II SA/Wa 1222/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w trybie autokontroli decyzji odmawiającej przyznania stypendium doktoranckiego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Rektor Uniwersytetu [...] w [...], zwany dalej "Rektorem [...]", decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), uchylił w trybie autokontroli decyzję Rektora z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w sprawie utrzymania w mocy decyzji Rektora z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] dotyczącą odmowy przyznania G. L. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2016/2017. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Rektor [...] po rozpatrzeniu wniosku G. L. o ponowne rozpatrzenie spawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] dotyczącą odmowy przyznania wnioskodawcy stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2016/2017. Strona w dniu [...] kwietnia 2018 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rektora [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] oraz na decyzję ją poprzedzającą nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Organ wyjaśnił, iż powodem uchylenia przez Rektora decyzji z dnia [...] marca 2018 r. był fakt, iż zawierała ona błędy, które mogły uniemożliwić stronie prawidłowe zrozumienie motywów działania organu. Konsekwencją powyższego mogły być nieprawidłowe wnioski wysnute przez stronę. Kumulacja błędów związanych z treścią decyzji w postaci błędnego określenia stron, poprzez wskazanie w decyzji w nieprawidłowy sposób imienia G. dawała podstawę do podjęcia zaskarżonej decyzji. Organ wskazał nadto, iż błędnie określił, że decyzja Rektora z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] nieprzyznająca G. L. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2016/2017 została wydana w dniu [...] lipca 2017 r. W treści uchylonej decyzji pojawiły się również pewne omyłki językowe i stylistyczne. Organ podkreślił, że wielość powstałych pomyłek w treści przedmiotowej decyzji w końcowym rozrachunku może powodować trudność w jej zrozumieniu. W ocenie organu uzasadnione było zatem uchylenie decyzji Rektora z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]. Organ stwierdził również, że w przedmiotowej sprawie nie miało miejsce działanie bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. G. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 3 P.p.s.a. poprzez uchylenie pierwotnej decyzji Rektora z dnia [...] marca 2018 r. w trybie samokontroli. Nadmienił, że organ wydał zaskarżoną decyzję bez wskazania interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Organ nie odniósł się też do zakresu przedmiotowego sprawy i nie rozpatrzył wniosku o przyznanie stypendium. Organ wydał decyzję, która uchyliła decyzję zawierającą nieznaczne błędy, nie mające wpływu na istotę sprawy. Takie działania organu wskazują na zamiar przewlekłego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako całkowicie bezzasadnej. Nadmienił, że uchylenie w trybie samokontroli decyzji z dnia [...] marca 2018 r. było konieczne ze względu na błędy wskazane w decyzji uchylającej. Wbrew twierdzeniu skarżącego błędy te były istotne z uwagi na treść art. 107 § 1 pkt 2, 3, 4 i 9 k.p.a. Organ miał obowiązek uchylić decyzję w trybie autokontroli. Skarga na decyzję z dnia [...] maja 2018 r. jest zatem bezzasadna i wydłuża postępowanie administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 P.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 2 Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia według powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora [...] wydana z jego upoważnienia przez Prorektora do Spraw Studenckich i Kształcenia [...] w dniu [...] maja 2018 r. na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a., tj. w trybie tzw. autokontroli. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Treść art. 54 § 3 P.p.s.a. nie budzi wątpliwości. Wynika z niego jednoznacznie, że organ jest uprawniony zastosować ten przepis tylko w takiej sytuacji, w której uwzględnia skargę w całości, zatem wyłącznie wówczas, kiedy zgadza się w pełni ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w skardze. W konsekwencji prawidłowe zastosowanie art. 54 § 3 P.p.s.a. może prowadzić wyłącznie do wydania przez organ rozstrzygnięcia zgodnego dokładnie z oczekiwaniami skarżącego. Z wykładni art. 54 § 3 P.p.s.a. wynika, że organ wydając decyzję w trybie autokontroli, uwzględnia skargę, tj. orzeka zgodnie z żądaniem strony, która tę skargę złożyła. Organ decyzji takiej nie może zatem wydać z urzędu, ani też orzec niezgodnie z intencją skarżącego. Przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu, przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia. Podkreślić też należy, że nie jest dopuszczalne wykorzystanie mechanizmu autokontroli do sanacji błędów popełnionych w ramach prowadzonego przez organ postępowania, jeżeli nie prowadzi to jednocześnie do orzeczenia zgodnie z interesem osoby składającej skargę (tak m.in. WSA w Krakowie w wyrokach z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 19/14, Lex nr 1520026 i z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 934/12 Lex nr 12355300, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1034/17, Lex nr 2436459). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 2108/11 (Lex nr 984626), celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 P.p.s.a. Wskazać także należy, iż o ile do chwili wejścia w życie noweli kwietniowej z 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), tj. do dnia 31 maja 2017 r., możliwa była obrona poglądu o dopuszczalności – w ramach autokontroli – ograniczenia się przez organ do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania "jeżeli takie żądanie zawarto w skardze" (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", 2004, s.106), o tyle po zmianie brzmienia § 3 art. 54 P.p.s.a. pogląd ten – wobec jednoznacznego brzmienia znowelizowanego przepisu – jest nieaktualny. Nowela z kwietnia 2017 r. nadała bowiem nowe brzmienie § 3 analizowanego przepisu przez dodanie zdania "W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżona decyzję i wydaje nową decyzję." W świetle powyższej nowelizacji nie może budzić wątpliwości, że organ, uwzględniając w ramach autokontroli skargę na decyzję, nie może ograniczać się do uchylenia tego aktu. Zgodnie z nowym brzmieniem omawianego przepisu wspomniany organ ma obowiązek orzec w sposób ostateczny w sprawie administracyjnej bądź przez jej rozstrzygnięcie co do istoty, bądź przez umorzenie postępowania (por. Andrzej Kabat "Komentarz do art. 54 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", WKP 2018, wg. Lex omega, teza 10 do art. 54). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2018 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 54 § 3 zdanie drugie P.p.s.a. Obecnie brzmienie tego przepisu jest na tyle oczywiste i jednoznaczne, iż nie pozostawia pola do takiej jego interpretacji, która dopuszczałby ograniczenie się przez organ do uchylenia zaskarżonego aktu. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 54 § 3 zdanie drugie P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.