II SA/Sz 1287/18
WyrokWSA w Szczecinie2019-04-04
Skład orzekający: Maria Mysiak, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Sejmiku Województwa w sprawie aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami, która nie uwzględnia planowanej inwestycji spółki, narusza jej interes prawny, a tym samym jest niezgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Sejmiku Województwa dotycząca aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami, a brak uwzględnienia w niej planowanej inwestycji spółki nie stanowi naruszenia jej interesu prawnego. Pomimo wcześniejszego wpisania inwestycji do poprzedniego planu, spółka nie podjęła działań budowlanych przed kluczową datą nowelizacji przepisów, co uniemożliwiło jej skorzystanie z przepisów przejściowych. Ponadto, decyzja o braku uwzględnienia inwestycji wynikała z wiążących uzgodnień z Ministrem Środowiska, które miały na celu zapobieżenie przekroczeniu limitów przetwarzania odpadów.Stan faktyczny
Spółka A. zaskarżyła uchwałę Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w sprawie aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak zapewnienia właściwego udziału społeczeństwa oraz nieproporcjonalne ograniczenie swobody działalności gospodarczej poprzez nieuwzględnienie jej planowanej inwestycji. Spółka argumentowała, że jej zakład był ujęty w poprzednim planie i poniosła znaczne koszty związane z jego przygotowaniem. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z powodu braku naruszenia interesu prawnego spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, wskazując na istnienie interesu prawnego spółki i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi Spółki A. na uchwałę Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 27 grudnia 2016 r. nr XVIII/321/16 w przedmiocie uchwalenia aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028 oddala skargę.
Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego podjął w dniu 27 grudnia 2016 r. uchwałę nr XVIII/321/16 w sprawie uchwalenia aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016 – 2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023 – 2028.
Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa
E. Spółka z o.o. z siedzibą w M. , zaskarżyła opisaną uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 36 ust. 7 i 8 ustawy o odpadach poprzez brak zapewnienia właściwego udziału społeczeństwa, o którym mowa w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
- art. 30 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez brak zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa przed przyjęciem dokumentów lub ich zmianą;
- art. 39 przywołanej ustawy poprzez brak spełnienia wymogów wskazanych w tym przepisie;
- art. 42 cytowanej wyżej ustawy poprzez brak uzasadnienia dołączonego do przyjętego dokumentu;
- art. 37 pkt 2 ww. ustawy poprzez brak podania informacji o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa;
- nierozpatrzenie szeregu wniesionych uwag, przy czym w ogóle nie odniesiono się do części, w ogóle nie uzasadniono sposobu rozpatrzenia;
- naruszenie procedury podejmowania uchwał,
- art. 55 ust. 3 ww. ustawy poprzez brak pisemnego podsumowania zawierającego uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych, a także informacji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione; co w konsekwencji spowodowało brak ujęcia w wyżej wymienionym planie Regionalnego Zakładu Gospodarki Odpadami w Ś., gmina K. P. według złożonego przez skarżącą Spółkę Formularza uwag i wniosków do projektu Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028 wraz z załącznikami oraz brak ujęcia w uchwale nr XVIII/322/16 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 27 grudnia 2016 r. w sprawie wykonania Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028., w § 2 i § 4 – "Planowane regionalne instalacje" - instalacji przewidzianych do budowy w Regionalnym Zakładzie Gospodarki odpadami w Ś.;
2. przepisów prawa materialnego:
- art. 20 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach, poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą (de facto pozbawienie możliwości jej wykonywania) w sposób nieuzasadniony, nieodwołujący się do przejrzystych kryteriów, a wręcz sprzeczny z zasadą ochrony środowiska, gdy tymczasem ograniczenia możliwości wykonywania działalności, nie powinny wykraczać poza granice wyznaczone przepisami prawa, powinny opierać się na przejrzystych i precyzyjnych kryteriach i być uzasadnione potrzebą osiągnięcia celów wskazanych w art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach i w krajowym planie gospodarki odpadami (uchwała nr 88 Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2016 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022, M.P. poz. 784);
- art. 32 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wynikającej
z wykreślenia z zapisów Planu, Zakładu Gospodarki Odpadami skarżącej Spółki, gdy tymczasem wykreślenie z planu powinno zostać dokonane na podstawie przejrzystych kryteriów zapewniających równe traktowanie wszystkich instalacji, a zatem biorących pod uwagę obiektywne różnice pomiędzy nimi.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Uzasadniając interes prawny w złożeniu skargi, strona wywiodła, że w poprzednio obowiązującym "Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2012-2017 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018-2023", w załączniku do przyjętej uchwały nr XVI/218/12 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 29 czerwca 2012 roku, Zakład Gospodarki Odpadami w Ś. skarżącej Spółki został ujęty. W planie tym, na stronach od 161 do strony 169, w rozdziale 8.2. przedstawiona została szczegółowa charakterystyka regionu CZG R-XXI. Na stronie 161 zamieszczona jest tabela nr 70: Planowane do budowy regionalne instalacje przekształcania odpadów. W tabeli tej pod pozycją 1 jest wpisany Zakład termicznego przekształcania odpadów komunalnych o planowanej maksymalnej mocy przerobowej 150.000 Mg/rok - Załącznik nr 1. Na stronie 162 w tabeli nr 71: Planowane regionalne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych w podgrupie Składowiska odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętne w pozycji 3 ujęte jest Składowisko odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętne Regionalnego Zakładu Zagospodarowania odpadów w Ś. o planowanej pojemności 208.333 m3 - Załącznik nr 2.
Powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie II SA/Wr 231/17, Spółka podniosła, że ustalenia Planu mogą naruszać interes prawny podmiotu zamierzającego prowadzić działalność w danym regionie objętym Planem, gdy chodzi o wiążące zapisy mające wpływ na rynek gospodarki odpadami. W jej ocenie, w kontekście posiadana interesu prawnego przez stronę skarżącą, istotne znaczenie ma, czy postanowienia Planu mogą wpływać na jej sytuację konkretnymi ograniczeniami, co do swobody prowadzenia działalności.
Dalej podkreśliła, że uzyskała ostateczną decyzję administracyjną
o środowiskowych uwarunkowaniach oraz rozpoczęła prace budowlane przy budowie Regionalnego Zakładu Gospodarki Odpadami w Ś. , przy czym prace te prowadzone były do tej pory na podstawie zgłoszenia (nie wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę).
Z faktem wpisania planowanego Zakładu w Ś. w dotychczasowym Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2012-2017 należy wiązać istotne uprawnienia Spółki, jak i obowiązki władz publicznych przy aktualizacji tego planu. Tymczasem, Spółka nie została w ogóle, w odróżnieniu od innych podmiotów wpisanych w plan, zawiadomiona o dokonywaniu aktualizacji planu oraz przewidywanym usunięciu Spółki z planu.
W ocenie skarżącej, podjęcie wyżej opisanych uchwał, "stanowi naruszenie praw i nabytych uprawnień przez E. Sp. z o.o." poprzez nieuwzględnienie w Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028, zapisów dotyczących planowanej budowy Instalacji przetwarzania odpadów Regionalnego Zakładu Gospodarki Odpadami w Ś., gmina K. P., pomimo że Zakład ten był ujęty w załączniku przyjętej Uchwały nr XVI/218/12 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia29 czerwca 2012 roku w Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2012-2017 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018-2023.
Strona zaznaczyła, że istnieje przepis prawa materialnego (art. 186 pkt 1 Prawa ochrony środowiska), który powoduje w stosunku do skarżącej ograniczenia w uzyskaniu określonych praw (bądź pozbawia ją tych praw). Z tego względu, skarżąca Spółka nie tylko posiada legitymację procesową do wniesienia skargi na uchwałę w przedmiocie przyjęcia wojewódzkiego planu gospodarki odpadami (lub jej aktualizacji) ale też wykazała, że jej interes prawny został naruszony zapisami przyjętego WPGO.
Zdaniem Spółki, nie uwzględniono faktu, że w dacie powstawania planu posiadała ona ostateczną decyzję administracyjną o środowiskowych uwarunkowaniach oraz rozpoczęła prace budowlane przy budowie Regionalnego Zakładu Gospodarki Odpadami w Ś., przy czym prace te prowadzone były na podstawie zgłoszenia, "tym niemniej spełniały wymogi prac budowlanych i nimi były".
Nie uwzględniono, że niewpisanie w przyjętym w uchwale nr XVI/218/12 Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 oraz w uchwale nr XVIII/322/16 w sprawie wykonania Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028, Regionalnego Zakładu Gospodarki Odpadami w Ś. budowanego przez E. Sp. z o.o. narazi Spółkę na straty, gdyż do tej pory poniosła ona duże koszty związane z najmem od G. K. terenu planowanej inwestycji, opracowaniem dokumentacji projektowej, wykonaniem prac budowlanych, wyłączeniem gruntów pod inwestycję z produkcji rolnej, zakupem hal produkcyjnych czy zamówionych do zakładu instalacji. Nie uwzględnienie w przyjętym Planie - Regionalnego Zakładu Gospodarki w Ś. budowanego przez E. Sp. z o.o. stanowi naruszenie przepisu ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, gdzie w art. 1. w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.) wprowadzono następujące zmiany: art. 4. 1. Przepisu art. 38a ustawy zmienianej w art. 1 nie stosuje się do instalacji, o których mowa w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 897), jeżeli budowę instalacji rozpoczęto przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. "Stosuje się go jedynie również do określonego rodzaju instalacji, konkretnie tam wymienionych".
Instalację, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, uwzględnia się w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, jeżeli budowę instalacji rozpoczęto przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Należy przy tym zauważyć, że w poprzednio obowiązującym Planie, Regionalny Zakład Gospodarki Odpadami w Ś. określony był jako zakład termicznego unieszkodliwiana odpadów, przez co znajduje się poza zakresem w/w nowelizacji.
Zdaniem skarżącej, przy opracowaniu Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami organ nie przestrzegał przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w tym
w szczególności art. 30 tej ustawy, dotyczącego zapewnienia przez organ administracji możliwości udziału społeczeństwa przed wydaniem decyzji lub ich zmianą oraz przed przyjęciem dokumentów, w przypadku których przepisy ww. ustawy lub innych ustaw wymagają zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa. W szczególności polegało to na nieudostępnieniu stronom oraz społeczeństwu projektu planu po zakończeniu konsultacji, a tym samym uniemożliwiło Spółce E. zweryfikowanie czy jej wnioski, jak też wcześniejsze zapisy zostały uwzględnione w projekcie planu. Ponadto, w projekcie wprowadzano szereg zmian, które następnie nie zostały już w żaden sposób skonsultowane. Spółka nie została również powiadomiona o fakcie nieuwzględnienia jej wniosków i o wykreśleniu jej z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami i o przyczynach takiej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2012-2017
z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018-2023, znajdowały się zapisy dotyczące budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych oraz składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w Ś. przez E. Sp. z o.o. w M. , jednakże inwestycje te nie zostały zrealizowane. Podkreślił, że wnioski skarżącej przekazane do aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami w 2016 r. dotyczyły zapisów Planu Inwestycyjnego, którego projekt zgodnie z art. 35a ust. 3 ustawy o odpadach podlega uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw ochrony środowiska.
Postanowieniem wydanym w dniu 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 317/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o odrzuceniu opisanej skargi.
Sąd uznał, że strona niewątpliwie posiada interes prawny, jednakże nie doszło do jego naruszenia. W ocenie Sądu źródłem interesu prawnego może być art. 38a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.; dalej: ustawa o odpadach), zgodnie z którym jeżeli instalacja przeznaczona do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz przeznaczonych do składowania pozostałości z sortowania odpadów komunalnych i pozostałości z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, nie została ujęta w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, odmawia się wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia na budowę, pozwolenia zintegrowanego lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów w tej instalacji.
Skarżąca była wcześniej wpisana do Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2012-2017 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018- 2023, gdzie – jak podaje strona – w tabeli nr 70 pod pozycją 1 wpisano Zakład termicznego przekształcania odpadów komunalnych o planowanej maksymalnej mocy przerobowej 150.000 Mg/rok, zaś w tabeli nr 71: Planowane regionalne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych w podgrupie "Składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne" w pozycji 3 ujęto - Składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne Regionalnego Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Ś. o planowanej pojemności 208.333 m3.
Wobec powyższego z treści art. 38a ustawy o odpadach dla skarżącej wynika negatywny skutek mający zasadniczy wpływ na jej sytuację bowiem brak wpisu instalacji przeznaczonej m.in. do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w planie powoduje, iż proces inwestycyjny zostaje zatrzymany gdyż nie jest możliwe uzyskanie koniecznych do jego legalnego prowadzenia pozwoleń i decyzji administracyjnych. Powyższe nie jest jednak równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego skarżącej. Częściowe jej pominięcie w Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 powoduje co prawda skutki ekonomiczne, choćby w zakresie ograniczenia rodzaju prowadzonej działalności, jednakże żaden przepis prawa nie gwarantuje stronie prowadzenia takiej działalności w zakresie przez nią planowanym. W wypadku skarżącej, przepisy prawa nie przewidują również obowiązku zamieszczenia w planie gospodarki odpadami przedsięwzięć, które chciałaby ona prowadzić, nawet wówczas gdyby posiadała stosowne pozwolenia na budowę odpowiednich instalacji.
Zdaniem WSA sytuacja przedstawiałaby się inaczej gdyby Spółka zaczęła realizować swoje przedsięwzięcia przed dniem 6 lutego 2015 r., bowiem skutkowałoby to uwzględnieniem planowanej instalacji w uchwale. Z tą datą weszły bowiem w życie przepisy ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 122), która w art. 4 stanowiła, że przepisu art. 38a ustawy zmienianej w art. 1 nie stosuje się do instalacji, o których mowa w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 897, Nr 171, poz. 1016 i Nr 224, poz. 1337), jeżeli budowę instalacji rozpoczęto przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 1). Instalację, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (tj. instalację spełniającą wymagania dotyczące regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, dla której przed dniem wejścia w życie ustawy wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach lub decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu), uwzględnia się w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, jeżeli budowę instalacji rozpoczęto przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2).
