I OSK 2918/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-07-15
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Przemysław Szustakiewicz, Teresa Kurcyusz-Furmanik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek merytorycznego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, jeśli strona nie wykazała dochowania terminu do jego złożenia, a jednocześnie powołuje się na okoliczność potencjalnie znaną organowi z urzędu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo oddalił skargę strony. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia dochowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania spoczywa na stronie. Nawet jeśli organ posiada wiedzę o potencjalnej podstawie wznowienia, nie ma on obowiązku wszczynania postępowania z urzędu, jeśli strona nie spełniła wymogów formalnych wniosku, w tym terminu. Zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego, powołując się na inną decyzję organu dotyczącą innej osoby, która jego zdaniem stanowiła nową okoliczność faktyczną. Organ odmówił wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie wykazał, kiedy dowiedział się o tej okoliczności, a tym samym nie dochował miesięcznego terminu do złożenia wniosku. WSA oddalił skargę skarżącego, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od P.W. na rzecz Rektora – Komendanta [...] kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 311/19 w sprawie ze skargi P.W. na postanowienie Rektora – Komendanta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P.W. na rzecz Rektora – Komendanta [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 311/19 oddalił skargę P.W. na postanowienie Rektora-Komendanta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Rektor-Komendant [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego magister inżynier. W uzasadnieniu organ podał, że jest to akt Komisji Egzaminacyjnej stwierdzający ukończenie przez skarżącego studiów i nadanie mu tytułu zawodowego, który, mimo nazwania go decyzją, nie stanowi decyzji w rozumieniu k.p.a. Komisja Egzaminacyjna powołana do przeprowadzenia egzaminu magisterskiego nie jest organem uczelni w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz statutu uczelni i nie wydaje decyzji w rozumieniu k.p.a.
W dniu 29 listopada 2017 r. skarżący zwrócił się do Rektora-Komendanta [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wnioskodawca podał, że M.P. poinformował go, że Rektor-Komendant [...] w dniu [...] marca 2012 r. orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji o przyznaniu M.P. tytułu zawodowego magistra inżyniera i nadal tytuł magistra [...]. Nie jest więc zdaniem skarżącego, zrozumiałe, dlaczego organ w takim stanie faktycznym odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego magistra inżyniera.
Rektor-Komendant [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. wydanym na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił skarżącemu wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] października 2012 r. Organ podał, że we wstępnej fazie postępowania w sprawie wznowienia, jest obowiązany ocenić wyłącznie, czy podanie o wznowienie opiera się na jednej z ustawowych podstaw, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. i czy zostało wniesione do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. (w wypadku przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania). Organ podał, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., na który powołał się skarżący we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Decyzja wydana przez Rektora w stosunku do M.P., którą skarżący traktuje jako nową okoliczność stanowiącą podstawę wznowienia postępowania, istniała w dniu wydania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie (z dnia [...] października 2012 r.), niemniej skoro obie te decyzje zostały wydane przez ten sam organ, trudno uznać, że ta "wcześniejsza" decyzja nie była znana Rektorowi wydającemu "późniejszą" decyzję, o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2016 r. o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego magister inżynier. Komendant dodał, że skarżący wyjaśnił, że o podstawie wznowienia postępowania dowiedział się z rozmowy z M.P. i wniósł o przeprowadzenie dowodu z jego zeznań. Organ, uwzględniając ten wniosek, przesłuchał M.P., który w dniu 6 kwietnia 2018 r. zeznał, że "w zeszłym roku" rozmawiał ze skarżącym w tej sprawie (miesiąca nie pamięta). Organ, powołując orzecznictwo sądowe stwierdził, że to wnioskodawca musi udowodnić kiedy (w jakiej dokładnie dacie) dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie udowodnił, kiedy dowiedział się o podstawie wznowienia (ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że podanie o wznowienie zostało złożone przed upływem jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia).
W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor-Komendant [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
P.W. zaskarżył powyższe postanowienie z dnia [...] grudnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") uznał, że skarga jest nieuzasadniona.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ prawidłowo odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] października 2012 r. z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, że podanie o wznowienie zostało złożone w ustawowym terminie. W orzecznictwie podkreśla się, że zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania musi być udowodnione przez stronę. To strona domagająca się wznowienia postępowania ma wykazać kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach wznowienia, a nie jest to zadaniem organu. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że skarżący we wniosku o wznowienie postępowania powołał się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wskazał, że tą istotną dla sprawy (zakończonej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności) nową okolicznością faktyczną (dowodem) istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję jest decyzja Rektora z dnia [...] marca 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji o przyznaniu M.P. tytułu zawodowego magistra inżyniera. Nie podał jednak jednoznacznie, mimo wezwania, kiedy dowiedział się o tej decyzji.
Sąd nie podzielił poglądu zaprezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2017 r., że miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinien odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku, jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu. Taka wykładnia art. 148 § 1 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia w treści tego przepisu i prowadziłaby do zatarcia różnicy pomiędzy postępowaniem wznowieniowym prowadzonym na wniosek strony a postępowaniem prowadzonym z urzędu. W konsekwencji strona nie może skutecznie kwestionować postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego podnosząc, że kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie ma znaczenia, ponieważ postępowanie może zostać wznowione z urzędu na podstawie art. 147 k.p.a. Tak więc nie można zarzucić organowi niedostatecznego ustalenia i nieprawidłowej oceny okoliczności faktycznych sprawy (w kwestii zachowania przez skarżącego terminu złożenia podania o wznowienie), skoro to skarżący miał wykazać, kiedy dowiedział się o podstawie wznowienia. Sąd nie zgadza się ze skarżącym, że Rektor-Komendant prowadził postępowanie w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej, z naruszeniem proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.) lub że bez uzasadnionej przyczyny odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.). Można dodać, że konstytucyjna zasada równości wobec prawa oznacza, że wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo. W rozpatrywanej sprawie, dotyczącej odmowy wznowienia postępowania z uwagi na niewykazanie przez stronę zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie, Sąd nie stwierdził, aby organowi można było zarzucić naruszenie tej zasady. Przekonanie skarżącego, że skoro w innej sprawie została wydana decyzja "korzystna" dla strony, to "automatycznie" jego wniosek o wznowienie postępowania (mimo niespełnienia warunków formalnych) powinien zostać uwzględniony, nie znajduje oparcia w przepisach obowiązującego prawa.
W dniu 4 września 2019 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P.W. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 147 i art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwą ich wykładnię skutkującą nieprawidłowym przyjęciem, iż miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania odnosi się do wszystkich podstaw, a nie zaś wyłącznie do tych podstaw, które nie są znane organowi z urzędu i nie dają podstawy do wznowienia postępowania z urzędu;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, podczas gdy strona wykazała podstawy dochowania terminu do wniesienia skargi, a niezależnie również od tego podstawa skargi, tj. funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu różnych tytułów zawodowych jest znana organowi z urzędu i w żaden sposób nie została wyjaśniona;
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przez Sąd w uzasadnieniu wyroku w sposób wszechstronny przyczyn i okoliczności, które spowodowały, iż Sąd uznał, że Rektor - Komendant [...] w sposób wnikliwy przeprowadził postępowanie, podczas gdy w żaden sposób nie wyjaśniono, w jaki sposób uznano, że posiadając wiedzę o odmiennym przyznawaniu tytułów zawodowych dla osób objętych tym samym programem nauczenia na kierunku studiów, występują niezależne od siebie sprawy, nie obligujące organu do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania mającego na celu zmianę /unifikację/ przyznanych tytułów zawodowych;
4. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego, mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie kwestią istotną wymagającą ostatecznego rozstrzygnięcia przez NSA jest odpowiedź na pytanie, czy w sytuacji gdy strona powołuje się na podstawę wznowienia postępowania znaną organowi z urzędu, w postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania organ ten nie powinien wnikliwie wyjaśnić dlaczego nie dokonał z urzędu wznowienia postępowania, w szczególności w sytuacji gdy przesłanka wznowieniowa jest konkretna i nie wymaga żadnej oceny i wartościowania przez organ. Organy nie powinny poprzestawać na samej tylko konstatacji przekroczenia przez wnioskodawcę terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Organ sam zaś konsekwentnie potwierdza, iż w związku ze zmianą dyplomu dla M.P. posiadał wiedzę na temat tej przesłanki oraz okoliczności związanych z tym postępowaniem z urzędu, co czyni oczywistym wniosek, iż powinien rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącego kasacyjnie. Zupełnie nieracjonalnym jest bowiem kwestionowanie uprawnień skarżącego kasacyjnie do żądania wydania dyplomu magister inżynier [...], skoro sam organ, tj. Rektor w ramach postępowania dotyczącego M.P. takie uprawnienie mu przyznał i to w oparciu o te same okoliczności związane z procesem kształcenia jak w przypadku skarżącego kasacyjnie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego aczkolwiek nie określają formy naruszeń.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej, który zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną polega na tym, że WSA w Warszawie naruszył art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. jest niezasadny. Należy na wstępie wskazać, że ani art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Należy bowiem do przepisów ustrojowych. W myśl art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Z kolei przepis § 2 powołanego artykułu mówi, że kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Naruszenie omawianych przepisów miałoby miejsce wtedy, gdyby sąd nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiot skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem, odwołując się np. do zasad słuszności czy współżycia społecznego względnie wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji, ewentualnie zastosował środki ustawie nieznane. Żadna z takich sytuacji w sprawie nie zaistniała, gdyż Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę aktu objętego zakresem jego właściwości. Natomiast w zakresie powiązania ww. przepisu z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., to fakt, że ocena ta jest odmienna od oceny skarżącego nie może stanowić o naruszeniu art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych czy innych przepisów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Podobnie nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu w kwestionowanym zakresie.
Również podstawa kasacyjna, w której ramach zarzucono naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów o postępowaniu, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ oddalenie skargi na mocy zaskarżonego wyroku formalnie odpowiadało art. 151 P.p.s.a. Oddalenie skargi było bowiem wyłącznie konsekwencją, co również zarzuca sam skarżący swojej w skardze kasacyjnej, wykładni przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego podnieść należy, że są one również niezasadne.
Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie między innymi, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Stosownie zaś do treści art. 147 zdanie pierwsze k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie z urzędu następuje z własnej inicjatywy organu, w wyniku złożenia sprzeciwu przez prokuratora (art. 184 § 1 w zw. z art. 186 k.p.a.), w wyniku wniosku organizacji społecznej (art. 31 § 1 w zw. z art. 31 § 2 k.p.a.), jak też w wyniku skargi powszechnej złożonej przez osobę trzecią (art. 235 § 1 w zw. z art. 233 k.p.a.).
Tak więc, organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia, z wyjątkiem przyczyn określonych w przepisach art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a k.p.a.
Niewątpliwie naruszenie w procesie wydawania decyzji norm prawa procesowego, które zostały wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. powoduje bezwzględny obowiązek wszczęcia przez organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Stanowisko to wypływa wprost z zacytowanego wyżej art. 145 § 1 k.p.a.
Jednak jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie trudno uznać, że organ ma obowiązek wszcząć postępowanie w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia. Jest to raczej tylko jego prawo, a obowiązek istnieje tylko w razie znalezienia przyczyny. (por. W. Chrościelewski, Z. Kmieciak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2019, teza 3).
Słusznie zatem zauważył Sąd pierwszej instancji, że wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, co oznacza, iż nie ma on obowiązku wszczynania postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie, celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Obowiązek wznowienia ma natomiast miejsce w razie znalezienia przyczyny wznowienia.
Należy również podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyrokach z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 915/05 oraz z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1675/15, że w żadnym wypadku, zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej decyzją o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia, czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednak z żadnego przepisu prawa.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. art. 205 § 2 P.p.s.a., na które składają się koszty wynagrodzenia dla pełnomocnika reprezentującego organ w kwocie 240 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło