IV SA/Wa 3307/18

WyrokWSA w Warszawie2019-04-04

Skład orzekający: Anna Szymańska, Aleksandra Westra, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, dotyczący niezgodności art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie, w której organ administracji wydał decyzję procesową o umorzeniu postępowania z powodu braku legitymacji procesowej strony, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy dotyczy on kwestii merytorycznych związanych ze stwierdzaniem nieważności decyzji administracyjnych, a sprawa, której dotyczy wniosek o wznowienie, zakończyła się decyzją procesową o umorzeniu postępowania z powodu braku legitymacji procesowej strony. Wyrok TK nie rozszerzył hipotezy art. 28 k.p.a. w związku z art. 156 k.p.a. w sposób, który uzasadniałby zmianę wykładni tych przepisów w kontekście legitymacji procesowej.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej dotyczącej odmowy uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia odszkodowawczego z 1964 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został umorzony decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2014 r. z powodu braku legitymacji procesowej Skarżącej. Po wznowieniu postępowania, Minister odmówił uchylenia tej decyzji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13) stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. w K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu wniosku Akademii [...] w [...] (dalej "Skarżącej"), reprezentowanej przez r.pr. M. Z., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa (dalej "MIiB") z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], odmawiającej uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej "MIiR") z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], umarzającej postępowanie z wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (dalej "MTBiGM") z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] – utrzymał własną decyzję w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] września 2018 r., przedstawia się następująco: 1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] MTBiGM stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1964 r., znak: [...] (dalej "orzeczenie odszkodowawcze") o przyznaniu na rzecz H. G., H. G., F. G. i S. G. odszkodowania w kwocie 2311,20 zł za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1961 r., nr [...] o przyznaniu odszkodowania w kwocie 2.311,20 zł za część gruntu rolnego położonego w [...] przy ul. [...] w gm. kat. [...], obj. [...] i [...], oznaczonego jako parcele I. kat. [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0642 ha z całego obszaru o powierzchni 0,06155 ha, stanowiącego współwłasność H. G., H. G., F. G. i S. G. (dalej "orzeczenie wywłaszczeniowe"). 2. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją MTBiGM z dnia [...] sierpnia 2013 r. 3. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] MIiR umorzył postępowanie ze w/w wniosku Skarżącej, stwierdzając, iż wniosek ten pochodzi od pomiotu nie posiadającego przymiotu strony w sprawie. 4. Wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3205/14, tut. Sąd oddalił skargę Skarżącej na decyzję MIiR z dnia [...] sierpnia 2014 r. 5. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją MIiR z dnia [...] sierpnia 2014 r., powołując się na przyczynę wznowienia, przewidzianą w art. 145a § 2 k.p.a. Skarżąca powołała zatem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 702), w którym Trybunał orzekł, iż art. 156 § 2 Kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. A jak wskazał pełnomocnik Skarżącej, decyzja dotyczyła nabycia przez wnioskodawcę określonego prawa bądź ekspektatywy. 7. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] MIiB wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją MIiR z dnia [...] sierpnia 2014 r. 8. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. MIiB odmówił uchylenia decyzji MIiR z dnia [...] sierpnia 2014 r. 9. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją MIiB z dnia [...] maja 2016 r. III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] września 2018 r., Minister rozpoznał ponownie sprawę zakończoną decyzją MIiB z dnia [...] maja 2016 r., utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie, Minister wskazał w szczególności, co następuje: (i) Wniesienie przez Skarżącą o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją MIiB, obliguje Ministra do ponownego przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz jeśli przyczyny wznowienia rzeczywiście wystąpiły - co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, zgodnie z treścią art. 149 § 2 k.p.a. Celem postępowania wyjaśniającego - rozpoznawczego (art. 149 § 2 k.p.a.) jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikacji decyzji ostatecznej. Analogicznie dotyczy to art. 145a k.p.a. i art. 145b k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 lutego 1998 r" sygn. akt II SA 932/97, niepubl.). (ii) Jako przesłankę wznowienia postępowania Skarżąca wskazała art. 145a § 1 Kpa, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 702), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 156 § 2 Kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzić należy, iż w/w wyrok ten ma charakter interpretacyjny, zawiera wskazówki, jak należy rozumieć badany przepis z uwzględnieniem wskazanych przez Trybunał zasad konstytucyjnych, jego skutkiem nie jest zatem wyeliminowanie przepisu z obrotu prawnego (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2631/15 publ., CBOSA). Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji RP, zasad pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Za nadmierne ograniczenie tych konstytucyjnych zasad Trybunał Konstytucyjny uznał umożliwienie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeśli decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. Należy także zwrócić uwagę na to, że wyrok ten dotyczył ochrony ukształtowanych stanów prawnych, na podstawie których obywatel nabył prawo bądź ekspektatywę. W sprawie charakteru i znaczenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 zajął już stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2486/15, stwierdzając, że skoro wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym, to nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji przepisu. (iii) Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na wyrok Trybunału, który dotyczy zupełnie innej sytuacji prawnej, a mianowicie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego przez inny podmiot (dotychczasowego właściciela) w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności. Wskazać bowiem należy, że podstawą stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w omawianym wyroku była ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi. Prawidłowo zatem stwierdził MIiB, iż decyzja o umorzeniu postępowania z dnia [...] sierpnia 2014 r. została wydana z uwagi na to, że Skarżąca nie posiadała legitymacji procesowej. Skoro brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia odwołania Skarżącej, to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. W sytuacji, w której powołana przyczyna wznowienia postępowania, tj. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, to uznać należy, że nie zaistniała przyczyna wznowienia. Ustalenie braku przesłanki wznowieniowej zwalnia organ od rozstrzygnięcia istoty sprawy, zgodnie z treścią art. 149 § 2 k.p.a. IV. Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Ministra, podnosząc przeciwko tej decyzji zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa: - art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy w odniesieniu do Skarżącej brak było materialnoprawnego interesu warunkującego legitymację skargową, a w rezultacie uznanie, iż akcentowana przez Skarżącą przesłanka wznowienia (statuowana regulacją art. 145a § 1 k.p.a.) rzekomo nie wystąpiła, przez co brak było podstaw do uchylenia kontestowanej decyzji MIiR z dnia [...] sierpnia 2014 r.; - art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 145a § 1 k.p.a., poprzez odmowę uchylenia decyzji MIiR z dnia [...] sierpnia 2014 r., w sytuacji, gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy Trybunał Konstytucyjny, mocą wyroku z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt: P 46/13), orzekł, iż art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji - naruszenie przepisów postępowania, a t art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji MIiB z dnia [...] maja 2016 r. w sytuacji gdy uzasadnione było jej uchylenie w całości, jak również uchylenie decyzji MIiR z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu w/w zarzutów wskazano w szczególności, co następuje: (i) Zakwestionowanie w decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. interesu prawnego Skarżącej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej było bezpodstawne. Skarga podkreśla w tym kontekście, iż: (-) w postępowaniu prowadzonym przez MTBiGM, zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Skarżąca była traktowana jako strona, (-) co do zasady krąg stron postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia odszkodowawczego, wydanego w trybie i na zasadach uregulowanych w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, winien być tożsamy z kręgiem stron postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu, wydanego również na tej podstawie. (ii) Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ż dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt: P 46/13) znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem TK wskazał tam, iż działanie organów państwa na podstawie przepisów prawa, będące przejawem zasady praworządności (legalizmu), nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwej decyzji administracyjnej, na podstawie której strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę, a ponadto w sytuacji, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego konsekwencją zasady praworządności jest potrzeba stabilizacji (trwałości) stanów społeczno - gospodarczych ukształtowanych na mocy wadliwego aktu administracyjnego oraz zasada zaufania obywatela do państwa. Niezależnie od powyższego zważyć należy, iż nie sposób podzielić stanowisko Ministra, jakoby kontestowana w toku przedmiotowego postępowania decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie mogła zostać uznana za decyzję, na mocy której strona może nabyć określone prawo lub jego ekspektatywę. (iii) Odnosząc się do zakresowego charakteru rozstrzygnięcia TK, stwierdzić należy, iż w świetle stanowiska literatury przedmiotu, jak i orzecznictwa derogacja poddanego kontroli TK przepisu z porządku prawnego nie jest warunkiem dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a k.p.a. (skarga przywołuje na tę okoliczność obszerną argumentację). V. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.2107 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2018 poz.1302 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Ministra prowadzi do następujących wniosków: 1. Intencją Skarżącej jest wzruszenie w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, w trybie i na zasadach uregulowanych w art.145 i nast. k.p.a., decyzji administracyjnej z dnia [...] sierpnia 2014 r., stwierdzającej przeszkodę procesową do ponownego rozpoznania na wniosek Skarżącej (złożony na podstawie art.127 § 3 k.p.a.) sprawy nadzorczej, regulowanej przepisami art.156 i nast. k.p.a., w wyniku której – decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. - stwierdzono nieważność decyzji odszkodowawczej z 1964 r. Skarżąca dąży zatem do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r., którą tą decyzją zakwestionowano posiadanie przez Skarżącą interesu prawnego w rozumieniu art.28 k.p.a. w postępowaniu nadzorczym (czego konsekwencją było umorzenie postępowania z wniosku Skarżącej, opartego na art.127 § 3 k.p.a.). Ścisłym przedmiotem postępowania kontrolowanego obecnie było, stosownie do art.149 § 2 k.p.a., ustalenie czy powołana przez Skarżącą przyczyna wznowienia postępowania, tj. przyczyna wskazana w art.145a § 1 k.p.a. (wydanie przez TK orzeczenia o cechach tam wskazanych), istotnie wystąpiła, a następnie (o ile w/w warunek zostałyby spełniony), czy okoliczność ta może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Trafnie uznał Minister, że w sprawie należało odmówić uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. (na podstawie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albowiem powołana przez Skarżąca przyczyna wznowienia postępowania, wskazana w art.145a § 1 k.p.a., w sprawie nie wystąpiła. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. 2. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą, wyliczoną enumeratywnie w przepisach prawa procesowego (zob. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 638; T. Kiełkowski, w: T. Woś, Postępowanie administracyjne, Warszawa 2017, s. 527; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r., I OSK 199/16, CBOSA; wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2017 r., II OSK 2155/16, CBOSA; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., II GSK 1993/15, CBOSA). Stosownie do art.145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. (§ 2) W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W myśl art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Z art.149 § 2 k.p.a. wynika, iż postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organ administracji bada w pierwszej kolejności po wznowieniu postępowania, czy rzeczywiście w sprawie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania wskazana w postanowieniu o wznowieniu postępowania. Dopóki nie zostanie dokonana taka ocena, dopóty niedopuszczalne jest ponowne rozpoznawanie sprawy i dokonywanie merytorycznej oceny prawidłowości prawomocnej decyzji (wyrok NSA z 10 marca 1999 r., IV SA 2172/97, LEX nr 47255). W odniesieniu do przyczyny wznowienia wskazanej w art.145a § 1 k.p.a. w piśmiennictwie podkreśla się (por. Małgorzata Jaśkowska "Komentarz aktualizowany do art.145(a) Kodeksu postępowania administracyjnego", publ. LEX), co następuje: "Przepis ten dotyczy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jako przesłanki wznowienia. Został on dodany ustawą z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. poz. 643 ze zm., art. 82 pkt 1). Jest wykonaniem art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, stanowiącego, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczną decyzję administracyjną lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zgodnie z art. 145a § 1 nie uzasadnia żądania wznowienia samo orzeczenie Trybunału o niezgodności. Muszą tutaj wystąpić dwie przesłanki: zarówno wydanie takiego orzeczenia przez Trybunał, jak i utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego. Tymczasem, mimo że orzeczenia Trybunału wchodzą w życie z dniem ogłoszenia w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony, Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej. Nie może on przekroczyć 18 miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a 12 miesięcy, gdy chodzi o inny akt normatywny. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów (art. 190 ust. 3 Konstytucji). (...). Chociaż z treści art. 145a można by wnioskować, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma dotyczyć całego aktu normatywnego, to nie ulega wątpliwości, że niezgodność ma dotyczyć konkretnego unormowania będącego podstawą orzeczenia (W. Białogłowski, A. Jaworski, Orzeczenia interpretacyjne Trybunału Konstytucyjnego – uwagi na marginesie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2009 r., III PZP 2/09, PS 2010/11–12, s. 68).". 3. W powołanym przez Skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, OTK-A 2015/5/62, Trybunał Konstytucyjny, uznał za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP - art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji upłynął znaczny upływ czasu, a była ona podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Trybunał przeprowadził pogłębiony wywód prawny na temat treści i znaczenia zasady trwałości decyzji administracyjnej w czasie, a także wątpliwości interpretacyjnych, jakie łączą się z niejednorodnym pojmowaniem rażącego naruszenia prawa, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Trybunału, zasada praworządności nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jeśli decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. W sytuacji, w której występuje nagromadzenie powyższych okoliczności, zasada praworządności nie służyłaby realizacji zasady pewności prawa. 4. Abstrahując w tym miejscu od kwestii ewentualnej dopuszczalności stosowania art.145a k.p.a. do wyroków TK o charakterze zakresowym (a ściślej rozstrzygając wątpliwości w tym zakresie na korzyść Skarżącej), stwierdzić należy, iż ocena dopuszczalności zakwalifikowania w niniejszej sprawie w/w wyroku TK, zgodnie z żądaniem Skarżącej, jako przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145a k.p.a., musi uwzględnić fakt, iż wznowienie to zostało skierowane przez Skarżącą przeciwko decyzji o charakterze ściśle procesowym, jakim jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. Decyzją tą umorzono bowiem, na podstawie art.138 § 1 pkt 3 w związku z art.127 § 3 k.p.a., postępowanie z wniosku Skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy nadzorczej, zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., kwestionując interes prawny Skarżącej w tej sprawie, tj. uznając, iż Skarżąca nie jest stroną postępowania nadzorczego. W/w przedmiot orzekania decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r., nie mający charakteru merytorycznego, tj. całkowicie abstrahujący od kwestii oceny ważności decyzji odszkodowawczej z 1964 r. w kontekście w szczególności art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. (która to kwestia była natomiast przedmiotem wcześniejszej decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r.) należy skonfrontować z przedmiotem orzekania przez TK w wyroku z dnia 12 maja 2015 r. W/w konfrontacja prowadzi do oczywistego wniosku, iż wprawdzie w ograniczonym zakresie wyrok ten bezspornie zakwestionował konstytucyjność niektórych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących zasady stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, to jednakże w żadnym zakresie nie odnosił się do kwestii interesu prawnego, czy też szerzej legitymacji procesowej strony postępowania nadzorczego, w tym w szczególności nie zakwestionował konstytucyjności art.28 k.p.a. w związku z art.156 i nast. k.p.a. Nie ma zatem żadnych przesłanek, obligujących do przyjęcia, iż w/w wyrok w jakikolwiek sposób rozszerzył hipotezę art.28 k.p.a. (w związku z art.156 k.p.a.), tak iż normatywne ujęcie tego przepisu należałoby pojmować obecnie inaczej niż miało to miejsce w dacie wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r., co pociągałoby za sobą konieczność zapewnienia Skarżącej możliwości skorzystania z dobrodziejstwa właściwej, tj. już zgodnej z Konstytucją, wykładni art.28 w związku z art.156 k.p.a. Powyższe obliguje do przyjęcia, iż przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art.145a k.p.a., nie wystąpiła w niniejszej sprawie, co obligowało organ wznowieniowy do wydania orzeczenia, o którym mowa w art.151 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. do odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zaznaczyć przy tym wyraźnie należy, iż przedmiot postępowania, o którym mowa w art.149 ust.2 k.p.a., nie polegał w niniejszej sprawie (w zakresie badania, czy przesłanka z art.145a k.p.a. wystąpiła), na ustalaniu, czy decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r., umarzająca postępowanie z wniosku Skarżącej, była prawidłowa (temu celowi służyła bowiem kontrola sądowa w/w decyzji, zakończona wynikiem dla Skarżącej negatywnym, tj. oddaleniem stosownej skargi przez tut. Sąd) a wyłącznie na ustaleniu, czy stan prawny, w oparciu o który orzekano w dniu [...] sierpnia 2014 r., został wzruszony powołanym przez Skarżącą wyrokiem TK. Z racji tego, iż warunek ten nie został w sprawie spełniony, żądania Skarżącej nie można było spełnić. W świetle powyższych okoliczności wniesioną skargę należy uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło