II SA/Kr 1520/16
WyrokWSA w Krakowie2017-03-17
Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Tadeusz Kiełkowski, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyłączający roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ma zastosowanie również w sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej powstało z mocy prawa (np. w drodze decyzji administracyjnej lub uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego), a nie w drodze czynności prawnej?Ratio decidendi
Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie rozróżnia sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Istotne jest samo ustanowienie tego prawa i jego ujawnienie w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy. Obojętne jest, czy prawo to powstało z mocy prawa, na podstawie decyzji administracyjnej, czy umowy cywilnoprawnej. Jeśli prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na rzecz osoby trzeciej i ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r., a stan ten istniał w dniu wejścia w życie ustawy, to roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje.Stan faktyczny
H.L. i B.B. domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1965 r. Starosta odmówił zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed 1 stycznia 1998 r. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wojewoda utrzymał odmowę, korygując jedynie oznaczenie nieruchomości. Skarżący zarzucili, że art. 229 ma zastosowanie tylko do użytkowania wieczystego powstałego w drodze czynności prawnej, a w ich przypadku powstało ono z mocy prawa (uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego).Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara- Dubiel Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi H. L. i B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.
Decyzją z 15 października 2015 r. znak [....] , Starosta T. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako dawne parcele gruntowe l. kat. [....], l. kat. [....] , l. kat. [....] , l. kat. [....] i l. kat. [....] gm. kat. Z. na rzecz H.L. i B.B.
Organ I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł na regulacji art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie w/w ustawy (tj. przed dniem 1.01.1998 r.), nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W przedmiotowej sprawie, jak stwierdził organ I instancji, zostały spełnione przesłanki z art. 229 w/w ustawy, gdyż stanowiące przedmiot postępowania nieruchomości oddane zostały w użytkowanie wieczyste "[....] " S.A. z siedzibą w W. , a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. Zatem w ocenie organu I instancji roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje.
Odwołanie od ww. decyzji wniosły H.L. oraz B.B. , podnosząc m.in., iż: redakcja w/w przepisu art. 229 ugn pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że warunki odmowy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, realizują się w odniesieniu do użytkowania wieczystego powstałego w drodze czynności prawnej. Świadczy o tym powiązanie ustanowienia użytkowania wieczystego z faktem wpisu w księdze wieczystej. W myśl art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste jak i przeniesienie tego prawa w drodze umowy, wymaga wpisu do księgi wieczystej i wpis ten ma charakter konstytutywny. Wymogu takiego nie da się uzasadnić w stosunku do nieruchomości nabywanych z mocy prawa, w przypadku których, wpis ma charakter jedynie deklaratoryjny (SN, uchwała 7 sędziów, w dnia 9.XI. 1998 roku,III CZP 33/98 i uchwała SN z dnia 5.XII.2002 roku, III CZP 71/02). W okolicznościach niniejszej sprawy ustalone zostało, że nabycie przez [....] S.A. prawa użytkowania wieczystego, nastąpiło nie w drodze czynności prawnej ale w drodze decyzji Wojewody [....] z dnia 11.VIII. 1994 roku - a zatem bezsprzecznie w drodze uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego tj. nabycia z mocy prawa. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że nie dokonuje się zwrotu nieruchomości, na której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Zapis taki wskazuje, że powstanie prawa użytkowania wieczystego wymaga aktu woli właściciela gruntu lub czynności cywilnoprawnej. W przedmiotowej sprawie, użytkowanie wieczyste powstało z mocy prawa, co zostało tylko potwierdzone stosowną decyzją Wojewody [....] o charakterze deklaratoryjnym. Starosta T. nie dokonał także żadnych rozważań w kwestii możliwości usunięcia przeszkody zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jaką jest jej nabycie z mocy prawa przez [....] S.A. Uszło także uwadze organu, że byli właściciele gruntów wywłaszczonych, nie byli stronami postępowania uwłaszczeniowego i dochodzili swoich praw w drodze postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, które jest zawieszone. W takich okolicznościach, organ I instancji winien rozważyć możliwość wycofania z obrotu prawnego decyzji z 11. VIII. 1994 roku (vide: wyrok NSA z 3.11.2010 roku, sygn. akt IOSK 544/09).
