I OZ 1184/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 912/19 o odrzuceniu skargi B. T. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 28 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. T. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z [...] września 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji zaskarżona decyzja została uznana za skutecznie doręczoną skarżącej 28 września 2018 r., tj. 7 dni od dnia udostępnienia decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 16 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, Dz. U. z 2018 r., poz. 2267). Termin do wniesienia skargi upłynął zatem 29 października 2018 r. Ponieważ skarżąca wniosła skargę 29 marca 2019 r. (data stempla pocztowego), tj. 6 miesięcy po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia, to na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) należało ją odrzucić i zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 ustawy zwrócić uiszczony wpis. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania: 1. jednoznaczne potraktowanie pisma jako skargi w sytuacji, gdy strona działając bez wsparcia ze strony profesjonalnego pełnomocnika – powołała się na art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wyraźnie wskazując, że nie mogła brać udziału w sprawie, gdyż nie została uznana za stronę postępowania przed Komisją, zaś o decyzji dowiedziała się 11 marca 2019 r., tj. w dniu doręczenia jej drogą pocztową przez Sąd Rejonowy [...] zawiadomienia o wykonaniu wniosku wieczystoksięgowego złożonego przez Komisję, przy czym powołane pismo zostało przekazane przez WSA w Warszawie do Komisji z zachowaniem terminu z art. 148 § 1 K.p.a., 2. art. 16 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa poprzez uznanie, iż decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z [...] września 2018 r. w sprawie [...] powinna być uznana za doręczoną skarżącej w dniu 28 września 2018 r., tj. 7 dni od dnia udostępnienia decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej, podczas gdy skarżąca nie została uznana za stronę postępowania przed Komisją, zaś art. 16 ust. 3 powołanej ustawy odnosi się wyłącznie do stron postępowania, 3. art. 53 § 1 P.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w sytuacji kiedy pismo powinno zostać zakwalifikowane jako wniosek o wznowienie postępowania, szczególnie, że zostało przekazane technicznie do WSA w Warszawie zgodnie z właściwością do Komisji z zachowaniem terminu z art. 148 § 1 K.p.a., 4. brak zastosowania art. 65 K.c. celem wykładni pisma lub żądania strony z uwzględnieniem okoliczności, w których zostało ono złożone oraz zasad współżycia społecznego, a ponadto – równolegle – naruszenie art. 6 P.p.s.a. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stwierdzić trzeba, że w świetle art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnienie do wniesienia skargi, prócz podmiotów enumeratywnie tam wymienionych, mają podmioty, które mają interes prawny w jej wniesieniu, we własnej sprawie administracyjnej. Zgodnie z nim "(u)prawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym". Interes prawny wyraża się w żądaniu dokonania przez sąd oceny zgodności przedmiotu zaskarżenia z obiektywnym porządkiem prawnym i musi być oparty – w przeważającej większości spraw – na normach administracyjnego prawa materialnego (por. T. Woś [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2017, s. 163–164). Z tego też powodu, w literaturze, wśród podmiotów mających interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wymieniano: 1) stronę, która brała udział w postępowaniu administracyjnym w oparciu o interes prawny wywodzony z prawa materialnego, 2) podmiot, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, a który nie brał udziału w tym postępowaniu, 3) podmiot, który został błędnie potraktowany jako strona postępowania administracyjnego mimo braku interesu prawnego, 4) podmiot, który błędnie uznał, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego (W. Chróścielewski. Glosa do wyroku WSA w Warszawie z 27 stycznia 2004 r. sygn. akt III SA 1617/02, OSP 2005/11, poz. 128). W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostawało ustalenie, że skarżąca nie była stroną postępowania prowadzonego przed Komisją do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich ani nie została uznana za stronę w treści tej decyzji. I choć rację ma skarżąca, że nie tylko strona postępowania administracyjnego może złożyć do sądu administracyjnego skargę na decyzję, a takie stanowisko sugerowałoby stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, kiedy skarżącej doręczono skutecznie decyzję, to jednak pomija ona regulację art. 53 § 1 P.p.s.a., wprowadzającą kolejny warunek do skutecznego wniesienia skargi, a mianowicie termin. Zgodnie z nią "(s)kargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a". Z tego też względu w orzecznictwie przyjmowano, że skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania, nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, jako spóźnioną należy odrzucić (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 listopada 2016 r. sygn. akt II OZ 1326/16; 15 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2265/13; 16 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2351/12; 29 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA 413/97 – orzecznictwo dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć także trzeba, że szczególny tryb postępowania przed Komisją do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich regulowany jest przepisami ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (art. 1 pkt 1). W postępowaniu tym zastosowano tryb publicznego obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie z art. 16 ust. 3 ww. ustawy "(s)trony mogą być zawiadamiane o wszczęciu postępowania, decyzjach i innych czynnościach Komisji poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości". Zawiadomienie lub doręczenie zawiadomienia lub wezwania uważa się za dokonane po upływie 7 dni od dnia publicznego ogłoszenia (art. 16 ust. 4 zdanie drugie ww. ustawy). Mając powyższe na uwadze, prawidłowe pozostaje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że doręczenie decyzji nastąpiło 28 września 2018 r., a więc siedem dni po ogłoszeniu jej w Biuletynie, tj. 21 września 2018 r. Skoro bowiem Komisja dokonywała doręczeń w trybie art. 16 ust. 3, to termin do wniesienia skargi jest taki sam dla wszystkich stron postępowania, a więc i dla podmiotów, które organ uznawał za strony i z którymi prowadził postępowanie, jak i dla podmiotów pominiętych przez organ, a mających interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a. W tym stanie sprawy, ocena Sądu zaprezentowana w zaskarżonym postanowieniu, że wniesienie skargi 29 marca 2019 r., w sytuacji upływu terminu w dniu 29 października 2019 r. należało uznać za spóźnione i z tej przyczyny odrzucić skargę, była prawidłowa. Z tej też przyczyny niezasadne okazały się być zarzuty naruszenia art. 16 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie mógł z kolei naruszyć art. 65 K.c. ani art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem przepisy te nie są do niego adresowane. Na tym tle zwrócić jednak należy uwagę, że Sąd pierwszej instancji wobec konieczności odrzucenia skargi z uwagi na przekroczenie trzydziestodniowego terminu nie mógł ocenić kwestii, czy skarżąca powinna zostać uznana przez Komisję za stronę prowadzonego przez nią postępowania. I choć w treści samej skargi skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 148 § 1 i 2 K.p.a., to wniosek ten został oznaczony jako "ewentualny (w przypadku prawomocnego i ostatecznego uznania przez Sąd z jakichkolwiek przyczyn, iż skarga – bez skorzystania z prawa zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o wznowienie postępowania – jest niedopuszczalny), z ostrożności procesowej". Ponadto w piśmie z 4 kwietnia 2019 r. skarżąca sprzeciwiła się uznaniu jej pisma za wniosek o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności i wznowieniu postępowania przez Komisję przed prawomocnym rozpoznaniem przez Sąd kwestii dopuszczalności wniesionej przez nią skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.