III SA/Kr 184/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego skargę oddala Decyzją z dnia 12 grudnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. C., (dalej: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Kierownika OPS, działającego z upoważnienia Burmistrza z dnia 29 października 2018 r., znak: [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. C. oraz przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci: E. C. i M. C. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawym i faktycznym: Po rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 27 sierpnia 2018 r., organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. A., a przyznał świadczenie wychowawcze na dzieci: E. i M., na okres od 1.10.2018 r. do 30.09.2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 898,64 zł i przekroczył kryterium dochodowe w wysokości 800 zł w przeliczeniu na osobę. W odwołaniu skarżąca zakwestionowała sposób obliczenia jej dochodu uzyskanego w 2017 r., po urlopie wychowawczym oraz wliczenie do dochodu męża, otrzymaną przez niego w 2017 r. nagrodę jubileuszową za 25 lat pracy. Decyzją z dnia 12 grudnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 2 pkt 1, pkt 14, pkt 19, pkt 20, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 3, art. 5 ust. 8 - ust. 9, art. 7 ust. 1 i 3 oraz 3a ustawy z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia wychowawczego na trójkę dzieci, a to: A., E. i M. Rodzina skarżącej składa się z sześciu osób, tj. wnioskodawczyni, jej męża oraz czwórki dzieci. Ponieważ wniosek dotyczy okresu zasiłkowego 2018/2019, to podstawę do wyliczenia dochodu stanowiły dochody uzyskane przez członków rodziny w 2017 r. W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że roczny dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę uzyskany po zakończeniu urlopu wychowawczego wyniósł w 2017 r. 4.569,88 zł (po odliczeniu podatku należnego, składek na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne). Dochód męża skarżącej z tytułu zatrudnienia wyniósł 31.267,86 zł (po odliczeniu podatku należnego, składek na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne). Uzyskaną kwotę dochodu powiększono w związku z otrzymanym zwrotem podatku na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 6015,08 zł. Następnie organ obliczył miesięczny dochód rodziny oraz miesięczny dochód przypadający na członka rodziny. W tym celu dochód skarżącej, uzyskany w roku bazowym tj. w 2017 r., po zakończeniu urlopu wychowawczego, w kwocie 4.569,88 zł netto został podzielony przez 2 miesiące. W konsekwencji miesięczny dochód skarżącej w roku bazowym został wyliczony na kwotę 2.284,94 zł (4.569,88 zł:2). Z kolei dochód męża skarżącej w 2017 r., wyniósł netto 31.267,86 zł. Do dochodu tego został doliczony zwrot podatku w kwocie 6.015,08 zł, co dało łączny dochód w kwocie 37.282,94 zł, a miesięcznie kwotę 3.106,91 zł (37.2828,94:12=3.106,91 zł). Łącznie zatem miesięczne dochody małżonków w 2017 r., wyniosły 5.391,85 zł (2.284,94 zł+3.106,91 zł). W konsekwencji miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 898,64 zł (5.391,85 zł:6 = 898,64 zł), co oznacza, że przekroczył kryterium dochodowe w wysokości 800 zł w przeliczeniu na osobę. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczącej wyliczenia dochodów jej męża oraz wypłaconej mu w 2017 r. nagrody jubileuszowej, organ powołał wyrok WSA w Krakowie o sygn. akt III SA/Kr 135/17, zgodnie z którym, nawet jednorazowa wypłata pracowniczej nagrody jubileuszowej, jeżeli otrzymująca ją osoba nadal pracuje na tej samej podstawie (umowie o pracę) musi zostać uwzględniona przy wyliczaniu dochodu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca ponownie zakwestionowała sposób obliczenia dochodów jej rodziny przez organy. Według obliczeń skarżącej dochód jej rodziny w 2017 r. wynosił 581,29 zł (41.852,82 zł:6=6.975,47zł:12=581,29 zł). Podkreśliła, że w listopadzie 2017r., zarobiła 1.473,37 zł netto, natomiast w grudniu 1.739,87 zł netto. Pozostałe dochody za 2017 r. stanowiła premia z tytułu nagrody 243 zł oraz dochód z Funduszu Świadczeń Socjalnych wypłacony w maju w kwocie 122 zł, a także 720 zł wypłacone w lipcu na opał oraz pomoc na Święta w kwocie 222 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w całości podtrzymało swoją dotychczasową decyzję oraz wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2018.2134), dalej jako ustawa. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Art. 4 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje ojcu, matce, opiekunowi faktycznego dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3). W myśl art. 18 ust. 1 ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Organ ma możliwość pominięcia faktycznie otrzymanych w 2017 r. wypłat, ale tylko jeżeli jest to tzw. "utracony dochód". W myśl art. 2 pkt 19 ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz.U. poz. 303), e) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650 i 858) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668); Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu – ustawodawca nie przewidział przy obliczaniu dochodu za dany rok, możliwości pominięcia dochodów wypłaconych jednorazowo, ale dotyczących innych (poprzednich) lat. W konsekwencji może się tak zdarzyć, że tak jak w przedmiotowym przypadku, danej osobie zostanie wypłacony w roku bazowym jednorazowy dochód i wówczas obliczony na podstawie tego roku dochód miesięczny członka rodziny, nie będzie odpowiadał rzeczywistemu, średniemu dochodowi otrzymywanemu w danym roku bazowym oraz latach następnych. Przenosząc powyższe przepisy na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organ prawidłowo wyliczył dochody męża skarżącej za rok 2017 r., doliczając do jego kwotę wypłaconej mu roku bazowym premii jubileuszowej. W konsekwencji brak jest podstaw do takiego obliczenia dochodu za rok 2017, jakiego domaga się skarżąca, tj. uwzględnienia, że miesięczny dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 581,29 zł. Nie znajduje to bowiem żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. A nawet jest sprzeczne z przepisami. Podkreślić należy, że ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w sposób bardzo szczegółowy reguluje kwestie obliczania dochodu rodziny oraz członków rodziny. W tym zakresie ustawodawca nie pozostawił organom żadnego luzu decyzyjnego. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci "dochodem" jest dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że dochodem są praktycznie te przychody, które w danym roku, podlegają opodatkowaniu na podstawie m.in. art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2018.1509). W praktyce więc to przepisy podatkowe decydują do jakiego roku kalendarzowego należy zaliczyć uzyskiwane dochody (przychody). Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze (...). Zaś w myśl art. 12 ust. 1 powołanej powyżej ustawy za przychody ze (...) stosunku pracy (...) uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz (...) nagrody (...). Tak więc otrzymana w 2017 r. przez męża skarżącej nagroda jubileuszowa jest przychodem tego roku. Skarżąca nie negowała zresztą, że nagroda ta została wypłacona i opodatkowana w 2017 r. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2018.2220) w celu obliczenia dochodu stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń - przychody pomniejsza się o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem organy stosując tę zasadę dokonały stosownych wyliczeń arytmetycznych w oparciu o dane z urzędu skarbowego. Skoro w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie wprowadzono innej zasady obliczania dochodu jak w oparciu o przepisy podatkowe regulujące moment powstania obowiązku podatkowego (okres, w którym konkretny przychód musi zostać opodatkowany) - to nie ma podstawy prawnej, do tego aby organ ustalający prawo do świadczenia wychowawczego pominął jakiś typ otrzymanych i opodatkowanych w danym roku wypłat tylko dlatego, że wypłaty te dotyczą rozliczeń z innych lat. (wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 152/17 publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl oraz wyrok NSA z dnia 4 październik 2017 r. sygn. akt I OSK 766/17). W konsekwencji stwierdzić należy, że organy prawidłowo obliczyły dochód męża skarżącej w 2017 r. Odnosząc się natomiast do wyliczenia dochodu skarżącej za 2017 r., wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny (...), osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Uwzględniając powyższy przepis, stwierdzić należy, ze organy oby instancji błędnie w swoich decyzjach wyliczyły dochód skarżącej, która do października włącznie 2017 r. przebywała na urlopie wychowawczym. W listopadzie podjęła pracę i zarobiła 1.473,37 zł netto, zaś w grudniu zarobiła 1.739,87 zł netto. Zatem skarżąca w okresie od listopada do grudnia 2017 r., pobrała łącznie 3.213,24 zł netto, tzn., że średni miesięczny dochód wyniósł 1.606,62 zł. Dochód skarżącej wykazany w PIT-37 wyniósł 4.569,88 zł. Różnica pomiędzy dochodem wykazanym z PIT-37, tj. kwotą 4.569,88 zł, a dochodem z tytułu wynagrodzenia za listopad oraz grudzień 2017 r., tj. kwotą 3.213,24 zł, stanowiła kwota, która podlega wliczeniu do dochodu rocznego rodziny 1.356,64 zł. Zatem dochód rodziny skarżącej osiągnięty w 2017 r. wyniósł: 31.267,86 zł (dochód męża skarżącej) + 6015,08 zł (zwrot podatku) +1.356,64 zł (dochód skarżącej) = 38.639,58 zł;12 miesięcy = 3.219,96 zł. Do tak wyliczonego dochodu należy doliczyć (w myśl art. 7 ust. 2 ustawy) średni miesięczny dochód uzyskany przez skarżącą 2017 r., (3.219,96 zł + 1606,62 zł = 4826,58 zł : 6 = 804,43 zł. W konsekwencji podkreślić należy, że błędne wyliczenie dochodu skarżącej przez organy, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ powyższe wyliczenie jednoznacznie wskazuje, że nawet przy poprawnym wyliczeniu dochodu skarżącej kryterium dochodowe w wysokości 800 zł uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko zostało przekroczone. Podkreślić również należy, że w świetle postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt P 6/17 nie jest istotne, że przekroczenie to jest nieznaczne, gdyż wyniosło zaledwie 4,43 zł. Trybunał Konstytucyjny odpowiadając na pytanie skierowania przez WSA w Gdańsku: czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie ?", powołanym powyżej postanowieniem co prawda umorzył postepowanie, jednak w uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż dostrzega, że przyjęte rozwiązanie prawne może budzić wątpliwości z punktu widzenia zasady sprawiedliwości, ponieważ nawet nieznaczne, czy wręcz symboliczne przekroczenie ustawowego progu dochodowego pozbawia osoby zainteresowane świadczenia z ustawy 500 plus. Niemniej rozwiązanie to nosi wyraźne cechy regulacji przemyślanej i zamierzonej. Trybunał uznał, że brak w ustawie 500 plus, a w szczególności w jej art. 5 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3, możliwości łagodzenia skutków przekroczenia progu dochodowego na członka rodziny, w przypadku ubiegania się o świadczenia wychowawcze na pierwsze lub jedyne dziecko w rodzinie, jest świadomie przyjętym przez ustawodawcę i celowym rozwiązaniem legislacyjnym". W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.