II OSK 3422/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-11-17
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Marzenna Linska-Wawrzon, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów administracji budowlanej wydane na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazujące inwestorowi przedłożenie dokumentacji, mogą być uznane za wydane z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Decyzje organów administracji budowlanej wydane na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazujące inwestorowi przedłożenie dokumentacji, są wadliwe i mogą być uznane za wydane z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozwala na nakazanie wykonania zmian lub przeróbek obiektu budowlanego w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem, a nie na gromadzenie dokumentacji, które powinno odbywać się na podstawie innych przepisów (np. art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r.).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. S. i D. J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Łódzkiego i Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z lat 1997-1998. Decyzje te nakazywały inwestorowi (P. S.A.) przedłożenie dokumentacji dotyczącej wybudowanych gazociągów wysokiego ciśnienia na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że decyzje te nie powinny były zostać uznane za nieważne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. i D. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2137/18 w sprawie ze skargi R. S. i D. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2018 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2137/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę R. S. i D. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W skardze kasacyjnej R. S. i D. J. zaskarżyli powyższy wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) przez oddalenie skargi, mimo iż istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2018 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 24 maja 2018 r., w sytuacji gdy:
a) zarówno decyzja Wojewody Łódzkiego nr ... z dnia 8 stycznia 1998 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. nr ... z dnia 19 sierpnia 1997 r. zostały wydane na postawie obowiązujących wówczas przepisów prawa z uwagi na fakt nieposiadania przez P.S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy pozwoleń na budowę obu gazociągów i pozwoleń na ich użytkowanie, dokumentacji technicznej dla gazociągu Z. - P. oraz inwentaryzacji geodezyjnej, a ponadto brak kompletnej dokumentacji technicznej dotyczącej gazociągu L. -T., co umożliwiało wydanie decyzji na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, prowadząc tym samym do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
b) zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał jednoznaczne podstawy do uznania, że gazociągi wysokiego ciśnienia Ø 250 mm T. - L. i Z. P. zostały wybudowane bez pozwolenia na budowę, co uzasadniało zainicjowanie wobec P. S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy postępowanie w trybie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane;
2. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 w zw. art. 8 w zw. z art. 10 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli, zasady czynnego udziały strony w postępowaniu, a także zasady swobodnej oceny dowodów przez Sąd, przez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że na gruncie niniejszej sprawy wyczerpującego zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy przedmiotowej sprawy, w sytuacji gdy:
a) to P., a nie organ powinien podjąć odpowiednie kroki zmierzające do ustalenia czy w organach architektoniczno-budowalnych znajdują się stosowne pozwolenia, w sytuacji gdy to P.S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy winno przedstawić na żądanie organu odpowiednią dokumentację w celu dowodzenia faktów z których wywodzi skutki prawne;
b) nie nadano odpowiedniej wagi okoliczności nieprzedstawienia przez P.S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy pozwoleń na budowę obu gazociągów;
c) pominięto okoliczność niezawiadomienia przez P.S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy pozwoleń na budowę obu gazociągów zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane właściwego terenowego organu administracji publicznej o oddaniu wybudowanych obiektów do użytku;
d) pominięto okoliczności nieposiadania przez P.S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy pozwoleń na budowę obu gazociągów zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane pozwolenia na użytkowanie z uwagi na fakt, iż przy realizacji przedmiotowej inwestycji było to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego;
e) pominięto decyzję z dnia 25 września 1997 r. o zobowiązującą P.S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy podjęcia na własny koszt natychmiastowych działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia na działce zlokalizowanej w R. 60 A z uwagi na niewykonanie Inwentaryzacji powykonawczej gazociągu P. – Z. oraz błędnie wykonaną inwentaryzacją powykonawczą gazociągu T. - L., a następnie wszczęcie na jej podstawie postępowania egzekucyjnego.
f) oddalono wszystkie wnioski dowodowe składane przez skarżących w toku postępowania m.in. o załączenie akt mogących mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy czy też zobowiązanie do przedstawienia dokumentów będących w posiadaniu P. S.A. w W. Oddział Zakład Gazowniczy, pomimo pouczenia na postawie art. 10 k.p.a. o przysługujących uczestnikom prawach w niniejszym postępowaniu;
g) pominięto ciążący na inwestorze gospodarki uspołecznionej obowiązek wykonania inwentaryzacji powykonawczej wynikający z § 18 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie rodzajów i zakresów opracowań geodezyjno-kartograficznych i czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie, potwierdzający brak posiadania przez inwestora wymaganych pozwoleń, a co za tym idzie uzasadniający wszczęcie postępowania na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane;
3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez ich błędne zastosowanie w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy w sprawie nie zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Łódzkiego nr ... z dnia 8 stycznia 1998 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. nr ... z dnia 19 sierpnia 1997 r., bowiem zgodnie z dyspozycją art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane organ I instancji mógł nakazać P. przedstawienie określonej dokumentacji w sytuacji niebezpiecznego (zagrażającego zdrowiu i życiu ludzi) zbliżania się gazociągów należących do infrastruktury P. do budynków mieszkalnych, w celu zajęcia stanowiska w przedmiocie legalności wybudowanych, a nienaniesionych na mapy ewidencyjnej gazociągów.
4. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane przez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące i w efekcie oddalenie skargi, podczas gdy zasadnym było jej uwzględnienie, co było wynikiem błędnego uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, iż w niniejszej sprawie zachodzi oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa materialnego (tj. art. 40 Prawa budowlanego), a treścią decyzji Wojewody Łódzkiego nr ... z dnia 8 stycznia 1998 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. nr ... z dnia 19 sierpnia 1997 r., w sytuacji gdy organy te wydając w/w decyzje działały na podstawie i w granicach obowiązującego wówczas prawa, zaś ich treść jest zgodna z dyspozycją art. 40 Prawa budowlanego.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2018 r. o znaku ... w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, ewentualnie: uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2018 r. o znaku ... oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku wyraził prawidłową ocenę co do zgodności z prawem kontrolowanych decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydanych w przedmiocie nieważności decyzji dotyczących sprawy wybudowanych gazociągów wysokiego ciśnienia T. - L. oraz Z. - P..
Mianowicie zasadnie przyjął Sąd Wojewódzki, że w sprawie istniały przesłanki do stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia 19 sierpnia 1997 r. oraz Wojewody Łódzkiego z dnia 8 stycznia 1998 r., na mocy których nakazano w trybie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 ze zm.; dalej: Prawo budowlane z 1974 r.) inwestorowi – P. S.A. w W. Oddział Zakład Gazownictwa w Ł. (dalej: P.) złożenie dokumentów w sprawie wybudowanych gazociągów, inwentaryzacji konstrukcyjno – budowlanej, orzeczenia technicznego oraz inwentaryzacji geodezyjnej w określonym terminie.
Zarówno w uzasadnieniu wyroku, jak też w skardze kasacyjnej przedstawiona została argumentacja, z której wynika, że dla stron nie jest sporna wykładnia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jedynie zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie.
Prawidłowo bowiem wskazano, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją, przy czym charakter tego naruszenia i jego skutki powodują, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Kierując się powyższymi przesłankami, Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym decyzje kierownika Urzędu Rejonowego oraz Wojewody wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
W myśl art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Z treści przytoczonego przepisu wynika ewidentnie, że organ wydając decyzję na jego podstawie może nakazać wykonanie określonych zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, a więc działań faktycznych związanych z danym obiektem, nie zaś działań polegających na gromadzeniu odpowiedniej dokumentacji. Już w tym miejscu podkreślić trzeba, że właściwy organ prowadzący postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych mógł na podstawie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. żądać m.in. od inwestora udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót budowlanych, przekazaniem obiektu budowlanego do użytku lub utrzymaniem obiektu, jak też dostarczenia technicznych ekspertyz dotyczących projektu, robót, a także stanu technicznego obiektu.
Z regulacji wymienionych przepisów należało wywieść, że wadliwe było podjęcie przez organ administracji decyzji na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. tylko po to, aby zgromadzić "dokumenty umożliwiające organowi zajęcie stanowiska w sprawie wybudowanych gazociągów", podczas gdy postanowienie o charakterze dowodowym powinno być wydana na podstawie art. 56 Prawa budowlanego, ewentualnie art. 81c ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r.
Jeżeli sprawa prowadzona była w związku z ujawnioną kolizją przebiegu gazociągu wybudowanego w zbliżeniu do zabudowanej nieruchomości skarżących, to niewątpliwie zebranie odpowiedniej dokumentacji nie mogło samo w sobie doprowadzić przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Tak więc niedopuszczalne było wydanie decyzji na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. z takim uzasadnieniem, że nakazano przedłożenie określonych dokumentów "celem podjęcia stosownej decyzji".
Potwierdzeniem wadliwości i nieskutecznego działania organu jest fakt, że w dalszym toku postępowania nie wydano decyzji, która w efekcie doprowadziłaby sporny obiekt do stanu zgodnego z prawem, bądź w inny sposób zakończyła sprawę.
Z tych względów uprawnione było wnioskowanie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że kwestionowane decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 40 Prawa budowlanego, gdyż pozostają w oczywistej sprzeczności z tym przepisem, a nadto wywołują skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie, skoro w istocie nie mogły doprowadzić przedmiotowych obiektów do stanu zgodnego z przepisami, a taki winien być cel ich podjęcia.
Dodać należy, że wykładnia art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nie budziła wątpliwości interpretacyjnych, tak więc w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że obowiązek wykonania zmian lub przeróbek odnosi się do czynności faktycznych, zwłaszcza robót budowlanych, polegających przykładowo na usunięciu elementów niewłaściwie wykonanych, zastąpieniu pewnych elementów innymi i w efekcie doprowadzeniu do zmian obiektu budowlanego zgodnych z wymogami prawa, w szczególności przepisów techniczno-budowlanych. Z kolei na potrzeby oceny stanu technicznego obiektu budowlanego można żądać złożenia odpowiedniej dokumentacji w trybie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. bądź art. 81c Prawa budowlanego z 1994 r. (por. wyroki NSA z 1 lutego 2006 r. II OSK 775/05, 1 grudnia 2009 r. II OSK 1886/08, 20 marca 2019 r. II OSK 1163/17, 6 sierpnia 2019 r. II OSK 2097/18, wyrok WSA z 3 sierpnia 2006 r. II SA/Bk 141/06).
Ponadto w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki prawidłowo zwrócił uwagę na relację przepisów art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. wskazując, że tryb określony w art. 40 może być zastosowany dopiero wówczas, gdy w sprawie nie występują przesłanki zobowiązujące do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37. Tymczasem z uzasadnienia weryfikowanych decyzji nie wynika, aby organy prowadzące postępowanie w sprawie budowy gazociągów analizowały okoliczności w tym zakresie.
Wobec powyższego nietrafne okazały się wszystkie zarzuty z punktów 1a, 3 i 4 podstaw kasacyjnych, w których nawiązano do art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., łącząc go wadliwie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który to przepis dotyczy naruszenia przepisów postępowania, a nie prawa materialnego.
Zaznaczyć zatem należy, że w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, zasadniczo art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., co skutkowało stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Zgodzić się należało również z oceną, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym decyzją z 24 maja 2018 r. nie dawał jednoznacznych podstaw do uznania, że gazociągi zostały wybudowane w warunkach samowoli budowlanej.
W uzasadnieniach decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego oraz Wojewody nie przedstawiono żadnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak też nie wykazano, iż w postępowaniu wyczerpano wszystkie dostępne środki dowodowe. Dlatego konkluzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o rażącym naruszeniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. była usprawiedliwiona.
Słusznie przyjęto w zaskarżonym wyroku, że sam fakt nieprzedstawienia pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu nie oznaczał automatycznie samowoli budowlanej, a ocena legalności inwestycji wymagała uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy.
W szczególności trafnie zaakcentowano, że ustawa Prawo budowlane z 1974 r. nie nakładała na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji, tak jak to czyni obecnie obowiązujący art. 63 Prawa budowlanego. Tym samym niemożność wylegitymowania się przez inwestora dokumentem decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu zrealizowanego w odległym czasie nie jest wystarczająca dla uznania, że budowa taka powstała nielegalnie.
Przedstawiona w tej kwestii ocena Sądu Wojewódzkiego znajduje oparcie w utrwalonym stanowisku sądów administracyjnych.
W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że w sytuacji, gdy przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie zawierały wymogu przechowywania pozwolenia na budowę, to jego nieprzedstawienie w późniejszym postępowaniu dotyczącym zrealizowanego obiektu budowlanego nie przesądza o zaistnieniu samowoli budowlanej, lecz wymaga przeprowadzenia możliwie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, celem zgromadzenia dowodów związanych z procesem inwestycyjnym, a następnie dokonania wnikliwej oceny zebranych dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyroki NSA z 29 września 2020 r. II OSK 1465/20, 23 października 2019 r. II OSK 3006/17 oraz wyroki powołane przez Sąd Wojewódzki).
Wobec powyższego trafnie stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu decyzji, że sprawa wymaga dalszego procedowania w trybie zwykłym, tak aby wyjaśnione zostały w sposób wszechstronny wszystkie istotne okoliczności, co pozwoli na podjęcie właściwego rozstrzygnięcia w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji.
Jednocześnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, a następnie Sąd Wojewódzki, prawidłowo wyjaśniły istotę trybu nadzwyczajnego, podnosząc, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ograniczone jest do ustalenia, czy kontrolowane orzeczenie zostało podjęte z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem prawa wyliczonym w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem organ nadzorczy nie prowadzi całościowego postępowania dowodowego dotyczącego okoliczności faktycznych danej sprawy, lecz weryfikuje badaną decyzję zasadniczo na podstawie materiału dowodowego zebranego przed jej wydaniem. Jak podkreślił Sąd Wojewódzki, celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz służy ono wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi wadami, których zamknięty katalog został zawarty w art. 156 § 1 k.p.a. W rezultacie Sąd Wojewódzki słusznie uznał, że niezasadne były zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., natomiast podniesione w skardze okoliczności faktyczne oraz wnioski dowodowe nie mogły być uwzględnione w przedmiotowej sprawie.
Zaznaczyć należy, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał ustaleń faktycznych adekwatnie do zakresu prowadzonego postępowania, ukierunkowanego na zbadanie kontrolowanych decyzji w aspekcie regulacji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zaś ocena co do ich nieważności podjęta została z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.
Wobec powyższego chybione okazały się sformułowane w punktach 1.b i 2 podstaw kasacyjnych zarzuty dotyczące przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Wszystkie kwestie podniesione w tych zarzutach powinny być objęte analizą przy rozpatrywaniu sprawy w trybie zwykłym, a nie w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.
Przykładowo, trudno wywieść ze skargi kasacyjnej w jaki sposób fakt wydania decyzji z 25 wrześnie 1997 r. miałby podważyć ocenę organu nadzorczego co do nieważności zakwestionowanych decyzji. Pomijając to, że strona nie złożyła do akt wspomnianej decyzji, to dla wyniku przedmiotowej sprawy nie miała znaczenia okoliczność prowadzenia odrębnego postępowania i wydania decyzji na podstawie art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., nakazującej następcy prawnemu inwestora podjęcia na własny koszt natychmiastowych działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia na nieruchomości skarżących.
Niewątpliwie orzeczenie ostateczne wydane w tej odrębnej sprawie będzie podlegało uwzględnieniu przy ponownym rozpoznawaniu legalności przedmiotowej inwestycji i jej ewentualnej legalizacji.
Z podanych przyczyn Sąd Wojewódzki zasadnie orzekł w zaskarżonym wyroku o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.
W konsekwencji nie zasługiwała na uwzględnienie skarga kasacyjna, o czym orzeczono zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło