II FSK 2924/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, , , po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 326/19 w sprawie ze sprzeciwu J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 326/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw J. K. (dalej: "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: "DIAS", "organ") w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego (wyrok i inne cyt. orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący zaskarżając postanowienie wydane w toku postępowania zabezpieczającego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw, jako przysługujący mu środek zaskarżenia, co – zdaniem WSA – wynikało z zatytułowania samego pisma, jak również z jego treści. Ponadto wskazano, że skarżący w złożonym piśmie, uzasadniając treść zarzutu, odniósł się do art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018, poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.") i wydawanej na jego podstawie decyzji administracyjnej. W dalszej części uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył treść art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym sprzeciw służy tylko od decyzji, a nie od postanowienia. Powołując się na orzecznictwo, WSA wyjaśnił, że również wykładnia systemowa wewnętrzna wskazuje, iż art. 64a P.p.s.a. należy rozumieć jako regulację odnoszącą się jedynie do rozstrzygnięć w postaci decyzji. Konkludując sąd pierwszej instancji uznał, że skoro skarżący złożył w sprawie sprzeciw od postanowienia wydanego w trybie 144 w zw. z art. 138 § 2 K.p.a., a nie od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. to podlega on odrzuceniu, ponieważ jest niedopuszczalny. Jako podstawę prawną wskazano art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64a i art. 64b P.p.s.a. W tym miejscu należy wskazać, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. zatytułowanym jako "sprzeciw" skarżący zaskarżył przedmiotowe postanowienie. W "odpowiedzi na sprzeciw" organ wniósł o odrzucenie sprzeciwu jako środka zaskarżenia nieprzysługującego na postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że pismo spełnia wszelkie wymogi skargi i wyrokiem z dnia 28 lutego 2018 r. (sygn. akt I SA/Kr 1313/17) uwzględnił skargę skarżącego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego. Od powyższego wyroku sądu I instancji pełnomocnik DIAS wywiódł skargę kasacyjną, zarzucając wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy wskazując, że gdyby sąd prawidłowo zastosował przepisy dotyczące postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie oceny wydanego rozstrzygnięcia, to musiałby złożony sprzeciw odrzucić, względnie umorzyć postępowanie, bo przedmiotowa sprawa przed sądem administracyjnym nie mogłaby się toczyć, zaskarżony wyrok nie mógłby zostać wydany. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazał, iż błędnie zatytułowane pismo spełniało wymogi skargi. Naczelny Sąd Administracyjny dnia 13 grudnia 2018 r. (sygn. akt II FSK 2408/18) uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie. W punkcie 10 uzasadnienia przedmiotowego wyroku NSA wskazał, że jeżeli sąd, przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w zakresie rozpoznania formy i treści wniesionego przez skarżącego pisma, zmieni jego kwalifikację, to powinien to wyjaśnić w uzasadnieniu wyroku. Jest to szczególnie istotne, skoro zarzut w tym zakresie został podniesiony przez organ odwoławczy. NSA wyraził pogląd, iż podniesiony przez organ zarzut dotyczący złożenia wadliwego środka zaskarżenia miał decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż sąd pierwszej instancji wydał wyrok, podczas gdy złożony sprzeciw winien był być odrzucony. Sąd uznał, że zaskarżony wyrok nie zawiera żadnego wyjaśnienia na ten temat, co czyni go wadliwym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż nie można poddać kontroli instancyjnej toku oraz zasadności rozumowania sądu I instancji. Następnie NSA, powołując się na brzmienie art. 64a P.p.s.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, podniósł, że sprzeciw służy tylko od decyzji kasacyjnej, a nie od postanowienia. W następstwie powyższego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał w dniu 17 kwietnia 2019 r. postanowienie oddalające sprzeciw skarżącego. Skarżący, zaskarżając przedmiotowe postanowienie WSA w całości, zarzucił naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 46 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wyłącznie z powodu błędnego oznaczenia rodzaju pisma, pomimo tego, że z jej treści jednoznacznie wynikało, że stanowi skargę i spełniało wszelkie wymogi formalne do uznania pisma za skargę; 2) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez niewezwanie skarżącego do sprecyzowania oznaczenia rodzaju pisma, tylko odrzucenie skargi. Opierając skargę kasacyjną na powyższych zarzutach, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi organ wniósł pismo procesowe z dnia 26 listopada 2019 r. opatrzone tytułem "Odpowiedź na zarzuty skargi kasacyjnej oraz pismo stanowiące uzupełnienie skargi kasacyjnej", w którym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z dnia 13 grudnia 2019 r., stanowiącym "odpowiedź na pismo procesowe", skarżący wskazał, iż pełnomocnik organu wbrew liście załączników nie załączył do pisma skierowanego do skarżącego odpisu pełnomocnictwa, ani nie podał adresu. Ponadto skarżący wniósł o oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 powołanego przepisu w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwalifikacji pisma wszczynającego postępowanie sądowoadministracyjne, tj. rozstrzygnięcia zagadnienia czy pismo opatrzone tytułem "sprzeciw", będące środkiem odwoławczym od postanowienia organu, jednocześnie spełniające wymogi przewidziane dla skargi powinno zostać potraktowane jako skarga. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można w dalszym ciągu jednoznacznie stwierdzić jaki środek zaskarżenia złożony został na postanowienie organu z dnia 23 listopada 2017 r. Pomimo wskazania w punkcie 10 wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2408/18, że sąd przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w zakresie rozpoznania formy i treści wniesionego pisma zmieni jego kwalifikację, to powinien to wyjaśnić w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone postanowienie z dnia 17 czerwca 2019 r., nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia jaki rodzaj środka zaskarżenia skarżący miał zamiar złożyć, wnosząc pismo z dnia 7 grudnia 2017 r. zatytułowane jako "sprzeciw". Należy wskazać, że zgodnie z art. art. 46 § 1 pkt 2 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać oznaczenie rodzaju pisma. Oznaczenie rodzaju pisma polega na wskazaniu określenia zgodnego z treścią pisma i nazwą, jaką takiemu pismu nadają przepisy ustawy (np. zażalenie bądź skarga). Zdarzają się jednak sytuacje, w których treść pisma i wynikający z niego zamiar nie są zgodne z oznaczeniem pisma. W takich sytuacjach priorytet należy przyznać treści pisma, bowiem z niej wynika intencja strony. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, iż niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, przy czym każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pomimo istotnych wątpliwości odnośnie rodzaju wniesionego przez skarżącego pisma, nie wezwał skarżącego do sprecyzowania jaki środek zaskarżenia został wniesiony, tylko sam arbitralnie przyjął, iż jest to sprzeciw, pomimo faktu, iż omawiane pismo spełniało wszelkie wymogi skargi. Na marginesie należy zaznaczyć, że pomimo błędnego oznaczenia rodzaju pisma, tj. "sprzeciw", a nie "skarga", skarżący we wnioskach pisma z dnia 7 grudnia 2017 r. wniósł o "uwzględnienie skargi (...)", co powinno wzbudzić uzasadnione wątpliwości dotyczące rodzaju tegoż pisma. To z kolei oznaczało potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, np. w postaci zwrócenia się do pełnomocnika skarżącego o wyjaśnienie tego, jaki środek zaskarżenia ostatecznie został wniesiony. W związku z powyższym, na podstawie art. art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.