Wojewoda [....] decyzją z dnia 12 października 2016r. znak: [....], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję Starosty T. w całości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako części działek nr [....] , nr [....] , nr [....] , położone w obr. [....] oraz części działek nr [....] , nr [....] i nr [....] , położone w obr. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel gruntowych l. kat. [....] , l. kat. [....] , l. kat. [....], l. kat. [....] i l. kat. [....] , gm. kat. Z. wobec H.L. i B.B. Rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa związane było z korektą oznaczenia nieruchomości, będących przedmiotem postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, iż przedmiotem postępowania odwoławczego, prowadzonego przez Wojewodę [....] jest kwestia zwrotu nieruchomości oznaczonych jako części działek nr nr [....] [....] , położone w obr. [....] oraz części działek nr nr [....] [....] [....] , położone w obr. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel gruntowych l. kat. [....] , l. kat. [....] , l. kat. [....] , l. kat. [....] i l. kat. [....] , gm. kat. Z. , stąd też zasadnym było zmodyfikowanie rozstrzygnięcia organu I instancji, który posłużył się nieaktualnymi oznaczeniami nieruchomości.
Orzeczeniem Prezydium [....] w K. z 6 maja 1965 r. znak [....] odjęto W.G. prawo własności parcel l. kat: nr nr [....] [....] [....] , obj. Iwh [....] , położonych w Z. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż nieruchomości objęte jego treścią są niezbędne ubiegającemu się o wywłaszczenie przedsiębiorstwu państwowemu Dyrekcji [....] w Z. na cele użyteczności publicznej oraz dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a w szczególności pod budowę osiedla wypoczynkowego, zgodnie z zaświadczeniem o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej z [....] 1962 r. nr [....] wydanym przez Wydział Architektury i Budownictwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. Decyzją z dnia 25 marca 1965 r. znak [....] Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych orzekła o nieuwzględnieniu odwołań właścicieli nieruchomości w Z. - [....] od decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 6 maja 1965 r. znak [....] o zatwierdzeniu tej decyzji.
W oparciu o mapę ewidencji gruntów z naniesionymi granicami wywłaszczonych parcel katastralnych l. kat.: nr nr [....] [....] , obj. Iwh [....] , położonych w Z. , sporządzoną przez geodetę M.S. ustalono, iż parcela gruntowa l. kat. [....] gm. kat. Z. , wchodzi w skład działek ewidencyjnych: nr [....] i nr [....] obr. [....]. oraz działek nr [....] i nr [....] obr. [....]. , parcela gruntowa l. kat. [....] gm. kat. Z. , wchodzi w skład działek nr [....] obr. [....] oraz nr [....] obr. [....] , parcela gruntowa l. kat. [....] gm. kat. [....] wchodzi w skład działek nr [....] obr. [....] i nr [....] obr. [....] , parcela gruntowa l. kat. [....] wchodzi w skład działek nr [....] i nr [....] obr. [....] oraz nr [....] obr. [....] , zaś parcela l. kat. [....] gm. kat. Z. wchodzi w skład działek nr [....] i nr [....] obr. [....] .
Decyzją Wojewody [....] z 11 sierpnia 1994 r. znak [....] stwierdzono nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[....]" w W. , użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w Z. , stanowiącego działki nr [....] (z podziału której powstała m.in. działka nr [....] ), nr nr [....] [....] (podzielona następnie na działki nr nr [....] ) i nr [....] obj. Kw nr [....] . Jak wynika z odpisu księgi wieczystej nr [....] prawo użytkowania wieczystego przysługujące "[....] " S.A. z siedzibą w W. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości na wniosek z 7 grudnia 1994 r. wpisane zostało 5 września 1995 r.
Organ wskazał na art. 136 ust. 3 zd. pierwsze oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami podając, iż przepisy te są na tyle precyzyjne, że w sytuacji, gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko takie wyraził m.in. w wyroku z 30 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 765/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, iż: zawarte w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie do umorzenia postępowania. Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyroku z 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu — choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy".
W świetle omawianego przepisu art. 229 ustawy, objęta żądaniem zwrotu nieruchomość musi zatem być przed dniem 1 stycznia 1998 r. a) po pierwsze sprzedana lub obciążona ustanowionym na niej wieczystym użytkowaniem; b) po drugie nabywcą lub wieczystym użytkownikiem- musi być osoba trzecia w rozumieniu tego przepisu, c) po trzecie prawo to musi być ujawnione w księdze wieczystej przed l stycznia 1998 r. i stan ten (własność osoby trzeciej lub ujawnione w księdze wieczystej na rzecz osoby trzeciej prawo użytkowania wieczystego) musi istnieć w dniu wejścia w życie ustawy.
Odnosząc powyższe do ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie części działek nr [....] , nr [....] , nr [....] położone w obr. [....] oraz części działek nr nr [....] [....] , położone w obr. [....] , w granicach wywłaszczonych parcel gruntowych l. kat. [....] , l. kat. [....] , l. kat. [....] , l. kat. [....] i l. kat. [....] , gm. kat. Z. , zostały oddane w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem l stycznia 1998 r., a zatem stan ten istniał w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na Skarbie Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia i gdy podmioty te władają daną nieruchomością. Obowiązek ten znosi jednak przepis art. 229 ustawy w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie jest w dniu l stycznia 1998 r. właścicielem nieruchomości albo też nie włada tą nieruchomością, gdyż oddana została ona przed wskazaną datą w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (tzn. innemu podmiotowi niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego). Art. 229 ustawy stanowi więc negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, której ustalenie winno prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości. Do wyłączenia ciążącego na wyżej wymienionych podmiotach obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 229 ustawy, dochodzi zatem bez potrzeby merytorycznego rozpoznania, czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponadto odnosząc się do zarzutów odwołujących, iż nabycie przez [....] S.A. prawa użytkowania wieczystego, nastąpiło nie w drodze czynności prawnej, lecz z mocy prawa (co potwierdzone zostało w decyzji Wojewody [....] z dnia 11 sierpnia 1994 r.) organ wskazał, iż regulacja art. 229 nie różnicuje sytuacji nabycia prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 648/08 art. 229 nie czyni żadnej różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z nim sam fakt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy jest istotny. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest czy prawo to powstało ex legę, na mocy decyzji administracyjnej, czy umowy cywilnoprawnej - ważne jest jedynie, aby prawo użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Prawo takie powinna posiadać osoba trzecia. (opubl. LEX nr 552324).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyły H.L. oraz B.B. zarzucając naruszenie art. 229 i art. 136 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wadliwe uznanie, że ma on zastosowanie do sytuacji, gdy użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej powstało z mocy samego prawa, pomimo tego, że w takim przypadku powinno zostać wyłączone jego stosowanie, w efekcie wadliwe uznawanie, iż nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu.
W uzasadnieniu podkreślono, iż użytkowanie wieczyste na rzecz [....] SA z siedzibą w W. nie powstało w wyniku czynności prawnej ale z mocy prawa tj. w drodze uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego w wyniku decyzji Wojewody [....] z dn. 11 sierpnia 1994r., zaś art. 229 odnosi się tylko do przypadków gdy prawo to powstało w drodze czynności prawnej. Nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze ustawy nie jest ustanowieniem tego prawa.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W odpowiedzi na skargę uczestnik [....] sp. z o. o. w Z. wniósł o jej oddalenie wskazując, iż decyzją z dnia 11 sierpnia 1994 roku stwierdzono powstanie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [....] , a następnie prawo to wraz z własnością gruntów i innych urządzeń, trwale związanych z gruntem zostało zbyte na rzecz spółki [....] sp. z o. o. z siedzibą w Z. - w drodze odpłatnej czynności cywilnoprawnej tj. umowy z 28 lutego 2013 roku oraz umowy sprzedaży z dnia [....] 2015 roku. Nadto prawo użytkowania wieczystego oraz związane z nim prawo własności budynków i innych urządzeń jest od daty jego ustanowienia ujawnione w księdze wieczystej. Zgodnie z najbardziej aktualnym stanowiskiem sadów administracyjnych w sformułowaniu "ustanowiono" niewątpliwie mieści się również zarówno oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w drodze umowy, jak i nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze decyzji administracyjnej lub z mocy ustawy - vide wyrok WSA w Lublinie z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt: II SA/Lu 375/12 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 października 2011 r. akt: II SA/Kr 1190/11. Ponadto wskazano na wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 roku, sygn. akt: l OSK 2500/14, uchwałę 7 Sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r. o sygn. akt l PPS 3/14, wyrok NSA z 17 października 2016 roku, sygn. akt: l OSK 1375/05, 4 stycznia 2011 r., sygn. akt: l OSK 336/10, w których podkreślono, iż utrata przez Skarb Państwa lub gminę prawa dysponowania wywłaszczona nieruchomością z uwagi na ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego, zwłaszcza jeśli prawo to stało się następnie przedmiotem obrotu prawnego, w istocie skutkuje tym, iż przestaje istnieć prawny tytuł do nieruchomości, w stosunku do której można - co do zasady orzec o jej zwrocie. Wskazano także na wyrok NSA z 4 stycznia 2011 roku sygn. akt: l OSK 336/10 oraz WSA w Warszawie z 10 stycznia 2013 roku, sygn. akt: l SA/WA 1024/12 oraz uchwały SN z 23 września 1993 r. i 22 grudnia 1993, a w szczególności wyrok z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II CSK 275/08. W zakresie zaś braku różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego wskazano na wyrok NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt l OSK 648/08.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "ugn"). Przepis ten stanowi, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zdaniem skarżących w/w przepis znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy prawo użytkowania wieczystego ustanowione zostało w drodze czynności prawnej.
Z poglądem tym nie można się jednak zgodzić i nie daje podstawy do jego aprobaty odosobnione orzeczenie, na które powołano się w skardze.
Za aktualnie utrwalone – które wyraża także Sąd rozpoznający sprawę - i to zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie należy uznać stanowisko, że art. 229 u.g.n. nie czyni żadnej różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z nim istotny jest sam fakt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest, czy prawo to powstało ex lege, na mocy decyzji administracyjnej, czy umowy cywilnoprawnej – ważne jest jedynie, aby prawo użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego; prawo takie powinna mieć osoba trzecia (por. Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, wyrok NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I OSK 648/08, LEX nr 552324). Sformułowanie "ustanowienie użytkowania wieczystego" użyte w treści art. 229 znowelizowanej ustawą z 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz.U. Nr 6, poz. 70 ze zm.) obejmuje swym zakresem nie tylko przypadki oddania gruntu w użytkowanie wieczyste w drodze umowy, ale również przypadki powstania tego prawa z mocy ustawy. Pogląd ten wydaje się być przesądzony w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 lipca 2009 r., I OSK 648/08, Lexis.pl nr 2475276; wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., I OSK 904/10, Lexis.pl nr 2520781; wyrok NSA z 17 czerwca 2011 r., I OSK 1251/10, Lexis.pl nr 2596598; wyrok NSA z 12 marca 2013 r., I OSK 1880/11, Lexis.pl nr 7299590) – tak: "Czechowski Paweł (red.), Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz".
Dodać też należy, że utrwalony i niekwestionowany jest także pogląd, że przepis art. 229 u.g.n. określa jednoznacznie i kategorycznie przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. W przypadku stwierdzenia takiej przesłanki organy administracji publicznej zobowiązane są do odmowy zwrotu nieruchomości. W orzecznictwie NSA jednolicie przyjmowany jest obecnie pogląd, że art. 229 u.g.n. jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. Art. 229 u.g.n. należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi zatem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi. Uprawnienie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2016 r., I OSK 2500/14, LEX nr 2082559).
Uwzględniając zatem okoliczności niniejszej sprawy, tj. fakt że decyzją Wojewody [....] z 11 sierpnia 1994 r. znak [....] , która pozostaje w obrocie prawnym, stwierdzono nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[....] " w W. użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w Z. , stanowiącego działki nr [....] (z podziału której powstała m.in. działka nr [....] ), nr nr [....] [....] (podzielona następnie na działki nr [....] i nr [....] ) i nr [....] obj. Kw nr [....] , a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 5 września 1995 r., należy wskazać, że zachodziły podstawy do odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło