VII SA/Wa 226/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-27
Skład orzekający: Tomasz Stawecki, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego połączonej z wykonaniem robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego powinien prowadzić postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego, czy też postępowanie dotyczące zmiany sposobu użytkowania na podstawie art. 71 i 71a Prawa budowlanego?Ratio decidendi
W przypadku, gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania naprawczego na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Nie jest zasadne prowadzenie odrębnych postępowań w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych i zmiany sposobu użytkowania, ani też wymaganie od inwestora dokonywania odrębnych zgłoszeń. Postępowanie naprawcze ma na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.Stan faktyczny
Skarżący dokonał zmiany sposobu użytkowania budynku biurowego na przedszkole, wykonując jednocześnie roboty budowlane, w tym samowolnie wykonane otwory okienne i drzwiowe w ścianie budynku w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy sąsiedniej działki. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym zamurowanie otworów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję, uznając, że zastosowanie procedury naprawczej było nieuzasadnione i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując rozstrzygnięcie organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2017 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem uchyla zaskarżoną decyzję
1. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z [...] listopada 2016 r., znaki: [...] i [...], po rozpatrzeniu odwołania H.K., prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", zwanego dalej również "skarżącym", od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. nr [...] z [...] października 2016 r., znak:[...], w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem obiektu budowlanego, uchylił wskazaną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. W związku z pismem z [...] sierpnia 2016 r. złożonym przez I.Z., sąsiadującego ze skarżącym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., zwany dalej "PINB", podjął czynności kontrolne. Stwierdzono, że [...] września 2016 r. skarżący dokonał zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania budynku biurowego na budynek przedszkola. Podczas kontroli przeprowadzonej [...] września 2016 r. na terenie działki o nr. ewid.[...] w L. przy ul. [...] ustalono, że budynek przeznaczony na niepubliczne przedszkole użytkowany jest od [...] września 2016 r. i przebywa w nim 14 dzieci.
Organ ustalił ponadto, że w okresie od czerwca do lipca 2016 r. wewnątrz istniejącego budynku o przeznaczeniu biurowym wykonano następujące roboty budowlane: z holu wydzielono pomieszczenie socjalne o powierzchni użytkowej ok. 4,5 m2, wykonano ściany z płyt gipsowych, pomieszczenie gospodarcze przekształcono na kotłownię gazową z wyjściem ewakuacyjnym, z trzech pomieszczeń biurowych po likwidacji ścianek działowych utworzono jedną salę dla dzieci, z dwóch kolejnych pomieszczeń biurowych po likwidacji jednej ścianki utworzono kolejną salę dla dzieci, a także w salach tych wykonano wymiany wykładziny dywanowej na panele. W pomieszczeniu dawnej kotłowni utworzono łazienkę dla dzieci. W ww. budynku wymieniono również częściowo instalację elektryczną i sanitarną.
Zawiadomieniem z [...] września 2016 r. organ powiatowy poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia stanu faktycznego wykonanych robót budowlanych oraz zmiany sposobu użytkowania w istniejącym obiekcie budowlanym, będącym własnością skarżącego i przeznaczonym użytkowanym jako Przedszkole Niepubliczne "[...]".
Pismem z 26 września 2016 r. sąsiad skarżącego wniósł o uzupełnienie stanu faktycznego sprawy o okoliczność samowolnego wykonania przez inwestora otworów okiennych oraz otworu drzwiowego w ścianie ww. budynku.
Decyzją nr [...] z [...] września 2016 r., Starosta L. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżącego w sprawie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania budynku biurowego na budynek przedszkola.
3. Decyzją nr [...] z [...] października 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nakazał skarżącemu doprowadzenie do stanu zgodnego z obowiązującym prawem, tj. § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych". Organ nakazał zamurowanie wszystkich otworów okiennych (sztuk 3) i otworu drzwiowego wykonanych samowolnie w ścianie budynku położonego na terenie działki o nr ewid. [...] w L. przy ul.[...], znajdującej się w odległości mniejszej niż 4 metry od granicy sąsiedniej działki budowlanej oznaczonej nr ewid.[...].
Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 290), zwanej dalej "pr.bud." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "k.p.a.".
W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. skarżący dokonał samowolnej przebudowy i zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku. Taka zmiana wymagała wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, w związku z czym rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania powinno zapaść w drodze decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący nie uzyskał takiej decyzji w związku z czym organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego. Należy bowiem uznać, że legalizacja przebudowy budynku bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ze względu na wyższy stopień skomplikowania w rozumieniu norm prawa budowlanego, wyprzedza legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania.
4. Pismem z 7 października 2016 r. odwołanie od ww. decyzji wniósł skarżący, podnosząc, że 14 października 2014 r. złożył do właściwego organu wniosek o zmianę sposobu użytkowania budynku. Skarżący podniósł, że z uwagi na brak jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ww. wniosku, wniósł 1 września 2016 r. ponowny wniosek o zmianę użytkowania przedmiotowego budynku.
5. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z [...] listopada 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 2 pr.bud.
W ocenie organu wojewódzkiego zaskarżona decyzja PINB nr [...] zasługuje na uchylenie, ponieważ prowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające narusza przepisy prawa materialnego.
Zdaniem organu odwoławczego zastosowanie w niniejszej sprawie procedury naprawczej określonej w art. 50-51 pr.bud., mającej na celu doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, było nieuzasadnione.
Skarżący zmienił przeznaczanie obiektu położonego na terenie ww. działki, tj. z budynku biurowego na przedszkole. Powyższa zmiana wymagała zgody właściwego organu, gdyż konsekwencją takiej zmiany sposobu użytkowania jest zmiana warunków bezpieczeństwa pożarowego i warunków higieniczno-sanitarnych. Jednakże skarżący dokonał powyższej zmiany sposobu użytkowania bez uzyskania stosownego zgłoszenia. Organ uznał, że dokonanie zgłoszenia przez skarżącego w Starostwie Powiatowym w L. jest nieskuteczne, gdyż skarżący zgłosił zmianę sposobu użytkowania spornego budynku już po przystąpieniu do jego użytkowania w nowy sposób, dlatego też Starosta L. decyzją nr [...] słusznie umorzył to postępowanie administracyjne.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 pr.bud. przez zmianę sposobu użytkowania należy rozumieć w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Natomiast w myśl art. 71 ust. 2 i ust. 4 ww. ustawy zmiana sposobu użytkowania budynku lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, którego należy dokonać przed zamierzoną zmianą sposobu użytkowania (a ta może nastąpić, jeżeli organ w terminie 30 dni od daty doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji). W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku położonego na terenie przedmiotowej działki.
Organ pierwszej instancji wydając decyzję nr [...] uznał przy tym, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymagała wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, w związku z czym rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania powinno nastąpić w drodze decyzji o pozwoleniu na budowę. W związku z tym, że skarżący nie uzyskał takiej decyzji, zdaniem PINB, organ zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego na podstawie przepisów art. 50 i 51 pr.bud., a nie 71a pr.bud.
Jednak w ocenie organu odwoławczego organ powiatowy powinien mieć na uwadze, że wszystkie roboty budowlane zostały wykonane przez skarżącego w związku ze zmianą sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu. Dlatego też należy prowadzić jedno postępowanie – w sprawie zmiany sposobu użytkowania, nie zaś dwa odrębne tj. naprawcze i na podstawie art. 71a pr.bud. Przekształcenie budynku biurowego w przedszkole spowodowało konieczność dostosowania go do wymagań przepisów przeciwpożarowych określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych i z tego powodu skarżący zobowiązany był do dokonania zgłoszenia zamiaru zmiany sposobu użytkowania, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca w odpowiednio wcześniejszym terminie.
6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o umorzenie postępowania i wydanie decyzji zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku.
Skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem skarżącego organy nie uwzględniły zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu dokonanego 13 października 2014 r. (data doręczenia do organu 14 października 2014 r.). Organ nie wniósł sprzeciwu wobec tego zgłoszenia, w związku z czym – zdaniem skarżącego – miał on prawo w okresie dwóch lat dokonywać kolejnych zgłoszeń dotyczących dodatkowego zakresu robót. W tym czasie skarżący zgodnie z przysługującym mu prawem dokonywał kolejnych zgłoszeń. Jeśli inwestor dopełnił ww. obowiązku w trybie art. 30 § 1 pr.bud. zobowiązany jest wykonać roboty budowlane zgodnie z jego treścią. W przypadku zamiaru wykonania robót innych niż określone w zgłoszeniu, inwestor jest zobowiązany dokonać nowego zgłoszenia bądź uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Wobec nieprawidłowego działania organu, skarżącemu nie można stawiać zarzutu, że dopuścił się samowoli budowlanej. Dotyczy to również sytuacji, gdy roboty budowlane prowadzone są co prawda zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, lecz samo zgłoszenie nie było prawidłowe.
7. Odpowiadając w dniu [...] stycznia 2017 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały przedstawione w jej uzasadnieniu. Ustosunkowując się do zarzutów i wywodów zawartych w skardze organ stwierdził, że w świetle uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostają one bez wpływu na treść wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
8. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja powinna być uchylona, chociaż z innych powodów niż wskazane w skardze.
9. Rozstrzygając rozpatrywaną sprawę, Sąd zobowiązany był odnieść się zarówno do okoliczności faktycznych sprawy, podnoszonych przez skarżącego, jak i wykładni prawa przyjętej przez organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji.
W zakresie kluczowych okoliczności faktycznych sprawy Sąd stwierdził, że argumenty skarżącego powołującego się na co najmniej dwukrotne dokonanie zgłoszenia zamiaru sposobu użytkowania zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w L. nie zasługują na uznanie za przekonujące. Rzeczywiście, [...] października 2014 r. skarżący dokonał zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W formularzu zgłoszenia wskazany był art. 71 ust. 2 pr.bud. jako podstawa czynności skarżącego. W zgłoszeniu tym skarżący wskazał jednak, że zmiana sposobu użytkowania będzie polegała na przekształceniu budynku biurowego na "budynek użyteczności publicznej usługowo-handlowy" (k. 12 akt PINB). W tym stanie rzeczy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie miał powodów do wyrażenia sprzeciwu wobec ww. zgłoszenia.
Zgłoszenie z [...] października 2014 r. nie uprawniało wszakże skarżącego do zmiany sposobu użytkowania istniejącego budynku na przedszkole. Przedszkola są bowiem prowadzone w budynkach przeznaczonych do użyteczności publicznej, ale nie o charakterze "działalności usługowo-handlowej". Przepisy prawa właściwego odmiennie kwalifikuje bowiem budynki biurowe (załącznik do ustawy Prawo budowlane: kategoria XVI), a inaczej budynki szkolne i przedszkolne (kategoria IX). Wiążą się z tym zróżnicowane wymagania dotyczące między innymi wielkości obiektu. Ponadto, w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, w stosunku do przedszkoli przyjmuje się szczególne wymagania sanitarne, przeciwpożarowe i konstrukcyjne, które nie mają zastosowania w przypadku budynków usługowo-biurowych (patrz m.in. § 60 ust. 1, § 68 ust. 1, § 85 ust. 1 i § 209 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Dalsze szczególne wymogi techniczne i organizacyjne dotyczące prowadzenia przedszkoli niepublicznych, zawarte są w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz. U. z 2010 r. Nr 161, poz. 1080, z późn. zm.; obecnie zastąpione przez rozporządzenie z dnia 28 sierpnia 2017 r.) oraz rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z dnia 22 stycznia 2003 r.)
Przedstawionych warunków prawnych zmiany sposobu użytkowania istniejącego budynku biurowego na budynek przedszkola skarżący nie spełnił również dokonując zgłoszenia w dniu 1 września 2016 r. Zgodnie z art. 71 ust. 4 w zw. z ust. 2 pr.bud. zgłoszenia sposobu użytkowania należy dokonać przed faktyczną zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Taka zmiana może nastąpić nie wcześniej niż w terminie 30 dni od doręczenia organowi zgłoszenia. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie skarżący dokonał zgłoszenia 1 września 2016 r. i również od tego dnia rozpoczął prowadzenie przedszkola. Należało zatem uznać, że zmiana użytkowania dokonana została bez wymaganego zgłoszenia. Warto zauważyć przy tym, że zgłoszenie dokonane przez skarżącego mogło być nieprzypadkowe, gdyż nastąpiło dzień po zawiadomieniu przez sąsiada organów nadzoru budowlanego o prawdopodobnych nieprawidłowościach w zakresie sposobu użytkowania budynku biurowego położonego na działce o nr. ewid. [...] w L .
Trzecim powodem, dla którego działania skarżącego należy uznać za niezgodne z przepisami prawa, są prace budowlane wykonane przez skarżącego w czerwcu i lipcu 2016 r. zarówno wewnątrz istniejącego budynku, jak i na zewnątrz tego budynku poprzez wykonanie otworów okiennych i drzwiowych w ścianie budynku znajdującej się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy między działką inwestycyjną nr ewid. [...] i działką nr ewid .[...]. Wykonanie takich prac należało uznać za przebudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7a pr.bud.), ponieważ ewidentnie nastąpiła zmiana parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu. W tym zakresie wykonanie takich prac wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Przebudowa bowiem budynku gospodarczego o powierzchni powyżej 35 m2 nie jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ze względu na art. 29 ust. 2 pkt 1a w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 pr.bud. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie wystąpił o pozwolenia na przebudowę istniejącego obiektu.
Dodatkowo, pozwolenie na budowę nie mogłoby być udzielone na wykonanie wszystkich prac faktycznie zrealizowanych przez skarżącego bowiem wskazane otwory okienne i drzwiowe zostały wykonane w ścianie położonej w odległości mniejszej niż wymagana przez § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
10. Przedstawiony stan faktyczny wymagał prawnej oceny przez organy nadzoru budowlanego oraz organy administracji architektoniczno-budowlanej. W świetle obowiązujących przepisów prawa należy uznać, że zasadnie Starosta L. decyzją nr [...] z [...] września 2016 r. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżącego w sprawie zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania budynku biurowego na budynek przedszkola. Zgłoszenie to było bowiem, jak wskazano wyżej, dokonane niezgodnie z przepisami prawa.
Podobnie, prawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wszczął postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 50-51 pr.bud., a następnie wydaną w pierwszej instancji decyzją z [...] października 2016 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. nakazał skarżącemu doprowadzenia przebudowanego budynku do stanu zgodnego z obowiązującym prawem. Oznaczało to obowiązek zamurowania wszystkich otworów okiennych (sztuk 3) i otworu drzwiowego, wykonanych samowolnie w ścianie ww. budynku położonego na działce o nr. ewid. [...] w L.
W przedstawionym kontekście faktycznym i prawnym należy uznać decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2016 r. za błędną. Organ wojewódzki uznał bowiem, że wykonane przez skarżącego roboty budowlane, a także zmiana sposobu użytkowania istniejącego budynku powinny być poprzedzone zgłoszeniem na podstawie art. 71 ust. 2 i ust. 4 pr.bud.
Organ drugiej instancji przyjął przy tym, że zgodnie z art. 71 ust. 5 pkt 1 pr.bud., gdyby okazało się, że zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, to właściwy organ administracji architektoniczno budowlanej wniósłby sprzeciw wobec zgłoszenia, co mogłoby prowadzić w konsekwencji do zapewnienia zgodności działań skarżącego z prawem.
Wzajemna relacja postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 50 i 51 pr.bud. oraz postępowania odnoszącego się do zmiany sposobu użytkowania budynku (art. 71 i 71a pr.bud.) budzi w orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości. W praktyce organów administracji można spotkać również rozbieżne interpretacje stanowisk w omawianej kwestii przyjmowanych przez sądy administracyjne, a zwłaszcza Naczelny Sąd Administracyjny.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie należało oprzeć się na zasadzie wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 119/07. W wyroku tym przyjęto, że w sytuacji gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 pr.bud., nie zaś art. 71a pr.bud. Nie jest bowiem zasadne ani wymaganie od inwestora dokonywania odrębnych zgłoszeń na podstawie art. 30 i art. 71 pr.bud., ani też prowadzenie równoległych postępowań w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 pr.bud. oraz na podstawie art. 71 i 71a pr.bud. Przyjąć należy natomiast, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. w związku z art. 51 ust. 4 pr.bud. organ powinien przeprowadzić postępowanie naprawcze, polegające na nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stan zgodnego z prawem, a następnie jeżeli prace takie zostały wykonane organ nadzoru budowlanego powinien nałożyć na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W rozpatrywanej sprawie nie ma bowiem zastosowania art. 51 ust. 6 pr.bud. Jak stwierdzono wyżej roboty budowlane zrealizowane przez skarżącego miały charakter przebudowy obiektu budowlanego.
Analogiczne stanowisko do wyrażonego w wyroku w sprawie o sygn. akt II OSK 119/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził także w wyrokach z 17 maja 2016 r. o 2577/15 oraz o sygn. akt II OSK 2528/15.
Sąd zna również rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wskazywana jest odmienna zasada postępowania wobec inwestorów, którzy dokonali zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego z równoczesnym wykonaniem samowolnych robót budowlanych. Dla przykładu w wyroku NSA z 12 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2476/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę osoby, która powołując się na wskazany wcześniej wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 119/07 żądała przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 50 i 51 pr.bud., nie zaś o art. 71a pr.bud. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznaje wszak, że w stanie faktycznym będącym przedmiotem rozstrzygnięcia stanowisko wyrażone w wyroku o sygn. akt II OSK 2476/12 nie ma zastosowania z uwagi na to, że odnosi się ono do wyraźnie różnego stanu faktycznego. Przedmiotem sprawy rozstrzygniętej w wyroku z 2014 r. było nałożenie na inwestora kary finansowej z tytułu nielegalnego użytkowania wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku.
Rozpatrując okoliczności sprawy zmiany sposobu użytkowania na działce nr ewid. [...] w L. Sąd stwierdził, że prawidłowym rozwiązaniem będzie przyjęcie przez organ drugiej instancji zasady wyrażonej w powołanym wyżej wyroku w sprawie II OSK 119/07. Istotną okolicznością w sprawie jest bowiem to, że postępowanie na podstawie art. 71 ust. 2 i nast. pr.bud. wydaje się zostało ukształtowane w przyjęty sposób dla przypadków, w których nie doszło jeszcze do faktycznej zmiany sposobu użytkowania obiektu. Natomiast, środki przewidziane w art. 71a pr.bud., zwłaszcza art. 71a ust. 4 prbud., mogłyby okazać się niewystarczające dla doprowadzenia wykonanych prac budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Cytowane przepisy przewidują bowiem, że niewykonanie obowiązków przez inwestora skutkuje nałożeniem na niego obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
11. W ponownym postępowaniu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien zbadać materiał zgromadzony w sprawie i prowadząc postępowanie naprawcze na podstawie art. 50 i 51 pr.bud. wydać rozstrzygnięcie, które zapewni zgodność robót budowlanych realizowanych na działce nr ewid. [...] w L. z przepisami Prawa budowlanego.
Kwestia dopuszczalności prowadzenia przedszkola w budynku o istniejących parametrach technicznych bądź zmodyfikowanych w wyniku prowadzenia postępowania naprawczego pozostaje poza zakresem kompetencji organów nadzoru budowlanego.
12. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło