II OSK 3730/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Cz. i M. Cz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2371/18 w sprawie ze skargi J. Cz. i M. Cz. – wspólników spółki cywilnej "[...] " J. Cz. M. Cz. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek S. O. i H. R. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2371/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. Cz. i M. Cz. – wspólników spółki cywilnej "[...] " J. Cz. M. Cz. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. Cz. i M. Cz. Wyrok zaskarżyli w całości i zarzucili naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, co polegało na utrzymaniu w mocy decyzji, która skierowana została do osób niebędących stronami postępowania, podczas gdy decyzja taka powinna zostać uchylona z uwagi na obarczenie jej wadą nieważności. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wnieśli o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania S. O. i H. R. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz każdego z uczestników kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 182 § 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutu wyartykułowanego w podstawie skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wadliwość polegająca na błędnym podaniu nazwisk wspólników spółki cywilnej "[...]" stanowi oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. Tożsamość strony będącej osobą fizyczną jest określana m.in. przez nazwisko. W zakresie wskazania nazwiska może dojść do różnego rodzaju nieprawidłowości. Nie można wykluczyć sytuacji, w której nieprawidłowość w tym zakresie wykracza poza ramy oczywistej omyłki, o której mowa w art. 113 § 1 K.p.a. Jednak ograniczając się do okoliczności niniejszej sprawy należy opowiedzieć się za poglądem, według którego, pominięcie w decyzji litery w nazwisku strony, co do zasady, może oznaczać oczywistą omyłkę. Ocena charakteru takiej wadliwości jest uwarunkowana nadto innymi okolicznościami sprawy, w tym także indywidualizacją strony poprzez inne określenia i dane zawarte w tej decyzji oraz wynikające z przebiegu postępowania, w którym kwestionowana decyzja została wydana. W związku z tym zauważyć najpierw trzeba, że kontrolowana w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja LWINB z dnia [...] czerwca 2018 r., była rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji wydanym w postępowaniu nadzorczym. Decyzją tą stwierdzono nieważność decyzji PINB Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2003 r., udzielającej S.C. "[...]" Cz. J., Cz. M. z/s w Z. pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego – stacji paliw gazu płynnego. Posłużenie się w określeniu stron nazwiskiem "Cz." zamiast "Cz." było błędem. Jednocześnie jednak warto odnotować, że skarżący nie kwestionują udzielenia S.C. "[...]" Cz. J., Cz. M. z/s w Z. pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, decyzją PINB dla Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2003 r. (jakkolwiek w dokumencie tej decyzji również posłużono się błędnym nazwiskiem "Cz.", a tylko w sentencji widoczne są poprawki ręczne uzupełniające nazwisko o brakującą literę "i"). Jest oczywiste, że do tej decyzji nawiązano w sentencji i uzasadnieniu decyzji LWINB z dnia [...] czerwca 2018 r., skoro właśnie decyzją LWINB z dnia [...] czerwca 2018 r. stwierdzono nieważność w/w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W uzasadnieniu decyzji LWINB z dnia [...] czerwca 2018 r. wskazano również, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2001 r., zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę, została przeniesiona na rzecz Spółki Cywilnej "[...]" Cz. J., Cz.M. z/s w Z. decyzją Prezydenta Z. z dnia 30 kwietnia 2002 r. Z akt sprawy wynika zaś, że w sentencji decyzji Prezydenta Miasta Z. przenoszącej decyzję o pozwoleniu na budowę orzeczono przeniesienie decyzji z dnia 3 sierpnia 2001 r. na rzecz Spółki Cywilnej "[...]" Cz. J., Cz. M., Z., ul. Sz. [...]. Niewątpliwie zatem, w decyzji LWINB z dnia [...] czerwca 2018 r., znak [...], stwierdzającej nieważność decyzji PINB Miasta Z. z dnia [...] grudnia 2003 r. o pozwoleniu na użytkowanie stacji paliw, stronami i adresatami decyzji były te same osoby, co osoby będące stronami decyzji o przeniesieniu decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie – wspólnicy Spółki Cywilnej "[...]" z/s w Z., tj. J. Cz. i M. Cz.. Okoliczności te potwierdzają tezę, według której, posłużenie się w stosunku do tych osób nazwiskiem "Cz." zamiast "Cz." było oczywistym błędem pisarskim w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. Nie jest to błąd, czy omyłka istotna, której dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Tego rodzaju błędy i omyłki nie podlegają sprostowaniu w trybie rektyfikacji decyzji administracyjnej na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 1988 r., sygn. akt III SA 1466/87, wraz z glosą Wojciecha Tarasa, OSP 1990/11-12/396; wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1439/08). Usunięcie wad istotnych następuje w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych) oraz środków nadzoru. Usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji decyzji, który obejmuje sprostowanie, uzupełnienie, wykładnię treści decyzji (patrz: Barbara Adamiak "Rektyfikacja decyzji w postępowaniu administracyjnym", Acta Universitatis Wratislaviensis, Nr 922, Prawo CLIII, Wrocław 1988, s. 8 i 9; wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1611/11). Każdy z trybów usuwania wadliwości decyzji administracyjnej (tryb rektyfikacji, tryb odwoławczy, tryb wznowienia, tryb stwierdzenia nieważności) może być zatem zastosowany odpowiednio do charakteru wadliwości decyzji (patrz: J. Borkowski/B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 872; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2827/17). Skoro w niniejszej sprawie omyłka w przytoczeniu nazwisk wspólników stanowiła wadę nieistotną podlegającą trybowi rektyfikacji decyzji, to nie może ona jednocześnie stanowić wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Warto jeszcze odnotować, że podobny pogląd, co do sytuacji, gdy w decyzji administracyjnej doszło do oczywiście omyłkowego określenia strony (np. przez omyłkę co do imienia, nazwiska czy nazwy jednostki organizacyjnej), wyrażono w piśmiennictwie. W przypadku gdy sąd administracyjny ustali na podstawie akt administracyjnych, że postępowanie prowadzone było wobec strony, a jedynie doszło do oczywiście wadliwego określenia jej w decyzji administracyjnej, stanowi to oczywistą omyłkę, która podlega sprostowaniu w trybie uregulowanym w art. 113 § 1 K.p.a. Zastosowanie sankcji nieważności decyzji administracyjnej dopuszczalne jest tylko w pierwszej sytuacji. gdy w wyniku wadliwej wykładni normy prawa materialnego organ wykonujący administrację publiczną zaangażował do postępowania administracyjnego, a następnie w wyniku wadliwej autorytatywnej konkretyzacji normy prawa materialnego rozstrzygnął sprawę administracyjną (sprawę podatkową), kształtując uprawnienia lub obowiązki osoby, która nie spełnia przesłanek materialnoprawnych przyznania statusu strony (patrz: Barbara Adamiak "Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym", LEX 2014, Część I. Rozdział 5. III. 5. b – Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia). Podobnie oceniono taką wadliwość w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że użycie w zaskarżonej decyzji niepełnej nazwy strony skarżącej nie oznacza skierowania tej decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie i nie stanowi podstawy przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. dla stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (patrz: wyrok NSA z dnia 14 lutego 1986 r., sygn. akt III SA 1307/85). W konsekwencji nie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która skierowana została do osób niebędących stronami postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżoną następnie do WSA w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję LWINB z dnia [...] czerwca 2018 r., która była dotknięta wadą podlegającą sprostowaniu w trybie rektyfikacji decyzji. Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji to - utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu - wydaje decyzję również naruszającą prawo (patrz: wyrok NSA z dnia 25 lipca 1986 r., sygn. akt II SA 1829/85, ONSA 1986/2/43). Jest oczywiste, że utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji obarczonej wadą podlegająca rektyfikacji, organ odwoławczy wydaje decyzję dotkniętą wadą o takim samym charakterze. Jest to wada nieistotna, niestanowiąca naruszenia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Niezależnie od tego raz jeszcze podkreślić należy, że oczywista omyłka w decyzji podlega sprostowaniu, przy czym uprawniony do sprostowania decyzji jest organ, który wydał decyzję. GINB nie był zatem uprawniony do sprostowania decyzji LWINB z dnia [...] czerwca 2018 r. Na uwagę zasługuje jednak stanowisko organu odwoławczego zajęte wobec podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego skierowania decyzji do podmiotu niebędącego stroną. Główny Inspektor stwierdził, że błąd w nazwisku skarżących stanowił oczywistą omyłkę. Dodał, że na podstawie akt sprawy można jednoznacznie ustalić strony postępowania. Wskazał, że decyzja została odebrana przez M. Cz. – wspólnika "[...]" s.c. Cz. J. Cz. M. z siedzibą w Z. Nadto, prowadzący wspólnie spółkę cywilną J. Cz. i M. Cz. skutecznie wnieśli odwołanie. Odnotować jeszcze można, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego konsekwentnie używa w zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do skarżących, nazwiska "Cz.". Nie uchylając zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. W myśl art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego normują przepisy art. 203-204 P.p.s.a. Z przepisów tych nie wynika możliwość zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz uczestnika postępowania kasacyjnego, poza przypadkiem wskazanym w art. 204 pkt 2 P.p.s.a., tj. w sytuacji, gdy uczestnik był skarżącym przed sądem pierwszej instancji. Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od wnoszącego kasację na rzecz uczestników, którzy nie byli skarżącymi w postępowaniu przed WSA w Warszawie, należało więc oddalić.