III SA/Gd 151/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2019 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt [...] wydanym w sprawie ze skargi H. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zwrócić H. B. uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 100 (sto) złotych. Postanowieniem z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 596/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę H. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podanie przez skarżącą jedynie elektronicznego adresu do doręczeń nie stanowi prawidłowego podania adresu, bowiem w art. 46 § 2 p.p.s.a mowa jest nie o adresie elektronicznym, lecz o rzeczywistym miejscu zamieszkania lub pocztowym (nieelektronicznym) adresie do doręczeń. Skarżąca, mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie uczyniła tego przez wskazanie na piśmie adresu zamieszkania lub adresu do doręczeń. Podanie adresu e-PUAP i adresu poczty elektronicznej oraz wyjaśnienie, drogą elektroniczną, że na chwilę obecną nie posiada adresu zamieszkania ani też pocztowego nie stanowi uzupełnienia braków formalnych skargi. W tej sytuacji Sąd skargę odrzucił. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 16 stycznia 2019 r. W dniu 4 marca 2019 r. skarżąca H. B. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku pismo, w którym domaga się zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 596/18. Z uwagi na prawomocność postanowienia oraz wniosek skarżącej o jego zmianę uznać należało powyższe pismo za skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 596/18. W skardze o wznowienie skarżąca wskazała, że na skutek bezprawnych, dokonanych z pogwałceniem obowiązujących przepisów proceduralnych działań dotyczących zmiany klasyfikacji nieruchomości, stanowiącej jej miejsce zamieszkania nie posiada miejsca stałego pobytu , a usiłowania ustanowienia adresu dla doręczeń napotykało trudności. Wniosła o zmianę postanowienia o odrzuceniu jej skargi i "wdrożenie" jej skargi, czyli merytoryczną ocenę jej zasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza - w drodze wyjątku - możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), określa warunki dopuszczalności skargi (wniosku) o wznowienie postępowania. Przede wszystkim skarga wznowieniowa musi być oparta na jednej z "podstaw wznowieniowych", enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 271-273 p.p.s.a. Przepisy te mają następującą treść: Art. 271. Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Art. 272. § 1. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. § 2. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. § 3. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Art. 273 § 1. Można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. § 2. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. § 3. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. W przypadku wniesienia skargi o wznowienie postępowania sąd, zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należało, że skarżąca powołała się na przesłankę z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., która dotyczy pozbawienia możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. W takim przypadku – zgodnie z art. 277 p.p.s.a. - trzymiesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu. Z akt sprawy o sygn. akt III SA/Gd 596/18 wynika, że o wydaniu przedmiotowego postanowienia skarżąca została powiadomiona drogą elektroniczną ( z uwagi na brak wskazania adresu do doręczeń) w dniu 2 października 2018 r. (k. 29 akt III SA/Gd 596/18). W piśmie z dnia 11 października 2018 r. (k. 38 akt III SA/Gd 596/18) skarżąca, nawiązując do wiadomości elektronicznej, uzupełniła swoje stanowisko w sprawie. W dniu 13 listopada 2018 r. skarżąca osobiście w siedzibie sądu wniosła o wydanie m.in. odpisu postanowienia z dnia 28 września 2018 r. o odrzuceniu skargi. Korespondencję wydano zgodnie z wnioskiem w tym samym dniu (k. 43 akt III SA/Gd 596/18). Mimo to przedmiotową skargę o wznowienie postępowania, wniesioną w dniu 4 marca 2019 r. , należało uznać za wniesioną z dochowaniem trzymiesięcznego terminu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 443/08 ( publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) , "w myśl art. 270 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Należy zatem stwierdzić, że termin trzymiesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie może zacząć swojego biegu wcześniej jak od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, gdyż dopiero po tym zdarzeniu złożenie takiej skargi jest dopuszczalne. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uzyskaniem przez orzeczenie przymiotu prawomocności skutkuje bowiem jej odrzuceniem (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1237/05 i postanowienie SN z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. akt III CZ 99/01)". W niniejszej sprawie kwestionowane postanowienie uzyskało prawomocność od dnia 16 stycznia 2019 r. , a skarga o wznowienie wniesiona została w dniu 4 marca 2019 r. W tej sytuacji uznać należało, że trzymiesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania został dochowany. Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Sąd w niniejszej sprawie na rozprawie, w myśl przywołanego przepisu, rozstrzygnął o dopuszczalności wznowienia. Przepis art. 281 p.p.s.a. dotyczy badania dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania na podstawie tych samych kryteriów , które były badane na posiedzeniu niejawnym – czyli dochowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie i oparcie jej na ustawowych podstawach. Badanie na rozprawie kryterium oparcia skargi o wznowienie postępowania na ustawowych podstawach jest badaniem merytorycznym. Polega ono na ustaleniu, czy podstawy wznowienia realnie istnieją. Dokonując takiej oceny Sąd doszedł do przekonania, że podstawa wznowienia w istocie nie istnieje. Podstawy wznowieniowe określone w art. 271 p.p.s.a. związane są z nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego, która wywołana została – bardzo ogólnie rzecz ujmując - wadliwym działaniem sądu. Naruszenie przepisów prawa skutkujące pozbawieniem możliwości działania strony postępowania leżeć musi po stronie sądu, nie zaś innych osób czy podmiotów. Tymczasem skarżąca powołuje się w skardze nie na wadliwe działanie sądu, a organów administracji , które – jej zdaniem - bezprawnie, z pogwałceniem obowiązujących przepisów proceduralnych, spowodowały zmianę klasyfikacji nieruchomości stanowiącej jej miejsce zamieszkania, na skutek czego nie posiada ona miejsca stałego pobytu. Stwierdzenie przez Sąd, że brak jest w istocie podstawy wznowieniowej spowodowało, że nie dokonywał on oceny, czy powyższe zarzuty naruszenia przepisów prawa, kierowane przez skarżącą wobec organów administracji, są zasadne. Także powoływane przez skarżącą trudności w ustanowieniu adresu dla doręczeń nie mają związku z działaniem czy zaniechaniem sądu, orzekającym w sprawie. W tej sytuacji Sąd uznając, że brak jest ustawowej podstawy wznowienia, na podstawie art. 281 zd. 1 p.p.s.a. odrzucił skargę o wznowienie postępowania ( pkt 1 postanowienia). Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego , Sąd orzekł jak w punkcie 2 postanowienia.