II FSK 1707/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Piotr Przybysz, protokolant Bartłomiej Ryś, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Ol 883/16 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 15 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 15 września 2016 r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz O. S.A. z siedzibą w W. kwotę 1020 zł (słownie: tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 15 września 2016 r., w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 30 listopada 2015r. Wójt Gminy G. określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok od współwłasności w kwocie 8.850 zł. Po wniesieniu odwołania przez Spółkę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016r., zawiesiło postępowanie odwoławcze w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2010r. W uzasadnieniu wskazano, że Kolegium znany jest z urzędu fakt złożenia przez Prezydentów Miast W., G. i W. pozwów do Sądu Okręgowego w W. o ustalenie na podstawie art. 189(1) ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014r. , poz. 101 ze zm., dalej jako k.p.c.) w zw. z art. 199a § 3 i art. 13 § 1 pkt O.p. oraz art. 1c u.p.o.l., że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009r. zawarta pomiędzy T. S.A. (obecnie O.S.A.) z siedzibą w Warszawie a T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie istnieje (odpowiednio sygn. akt [...]). W ocenie Kolegium, czy umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009r. zawarta pomiędzy T. S.A. (obecnie O. S.A.) z siedzibą w W., a T. sp. z o.o. z siedzibą w W. istnieje, przesądzi o tym, czy O. S.A. w W. ma status podatnika w stosunku do przedmiotów opodatkowania będących przedmiotem tej umowy. Tym samym od rozstrzygnięcia tego zagadnienia wstępnego zależy rozpatrzenie niniejszej sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Powyższe postanowienie zakwestionował pełnomocnik skarżącej, wnosząc o jego uchylenie przez Samorządowe Kolegium i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowienia SKO powołując treść art. 221, art. 219, art. 201 § 1 pkt 2 O.p. wskazało, że w rozpoznanej sprawie można mówić o wątpliwościach co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego łączącego odwołującą się spółkę a T. sp. z o.o. Prawomocne orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego wiąże organy podatkowe. W przekonaniu Kolegium rozstrzygnięcie, czy ww. umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009r. jest ważna, a tym samym, czy wywołała ona skutki prawne (w tym w szczególności podatkowe), ma przesądzające znaczenie dla postępowania podatkowego prowadzonego w przedmiocie zobowiązania w podatku od nieruchomości. Ewentualne uznanie w postępowaniu cywilnym, że opisana umowa jest nieważna bezpośrednio wpływa na wynik postępowania dotyczącego określenia wysokości tego zobowiązania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła naruszenie: art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędne uznanie, że w sprawie istniało zagadnienie wstępne oraz art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całej rozciągłości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając skargę wskazał, że Kolegium prawidłowo uznało, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o ustalenie stosunku prawnego w przedmiocie nieistnienia umowy z dnia 31 stycznia 2009r. będzie mieć istotny wpływ na ustalenie pełnego zakresu przedmiotowego podstawy opodatkowania podatkiem nieruchomości budowli należących do Spółki. Słusznie stwierdzono, że od tego, czy faktycznie doszło do skutecznej sprzedaży, będzie zależeć wysokość zobowiązania podatkowego skarżącej spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r. Dla ustalenia kwestii prawidłowości podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2010r. istotne będzie więc, jaki podmiot zobowiązany jest do zapłaty podatku za poszczególne składowe budowli i jaki jest zakres przedmiotowy tego obowiązku, a więc czy obejmuje on także kable będące przedmiotem spornej umowy z dnia 31 stycznia 2009r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, prawidłowe określenie zakresu zobowiązania podatkowego za 2010r. nie jest możliwe bez rozstrzygnięcia zagadnienia skuteczności umowy między O. S.A. a T. sp .z o.o. w postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła spółka zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z mającymi istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami przepisów postępowania, a mianowicie: - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w kwestii zasadności zawieszenia przedmiotowego postępowania z uwagi na powództwa wytoczone przez inne organy podatkowe, w sytuacji gdy z art. 5 O.p. wynika, że zobowiązanie podatkowe jest skonkretyzowane zarówno po stronie podmiotowej, jak i przedmiotowej, co oznacza, iż działanie innego organu podatkowego nie może wywierać wpływu na zobowiązanie Skarżącej w odniesieniu do gminy G.; - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, a mianowicie tego, dlaczego należy zawiesić przedmiotowe postępowanie z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego, w sytuacji gdy kilka organów podatkowych złożyło pozwy do sądu powszechnego o ustalenie ważności umowy sprzedaży infrastruktury telekomunikacyjnej i jest możliwe, że orzeczenia sądu powszechnego będą sprzeczne, co w konsekwencji wymagało od sądu rozważenia skutków wydania odmiennych rozstrzygnięć i wskazania, jakie orzeczenie będzie wywierało wpływ na przedmiotowe postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r.; - art. 151 p.p.s.a. w związku art. 201 § 1 pkt 2 O.p. oraz w z w. z art. 199a § 3 O.p., art. 189 zn. 1 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: "k.p.c."), art. 365 k.p.c. i art. 366 k.p.c. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie zawieszające postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r., w sytuacji gdy organ II instancji dokonał błędnej oceny stwierdzając, że wniesienie powództwa o ustalenie ważności umowy, przez inny organ podatkowy, stanowi zagadnienie wstępne dla rozpoznania postępowania podatkowego w niniejszej sprawie, podczas gdy jedynie wystąpienie przez Wójta Gminy z powództwem cywilnym, o którym mowa w art. 199a § 3 O.p., mogłoby skutkować zawieszeniem postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ wyrok, jaki zapadnie przed sądem powszechnym w innej sprawie, w której stroną nie jest Wójt Gminy, nie będzie korzystał z rozszerzonej prawomocności oraz nie będzie miał powagi rzeczy osądzonej. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W tożsamych co do istoty sporu sprawach, zakończonych wyrokami z dnia 10 maja 2018 r. (sygn. akt II FSK 1231 i 1232/16), z dnia 20 marca 2019 r.(sygn. akt II FSK 572/17 , Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział pogląd, że zawieszenie postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. możliwe jest tylko wówczas, gdy organ prowadzący postępowanie podatkowe, jako organ czynnie legitymowany, występuje o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego do innego organu lub sądu. Tym samym przesłanka umożliwiająca takie rozstrzygnięcie procesowe nie występuje, gdy o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego do innego organu lub sądu zwraca się inny organ administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną powyższe zapatrywanie prawne w pełni podziela i zauważa, że uzyskanie stanowiska sądu powszechnego co do ważności umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego kanalizacji kablowej, w której ułożone są kable telekomunikacyjne skarżącej, miałoby wprawdzie walor argumentacyjny, nie byłoby jednak wiążące dla organu podatkowego rozstrzygającego inną sprawę podatkową niż ta, w której wytoczo powództwo w trybie art. 199a § 3 O.p. Nie można więc uzależniać rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, w której zainicjowano obecnie prowadzone postępowanie sądowoadministracyjne, od rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed sądem powszechnym z powództwa innego organu podatkowego, ani tym bardziej hamować z tej przyczyny postępowanie toczące się już przed podatkowym organie odwoławczym. Odmienna ocena narusza art. 201 § 1 pkt 2 O.p., a aprobujące ten pogląd rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – narusza art. 151 P.p.s.a. przez jego nieuzasadnione zastosowanie, będące następstwem niedostrzeżenia naruszenia przepisów postępowania przez podatkowy organ odwoławczy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Prowadzi to do uznania zasadności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia tych przepisów. Nie można natomiast podzielić zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny także art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom formalnym, przewidzianym tym przepisem oraz umożliwia sądowi kasacyjnemu zapoznanie się z tokiem rozumowania sądu pierwszej instancji. Merytoryczną wadliwość tego rozumowania skarżąca winna zwalczać innymi zarzutami, opartymi na innych podstawach kasacyjnych, co zresztą skutecznie uczyniła. Nie można też uznać trafności przytoczenia jako podstaw kasacyjnych art. 5 i art. 199a § 3 O.p., ponieważ w sprawie nie była sporna ani wykładnia, ani zastosowanie tych przepisów. Oczywiście chybiony jest także zarzut naruszenia art. 1891, art. 365 i art. 366 K.p.c., których to przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny ani nie stosował, ani stosować nie mógł. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, co uzasadnia uchylenie w całości zaskarżonego nią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zarazem, ponieważ istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. rozpoznał także skargę, uwzględniając ją w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 193 P.p.s.a. wobec naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. art. 201 § 1 pkt 2 O.p. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i uchylając zarówno postanowienie tego organu wydane w postępowaniu odwoławczym, jak i poprzedzające je postanowienie wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodnie z art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, której istota sprowadza się do konkluzji, że rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy z powództwa innego organu podatkowego nie stanowi zagadnienia wstępnego, którego wystąpienie warunkuje zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a.