Ponadto Sąd wskazał, że skarżąca uzyskała decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w dniu 29 grudnia 2011 r., a zatem przed wejściem w życie wspomnianych przepisów ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. (z dniem 1 stycznia 2012 r.) wobec czego mogłaby skorzystać ze wspomnianego wyżej uregulowania – nakazującego uwzględnienie w uchwale instalacji jednakże pozbawiła się tej możliwości nie rozpoczynając budowy przed dniem 6 lutego 2015 r. Skarżąca dokonała bowiem zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu działki budowlanej dopiero w dniu 22 kwietnia 2015 r., zaś z wnioskiem o pozwolenie na budowę wystąpiła w dniu 11 lipca 2016 r.
WSA stwierdził, że kwestie finansowo-ekonomiczne nie mogą być brane pod uwagę, jako podstawa interesu prawnego. Zaznaczył, że plany gospodarki odpadami zasadniczo nie stanowią podstawy prawnej, bądź ekspektatywy nadania uprawnień podmiotom prywatnym w przedmiocie pozyskiwania odpadów od konkretnych gmin znajdujących się na obszarze regionu.
Uznał również, że art. 20, art. 31 ust. 3, art. 32 Konstytucji RP stanowią pewne zasady powszechnie obowiązujące przy stosowaniu wykładni prawa, jednakże nie przyznają podmiotom konkretnych praw lub obowiązków w sposób umożliwiający wywiedzenie tym podmiotom własnego interesu prawnego do zaskarżenia uchwały
w sprawie aktualizacji planu gospodarki odpadami.
Przyjął, że skarżąca Spółka nie została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności skoro w aktualnym planie została ujęta jako podmiot zbierający odpady.
Sąd stwierdził, że nie można mówić o naruszeniu interesu prawnego Spółki, co stanowi podstawę do odrzucenia wniesionej przez nią skargi zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.).
Z uwagi na powyższe Sąd nie dokonał oceny zasadności naruszeń prawa zarzucanych przez stronę skarżącą zaskarżonej uchwale.
E. Sp. z o.o. z siedzibą w M. wniosła od powyższego postanowienia skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 90 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1 ustawy z o samorządzie województwa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dowolnym uznaniu, że zaskarżony akt nie narusza interesu prawnego skarżącej Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do wniosku, że nie ma ona legitymacji procesowej do zaskarżenia Uchwały Nr XVIII/321/16 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 27 grudnia 2016 r. w sprawie aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016 - 2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023 - 2028, podczas gdy uznać należy, że interes prawny skarżącej realizuje się w ten sposób, że zaskarżona uchwała pozbawia ją możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewidzianym uprzednim Planem Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego, a tym samym doszło do naruszenia interesu prawnego.
- art. 8 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca
2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (obowiązującej w momencie uchwalania planu) w zw. z art. 22 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i nieprzyjęcie, że uchwała Sejmiku Województwa narusza interes prawny skarżącej realizujący się w powołanych przepisach, podczas gdy zaskarżona uchwała ogranicza wolność działalności gospodarczej skarżącej spółki, poprzez uniemożliwienie jej prowadzenia działalności w zakresie prowadzonego przez nią składowiska odpadów co narusza prawo skarżącej do prowadzenia konkurencyjnej działalności gospodarczej.
- art. 22 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędne niezastosowanie i pominięcie, że zaskarżona uchwała ogranicza wolność działalności gospodarczej skarżącej w sferze prowadzonej przez nią działalności.
- art. 20 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach
i w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą (de facto pozbawienie możliwości jej wykonywania) w sposób nieuzasadniony, nieodwołujący się do przejrzystych kryteriów, a wręcz sprzeczny z zasadą ochrony środowiska, gdy tymczasem ograniczenia możliwości wykonywania działalności, nie powinny wykraczać poza granice wyznaczone przepisami prawa, powinny opierać się na przejrzystych i precyzyjnych kryteriach i być uzasadnione potrzebą osiągnięcia celów wskazanych w art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach i w krajowym planie gospodarki odpadami (uchwała nr 88 Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2016 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022, M.P. poz. 784).
- art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości, wynikające z wykreślenia z zapisów planu, Zakładu Gospodarki Odpadami skarżącej Spółki, gdy tymczasem wykreślenie z planu powinno zostać dokonane na podstawie przejrzystych kryteriów zapewniających równe traktowanie wszystkich instalacji.
2. Przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie istoty sprawy w jej granicach
i nieprzeprowadzenie dalszej merytorycznej kontroli uchwały i niepoddanie ocenie zarzutów skargi.
- art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, w sytuacji, gdy strona skarżąca posiada interes prawny w zaskarżeniu, a jej interes został naruszony, gdyż skarżąca wykazała, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły podjęcie przez organ uchwały w obecnej treści, w szczególności wobec poddaniu do konsultacji społecznych planu gospodarki odpadami o innej treści niż plan ostatecznie uchwalony co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez uchwalenie planu, który de facto nie był w rzeczywistości w pełni konsultowany ze społeczeństwem.
- art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy ze względu na posiadanie interesu prawnego i istnienie podstaw do stwierdzenia nieważności aktu, należało ją uwzględnić, w sytuacji dokonania w toku uchwalania planu naruszeń wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów, co w konsekwencji spowodowało brak ujęcia w wyżej wymienionym planie Regionalnego Zakładu Gospodarki Odpadami w Ś., gmina K. P. według złożonego przez skarżącą spółkę Formularza uwag i wniosków do projektu Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016 - 2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028 wraz z załącznikami oraz brak ujęcia w uchwale Nr XVIII/322/16 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 27 grudnia 2016 r. w sprawie wykonania Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028, w § 2 i § 4 Planowane regionalne instalacje: Instalacji przewidzianych do budowy w Regionalnym Zakładzie Gospodarki Odpadami w Ś..
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz rozpoznanie jej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc, że strona skarżąca nie wskazała na swój interes prawny ani nie określiła zakresu jego naruszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 3297/18 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.
Sąd administracyjny I instancji pomimo prawidłowego stwierdzenia,
że uprawnionym do wniesienia skargi w trybie art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone, wysnuł błędne wnioski, co do braku legitymacji skarżącej do wniesienia skargi na rzeczoną uchwałę Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 27 grudnia 2016 r., Nr XVIII/321/16.
Sąd ten dostrzegł wprawdzie, że z art. 38 ustawy o odpadach wynika dla skarżącej negatywny skutek mający zasadniczy wpływ na jej sytuację, gdyż brak wpisu instalacji przeznaczonej m.in. do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w planie powoduje zatrzymanie procesu inwestycyjnego, gdyż nie jest możliwe uzyskanie koniecznych do jego legalnego prowadzenia pozwoleń i decyzji administracyjnych, jednakże niezasadnie uznał, że świadczy to jedynie o posiadaniu interesu faktycznego i nie jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego strony skarżącej.
Odnosząc się do stwierdzenia przez WSA istnienia jedynie interesu faktycznego, NSA zwrócił uwagę, że brak umieszczenia danej instalacji w planie gospodarki odpadami, w zakresie ujętym w poprzednio obowiązującym planie, ma zasadnicze znaczenie dla podmiotu zamierzającego prowadzić działalność w zakresie gospodarki odpadami, jakim niewątpliwie jest strona skarżąca. Zwłaszcza, gdy podmiot taki był w poprzednio obowiązującym "Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2012-2017 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018-2023", wpisany jako zakład termicznego przekształcania odpadów komunalnych o planowanej maksymalnej mocy przerobowej 150.000 Mg/rok, a także ujęto składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne Regionalnego Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Ś. o planowanej pojemności 208.333 m3, natomiast w aktualnym planie skarżąca została ujęta jedynie jako podmiot zbierający odpady. Strona skarżąca podjęła już wcześniej działania zmierzające do uzyskania przez prowadzony zakład gospodarowania odpadami stosownych zezwoleń i pozwoleń na realizację zamierzonej inwestycji. W dniu [...] r. podpisała z Gminą K. P. umowę najmu na 30 lat nieruchomości o nr [...] i [...], które zostały wynajęte w celu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na zagospodarowaniu odpadów, w szczególności na budowę i prowadzenie regionalnego zakładu gospodarki odpadami, w dniu [...] r. uzyskała decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "Regionalny Zakład Zagospodarowania Odpadów" w Ś., którego celem jest budowa Regionalnego Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Ś. dla prowadzenia działalności polegającej na zagospodarowaniu odpadów komunalnych w ilości około 150000 Mg rocznie, w dniu 22 kwietnia 2015 r. dokonała zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu działki budowlanej, w dniu 25 maja 2015 r. uzyskała decyzję Starosty K. zezwalającą na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej części działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym G. gm. K. P. z przeznaczeniem na budowę Regionalnego Zakładu Zagospodarowania Odpadów w Ś., w dniu 11 lipca 2016 r. wystąpiła z wnioskiem o pozwolenie na budowę.
Prawidłowo w ocenie NSA skarżąca poszukuje naruszenia swego interesu prawnego w obowiązującym w dniu uchwalenia zaskarżonej uchwały art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.), art. 8 obowiązującej ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 646 ze zm.) oraz art. 20 i 22 Konstytucji RP.
Zgodnie bowiem z obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały art. 6
ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej podejmowanie, wykonywanie
i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Natomiast na podstawie obowiązującego art. 8 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorca może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa. Przedsiębiorca może być obowiązany do określonego zachowania tylko na podstawie przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 20 Konstytucji podstawę ustroju gospodarczego stanowi społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych. Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji).
Zdaniem NSA, skoro przedmiotem działalności gospodarczej jest podejmowanie decyzji o rozpoczęciu tej działalności i określeniu jej zakresu, a następnie wykonywanie, czyli podejmowanie bieżących decyzji gospodarczych, zwłaszcza co do sposobu i kierunków działania, to podejmowanie przez sejmik województwa wiążących uchwał, skutkujących – z mocy stosownej delegacji ustawowej – faktycznym ograniczeniem możliwości wykonywania działalności gospodarczej przez określone podmioty, nie może być postrzegane inaczej, niż jako ograniczenie tym podmiotom możliwości wykonywania przysługujących im uprawnień, wynikających z przepisów prawa.
Interes prawny dotyczy szeroko rozumianej sytuacji prawnej podmiotu wyznaczonej normami prawnymi, z których wynikają jego uprawnienia, obowiązki, korzyści, czy wolności prawnie chronione. Wobec powyższego ustawowe, a nawet konstytucyjne uprawnienie podmiotu do swobodnego prowadzenia wybranej działalności gospodarczej zgodnie z obowiązującymi przepisami stanowić będzie o istnieniu interesu prawnego tego podmiotu wywodzonego z tych norm. Z uwagi na powyższe, skarżąca może wskazywać na istnienie swego interesu prawnego w oparciu o obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, art. 8 Prawa przedsiębiorców, czy art. 22 Konstytucji RP, ponieważ regulacje tam zawarte nadają jej uprawnienia, które z kolei zostają naruszone postanowieniami planu gospodarki odpadami. W istocie brak uwzględnienia instalacji skarżącej w zaskarżonej uchwale, w zakresie ujętym w poprzednio obowiązującym planie, wpłynie na jej swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, która został również ograniczona w możliwości rozwoju w tym zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Uchwała ingerując w sferę przyznanej wolności (publicznego prawa podmiotowego) w sposób bezpośredni ma wpływ na sytuacje prawna skarżącej, co uzasadnia jej interes prawny. Ponadto powodując ograniczenie jej wolności gospodarczej, interes ten narusza.
Zatem skoro zaskarżony akt bezpośrednio i negatywnie wpływa na sytuację prawną Spółki, to zdaniem NSA uznać należy, że wykazała ona naruszenie jej interesu prawnego. Skutkiem powyższego za zasadne Sąd ten uznał zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ponownie rozpoznając sprawę z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: "p.p.s.a."
(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wykładnia prawa wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Przez wykładnię prawa rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko wyjątkowo, np. w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy, co jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiło. W konsekwencji, związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego
w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego - i zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co z kolei determinuje treść nowego orzeczenia.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając sprawę ponownie, związany był wykładnią prawa zawartą w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 3297/18. Uwzględniając wytyczne zawarte w ww. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego należało zatem uznać, iż strona skarżąca była uprawniona do wniesienia skargi na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, i przeprowadzić merytoryczną kontrolę zaskarżonej uchwały.
Podkreślić w tym miejscu należy, że zaskarżona uchwała dotycząca aktualizacji Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016-2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023-2028, podjęta na podstawie art. 37 ust. 1 w związku z art. 36 ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.) nie jest aktem prawa miejscowego. W myśl art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 512), nie stwierdza się nieważności uchwały organu samorządu województwa po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 81, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio (ust. 2).
W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na upływ terminu wskazanego
w przytoczonym przepisie, rozważać można jedynie orzeczenie o niezgodności
z prawem.
Za istotne naruszenie prawa, a w takim aspekcie należało dokonać oceny legalności uchwały, uznaje się uchybienie prowadzące do takich skutków, które nie mogą i nie powinny być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść kontestowanej uchwały. Do takich uchybień zalicza się między innymi: naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek zaistniałego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie nie nastąpiło, a także naruszenie przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię.
Analizując okoliczności niniejszej sprawy, zgromadzoną w sprawie dokumentację i argumentację stron sąd nie stwierdził tego rodzaju uchybień, które dyskwalifikowałyby kwestionowaną uchwałę w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Zarzuty skargi w zakresie naruszenia procedury uchwalania aktualizacji planu sprowadzają się do kwestii braku zapewnienia właściwego udziału społeczeństwa
w procedurze uchwalania planu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (art. 30, art. 39, art. 42, art. 37 pkt 2, art. 55 ust. 3, natomiast naruszenia prawa materialnego odnośnie do przepisów art. 20, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji poprzez nieproporcjonalne ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą i de facto pozbawienie możliwości jej wykonywania oraz naruszenie zasady równości poprzez wykreślenie z Planu Gospodarki Odpadami skarżącej spółki bez zachowania przejrzystych kryteriów zapewniających równe traktowanie wszystkich instalacji.
Zarzuty powyższe nie mogą odnieść skutku. Sąd nie uznał zasadności zarzutów skargi oraz przytoczonej do nich argumentacji.
Zdaniem sądu, skarżona chwała została podjęta w granicach upoważnienia ustawowego, które wyznacza art. 36 i art. 37 ustawy o odpadach.
Z systematyki art. 36 i 37 powołanej ustawy wynika szczególny tryb postępowania w przypadku opracowywania i uchwalania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami województwa oraz aktualizacji tego planu .
Przepis art. 37 ust. 1 ustawy o odpadach stanowi, że plany gospodarki odpadami podlegają aktualizacji nie rzadziej niż co 6 lat. Z kolei przepisy art. 36 powołanej ustawy określają tryb uchwalania planów gospodarki odpadami, który – stosownie do art. 36 ust. 3 powołanej ustawy stosuje się do również do aktualizacji planu.
Skarżona uchwała została podjęta z zachowaniem trybu określonego
w powołanym wyżej art. 36.
Podkreślić należy, że kompetencje w zakresie kreowania gospodarki
odpadami komunalnymi na terenie województwa, na co zwrócił uwagę WSA w Łodzi
w wyroku z dnia 13 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 450/18 ( dostępny, jak
pozostałe orzeczenia powołane w tej sprawie, w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl),ustawodawca powierzył organom samorządu województwa, nie zaś zainteresowanym przedsiębiorcom. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w umiejscowieniu uchwały dotyczącej wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, jak również jego aktualizacji, w hierarchii aktów prawnych jako aktu kierownictwa wewnętrznego, nie zaś planu miejscowego, co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia podnoszonych przez stronę zarzutów.
Z przepisu art. 36 ustawy o odpadach, określającej procedurę uchwalania planu oraz jego aktualizacji wynika, że projekt wojewódzkiego planu gospodarki odpadami podlega zaopiniowaniu przez organy wykonawcze gmin z obszaru województwa, niebędących członkami związków międzygminnych, oraz organy wykonawcze związków międzygminnych, a w zakresie związanym z ochroną wód - przez właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej (ust. 4). Po zaopiniowaniu projektu wojewódzkiego planu gospodarki odpadami przez organy, o których mowa w ust. 4, zarząd województwa jest obowiązany przekazać projekt wojewódzkiego planu gospodarki odpadami do zaopiniowania, a projekt planu inwestycyjnego do uzgodnienia, ministrowi właściwemu do spraw środowiska (ust. 5). Organy, o których mowa w ust. 4 i 5, wyrażają opinie w terminie nie dłuższym niż miesiąc od dnia otrzymania projektu. Nieudzielenie opinii w tym terminie uznaje się za opinię pozytywną (ust. 6). Jeżeli minister właściwy do spraw środowiska nie zgłasza uwag do projektu planu inwestycyjnego w terminie, o którym mowa w ust. 6, projekt uznaje się za uzgodniony (ust. 6a). Dokonanie przez sejmik województwa zmian w planie inwestycyjnym uzgodnionym z ministrem właściwym do spraw środowiska oraz w pozostałej części wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, która odnosi się do inwestycji wskazanych w planie inwestycyjnym, wymaga uzgodnienia z ministrem właściwym do spraw środowiska (ust. 6b).
Przy opracowywaniu projektów planów gospodarki odpadami stosuje się przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dotyczące udziału społeczeństwa w ochronie środowiska oraz strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (art. 36 ust. 7 ustawy o odpadach). W przypadku nieprzeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, organ przygotowujący projekt planu gospodarki odpadami jest obowiązany zapewnić udział społeczeństwa, o którym mowa w dziale III w rozdziale 3, ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (art. 36 ust. 8 ustawy o odpadach).
Niewątpliwie z treści przywołanych przepisów wynika, że projekt planu (aktualizacji) najpierw podlega konsultacjom społecznym i opiniowaniu przez organy gminne, a następnie opiniowaniu i uzgodnieniu przez właściwego ministra (art. 36 ust. 4 i ust.5). Ustawodawca wprowadził obowiązek ponowienia czynności opiniowania i uzgadniania projektu planu jedynie w przypadku dokonania przez organ uchwałodawczy zmian po zaopiniowaniu i uzgodnieniu projektu przez właściwego ministra. Obowiązek ten ogranicza się do powtórzenia czynności opiniowania i uzgadniania jedynie przez ministra właściwego do spraw środowiska. Ustawa natomiast nie przewiduje powtórzenia czynności związanych z udziałem społeczeństwa lub opiniowania projektu przez organy gminne.
Z przytoczonych regulacji wprost wynika, że ustawodawca przewidział obowiązek ponowienia jedynie procedury uzgadniania projektu z ministrem właściwym do spraw środowiska w sytuacji, gdy już po uzgodnieniu dojdzie do zmian w projektowanym planie inwestycyjnym.
Plan inwestycyjny, który stanowił załącznik do Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2012-2017 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2018-2023 wymieniał planowaną przez skarżącą budowę w Ś. instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych, innych niż niebezpieczne i obojętne. Inwestycji tej skarżąca jednak nie zrealizowała i stąd też we wniosku z dnia 21 września 2016 r., złożonym w ramach konsultacji społecznych, zgłosiła następujące przedsięwzięcia:
1/ instalację termicznego przekształcania odpadów komunalnych z planowanym terminem oddania do eksploatacji w roku 2020,
2/ sortownię odpadów z planowanym terminem oddania do eksploatacji w roku 2018,
3/ instalację mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych z terminem oddania do eksploatacji w roku 2018,
4/ kompostownię odpadów z terminem oddania do eksploatacji w roku 2018,
5/ składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne z planowanym terminem oddania do eksploatacji w roku 2020.
Wniosek skarżącej, dotyczący w istocie Planu inwestycyjnego nie zaś samej aktualizacji planu, zgodnie z obowiązującą procedurą (art. 35a ust. 3 ustawy o odpadach) został poddany wraz z innymi wnioskami uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw środowiska.
Minister Środowiska ze względu na przekroczenie limitu udziału masy termicznie przekształcanych odpadów komunalnych oraz odpadów pochodzących z przetworzenia odpadów komunalnych w stosunku do wytworzonych, nie zaakceptował budowy spalarni odpadów komunalnych, w tym zaplanowanej przez skarżącą, co musiało skutkować wyeliminowaniem inwestycji polegających na budowie nowych instalacji MBP oraz składowisk odpadów. Nie bez znaczenia było również to, że skarżąca budowy spalarni nie rozpoczęła.
Uzgodnienia, wyrażone przez Ministra Środowiska co do planu inwestycyjnego na podstawie art. 35a ust. 3 ustawy o odpadach, są dla Sejmiku Województwa wiążące. Jakkolwiek kompetencja prawotwórcza w kwestii umieszczania w Planie inwestycyjnym danej instalacji należy do Sejmiku to jednak w uchwale Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego, będącej aktualizacją planu gospodarki odpadami, musiały znaleźć się postanowienia wynikające z powyższych uzgodnień. Dodać przy tym należy, że po uzgodnieniach i opiniowaniu planu przez ministra, a przed uchwaleniem planu przez sejmik (art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach), ewentualne zmiany w planie inwestycyjnym i w części planu odnoszącej się do inwestycji wskazanych w planie inwestycyjnym, wymagają jedynie uzgodnienia z ministrem (art. 36 ust. 6b). Ten etap nie wymaga powtarzania procedury opiniowania przez inne organy, przewidzianej art. 36 ust. 4 ustawy o odpadach, czy też ponawiania procedury związanej z udziałem społeczeństwa.
Analiza załączonych do skargi akt sprawy dotyczących procedury poprzedzającej podjęcie przez Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego zaskarżonej uchwały pozwala przyjąć, że wbrew zarzutom skargi procedura została przeprowadzona zgodnie z przepisem art. 36 w związku z art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach. Skarżąca w ramach konsultacji społecznych przeprowadzanych w dniach 8-29 września 2016 r. złożyła opisane wyżej wnioski do Planu inwestycyjnego. Konsultacje zostały przeprowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (art. 54 i nast.) i chociaż procedura ta nie była przeprowadzona bez uchybień, to w istocie nie miały one wpływu na wynik sprawy.
Podkreślić należy, że procedura konsultacji poprzedzała ten etap postępowania w sprawie uchwalenia aktualizacji planu gospodarki odpadami, po której wobec wiążącego stanowiska ministra do spraw środowiska organ stanowiący województwa nie miał możliwości prawnej włączenia wnioskowanej przez skarżącą spalarni do Planu inwestycyjnego.
Wojewódzki plan gospodarki odpadami, co wprost wynika z art. 35 ust. 7 ustawy o odpadach, powinien być zgodny z krajowym planem gospodarki odpadami i służyć realizacji zawartych w nim celów. Jednym z nich jest określenie kierunku rozwoju infrastruktury do przetwarzania odpadów. W uzgodnieniu Ministra Środowiska wprost zostało wskazane, że moce przerobowe obecnie funkcjonujących spalarni zagospodarowujących odpady komunalne w województwie przewyższają w znacznym stopniu ilość wytwarzanych odpadów. Uwzględnienie instalacji skarżącej spowodowałoby przekroczenie 30% limitu udziału masy termicznie przekształcanych odpadów komunalnych oraz odpadów pochodzących z przetworzenia odpadów komunalnych w stosunku do odpadów wytworzonych.
Nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia wymienionych w skardze norm konstytucyjnych. Rozstrzygnięcie przez sejmik województwa w sprawie umieszczenia bądź pominięcia danej instalacji w aktualizacji planu gospodarki odpadami jako należące do imperium planistycznego odbywa się na podstawie przepisów ustawy o odpadach, jest działaniem władczym organu samorządu województwa, a nie działaniem bezprawnym. Stosowanie przyjętych przez organ kryteriów kwalifikacji danych instalacji również prawa nie narusza.
Podsumowując, Sejmik procedując skarżoną uchwałę nie naruszył powołanych wyżej przepisów ani Konstytucji RP, ani ustawy o odpadach, ani też ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Wskazane naruszenie interesu prawnego skarżącej nastąpiło w ramach obowiązującego porządku prawnego i wynika ze wskazanych regulacji ustawy o odpadach, prawidłowo interpretowanej i zastosowanej przez organ.
Uznać należało zatem, że podniesione zarzuty nie są słuszne, a skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło