I OSK 1383/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-12-18
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Aleksandra Łaskarzewska, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii A i B, orzeczony wyrokiem sądu karnego, uniemożliwia zwrot prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E, D, D+E na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii A i B, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego, zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, rozciąga się również na uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii C, C+E, D, D+E. W związku z tym, organ administracji nie może przychylić się do wniosku o zwrot prawa jazdy w tych kategoriach w okresie obowiązywania zakazu.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E, D, D+E. Wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kategorii A i B na okres 3 lat. Starosta odmówił zwrotu prawa jazdy, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B uniemożliwia zwrot prawa jazdy w innych kategoriach. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1304/18 w sprawie ze skargi R. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1304/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy, oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zgodnie z aktami ewidencyjnymi skarżący posiadał prawo jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, D, D+E nr [...], wydane przez Starostę T. W dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżący złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E, D, D+E, które zostało zatrzymane postanowieniem Prokuratury Rejonowej [...] z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...].
W dniu [...] czerwca 2018 r. do Starostwa Powiatowego w T. wpłynął wyrok II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt [...], orzekający w III punkcie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kat. A i B na okres 3 trzech lat, tj. od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2020 r.
Starosta T., decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 oraz art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 - dalej jako "u.k.p." i "ustawa o kierujących pojazdami"), odmówił skarżącemu R. U. zwrotu kategorii C, C+E, D, D+E prawa jazdy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., prawo jazdy kat. AM, A1, A2, A, C1, C, D1, lub D a także B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E nie może być wydane osobie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. Fakt, że przed wyrokiem skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kat. B, B+E, C, C+E, D, D+E zaś Sąd Rejonowy w T. prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B w ruchu lądowym na okres 3 trzech lat, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu ww. może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte kat. C, C+E, D, D+E. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 u.k.p., dlatego też sąd karny nie musiał orzec o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. C, C+E, C, D+E prawa jazdy.
Ponadto [...] lipca 2018 r. Starosta T. cofnął R. U. uprawnienia w zakresie kat. AM, A2, B, B1, A, A1. Zgodnie z art. 12 ust. 3 pkt 1 prawo jazdy kat. C1, C, D1 lub D nie może być wydane osobie w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. U., wnosząc o uchylenie lub zmianę decyzji poprzez zwrot prawa jazdy kat. C, C+E, D, D+E.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., decyzją z [...] września 2018 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy przypomniał, że Sąd Rejonowy Wydział Karny w T. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2018 r. uznał skarżącego za winnego kierowania [...] grudnia 2017 r. samochodem osobowym marki [...], nr rej. [...], w stanie nietrzeźwości, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k. i w związku z tym orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kat. A i B, na okres 3 lat.
Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, ostateczną decyzją z [...] lipca 2018 r. organ pierwszej instancji cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. AM, A2, B, B1, A, A1 prawa jazdy, a także ostatecznymi decyzjami z [...] lipca 2018 r. nr [...],[...],[...], skarżący został skierowany na badania psychologiczne, lekarskie oraz kurs reedukacyjny.
Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Według art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat.: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B (pkt 2) oraz w zakresie kat. B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B lub odpowiednio kat. C1, C, D1 lub D. Wraz z nowelizacją, która weszła w życie 25 października 2014 r., nastąpiła zmiana treści art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Zatem skutki prawomocnego wyroku zakazującego prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, w tej sprawie kat. A i B, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, tj. również na kat. C, C+E, D, D+E. Stąd skarżący nie może skutecznie domagać się zwrotu prawa jazdy w tych kategoriach, skoro został wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy kat. A i B.
Organ odwoławczy dodał, że regulacja prawa materialnego jest obecnie jednoznaczna, a organy administracji, wbrew zarzutom odwołującego, nie wkraczają w kognicję sądów w zakresie orzekania środków karnych o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, a jedynie w tym wypadku o zwrocie prawa jazdy w omawianych kategoriach.
W skardze złożonej do Sądu, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak też o zmianę tych decyzji poprzez zwrot prawa jazdy pozostałych kategorii, nieobjętych wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Karny w T. z dnia [...] maja 2018 r (sygn. akt. [...]).
Skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie:
1. art. 2, 10 i 45 Konstytucji poprzez błędną wykładnię art. 12 ust. 2 pkt 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U z 2014 r., poz. 970), ponieważ przepis ustawy narusza prawo do sądu,
2. art 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.k.p. przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kat. B powoduje, że nie jest możliwe wydanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii pozostałych, w sytuacji gdy wnioskodawca nie utracił uprawnień do kierowania pojazdami tych kategorii co stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego,
3. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. przez wprowadzenie w błąd skarżącego co do decyzji administracyjnej poprzez skierowanie na badania skarżącego, który poniósł szkodę, a w szczególności zasady, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, stwierdził m.in., że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie i w zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 2 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 3 tej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy, m.in. kat. C lub D (art. 12 ust. 2 pkt 2) oraz C+E lub D+E (art. 12 ust. 2 pkt 3), w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B.
Sąd wojewódzki przypomniał, że [...] października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p. przez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed tą zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 tej ustawy stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot.
Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie 24 sierpnia 2014 r., zaś przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowanie, ponieważ zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że wyrok w tym przedmiocie zapadł [...] maja 2018 r.
Na podstawie zatem stanu prawnego obowiązującego po dokonaniu zmiany treści przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 u.k.p. należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, tj. czy regulacje te dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Sąd wojewódzki stwierdził, że w art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 u.k.p., okoliczność wyłączającą możliwość wydania prawa jazdy określoną w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym więc, w znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy.
Do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej, ale także i celowościowej. Zarówno bowiem literalna treść przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p., jak i ratio legis tej regulacji oraz wyraźna wola prawodawcy zmiany jej treści, nakazują zdaniem sądu wojewódzkiego, rozumieć ten przepis w ten sposób, że odnosi się on także do osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nieobjętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie w akcie prawnym instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy, fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 u.k.p. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogłaby w okresie obowiązywania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu. Dlatego też nie tylko wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p., ale także racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, że w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., wyrażony został jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracyjny osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E, D, D+E, prawa jazdy tej kategorii, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kat. B.
Dokonane przez organy orzekające ustalenia stanu faktycznego, zdaniem sądu wojewódzkiego, nie budzą wątpliwości i podlegają subsumpcji pod normy prawne zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. U., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, w szczególności:
1. art. 12 ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 pkt. 1 u.k.p. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kat. A i B orzeczony wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 2018 r. rozciąga się również na pozostałe kategorie, uprawniające skarżącego do prowadzenia pojazdów mechanicznych, a zatem w zakresie przekraczającym niż wynika to z prawomocnego orzeczenia karnego;
2. art. 12 ust. 2, art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 lit. a u.k.p. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że prawo jazdy nie może być wydane co do pozostałych kategorii, mimo że skarżący nie utracił uprawnień do prowadzenia pojazdów w tym zakresie, oraz że organ cofnął mu uprawnienia jedynie co do kierowania pojazdami w zakresie kat. AM, A2, B, B1, A, A1 prawa jazdy, co powoduje nadużycie prawa przez organ.
Na podstawie ww. zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Wskazać należy, że skoro w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to przystępując do oceny naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny związany był stanem faktycznym ustalonym w toku postępowania administracyjnego, który następnie przyjął za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy.
Nie jest zatem przedmiotem sporu, że [...] sierpnia 2018 r. skarżący kasacyjnie złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, C+E, D, D+E, które zostało zatrzymane postanowieniem Prokuratury Rejonowej [...] z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...]. Zgodnie z aktami ewidencyjnymi posiadał prawo jazdy kat. A, B, B+E, C, C+E, D, D+E nr [...], wydane przez Starostę T. Ponadto, że [...] czerwca 2018 r. do Starostwa Powiatowego w T. wpłynął wyrok II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt [...], orzekający w III punkcie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym kat. A i B na okres 3 trzech lat, tj. od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2020 r.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ponadto w myśl art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:
1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;
2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
Treść powyższych przepisów jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości. W konsekwencji, prawidłowo organy i Sąd pierwszej instancji uznały, że skoro ustawodawca w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii C, C+E, D, D+E, to organy administracji publicznej nie mogły przychylić się do wniosku skarżącego z [...] czerwca 2018 r. i zwrócić (wydać) mu prawa jazdy w żądanym zakresie.
Przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia wskazanych wyżej przepisów jest prawidłowa. Za taką wykładnią przemawia zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu spowodowali znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by ustawodawca, pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. A i B), zezwolił na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E) bądź np. autobusu z przyczepą (kat D i D+C) - zob. np. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3181/15 (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Odnosząc się do uzasadnienia skargi kasacyjnej należy w tym miejscu przywołać stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15, w którym wskazano, że orzeczenie środka karnego w postępowaniu karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii nie stoi na przeszkodzie możliwości stosowania wobec tej samej osoby za ten sam czyn dodatkowych sankcji administracyjnych. Zakaz wydania prawa jazdy określonej kategorii (innej niż określonej w wyroku karnym) nie jest kolejną karą za to samo przewinienie i nie zapada w ramach tej samej sprawy. Odzwierciedleniem tego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1612/18 (CBOSA), w którym wskazano, że "sankcja administracyjna odnosi się do tych kategorii prawa jazdy, które nie były objęte prawomocnym wyrokiem karnym, a ponadto realizuje ona odmienne funkcje i cele. Nie są to zasadniczo cele i funkcje represyjne (odwetowe), lecz prewencyjne i zabezpieczające. Trzeba również zwrócić uwagę na zupełnie odmienny przedmiot sankcji karnej i administracyjnej. O ile wyrok karny obejmujący środek karny zakazu prowadzenia pojazdu odnosi się wprost do uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych kategorii, o tyle decyzja o odmowie wydania prawa jazdy lub o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy ma za przedmiot jedynie uprawnienie do uzyskania lub odzyskania dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami określonej kategorii. Nie ma zatem w tym zakresie tożsamości sankcji o identycznym (represyjnym) i skierowanym na te same uprawnienia charakterze.". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższy pogląd podziela. Podkreślić również trzeba, że powyższy pogląd dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki NSA: z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1891/18; z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2092/19; z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3337/19, CBOSA).
Z powyższych względów nie jest więc uprawnione twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E, D, D+E stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną sankcji orzeczonej wyrokiem sądu karnego, a także stanowi nadużycie prawa.
Podkreślić jednocześnie trzeba, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący kasacyjnie, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji było orzeczenie wobec skarżącego prawomocnym wyrokiem sądu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a nie cofnięcie mu decyzją Starosty T. z [...] lipca 2018 r. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. AM, A2, B, B1, A, A1.
Z wyżej wskazanych względów, nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 12 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 12 ust. 2 i art. 3 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło