II FSK 1719/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Wolas, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 1365/16 w sprawie ze skargi C. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 1 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od C. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1365/16, oddalono skargę C. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 1 września 2016 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia 1 września 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 23 z późn. zm. - dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 599 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez C. B. (dalej – skarżący, zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. (dalej – organ egzekucyjny, organ I instancji) z dnia 1 lipca 2016 r., o nr [...]. Sąd I instancji podał, że organ egzekucyjny, działając jako wierzyciel, wystawił w dniu 25 kwietnia 2016 r. tytuł wykonawczy o nr: [...] dotyczący skarżącego oraz nadał klauzulę o skierowaniu w/w tytułu wykonawczego do egzekucji. W dniu 31 maja 2016 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły zarzuty skarżącego w sprawie postępowania egzekucyjnego. Skarżący w zarzutach podniósł nieistnienie obowiązku w zakresie odsetek za zwłokę, ze względu na ich błędne naliczenie; brak informacji o tym, że obowiązek jest wymagalny; brak prawidłowego pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów oraz brak prawidłowej podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Następnie organ egzekucyjny w dniu 8 czerwca 2016 r. wydał postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast w dniu 30 czerwca 2016 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a. Organ egzekucyjny wydał w dniu 1 lipca 2016 r. postanowienie nr [...], w którym uznał zarzuty za niezasadne. W zażaleniu zobowiązany podniósł, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje; tytuł wykonawczy nie zawiera stwierdzenia, iż podlegający egzekucji obowiązek jest wymagalny; tytuł wykonawczy nie zawiera prawidłowego pouczenia; tytuł wykonawczy nie wskazuje prawidłowej podstawy prawnej prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia, organ II instancji postanowieniem z dnia 1 września 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 1 lipca 2016 r. Dokonując analizy tytułu wykonawczego o nr [...] przez pryzmat art. 27 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż kwestionowany tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy w nim wskazane. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje w zakresie odsetek za zwłokę, które wierzyciel niezasadnie liczy od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (art. 53 § 4 O.p.), tj. bez uwzględnienia, że w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 54 § 1 pkt 7 O.p.), w związku z czym odsetek nie nalicza się, organ odwoławczy zauważył, że art. 27 § 1 u.p.e.a. określa katalog obligatoryjnych elementów, które zawiera tytuł wykonawczy. Druk wzorów tytułów wykonawczych został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2014 r., poz. 650). W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych. Organ egzekucyjny II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie stwierdził na wstępie, że znajdujący się w aktach sprawy tytuł wykonawczy z dnia 25 kwietnia 2016 r. został sporządzony według wzoru tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Wprowadzenie nowego wzoru druku tytułu wykonawczego (oznaczonego symbolem TW-1), z którego zasadnie skorzystano w niniejszej sprawie nie oznacza, że w niniejszej sprawie odsetki naliczono z pominięciem regulacji zawartej w art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Sąd uznał, że zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § pkt 1 u.p.e.a., w ramach którego wskazano na nieistnienie obowiązku w zakresie odsetek za określony okres nie jest zasadny, gdyż obowiązek w zakresie odsetek za omawiany okres nie był od skarżącego egzekwowany. Bezpodstawne są także zarzuty, w ramach których skarżący podnosił, że tytuł wykonawczy nie zawiera stwierdzenia, iż podlegający egzekucji obowiązek jest wymagalny (art. 27 § 1 pkt 3 w zw. z art. 33 pkt 10 u.p.e.a.), a także nie zawiera prawidłowego pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie podaje ustawowych podstaw takich zarzutów. Sąd przyjął, że i w tym przypadku należy mieć na uwadze wzór tytułu wykonawczego i objaśnienia dotyczące jego wypełnienia, określone w ww. rozporządzeniu. Podkreślił, że tytuł wykonawczy w rozpoznawanej sprawie zostały wypełnione zgodnie z tymi objaśnieniami. Następnie Sąd zwrócił uwagę, że bezpodstawna jest także argumentacja skarżącego, w ramach której zmierzał on do wykazania, że w tytule wykonawczym niewłaściwie określono podstawę normatywną prowadzenia egzekucji, gdyż podano konkretne przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli ustaw regulujących tryb i procedurę obliczania zobowiązania podatkowego, nie zaś jej egzekucji, która to jest uregulowana przepisami u.p.e.a. W ocenie Sądu tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Kwestionowany tytuł wykonawczy zawiera w badanym zakresie, wyznaczonym wniesionymi zarzutami, właściwe dla przymusowego wykonania decyzji określającej wysokość zobowiązania skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. zapisy, które obejmują zarówno stałe określone wzorem elementy, jak i wpisy dokonywane przez organ egzekucyjny w poszczególnych pozycjach tytułu wykonawczego. W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze kasacyjnej, którą powyższy wyrok zaskarżono w całości, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a.), tj. naruszenie art. 135 i art. 145§1 lit. "b" i "c" p.p.s.a. poprzez ich pominięcie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji w toku postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisów: 1) art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 33 § pkt 10 u.p.e.a. przez ich nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu, że inkryminowane tytuły wykonawcze zawierają prawidłowe pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo tego, że nie podaje ustawowych podstaw takich zarzutów, 2) art. 27 § 1 pkt 6 w związku z art. 33 § pkt 10 u.p.e.a. przez ich nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu, że inkryminowane tytuły wykonawcze zawierają prawidłową podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej, 3) art. 17, art. 33 § 1 pkt 1 i 10 i art. 34 ustawy ustawy egzekucyjnej - przez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu wniesionego zarzutu za nieuzasadniony, pomimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych dla przeciwnego postąpienia, 4) art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez nieuwzględnienie, iż organ nie zapewnił skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu, 5) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu I Instancji mimo braku podstaw prawnych i faktycznych do takiego postąpienia, 6) i w konsekwencji naruszenie art. 151 ustawy P.p.s.a. - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi mimo braku podstaw faktycznych i prawnych do takiego postąpienia i w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia, a które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem o ile Sąd uwzględniłby wskazane okoliczności, winien był uchylić zaskarżone orzeczenie organu II instancji. Z uwagi na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, jak również zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego. Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty okazały się niezasadne, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej za bezzasadny uznać należy zarzut dotyczący naruszenia art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. W myśl tego pierwszego przepisu, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie pouczenie takie zamieszczone zostało w tytułach wykonawczych, jako element - określonego przez Ministra Finansów w wydanym na podstawie art. 26 § 2 u.p.e.a. rozporządzeniu z dnia 16 maja 2014 r. - wzoru tytułu wykonawczego. Z przytoczonego wyżej przepisu, tj. art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w żaden sposób nie wynika, aby organ wystawiający tytuł wykonawczy był zobowiązany do przytoczenia w tym tytule treści art. 33 § 1 u.p.e.a., a więc przepisu, który określa, co może być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie został także naruszony art. 27 § 1 pkt 6 w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., albowiem tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. art. 2 u.p.e.a., który stanowi m.in., iż egzekucji administracyjnej podlegają podatki opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Natomiast przytoczona na poparcie tego zarzutu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja dotyczy w istocie rzeczy objętej dyspozycją art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. podstawy prawnej podlegającego egzekucji obowiązku, który to przepis nie został w tej skardze wskazany jako naruszony. Nieskuteczny jest także zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Na wstępie należy zauważyć, że skarżący wskazując na naruszenie tych przepisów nie wykazał, aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ograniczając się w tym zakresie do gołosłownego stwierdzenia w odniesieniu do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, że uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bo gdyby Sąd je uwzględnił winien uchylić zaskarżone postanowienie. Obowiązek zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia co do zebranych dowodów i materiałów, występuje w tych postępowaniach, gdzie postępowanie dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w ogóle się prowadzi, a takim postępowaniem nie jest postępowanie egzekucyjne. Nie ma zatem automatycznego obowiązku, aby przed wydaniem każdego postanowienia w ramach postępowania egzekucyjnego wzywać zobowiązanego, a także wierzyciela (jeżeli nie jest nim jednocześnie organ egzekucyjny) do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Natomiast zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu egzekucyjnym może być realizowane w innych formach, np. w zakresie określonym w art. 73 K.p.a. Nieuzasadnione są także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Zarzuty naruszenia art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art.151 P.p.s.a., a także art. 17, art. 33 § 1 pkt 1 i 10 oraz art. 34 u.p.e.a. w ujęciu skargi kasacyjnej nie mają samoistnego, lecz jednie wtórny charakter, w tym sensie, że ich naruszenie stanowić miało konsekwencję innych naruszeń prawa, których jednakże w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przypadku, gdy nie zachodziła żadna z sytuacji opisanych w art. 145 § 1 P.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był oddalić skargę na postanowienie z dnia 1 września 2016 r. biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art.151 P.p.s.a., co z też w prawidłowy sposób uczynił. Uznać też należy, że ani Wojewódzki Sąd Administracyjny, ani organy egzekucyjne nie naruszyły wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania w sposób, który skutkowałby uchyleniem zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono, jak w pkt 2 sentencji, na zasadzie art. 209 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a.