I SA/Rz 675/18

WyrokWSA w Rzeszowie2018-10-23

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Małgorzata Niedobylska, Piotr Popek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pomieszczenia w budynkach mieszkalnych i handlowo-usługowych, wykorzystywane przez spółdzielnię mieszkaniową na cele administracyjne, archiwum, kotłownię, pomieszczenia konserwatorów i gospodarcze, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, czy według stawki dla budynków mieszkalnych lub pozostałych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pomieszczenia znajdujące się w budynkach handlowo-usługowych, wykorzystywane przez spółdzielnię mieszkaniową na cele administracyjne, archiwum, kotłownię, pomieszczenia konserwatorów i gospodarcze, podlegają opodatkowaniu według stawki dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, ponieważ spółdzielnia mieszkaniowa, w zakresie całokształtu swojej działalności, jest traktowana jako przedsiębiorca. Natomiast lokale w budynkach mieszkalnych, które nie są faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, podlegają opodatkowaniu według stawki dla budynków mieszkalnych.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r., korygując deklarację w związku z błędnym zadeklarowaniem podstawy opodatkowania. Spółdzielnia argumentowała, że pomieszczenia wykorzystywane na cele administracyjne, archiwum, kotłownię, pomieszczenia konserwatorów i gospodarcze powinny być opodatkowane według niższych stawek. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty w części dotyczącej pomieszczeń w budynkach handlowo-usługowych, uznając je za związane z działalnością gospodarczą spółdzielni, ale uznały zasadność wniosku w części dotyczącej lokali w budynkach mieszkalnych, które nie były faktycznie zajęte na działalność gospodarczą. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, kwestionując kwalifikację jej działalności jako gospodarczej w odniesieniu do spornych pomieszczeń.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Spółdzielni Mieszkaniowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Piotr Popek Protokolant ref. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w "R." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 rok oddala skargę. Przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A. w R. (dalej: Spółdzielnia/Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu 26 lipca 2017 r. Spółdzielnia złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty i korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2015 r. w związku z wcześniejszym zadeklarowaniem podstawy opodatkowania w nieprawidłowej wysokości. W uzasadnieniu powołała się na stanowisko zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 86/16, zgodnie z którym - jeżeli spółdzielnia prowadzi w lokalach własnych swoją działalność podstawową, to stawka podatku od nieruchomości powinna być uzależniona od charakteru budynku, w którym taka działalność ma miejsce. Jeżeli lokale są zlokalizowane w budynku mieszkalnym, spółdzielnia powinna zastosować stawki jak dla budynków mieszkalnych, jeśli pomieszczenia znajdują się w innych budynkach, należy zastosować stawki podatku jak dla budynków pozostałych. Biorąc powyższe orzeczenie pod uwagę Spółdzielnia dokonała korekty. Pomniejszono dotychczas deklarowane podstawy opodatkowania w stawce budynków lub w ich części związanych z działalnością gospodarczą o powierzchnię 524,01 m2, przy czym powierzchnię 167,64 m2 dodano do stawki budynków lub ich części mieszkalnych, a 356,37 m2 do stawki budynków lub ich części pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego oraz organizacji pożytku publicznego. W związku z ww. wnioskiem Prezydent Miasta wzywał podatnika o złożenie pisemnych wyjaśnień w celu ustalenia stanu faktycznego. W zakresie lokali objętych wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty Spółdzielnia wyjaśniła, że są to lokale niewyodrębnione prawnie, nie są sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków, stanowią mienie spółdzielców i wykorzystywane są na potrzeby własne Spółdzielni tj. administracji osiedli, pomieszczenia archiwum, konserwatorów oraz, że w lokalach tych Spółdzielnia realizuje swój cel ustawowy, którym jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków spółdzielni i ich rodzin. Lokale te umożliwiają prawidłowe użytkowanie nieruchomości mieszkalnych przez członków spółdzielni i ich rodziny, a także techniczno-organizacyjne funkcjonowanie samej spółdzielni, a koszty ich utrzymania ponoszą członkowie spółdzielni. Przedstawiono tabelę, z której wynika w jakich budynkach znajdują się lokale objęte wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, na jaki cel są przeznaczone i jaka jest ich powierzchnia użytkowa. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015 r. w zakresie, w jakim powstanie nadpłaty jest związane ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego w kwocie 9 196,00 zł, stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 559,00 zł i odmówił stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty w kwocie 9 196,00 zł. Organ przyjął, że pomieszczenia znajdujące się w budynkach handlowo-usługowych, przeznaczone na archiwum, kotłownie, pomieszczenia konserwatorów, gospodarcze oraz pomieszczenia administracji spółdzielni (objęte wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty) podlegają opodatkowaniu w stawce budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast lokale w budynkach mieszkalnych przeznaczone na pomieszczenia administracji spółdzielni podlegają opodatkowaniu w stawce budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Powyższe wynika z faktu, iż Spółdzielnia w świetle przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2017 poz. 2168 ze zm.; dalej: u.s.d.g.) oraz ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.; dalej: u.s.m.) posiada status przedsiębiorcy i prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych oraz inną działalność gospodarczą. Każda z tych rodzajów działalności jest działalnością gospodarczą. Z tych względów brak było podstaw do stwierdzenia nadpłaty. Organ I instancji uznał jednak zasadność wniosku w części odnoszącej się do lokali znajdujących się w budynkach mieszkalnych, które są przeznaczone na pomieszczenia R. D. K. i K. W. P. w R. Zgodnie, bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) warunkiem opodatkowania budynków mieszkalnych stawką najwyższą, tj. jak od budynków związanych z działalnością gospodarczą, jest ich faktyczne zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej. Pomieszczenia znajdujące się w budynkach mieszkalnych przeznaczone na działalność R. D. K. i K. W. P. w R. podlegają opodatkowaniu w stawce budynków mieszkalnych, bowiem w stosunku do tych lokali nie można mówić o zajęciu na działalność gospodarczą. Od tego rozstrzygnięcia Spółdzielnia złożyła odwołanie w zakresie, w którym organ odmówił stwierdzenia nadpłaty, wnosząc o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy zgodnie ze stanowiskiem podatnika. SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2018 r. - utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium odniosło się do kwestii posiadania przez Spółdzielnię statusu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3) i 4) u.p.o.l., i możliwości zastosowania stawki podatku od nieruchomości jak do budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz do budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - w najwyższej wysokości, o której stanowi art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. Kolegium podało, że zastosowanie w sprawie takich stawek dotyczy pomieszczeń zajętych na archiwum, pomieszczeń konserwatorów czy też biur wykorzystywanych do obsługi członków i administracji Spółdzielni. Wynika to z faktu, że Spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą, o której stanowi art. 2 u.s.d.g. i jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.s.d.g., do których to przepisów odsyła art. 1a ust. 1 pkt 4) u.p.o.l. SKO zwróciło uwagę, że na traktowanie Spółdzielni jako przedsiębiorcy wskazuje również fakt prowadzenia przez nią "innej działalności gospodarczej", tj. polegającej na zarządzaniu lokalami użytkowymi, niezależnie od tego, czy jest to pod względem proporcji działalność równorzędna z zarządzaniem nieruchomościami mieszkalnymi, czy tylko "nieznaczna". Kolegium powołało się na stanowisko zawarte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2002 r., sygn. akt III CZP 21/02, publ. OSNC 2002/12/149, zgodnie z którym działalność spółdzielni mieszkaniowej w zakresie zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie i nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków, jest obligatoryjną działalnością gospodarczą takiej spółdzielni. Wymieniono także pogląd SN, że spółdzielnia mieszkaniowa jest podmiotem gospodarczym i w zakresie prowadzonej przez siebie działalności ukierunkowanej na szeroko pojęte zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych swoich członków musi być traktowana tak samo, jak inni przedsiębiorcy. Kolegium oceniło, że organ I instancji prawidłowo stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 559,00 zł i odmówił stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty w pozostałym zakresie, tj. w kwocie 9 196,00 zł. Spółdzielnia skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję SKO z dnia [...] maja 2018 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji w zaskarżonej części, a także o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to: art. 210 § 4 w zw. z art. 124 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.) poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom, o którym mowa w tym przepisie oraz brak odniesienia się do zarzutów skarżącej, a przez to naruszenie zasady przekonywania, b) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 4a O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy powinna ona podlegać uchyleniu, 2) przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) poprzez uznanie, że lokale zlokalizowane w budynkach, o których mowa w treści decyzji i wniosku o stwierdzenie nadpłaty, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, o której mowa w tym przepisie, b) art. 1a ust. 1 pkt 4 i art. 2 ust. 1 u.p.o.l. w zw. z art. 1 ust. 2, 3, 5 i 6 u.s.m., poprzez błędne uznanie, że działalność spółdzielni prowadzona na potrzeby jej członków w lokalach, o których mowa w treści decyzji i wniosku o stwierdzenie nadpłaty, stanowi prowadzenie działalności gospodarczej, o której mowa w tym przepisie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organy błędnie uznały, że pomieszczenia wskazane we wniosku, a przeznaczone do utrzymania lokali mieszkalnych powinny być opodatkowane stawką, jak dla lokali związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nadto organy błędnie uznały, że działalność Spółdzielni nakierowana na utrzymanie zasobów mieszkaniowych stanowi działalność gospodarczą, w sytuacji, gdy brak jest podstaw do takiego przyjęcia. Zarzuciła, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, że w ww. lokalach Spółdzielnia realizuje swój cel ustawowy, którym jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków spółdzielni i ich rodzin. Nadto umknęło uwadze organów, że omawiane lokale są konieczne do realizacji podstawowej, statutowej działalności spółdzielni tj. utrzymania zasobów mieszkaniowych. Zwróciła uwagę, że wykonywanie tej działalności i zarządzanie lokalami na rzecz członków nie jest możliwe bez np. archiwum, w którym przechowywana jest dokumentacja lokali mieszkalnych, czy biur administracji, gdzie pracownicy obsługują mieszkańców osiedla w zakresie bieżącej eksploatacji budynków, czy też pomieszczeń konserwatorów i biur, które wykorzystywane są do obsługi członków. Lokale te umożliwiają prawidłowe użytkowanie nieruchomości mieszkalnych przez członków Spółdzielni i ich rodziny, a także techniczno-organizacyjne funkcjonowanie samej Spółdzielni. Koszty ich utrzymania ponoszą członkowie spółdzielni, gdyż służą one realizacji ich potrzeb oraz obsługi. W konsekwencji organ błędnie uznał, że w lokalach, co do których odmówiono stwierdzenia nadpłaty, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 1 ust. 11 u.s.m. spółdzielnia nie może odnosić korzyści majątkowych kosztem swoich członków. Z kolei po wybudowaniu lokalu, zobowiązana jest do rozliczenia inwestycji (art. 18 ust. 4 u.s.m.). Skoro zatem z działalności tej spółdzielnia nie może osiągać zysku, to co do zasady, w tym zakresie nie można uznać, by prowadziła ona działalność gospodarczą, którą cechuje ukierunkowanie na osiąganie zysku (zarobkowy cel prowadzonej działalności). Powyższe stanowisko potwierdza także redakcyjne usytuowanie cytowanego przez organy w uzasadnieniu decyzji art. 1 ust. 6 u.s.m. Zwrócono uwagę, że zgodnie z ustępem wcześniejszym, spółdzielnia może zarządzać nieruchomościami niestanowiącymi jej mienia lub mienia jej członków na podstawie umowy zawartej z właścicielem (współwłaścicielami) tej nieruchomości. Niewątpliwie działalność, o której mowa w tym ustępie, skoro dotyczy zarządzania nieruchomościami osób trzecich na zlecenie, a nie zarządzaniem mieniem członków spółdzielni, stanowi działalność gospodarczą. Tym samym, wbrew twierdzeniom organu, użycie przez ustawodawcę zwrotu dotyczącego możliwości prowadzenia przez spółdzielnie innej działalności gospodarczej, odnosi się, uwzględniając systematykę przepisu, do prowadzenia działalności innej, niż określona w ust. 5, byleby była związana z realizacją ustawowego celu działalności spółdzielni, a nie do przyjęcia, że każda działalność spółdzielni miałaby stanowić działalność gospodarczą. Natomiast gdyby takie było zamierzenie ustawodawcy, to już w ust. 2 tego przepisu określiłby działalność spółdzielni jako "gospodarczą", czego nie uczyniono, a zakładając racjonalność ustawodawcy, było to zamierzenie celowe i świadome. W ocenie skarżącej nie można przyjąć, że dla potrzeb opodatkowania podatkiem od nieruchomości, wszelkie działania podejmowane przez Spółdzielnię należy definiować jako prowadzenie działalności gospodarczej, a co za tym idzie, że wszystkie lokale należące do Spółdzielni powinny być opodatkowane stawką dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Za zasadnością dokonania korekty przemawia okoliczność, że przeznaczenie kotłowni, pomieszczeń konserwatorów, archiwum i pomieszczeń technicznych jest bezpośrednio związane i konieczne do utrzymania zasobów mieszkaniowych i administrowania mieniem członków spółdzielni, bez tych pomieszczeń spółdzielnia nie mogłaby wykonywać tej funkcji. W związku z powyższym w odniesieniu do ww. lokali znajdujących się w budynkach mieszkalnych, powinna zostać zastosowana stawka jak dla budynków mieszkalnych, a w odniesieniu do lokali znajdujących się w budynkach innych niż mieszkalne, powinna zostać zastosowana stawka jak dla budynków pozostałych, tj. w sposób zgodny z dokonaną korektą. Spółdzielnia podkreśliła, że w odniesieniu do lokalu przy ul. S. [...] w R., gdzie znajduje się jej siedziba, skarżąca odprowadza podatek jak dla działalności gospodarczej. Nie można zatem przyjąć, że pozostałe lokale, które służą wyłącznie utrzymaniu zasobów mieszkaniowych członków Spółdzielni, należy opodatkować według stawki właściwej dla działalności gospodarczej. Skutkuje to bowiem pogorszeniem sytuacji członków Spółdzielni, gdyż ponoszą oni koszty utrzymania lokali stanowiących mienie spółdzielni, czyli de facto mienie jej członków, w tym konieczność zapłaty podatku od nieruchomości, błędnie naliczonego w wysokości wyższej, od lokali, które bezpośrednio związane są z utrzymaniem ich lokali mieszkalnych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art.57a. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie była ocena zasadności wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej A. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r., w odniesieniu do lokali znajdujących się w budynkach handlowo – usługowych Spółdzielni tj.: archiwum, kotłownie, pomieszczenia gospodarcze, pomieszczenia administracji oraz pomieszczenia konserwatorów. Spór dotyczył uznania, czy ww. lokale są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i jakim podlegają stawkom opodatkowania. W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. upoważnia radę gminy do określenia w drodze uchwały wysokości stawek podatku od nieruchomości od budynków lub ich części, z zastrzeżeniem, że nie mogą one przekroczyć stawek maksymalnych określonych w tej regulacji. Najwyższą stawkę podatkową ustawodawca ustanowił dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stosownie do definicji ustawowej określonej w art. 1a pkt 3 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w 2015r., użyte w ustawie określenie "grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" oznaczają: grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Za działalność gospodarczą natomiast uważana jest działalność, o której mowa w przepisach u.s.d.g. Odnosząc ww. regulacje prawne do opisanego powyżej spornego problemu, w pierwszej kolejności należało zbadać czy wnioskodawca - spółdzielnia mieszkaniowa, jest "przedsiębiorcą lub innym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą" - w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W tym zakresie wskazać należy, że spółdzielnie mieszkaniowe działają na podstawie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz - w kwestiach w tej ustawie nieuregulowanych - na podstawie ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2017 r., poz. 1560 ze zm.). Stosownie do art. 1 ust. 1 u.s.m. celem spółdzielni mieszkaniowej, jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Zwrócić należy uwagę, że spółdzielnia mieszkaniowa nie może odnosić korzyści majątkowych kosztem swoich członków, w szczególności z tytułu przekształceń praw do lokali (art. 1 ust. 11 u.s.m.). Z treści art. 1 ust. 2 u.s.m. wynika, że przedmiotem działalności spółdzielni może być: 1) budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków spółdzielczych lokatorskich praw do znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych; 2) budowanie lub nabywanie budynków w celu ustanowienia na rzecz członków odrębnej własności znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu, a także ułamkowego udziału we współwłasności w garażach wielostanowiskowych; 3) budowanie lub nabywanie domów jednorodzinnych w celu przeniesienia na rzecz członków własności tych domów; 4) udzielanie pomocy członkom w budowie przez nich budynków mieszkalnych lub domów jednorodzinnych; 5) budowanie lub nabywanie budynków w celu wynajmowania lub sprzedaży znajdujących się w tych budynkach lokali mieszkalnych lub lokali o innym przeznaczeniu. Spółdzielnia ma obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków (ust. 3). Statut spółdzielni określa, którą działalność spośród wymienionych w ust. 2 i 3, prowadzi spółdzielnia (ust. 4). Spółdzielnia może zarządzać nieruchomością niestanowiącą jej mienia lub mienia jej członków na podstawie umowy zawartej z właścicielem (współwłaścicielami) tej nieruchomości (ust. 5). Spółdzielnia może prowadzić również inną działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, jeżeli działalność ta związana jest bezpośrednio z realizacją celu, o którym mowa w ust. 1 (ust. 6). Z treści powyższych regulacji wynika, że spółdzielnia mieszkaniowa – stosownie do dokonanego w statucie wyboru - może prowadzić każdy rodzaj działalności spośród określonych w art. 1 ust. 2 u.s.m. Może również prowadzić działalność opisaną w art. 1 ust. 5 i 6 u.s.m. Żaden z tych rodzajów działalności nie ma charakteru obligatoryjnego. Taki charakter ma natomiast, jeżeli zachodzą okoliczności opisane w omawianym przepisie, działalność określona w art. 1 ust. 3 u.s.m. Regulacja ta stanowi wyraźnie, że spółdzielnia ma obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków. W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się okoliczność, że działalność spółdzielni mieszkaniowej w zakresie zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie i nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków jest obligatoryjną działalnością gospodarczą takiej spółdzielni (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt III CZP 21/02). W różnych sprawach dotyczących takiego zarządu spółdzielnia będzie więc traktowana jak przedsiębiorca (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2002 r., sygn. akt II CK 374/02). Niesporne jest, że w zakresie zarządzania mieniem osób trzecich spółdzielnia mieszkaniowa prowadzi działalność gospodarczą, o której stanowi art. 2 u.s.d.g., jest zatem przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 2 u.s.d.g. działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W ocenie Sądu, brak podstaw do odmiennego kwalifikowania działalności związanej z utrzymaniem własnych zasobów mieszkaniowych. Wbrew stanowisku skarżącej, w obowiązującym stanie prawnym brak podstaw do rozróżnienia działalności spółdzielni na działalność gospodarczą i działalność podstawową spółdzielni, która miałaby być uznawana za inną działalność niż działalność gospodarcza. Analiza przepisów u.s.m. wskazuje, że w sferze aktywności spółdzielni mieszkaniowej można wyróżnić działalność gospodarczą związaną z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych członków i inną działalność gospodarczą. Każda z nich jest jednak działalnością gospodarczą. Konstatację taką potwierdza również treść art. 1 ust. 6 u.s.m., zgodnie z którym spółdzielnia może prowadzić inną działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, jeżeli działalność ta związana jest bezpośrednio z realizacją celu, o którym mowa w ust. 1. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "inną działalność gospodarczą" wyraźnie wskazuje, że tak właśnie kwalifikuje on działalność, o której mowa w art. 1 ust. 2, 3 i 5 u.s.m. Sąd podziela zatem stanowisko organów podatkowych, co do kwalifikowania całej działalności wykonywanej przez spółdzielnię mieszkaniową jako działalności gospodarczej. Dla takiej kwalifikacji bez znaczenia pozostaje brak zysku z prowadzonej działalności. Kwestia, czy podmioty prowadzące działalność gospodarczą zakładają osiągnięcie zysku, czy tylko pokrywanie kosztów swojej działalności własnymi dochodami, łączy się z rodzajem realizowanych przez nie zadań i statutowo określonym celem prowadzonej działalności (por. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 40/91, OSNCP 1992, nr 2, poz. 17, z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91, OSNCP 1992, nr 5, poz. 65 i z dnia 14 maja 1998 r., III CZP 12/98, OSNC 1998, nr 10, poz. 151). Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 86/16, który Spółdzielnia powołała na uzasadnienie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Wprawdzie w orzecznictwie sądowym, w tym w orzeczeniach Sądu Najwyższego, rozróżniano sferę wewnętrzną i zewnętrzną działalności spółdzielni mieszkaniowych, uznając, że działalność skierowana "do wewnątrz", w ramach stosunków członkowskich, nie ma charakteru gospodarczego, jednak pogląd taki spotkał się z krytyką doktryny i w aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że również w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków, spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą, a członek spółdzielni jest w relacjach kontraktowych ze spółdzielnią konsumentem (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2017 r., sygn. III CZP 69/16, a także wyroki NSA z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1795/14 oraz z dnia 18 grudnia 2013r. sygn. akt II FSK 2767/11). W wyroku z dnia 12 marca 2004 r., sygn. akt II CK 53/03 Sąd Najwyższy wywiódł, że spółdzielnia mieszkaniowa jest podmiotem gospodarczym i w zakresie prowadzonej przez siebie działalności ukierunkowanej na szeroko pojęte zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych swoich członków musi być traktowana tak samo, jak inni przedsiębiorcy. W kontekście poczynionych uwag stwierdzić należy, że organy prawidłowo zakwalifikowały Spółdzielnię jako przedsiębiorcę, co do całego zakresu działalności. Sformułowanie definicji legalnej zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wiąże kwalifikowanie budynku jako związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej z ustaleniem czy budynek ten znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych. W świetle powyższych wywodów uznać należy za prawidłowe stanowisko organów podatkowych, że lokale objęte wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 r., znajdujące się w budynkach handlowo – usługowych, przeznaczone na archiwum, kotłownie, pomieszczenia konserwatorów, gospodarcze oraz pomieszczenia administracji spółdzielni, podlegają opodatkowaniu w stawce budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast lokale w budynkach mieszkalnych przeznaczone na pomieszczenia administracji Spółdzielni podlegają opodatkowaniu w zależności od tego, czy są faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej – wówczas podlegają opodatkowaniu stawką najwyższą, czy nie – wówczas opodatkowane są tak jak budynki mieszkalne (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l.). W tym zakresie słusznie organy uznały, że pomieszczenia znajdujące się w budynkach mieszkalnych oddane do bezpłatnego używania na działalność R. D. K. i K. W. P. w R. , czyli nie zajęte na działalność gospodarczą, podlegają opodatkowaniu w stawce budynków mieszkalnych i w tym zakresie wniosek o stwierdzenie nadpłaty okazał się zasadny. W związku z powyższym bezpodstawne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 i pkt 4 oraz art. 2 ust. 1 u.p.o.l. w zw. z art. 1 ust. 2, 3, 5 i 6 u.s.m. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 210 § 4 w zw. z art. 124 O.p., gdyż zaskarżona decyzja zawiera należyte uzasadnienie, zarówno faktyczne, jak i prawne. Sam fakt, że organy podatkowe nie przychyliły się do stanowiska skarżącej nie świadczy o naruszeniu wskazanych w skardze przepisów dotyczących sposobu załatwienia sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 4a O.p. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło