stosowania prawa, przesądza jedynie o rodzaju (przeznaczeniu, powierzchni zabudowy, wysokości itd.) obiektu budowlanego, który może zostać na danym terenie wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa planistycznego. Bez znaczenia na tym etapie postępowania administracyjnego pozostaje więc kwestia ewentualnej zgodności lub niezgodności realizacji inwestycji z przepisami regulującymi zagadnienie warunków technicznych, jakim musi ona odpowiadać. Kwestia powyższa może być przedmiotem kontroli dopiero na kolejnym etapie postępowania (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. II OSK 227/14). Należy także wziąć pod uwagę, że na etapie ustalania warunków zabudowy nie ma zastosowania art. 140 Kodeksu cywilnego (który jest uzupełniony przez art. 144 k.c., doprecyzowując jednocześnie przepisy ochronne Konstytucji RP). Przepisy kodeksu cywilnego dotyczące negatywnego odziaływania inwestycji na otoczenie nie dotyczą bowiem zagadnień związanych z kształtowaniem ładu przestrzennego. Z kolei zagadnienia środowiskowe podlegają procedurze wydawania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację inwestycji, zatem w odrębnym postępowaniu. Wszystkie dostrzeżone uchybienia wskazanym wcześniej przepisom postępowania, w tym dodatkowo art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., stwarzają jednak podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, w tym Prawa wodnego i przepisów dotyczących ochrony środowiska, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony przez żaden z organów, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Należy dokonać analizy przesłanek z art. 61 ust. 1 i 4 u.p.z.p. oraz zachować wymagania postępowania dwuinstancyjnego. Inwestycja winna zabezpieczać w odpowiedni sposób wymagania dotyczące nie tylko ładu przestrzennego, ale i środowiskowe, co podlega weryfikacji w procedurze uzgodnieniowej. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł) Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.