II SA/Kr 414/19
WyrokWSA w Krakowie2019-05-31
Skład orzekający: Jacek Bursa, Mirosław Bator, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję nakładającą obowiązek odnowienia lasu, nie rozważając w pełni prawidłowości zastosowanej podstawy prawnej i terminu wykonania obowiązku, a także czy wyrok WSA dotyczący ustalenia warunków zabudowy jest wiążący w sprawie dotyczącej ustawy o lasach?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności poprzez brak należytego wyjaśnienia całości sprawy. Organ nie rozważył w pełni prawidłowości zastosowanej podstawy prawnej (art. 19 ust. 2 w zw. z art. 24 ustawy o lasach) oraz kwestii terminu wykonania obowiązku odnowienia lasu, który powinien być rozpatrywany w kontekście 5-letniego terminu wynikającego z mocy prawa (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach). Sąd uznał również, że wyrok WSA dotyczący ustalenia warunków zabudowy nie jest wiążący w sprawie dotyczącej ustawy o lasach, gdyż dotyczy innego zakresu prawnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakładającej na skarżących obowiązek odnowienia lasu na działce leśnej po nielegalnej wycince drzew. Organ I instancji orzekł o obowiązku odnowienia lasu z określeniem parametrów technicznych i terminu wykonania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili m.in. nieuwzględnienie przez organy wiążącego wyroku WSA dotyczącego tej działki oraz błędne uznanie nieruchomości za las, mimo jej powierzchni mniejszej niż 0,10 ha. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszeń proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądził od kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant : Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. G. i J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku odnowienia lasu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących A. G. i J. G. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 31 października 2018 r., powołując się na art. 19 ust. 2 i art. 24 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U.
z 2017 r. poz. 788 ze zm.), art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1161), art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 995 ze zm.), orzekł wobec A. G. oraz J. G. o obowiązku odnowienia nielegalnie wyciętego lasu na działce leśnej nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w Krakowie uprawą o następujących parametrach technicznych:
- powierzchnia do odnowienia 0,02 ha
- gatunek docelowy: 10 Bk
- więźba 1,3 m x 1,3 m
- ilość sadzonek 120 sztuk
- zalecany wiek sadzonek 2-3 lata
Termin wykonania obowiązku określono do 31 października 2019 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że w dniu [...] marca 2017 r. Dyrektor Zarządu Zieleni Miejskiej w K. powiadomił Komisariat [...] Policji w K. o nielegalnej wycince drzew z lasu na terenie działki o numerze [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] w Krakowie. Po złożeniu zawiadomienia przeprowadził celem należytego rozpatrzenia sprawy oględziny w terenie oraz dokonał inwentaryzacji stanu lasu objętego nielegalnym wycięciem drzew i pozyskaniem drewna. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] marca 2017 r. na działce leśnej nr [...] przez upoważnionego specjalistę z zakresu leśnictwa, stwierdzono nielegalne wycięcie 36 drzew powyżej progu pierśnicowania (powyżej średnicy 7 centymetrów na wysokości 1,3 metra). Obszar nielegalnego wyrębu wyniósł ok. 0,0800 ha. Na podstawie pozostałych na działce pniaków oszacowano również miąższość drzew wyciętych na ok. 5,78 m3.
Organ wskazał, że dla obszaru dzielnicy [...] w Krakowie został sporządzony Uproszczony plan urządzenia lasu (stan na dzień 1 stycznia 2018 r.) i zatwierdzony w dniu 12 marca 2018 r. przez P. K. - Dyrektora Zarządu Zieleni Miejskiej w K., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa. Uproszczony plan urządzenia lasu został sporządzony na okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2027 r. o następującym opisie taksacyjnym: pododdział 19f, Lwyżśw, typ drzewostanu Db Bk, lasy ochronne: w miastach i wokół miast, halizna oraz zaplanowano zabiegi gospodarcze, tj.: mel. agr. odn. Bk, Db, Jw, Gb, Lp, Jd, Md., Piel, CW na powierzchni 0,0852 ha. W chwili sporządzenia ww. dokumentacji na działce nr [...] występował użytek gruntowy las oznaczony symbolem Ls.
W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] września 2018 r. przez upoważnionych specjalistów z zakresu leśnictwa oraz przedstawiciela Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. stwierdzono, że większa część halizny (nielegalnego wylesienia) odnowiła się w sposób naturalny, chociaż gatunkami częściowo zgodnymi lub niezgodnymi z ustalonym typem drzewostanu (Bk Db) o składzie gatunkowym: 8Ak (robinia akacjowa), 1 Jw (klon jawor), 1 Db (dąb) w wieku około 1 roku. Pozwala to jednak zredukować powierzchnię odnowieniową do obszaru ok. 0,0200 ha. Odnośnie nieodnowionego obszaru organ uznał konieczność założenia uprawy leśnej o składzie odnowienia - 10 Bk (buk zwyczajny - Fagus sylvatica). Dla gatunku buka zwyczajnego obowiązuje regionalizacja nasienna. Sadzonki należy wprowadzić w więźbie (układzie i odległości między sadzonkami) 1,3 m x 1,3 m w liczbie 120 sztuk. Liczba sadzonek została ustalona na podstawie Zasad Hodowli Lasu. Wysoka ilość sadzonek sadzonych w odnowieniu sztucznym przy prawidłowo wykonywanych zabiegach pielęgnacyjnych pozwoli wykształcić drzewostan stabilny i spełniający funkcje wynikające z ustawy o lasach. Ilość sadzonek w odnowieniu sztucznym ma naśladować naturalne procesy odnowieniowe lasu, w związku z tym należy wprowadzić większą liczbę sadzonek, aby zrekompensować wycięcie 36 dojrzałych drzew.
Obecne wydzielenie 19f stanowiło zwarty drzewostan jeszcze w roku 2016. Wiosną 2017 roku drzewa z przedmiotowego fragmentu lasu nielegalnie wycięto, który to fakt został zgłoszony na Policję w dniu [...] marca 2017 r. Natomiast powierzchnia działki nr [...], obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] w K. nadal zachowuje charakter leśny, a urodzajna warstwa gleby nie została naruszona.
W archiwalnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994 r. Nr VII/58/94, obszar przedmiotowej nieruchomości był przeznaczony pod tereny leśne (RL) oraz drogi (KT/L). W obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "Bodzów-Rejon ulicy Widłakowej" zatwierdzonym dnia 6 czerwca 2018 r. uchwałą Rady Miasta Krakowa nr CIW2692/18, przedmiotowa działka w całości znajduje się w obszarze oznaczonym jako ZL.1 tj. teren lasów.
Działka leśna nr [...], obr. [...], [...] bezpośrednio sąsiaduje z innymi działkami leśnymi tworząc kompleks leśny o charakterze ochronnym oraz o łącznej powierzchni 13,0876 ha, w tym 9,4117 ha lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, obejmujących oddziały leśne od 19a do 19o (częścią których jest działka ewidencyjna nr [...]) oraz 3,6759 ha lasów stanowiących własność Skarbu Państwa.
Organ ustalił, że Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w K. decyzją nr [...] z dnia 16 sierpnia 2018 r. po rozpatrzeniu wniosku A. G. oraz J. G. odmówiła wydania decyzji zezwalającej na trwałe wyłączenie z produkcji leśnej gruntu o powierzchni 0,0500 ha, o typie siedliskowym lasu - las wyżynny świeży (Lwyżśw) będącego lasem ochronnym, stanowiącego część działki leśnej nr [...], obręb [...] w Krakowie.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z ustawą o lasach oraz z otrzymaną interpretacją Ministerstwa Środowiska, znak sprawy [...], lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym (lub przejściowo jej pozbawiony), który spełnia jedną z przesłanek, tj. przeznaczony do produkcji leśnej, stanowi rezerwat przyrody lub wchodzi w skład parku narodowego lub wpisany jest do rejestru zabytków. Zgodnie z interpretacją Ministerstwa Środowiska poprzez przeznaczenie do produkcji leśnej rozumie się rzeczywiste ustalenie leśnego sposobu użytkowania gruntu, którego potwierdzeniem jest właściwy zapis w ewidencji gruntów i budynków (wskazany użytek gruntowy - Ls). Zgodnie z definicją lasu zawartą w art. 3 ustawy o lasach, każdy grunt leśny będący w ewidencji gruntów oznaczony jako las (symbol "Ls") - poza wymienionymi w ustawie wyjątkami - jest z założenia przeznaczony do produkcji leśnej. W ustawie o lasach nie została zawarta definicja "produkcji leśnej", aczkolwiek na podstawie nauk leśnych można uznać, że produkcją leśną jest wytwarzanie produktów wyjściowych działalności leśnej. Prawna definicja lasu, zamieszczona wart. 3 ustawy, różni się od przyjmowanej w naukach biologicznych. Organ odwołał się do definicji pojęcia "gospodarka leśna" zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach. Wyjaśnił, że prawo dopuszcza możliwość przeznaczenia lasu na inny cel niż wyżej wymienione, ale tylko w oparciu o odpowiednie decyzje administracyjne. Pomijając sytuację, kiedy tworzony jest rezerwat przyrody, park narodowy lub obiekt zabytkowy, przeznaczenie gruntu leśnego na cele nieleśne oraz wyłączenie go z produkcji leśnej wymaga uzyskania stosownych zgód na podstawie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Brak takich zezwoleń oznacza, że las należy traktować jako przeznaczony do produkcji leśnej. Wyłączenie gruntów leśnych z produkcji dotyczy wszystkich sytuacji, gdy fragment działki oznaczony jest w ewidencji gruntów i budynków symbolem "Ls": niezależnie od tego czy w tym miejscu aktualnie rośnie las czy też grunt jest lasu pozbawiony.
W sądownictwie administracyjnym od lat ugruntowany jest pogląd, że o kwalifikacji gruntu jako lasu w oparciu o kryterium przeznaczenia rozstrzygają dane z ewidencji gruntów, prowadzonej na podstawie ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Aby grunt rolny lub leśny został wyłączony z produkcji rolnej lub leśnej, właściciel gruntu musi przeprowadzić stosowną procedurę określoną w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych w wyniku której i w razie zaistnienia odpowiednich przesłanek grunt może zostać wyłączony z produkcji rolnej lub leśnej. Brak wyłączenia gruntu określonego w ewidencji gruntów jako grunt leśny (oznaczonego symbolem "Ls") z produkcji leśnej stanowi podstawę do uznania, że grunt stanowi las w znaczeniu prawnym zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Organ podkreślił, że grunt leśny znajdujący się na działce nr [...] nie został wyłączony z produkcji leśnej zgodnie z ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, dlatego jest nadal przeznaczony do produkcji leśnej.
Ponadto o przeznaczeniu gruntu do produkcji leśnej jednoznacznie rozstrzyga także przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że działka nr [...] jest wpisana do ewidencji gruntów i budynku jako las i jest w tej ewidencji oznaczona symbolem "Ls", wobec czego również w oparciu o art. 1 ust. 2 ustawy o podatku leśnym należy uznać, że grunt ten stanowi las w rozumieniu prawnym.
Organ odwołał się do obowiązków właściciela wynikających z ustawy o lasach, cytując treść art. 9 i art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o lasach.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli A. G. oraz J. G.. Odwołujący wskazali, że postępowanie zakończone wydaniem skarżonej decyzji jest bezpodstawne i bezzasadne. Zaskarżona decyzja narusza art. 170 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r. sygn. II SA/Kr 310/16 dotyczącego ustalenia warunków zabudowy na przedmiotowej działce wskazano, że działka [...] nie stanowi gruntu leśnego w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż jej powierzchnia nie przekracza 0.10 ha. Ponadto w ocenie odwołujących doszło do naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 3 ustawy o lasach przez błędne przyjęcie, że przedmiotowy grunt jest lasem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 stycznia 2019 r., znak: [...], na podstawie art. 19 ust. 2 w zw. z art. 24 ustawy o lasach, art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. , poz. 2096), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. II SA/Kr 310/16 nie wiąże w niniejszej sprawie. Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane w związku z kontrolą decyzji administracyjnej odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji organu l instancji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Powodem odmowy ustalenia warunków zabudowy była okoliczność, że działka [...] stanowi użytek leśny, mimo, że jej powierzchnia wynosi mniej niż 1000 m2. W ocenie WSA w Krakowie skoro powierzchnia tej działki jest mniejsza niż 1000 m2, to nie jest lasem, a okoliczność, że sąsiaduje ona z gruntami sąsiednimi, będącymi użytkami leśnymi nie może tej konstatacji zmienić. Zatem decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy ustalenia warunków zabudowy jest wadliwa, gdyż istnieją podstawy do ustalenia warunków zabudowy. W tym zakresie w/w wyrok WSA w Krakowie wiąże. Wiąże w świetle i zakresie wynikającym z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie wpływa to jednak na możliwość jednoczesnej realizacji celów ustaw zmierzających do ochrony gruntów rolnych i leśnych tj. ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Powyższą interpretację potwierdza brzmienie art. 3 ustawy o lasach, który nie posługuje się w celu definicji lasu pojęciem "działki" lecz pojęciem "gruntu o zwartej powierzchni". Natomiast ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w art. 61 posługuje się pojęciem "terenu inwestycji". Zatem przedmiotowa działka będąca terenem inwestycji sama nie jest lasem, ale jest częścią kompleksu leśnego o powierzchni 13, 0876 ha o charakterze ochronnym podlegającego ochronie na podstawie przepisów ustawy o lasach oraz o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Na gruncie tych przepisów "las" został zdefiniowany w ujęciu przedmiotowym i funkcjonalnym, a nie podmiotowym. Przedmiotowy grunt leśny występujący w granicach działki [...] stanowi cześć zwartego kompleksu leśnego objętego Uproszczonym Planem Urządzania Lasu dla Dzielnicy [...] sporządzonego na okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2027 r., co wynika m.in. z decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. z 16 sierpnia 2018 r. o odmowie wyłączenia części działki ewidencyjnej [...] (przedmiotowej działki) z produkcji leśnej w celu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r. sygn. II SA/Kr 310/16 wiąże w tym sensie, że na potrzeby ustalania warunków zabudowy o tym, że dany grunt jest gruntem leśnym nie przesądza sam fakt sąsiadowania z lasem, lecz fakt spełnienia przesłanek ustawowych. Do powierzchni takiego gruntu nie powinno wliczać się powierzchni nieruchomości, nieobjętych wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, bez uszczerbku dla praw i obowiązków wynikających z ustawy o lasach oraz o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przyjęcie szerszego zakresu materialnego związania przedmiotowym wyrokiem w praktyce uniemożliwiłoby realizację gwarancyjnego charakteru przepisów ustawy o lasach oraz o ochronie gruntów rolnych i leśnych w stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, bowiem rozdrobnienie podmiotowe kompleksów leśnych pozwalałoby na uniknięcie obowiązków wynikających z w/w ustaw.
Decyzja została wydana na podstawie przepisów art. 19 ust. 2 i art. 24 ustawy
o lasach oraz art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Stąd nie można pominąć aksjologii tych ustaw w ocenie stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy zacytował treść art. 1, art. 3 ustawy o lasach. To, że dany grunt jest lasem w znaczeniu przyrodniczym, nie oznacza, że jest lasem w znaczeniu prawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym do zakwalifikowania danego gruntu jako lasu konieczne jest spełnianie przez ten grunt oprócz przesłanki odnoszącej się do obszaru, każdorazowo jednej z przesłanek funkcjonalnych. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r. (l OSK 1983/11) wskazano, że: "W zakresie normatywnym istotnym dla ustalenia, że grunt jest lasem nie tylko w znaczeniu przyrodniczym, ale także prawnym, konieczne jest spełnienie nie tylko kryterium przyrodniczego (pokrycie roślinnością leśną) i kryterium przestrzennego (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha), lecz także kryterium przeznaczenia (do produkcji leśnej; lit. a punktu 1 art. 3) bądź jednej z pozostałych przesłanek z lit. b) (grunt stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego) czy lit. c) (grunt wpisany do rejestru zabytków)". Działka [...] stanowi użytek leśny (LsVI) o pow. 852 m2. W obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "Bodzów-Rejon ulicy Widłakowej" przedmiotowa działka znajduje się w całości w obszarze oznaczonym jako ZL.1 teren lasów. Ponadto przedmiotowa działka bezpośrednio sąsiaduje z innymi działkami leśnymi tworząc kompleks leśny o charakterze ochronnym oraz o łącznej powierzchni 13, 0876 ha, w tym 9, 4117 ha lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa. Dodatkowo przedmiotowy grunt leśny stanowi część zwartego kompleksu leśnego objętego Uproszczonym Planem Urządzenia lasu dla Dzielnicy [...] sporządzonym na okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2027. W orzecznictwie NSA w kontekście stosowania przepisów ustawy o lasach eksponuje się przedmiotowy i funkcjonalny charakter definicji lasu oraz kryterium zwartości (odmiennie niż na gruncie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdzie punkt widzenia wytycza zakres inwestycji). W wyroku z dnia 2 października 2015 r. sygn. II OSK 308/14 NSA wskazał, że przepisy ustawy o lasach nie dają podstaw, aby przyjąć, że lasem jest wydzielony grunt jako nieruchomość gruntowa o przypisanym do danego podmiotu stosunku prawnym o charakterze majątkowym. W konsekwencji badaniem należy objąć także działki położone w sąsiedztwie. Z w/w Uproszczonego Planu Urządzania Lasu wynika, że wykonując swoje zadania wynikające z UPUL właściciele gruntów leśnych powinni mieć na uwadze funkcję ochronną tych lasów (z UPUL wynika, że przedmiotowa działka wchodzi w zakres tzw. lasów ochronnych w miastach). W UPUL wskazano, że "realizując zadania gospodarcze należy kierować się zasadą trwałości lasu oraz uwzględniać funkcje ochronne". Pozbawienie gruntów leśnych drzewostanu stanowi naruszenie tego obowiązku.
Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowa działka wchodzi w skład kompleksu leśnego (jest częścią lasu) , a na jej właścicielach w świetle art. 19 ust.2 w zw. z art. 24 ustawy o lasach spoczywają określone obowiązki, których naruszenie może skutkować nałożeniem zobowiązań określonych w skarżonej decyzji. W przeciwnym razie ochrona prawna gruntów leśnych byłaby iluzoryczna.
Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w związku z interwencją Straży Miejskiej w dniu [...] maja 2017 r. stwierdzono usunięcie drzew na obszarze ok. 8.5 ar. Wizja w terenie została połączona z rozprawą administracyjną, podczas której pełnomocnik strony nie zaprzeczył ustaleniom faktycznym, lecz zwrócił uwagę na wiążący charakter wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r. II SA/Kr 310/16. Podkreślić należy, że zobowiązania właścicieli gruntów leśnych mają charakter zobiektywizowany i nie są zależne od np. zawinienia właściciela lasu, a zatem konieczności przypisania mu czynu usunięcia drzew z lasu.
Tym samym w przedmiotowej sprawie zakres związania wyrokiem WSA w Krakowie jest taki, iż nie wyklucza wydania decyzji na podstawie przepisów odrębnych od ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, realizujących funkcje ochronne wobec lasów.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżona decyzja odpowiada prawu. W szczególności czyni ona zadość zasadzie proporcjonalności bowiem ingerencja w sferę uprawień właściciela z uwagi na ochronę lasów została ograniczona. Obowiązek zalesienia nie dotyczy bowiem całej działki o pow. O, 0852, lecz pow. 0,02 ha, co nie wyklucza całkowicie możliwości ustalenia warunków zabudowy.
Kolegium odnosząc się do ustalenia terminu wykonania obowiązku zalesiania wskazało, że termin jako element decyzji wymagany przez przepisy szczególne na gruncie postępowania administracyjnego będzie elementem decyzji, gdy skutki prawne decyzji powstaną lub ustaną z określonym zdarzeniem czy datą. Tymczasem wskazanie terminu wykonania obowiązku zalesienia do dnia 31 października 2019 r. nie oznacza, że z tym dniem obowiązek zalesienia orzeczony w skarżonej decyzji powstanie albo ustanie. Obowiązek zalesienia powstaje bowiem wraz z doręczeniem stronie ostatecznej decyzji administracyjnej. Nałożenie na stronę tego obowiązku jest skutkiem prawnym decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 19 ust. 2 w zw. z art. 24 ustawy o lasach. Natomiast wykonanie tego obowiązku jest rozłożone w czasie. Wraz z nadejściem daty ostatecznego do wykonania tego obowiązku organ może przystąpić do jego egzekwowania. Nie oznacza to jednak, że jego zakreślenie powoduje zmiany w sferze skutków prawnych decyzji administracyjnej, t.j. w sferze powstania bądź ustania obowiązku zalesienia. Z dniem 31 października 2019 r. obowiązek zalesienia nie ustaje ani też nie jest to data od której ten obowiązek powstaje. Zatem wskazanie daty zakreślającej termin wykonania obowiązku nie powoduje zmian w sferze skutków prawnych skarżonej decyzji, nie jest zatem "terminem" w znaczeniu instytucji prawa cywilnego, której zawarcie w decyzji administracyjnej wymaga upoważnienia zawartego w przepisie szczególnym. Bez zakreślenia terminu wykonania obowiązku teoretycznie mógłby on być egzekwowany zaraz po doręczeniu decyzji ostatecznej. Tymczasem obowiązku tego, mając na uwadze uwarunkowania przyrodnicze, nie da się wykonać w dowolnym momencie. Ponadto przy zakreśleniu daty wykonania przedmiotowego obowiązku uczestniczyły, jak wskazuje organ l instancji, osoby posiadające wiedzę specjalistyczną w zakresie leśnictwa.
A. G. i J. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia zwrot kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 170 i 171 p.p.s.a., poprzez uznanie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 310/16) nie jest wiążący dla organu w postępowaniu w sprawie wydania decyzji w zakresie, w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że działka o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...], przy ul. [...] w Krakowie nie stanowi gruntu leśnego w rozumieniu o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż ma powierzchnię mniejszą niż 0,10 ha a w konsekwencji błędne uznanie, że nieruchomość stanowi grunt leśny w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych;
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 3 pkt. 1 o lasach, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nieruchomość jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach i gruntem leśnym w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, podczas gdy nieruchomość ma powierzchnię mniejszą niż 0,10 ha, nie spełnia zatem przesłanek uznania za las w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach ani za grunt leśny w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych;
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów i leśnych poprzez błędne zastosowanie do stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący są zobowiązani do wykonywania obowiązków ciążących na właścicielach lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa i nałożenie na skarżących obowiązku odnowienia roślinności leśnej na nieruchomości; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 19 ust. 2 w zw. z art. 24 ustawy o lasach poprzez błędne zastosowanie do stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący są zobowiązani do wykonywania obowiązków ciążących na właścicielach lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa i nałożenie na skarżących obowiązku odnowienia roślinności leśnej na nieruchomości;
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej statuującego zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej statuującego zasadę legalizmu, poprzez błędne przyjęcie przez organ, że kwestia uznania nieruchomości za grunt nieleśny nie kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 310/16), co w konsekwencji prowadziło do poczynienia przez organ ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia Sądu;
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 140 i nast. k.c. poprzez ograniczenie prawa własności skarżących do nieruchomości, które zgodnie z konstytucyjną zasadą podlega ochronie, poprzez nałożenie na skarżących obowiązku odnowienia roślinności leśnej na nieruchomości;
naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, przez co Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do niewłaściwych i nielogicznych wniosków odnośnie do obowiązku odnowienia wyciętego lasu, które naruszają zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wyrażoną w art. 7 k.p.a., oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, sformułowaną w art. 8 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji odmowę uchylenia decyzji organu I Instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu I Instancji, i odmowę przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi opisane wyżej zarzuty zostały rozwinięte.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), w dalszej części w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd - nie przejmując sprawy do jej końcowego załatwienia - bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z treścią 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą.
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Skarga jest zasadna jednak z innego powodu niż w niej zarzucono.
Jak wskazano wyżej przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 października 2018 r, którą orzeczono wobec A. G. oraz J. G. o obowiązku odnowienia nielegalnie wyciętego lasu na działce leśnej nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w Krakowie uprawą o określonych w decyzji parametrach technicznych i orzeczono termin wykonania obowiązku do 31 października 2019 r.
Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji jak również poprzedzającej ja decyzji organu I instancji stanowił art. 24 w zw. z art. 19 ust. 2 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. 2018. 2129).
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w przepisie art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne chyba, ze przepis szczególny stanowi inaczej. W doktrynie i w orzecznictwie podkreśla się, że "z zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek organu administracji publicznej pierwszej instancji merytorycznego rozpoznania sprawy oraz obowiązek organu drugiej instancji jej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ pierwszej instancji były prawidłowe. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji, lecz uzupełnienie stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienie tych zmian w stanie prawnym sprawy, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Istota dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej (por. decyzja SKO we Wrocławiu z dnia 29 września 2003 r., SKO 4142/23/03, OwSS 2004, nr 1, poz. 7, w której stwierdzono, że "istota dwuinstancyjności polega nie tylko na wydaniu dwóch decyzji w sprawie przez organy obu instancji [o ile strona wniesie odwołanie], ale też – a może przede wszystkim – na przeprowadzeniu dwóch postępowań, w których stronie umożliwiono udział" ( H. Knysiak –Molczyk (re.) A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, M. Romańska, kom. Do k.p.a. (LEX). Zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie można zatem rozumieć w sposób formalny (wyrok WSA w Warszawie z 27.02. 2019 r. VII SA/Wa 1368/18; por. wyrok WSA w Łodzi z 3.04. 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 123/19). Organy administracji publicznej obowiązane są - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a.- podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając rozstrzygniecie (decyzję) organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym kontrola legalności zaskarżonej decyzji wydanej w II instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego zbadanie czy w sprawie zachodziły okoliczności przemawiające za wydaniem jednego z dopuszczalnych rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 i § 2 kpa, zgodnie z którym:
§ 1 Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
§ 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Organ odwoławczy, podejmując decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - może ją wydać w przypadku gdy po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdzi, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W takiej jednak sytuacji stosownie do treści art. 107 § 1 - 3 k.p.a., w szczególności gdy odwołanie dotyczy całej decyzji organ odwoławczy, wydając decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. powinien ustosunkować się w uzasadnieniu decyzji do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu I instancji oraz wszystkich zarzutów odwołania. Decyzja organu odwoławczego, której immanentną częścią jest uzasadnienie, musi być zgodna z zakresem odwołania tj. odnosić się do przedmiotu odwołania oraz całości sprawy objętej decyzją organu I instancji. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu pierwszej instancji oraz do zarzutów odwołania, to tym samym naruszył on nie tylko przepis art. 107 § 3 k.p.a. określający wymagania dotyczące prawidłowego uzasadnienia decyzji, ale również przepisy art. 7 i art. 8 oraz art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organ powinien wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu rozstrzygającego w niniejszej sprawie, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia powyższych wymagań ponieważ nie wyjaśnił prawidłowo całości sprawy co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, że organ II instancji ustosunkował się do zarzutów skargi, ale nie odniósł się w ogóle do zastosowanej merytorycznej podstawy rozstrzygnięcia Prezydenta M/ Krakowa z dnia 31 .10. 2018 r., jakkolwiek jej zastosowanie budzi poważne wątpliwości. Jak już wyżej wskazano skarżący wnieśli odwołanie od decyzji I instancji podnosząc zarzut nieuwzględnienie w decyzji Prezydenta M. Krakowa treści wyroku NSA z 9 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 310/16, który w ich ocenie jest wiążący w rozpoznawanej sprawie oraz zarzut błędnego przyjęcia, iż przedmiotowa działka nr [...] jest gruntem leśnym podczas gdy ma on powierzchnię mniejsza niż 0.10 ha, co stanowi w ich ocenie naruszenie normy z art. 2 ust 2 ustawy z 3 . 02. 1995 o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw z art. 3 ww. ustawy o lasach.
Jakkolwiek rozpoznając ww. odwołanie organ odwoławczy odniósł się do podniesionych w nim zarzutów, to jednak nie rozważył właściwie prawidłowości zastosowanej przez organ I instancji podstawy prawnej, przyjmując ją niejako automatycznie za prawidłową. W ocenie Sądu pominięta w rozważaniach organu odwoławczego kwalifikacja wymogów prawnych pozwalających orzec o obowiązku nasadzenia nielegalnie wyciętego lasu i ustalenia terminu dla tego obowiązku ma znaczenie zasadnicze. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż organ odwoławczy po prawidłowym i wnikliwym wykazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przedmiotowa działka stanowi las w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o lasach oraz nie budzącym wątpliwości ustaleniu, że do nielegalnej wycinki 36 drzew z działki nr [...] doszło na początku 2017 r. jako merytoryczną podstawę nałożonego obowiązku przyjął – za organem I instancji przepis art. 19 ust. 2 w zw. z art. 24 ustawy o lasach. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości zastosowanie normy z art. 24 ustawy o lasach, natomiast wątpliwości budzi zastosowanie normy z art. 19 ust. 2 ustawy.
Zgodnie z art. 24 ustawy jeżeli właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa nie wykonuje obowiązków określonych w art. 13 albo nie wykonuje zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, w szczególności w zakresie: 1) ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych), - starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji.
Zgodnie z art. 19 ustawy o lasach Uproszczone plany urządzenia lasu, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, sporządza się dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa oraz dla lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ust. 2); Dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów (ust. 3); Dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej na podstawie inwentaryzacji stanu lasów określa nadleśniczy ust. 4).
Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do:
1) zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i torfowisk;
2) ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu.
Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach definiuje właściciela jako osobę fizyczną lub prawną będącą właścicielem albo użytkownikiem wieczystym lasu oraz osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadająca osobowości prawnej będąca posiadaczem samoistnym, użytkownikiem, zarządcą lub dzierżawcą lasu.
W związku z treścią przytoczonych powstaje bowiem wątpliwość dlaczego właściciele działki nr [...] stanowiącej działkę leśną, którzy dokonali nielegalnego wycięcia lasu z jej terenu na początku 2017 r. zostali zobowiązani do odnowienia nielegalnie wyciętego lasu w oparciu o ustalenia Uproszczonego planu urządzenia lasu sporządzonego dla obszaru dzielnicy [...] w Krakowie w sytuacji gdy plan ten został zatwierdzony w dniu 12 marca 2018 r. przez P. K. - Dyrektora Zarządu Zieleni Miejskiej w K., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa, a został sporządzony na okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2027 r. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 24 ustawy o lasach uprawnia starostę do wydania decyzji w stosunku do właścicieli lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa nie tylko w sytuacji gdy nie wykonują oni zadań sprecyzowanych w takim uproszczonym planie zagospodarowania lasu, ale także gdy nie realizują obowiązków określonych w przepisie art. 13, a w szczególności gdy nie wprowadzają ponownie roślinności leśnej (...) w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu (art. 13 ust. 1 pkt. 2 ). Kwestii zastosowania przepisu art. 24 w zw. z art. 19 ust. 2, a nie art. 13 ustawy organ odwoławczy w ogóle nie wyjaśnił, jakkolwiek z w dacie nielegalnego usunięcia drzewostanu powołany Uproszczony plan zagospodarowania nie obowiązywał. Kolejną kwestią, której organ odwoławczy nie zauważył i nie wyjaśnił dotyczy terminu wykonania nałożonego na skarżących obowiązku odnowienia lasu. Podstawa prawna dla ustalenia tego terminu nie została wskazana, a w powołanych w decyzji przepisów (art. 24 i 19 ust. 2) brak jakichkolwiek regulacji odnoszących się do terminów wykonania nakładanych w decyzji obowiązków. Ustawodawca odnosi się natomiast do tej kwestii w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o lasach, stanowiąc, że "ponowne wprowadzenie drzewostanu" ma być dokonane "w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu".
W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, na szczególny charakter regulacji dotyczącej terminu wprowadzonej w art. 13 ustawy o lasach. Otóż powyższy przepis 13 ust. 1 pkt. 1 -5 nakłada na właścicieli lasów "z mocy prawa" szereg obowiązków w tym w punkcie 2 obowiązek ponownego wprowadzania roślinności leśnej w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu. Łączy się on ściśle z obowiązkiem wskazanym w punkcie 1 cyt. art. nakazującym zachowanie w lasach roślinności leśnej. Podkreślenia wymaga, że jak wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/kr 1627/17 "norma wynikająca z art. 13 ust. 1 pkt. 2 ustawy o lasach (...) reguluje zachowania swoich adresatów bezpośrednio i co do zasady nie wymaga decyzyjnej konkretyzacji – a skoro tej konkretyzacji nie wymaga, to nie ma też podstaw do jej dokonywania (nie można wydawać decyzji administracyjnej niejako zawczasu, li tylko po to, by potwierdzić uprawnienia lub obowiązki powstające z mocy prawa". W zakresie ustalonego terminu oznacza to zatem, że z mocy prawa, właściciel lasu, który dokonał nielegalnej wycinki drzewostanu ma 5 lat na ponowne wprowadzenie roślinności.
Inny charakter ma norma z art. 24 cyt. ustawy, gdyż znajduje ona za zastosowanie, w sytuacji stwierdzenia niewykonywania obowiązków lub zadań przez właściciela lasu niestanowiącego własności Skarbu państwa, zawartych w art. 13, albo niewykonania zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3, w szczególności w zakresie: 1) ponownego wprowadzenia roślinności leśnej (upraw leśnych). W takiej sytuacji - starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji. Jeżeli jednak właściciel lasu na obowiązek - wynikający z mocy prawa - ponownego wprowadzenia roślinności leśnej w terminie do 5 lat od usunięcia drzewostanu to starosta wydając decyzje w trybie art. 24 pkt. 1 (nakazującej właścicielowi ponowne wprowadzenie roślinności leśnej) musi uwzględnić 5 termin, w którym nasadzenia mają być dokonane z mocy prawa. A zatem wyznaczenie skonkretyzowanego terminu w trybie art. 24 może nastąpić dopiero po upływie terminu wskazanego w art. 13 ust. 1 pkt. 2 . Pogląd tak wyrażony w wyroku z WSA w Krakowie z 27 .02. 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 1627/17 należy w pełni zaakceptować. W związku z powyższym w jeśli organ odwoławczy po ponownym rozpoznaniu sprawy uzna, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 24 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2 to będzie zobowiązany pozostawić skarżącym właścicielom 5 letni okres wynikający z mocy prawa na dokonanie odnowienia nielegalnie wyciętego lasu i dopiero po jego bezskutecznym upływie – będzie mógł wyznaczyć skonkretyzowany termin. Organ odwoławczy nie zauważył w ogóle tej kwestii i bezrefleksyjnie przyjął, bez wskazania podstawy prawnej, że organ I instancji wyznaczył ten termin w sposób prawidłowy. Takie działanie organu odwoławczego narusza ww. przepisy postepowania.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy je uznać za niezasadne i podzielić w całej pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ odwoławczy odniósł się do analogicznych zarzutów odwołania. Podzielając w tym względzie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji należy uznać, że w rozstrzyganej sprawie nie została naruszona norma z art. 170 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r. sygn. II SA/Kr 310/16 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy. W wyroku tym organ uchylił decyzje obu instancji wskazując, że o leśnym przeznaczeniu gruntów nie przesadzają dane z ewidencji gruntów oraz że przy ustalaniu warunków zabudowy na dz. Nr [...] o pow. 0.0852 ha należałoby także inne działki tworzące z ww. działką kompleks leśny stosownie do uregulowań ustawy o lasach. W związku z powyższym wskazać trzeba, że w sprawie, w której został wydany ww. wyrok działka nr [...] traktowana jest jako teren inwestycyjny o jakim mowa w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 61), a zatem w oderwaniu od przylegających gruntów o podobnym charakterze stanowiących kompleks leśny o powierzchni 13, 0876 ha. Ta sama działka na gruncie przepisów ustawy o lasach jest inaczej klasyfikowana. W tym przypadku decydujące znaczenie ma ustalenie czy jej grunt jest elementem większej całości, co potwierdza Uproszczony plan zagospodarowania lasu sporządzony dla lasów prywatnych. Zważyć należy, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przy ustalaniu warunków zabudowy nie uwzględnia się - inaczej niż w odniesieniu do lasów - powierzchni działek nieobjętych wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, a wyrok WSA sygn. II SA/Kr 310/16 został wydany w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnej na działce nr [...], jest zatem wiążący w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy, a więc w sprawie z zakresu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie jest wiążący w niniejszej sprawie, która się toczy w oparciu o regulacje zawarte w ustawie o lasach, mające na celu m. in realizację zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska i gospodarka narodowa (art. 1 ust. 1 ustawy o lasach) Przyjęcie szerokiego zakresu związania tym wyrokiem także w sprawie toczącej się w oparciu o ustawę o lasach jest nieuzasadnione szczególnie w sytuacji dużego rozdrobnienia lasów prywatnych. W konsekwencji – jak zasadnie wskazał organ odwoławczy – uznanie szerszego zakresu materialnego związania przedmiotowym wyrokiem w praktyce uniemożliwiłoby realizację gwarancyjnego charakteru przepisów ustawy o lasach oraz o ochronie gruntów rolnych i leśnych w stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, bowiem rozdrobnienie podmiotowe kompleksów leśnych pozwalałoby na uniknięcie obowiązków wynikających z w/w ustawy. O ile zatem przy ustalaniu warunków zabudowy dla gruntu o pow. mniejszej niż ), 10 ha ( art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w z wz. z art. Pkt. 1 a) ustawy o lasach0 nie ma istotnego znaczenia czy wnioskowany teren (działka nr [...]) wchodzi w kompleks leśny jeśli spełnione są wymagania określone w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ma to znaczenie.
Jako niezasadny należy ocenić zarzut naruszenie prawa materialnego tj. przepisu . art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w związku z art. 3 pkt. 1 o lasach, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nieruchomość jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach i gruntem leśnym w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, podczas gdy nieruchomość ma powierzchnię mniejszą niż 0,10 ha, nie spełnia zatem przesłanek uznania za las w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o lasach ani za grunt leśny w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia zdefiniowanego w art. 3 ustawy o lasach pojęcia lasu, w tym do ustalenia czy pojęcie gruntu, którym posługuje się w ww. jest pojęciem tożsamym z pojęciem nieruchomości gruntowej (czy tez działki). W ocenie Sadu należy się zgodzić z poglądem wyrażonym także w zaskarżonej decyzji, że pojęcie gruntu którym posługuje się ustawodawca w art. 3 pkt 1 nie jest kategorią cywilnoprawną. W tej sytuacji kwestia wydzielenia poszczególnych nieruchomości czy działek, które stanowią przedmiot określonych stosunków prawnych o charakterze majątkowym nie ma istotnego znaczenia, po gdyż ustawodawca nie posługuje się tym pojęciem. Należy wskazać, że ustawodawca całkowicie abstrahuje od pojęcia własności i związanych z nią pojęć jakkolwiek odwołuje się także do kryterium przestrzennego. Przyjmuje bowiem, że dla uznania gruntu za las warunkiem koniecznym jest, aby stanowił on zwartą powierzchnię wynosząca co najmniej 0.10 ha przy czym nie ma znaczenia czy grunt ten obejmuje (składa się ) w znaczeniu cywilnoprawnym jedną czy więcej działek sąsiadujących ze sobą. Ważne jest, że całość gruntu aby został uznany za leśny - niezależnie od pozostałych kryteriów wskazanych w treści art. 3 - zajmowała zwartą powierzchnię i aby była ona nie mniejsza niż wymagane w art. 3 pkt. 1 ustawy 0.10 ha. W pierwszej koncepcji wymóg powierzchni wynoszącej co najmniej 0,10 ha jest zrelatywizowany do poszczególnych nieruchomości (względnie działek wydzielonych geodezyjnie gruntu) w rozumieniu cywilistycznym. Literalne brzmienie art. 3 pkt. 1 ustawy o lasach , w którym brak odesłania do pojęcia i gruntu w znaczeniu cywilistycznym a jedynie posłużenie się pojęciem gruntu o zwartej powierzchni pozwala w ocenie Sądu przyjąć interpretacje, zgodnie z która kryterium przestrzenne lasu nie można łączyć tylko z wielkością poszczególnych działek wchodzących w skład owej zwartej powierzchni gruntu leśnego. Inna interpretacja tj. taka jaka przedstawiają skarżący (kryterium przestrzenne należy odnosić do każdej poszczególnej działki spełniającej pozostałe kryteria wskazane w art. 3) w przypadku gruntów leśnych tworzących lasy o strukturze własnościowej obejmującej działki mniejsze niż owe 0.10 ha nie pozwalałaby na realizować podstawowych celów ustawy o lasach tj. zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska i z gospodarką narodową (art. 1 ust. 1 ustawy o lasach.). Pojęcia lasu nie należy utożsamiać z pojęciem nieruchomości gruntowej czy też gruntu leśnego. Są to bowiem różne pojęcia. Punktem wyjścia jest wskazanie przez prawodawcę, że las jest gruntem. Dalej pojęcie lasu obejmuje dwa elementy wymienione w pkt 1 i 2. Pierwszy element jest związany z określoną powierzchnią. Ustawodawca bowiem wyraźnie wskazuje, że lasem jest określony grunt, który ma powierzchnię co najmniej 0,10 ha. Drugi element dotyczy związku tego gruntu z gospodarką leśną, względnie wykorzystywania dla potrzeb gospodarki leśnej: budynków i budowli, urządzeń melioracji wodnych, linii podziału przestrzennego lasu, dróg leśnych, terenów pod liniami energetycznymi, szkółek leśnych, miejsc składowania drewna, a także wykorzystywanych na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. (Bartosz Rakoczy komentarz internetowy do art. 3 ustawy o lasach). W związku z tym nie jest zasadny zarzut naruszenia definicji z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którą gruntami leśnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone jako lasy w przepisach o lasach, a więc o tym, czy coś jest gruntem leśnym czy nie jest decydujące jest czy spełnia on przesłanki z art. 3 ustawy z 1991 r. o lasach.
Warte zaznaczenia jest nadto, że mimo stanowiska skarżących iż działka nr [...] nie jest użytkiem leśnym jej właściciele wystąpili w dniu 15 stycznia 2018 r. wyłączenie na trwale z produkcji leśnej gruntu o pow. 0.0500 ha stanowiącego część dz. Nr [...] z przeznaczeniem pod budowę domu jednorodzinnego lecz decyzją Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. nr [...] z dnia 16 sierpnia 2018 r. odmówiono im wydania takiej zgody.
Nie podlega uwzględnienie zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 Konstytucji RP i art. 140 k.c. przez ograniczenie prawa własności Skarżących. Co prawda ww. przepisy gwarantują, że własność podlega ochronie i każdy ma prawo do własności, to jednak przepis art. 64 ust. 3 Konstytucji RP dozwala na ograniczenie tego prawa pod warunkiem, że dokonuje się to w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Także przepis art. 140 kodeksu cywilnego wprowadza normatywne granice korzystania z prawa własności gruntu wynikające z ustawy, zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu. Nie można zatem żądać ochrony prawnej własności ponad to, co przewiduje m. in. art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c., a także przepisy obowiązującej ustawy o lasach i wielu innych ustaw, gdyż przepisy te wprowadzają ustawowe ograniczenie własności w ramach dopuszczalnych prawnie granic przewidzianych w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania w pełni uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Stanowi to w ocenie Sądu naruszenie przepisu art. 107 § 3 w zw. z art. 7, 8 i 11 k.p.a., a w konsekwencji także zasady z art. 15 i art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. otny wpływ na wynik sprawy,
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie ponowne rozpoznanie odwołania J. G. i A. G. z uwzględnieniem poglądów prawnych wyrażonych w niniejszym orzeczeniu
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I sentencji biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 680 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło