II SA/Go 267/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...]r. nr [...] W dniu 31 października 2018 r. Z.S. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko S.S. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 2 pkt 1, 2, 4, 20 lit. c, art. 4, art. 5, art. 7, art. 13, art. 18, art. 21, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018r. poz. 2134, dalej jako u.p.p.w.d.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465), art. 104 k.p.a., odmówił przyznania Z.S. świadczenia wychowawczego na syna S.S. w okresie od [...] października 2018r do [...] września 2019r. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie organ I instancji ustalił, iż rodzina wnioskodawczyni w 2017 r. uzyskała dochód w wysokości 44.658,30 zł. Na dochód składały się dochody osiągnięte przez stronę z tytułu pobieranej renty rodzinnej na rzecz dzieci w wysokości 11.924,00 zł, dochody syna S.S. oraz córki K.S. z tytułu zbycia nieruchomości w wysokości 10.000,00 zł (odpowiednio po 5.000,00 zł), dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 18.091,15 zł (dochód ustalono zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2018 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017 r., z którego wynika, że przeciętny dochód z powołanego tytułu wyniósł w 2017 r. z 1 ha przeliczeniowego 3.399 zł, tj.: w okresie od [...] stycznia do [...] maja 2017 r. - 7.618,72 zł (5,3795 ha przeliczeniowego x 3.399 zł: 12 miesięcy x 5 miesięcy), w okresie od [...] czerwca do [...] czerwca 2017 r. - 1.507,06 zł (5,3206 ha przeliczeniowego x 3.399 zł: 12 miesięcy x 1 miesiąc), w okresie od [...] lipca do [...] grudnia 2017 r. - 8.965,37 zł (5,2753 ha przeliczeniowego x 3.399 zł: 12 miesięcy x 6 miesięcy), a także dochód uzyskany przez męża strony – J.T. z tytułu zatrudnienia w wysokości 4.643,15 zł (6.126,01 zł /dochód/, 946,64 zł /składki na ubezpieczenia społeczne/, 536,22 zł /składki na ubezpieczenia zdrowotne/). Organ wyjaśnił, iż z dokumentów wynika, że J.T. podjął zatrudnienie od [...] czerwca 2017 r. w związku z czym w świetle art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d., dochód z powołanego tytułu został podzielony przez liczbę miesięcy, w których był osiągany, tj. 7 miesięcy. W oparciu o powyższe organ I instancji wyliczył, iż miesięczny dochód rodziny - z uwzględnieniem dochodu uzyskanego w roku bazowym - wynosi 3.997,91 zł (11.924,00 zł /renta rodzinna/ + 10.000,00 zł /dochód ze zbycia nieruchomości/ + 18.091,15 zł /dochód z gospodarstwa rolnego/ : 12 miesięcy + (4.643,15 zł : 7 miesięcy), czyli 999,48 zł na osobę w rodzinie (3.997,91 zł : 4 osoby), a zatem przekracza dopuszczalną wysokość. Dalej organ wskazał, że utraty dochodu nie może stanowić sprzedaż ziemi, ponieważ dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości jest dochodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodając, iż dochód ten może zostać zwolniony z podatku, ale tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki określone w art. 21 ust. 1 pkt 131 powołanej ustawy. Przy czym zdaniem organu, w świetle art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., do dochodu zalicza się dochód podlegający opodatkowaniu, niezależne od tego, czy w konkretnym przypadku korzysta on ze zwolnienia od podatku. Mając powyższe na uwadze organ I instancji rozpatrując sprawę, w dochodach strony rodziny uwzględnił także dochód z płatnego zbycia nieruchomości. Od powyższej decyzji Z.S. złożyła odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z wyliczoną wysokością dochodów rodziny w przeliczeniu na osobę, albowiem do dochodu rodziny wliczono dochód ze sprzedaży ziemi, a jej zdaniem nie powinien być uwzględniony. Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2018 r. poz.994), art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.), art.2 pkt 1,2,4,16 i pkt 20 lit.c, art. 4, art. 5 ust. 3, art.7 ust.3, oraz art.28 u.p.p.w.dz. oraz art. 138 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Za bezsporne uznał organ odwoławczy, iż strona z synem tworzy rodzinę czteroosobową w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.: odwołująca, małżonek J.T. oraz dzieci syn S.S. i córka K.S. Natomiast jako kwestię sporną wskazało SKO wliczenie przez organ I instancji do dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie kwoty 18.091,15 zł (taką kwotę omyłkowo podał organ odwoławczy zamiast podanej prawidłowo przez organ I instancji kwoty - 10 000 zł) uzyskanej ze sprzedaży części nieruchomości (gospodarstwa rolnego). SKO podało, iż miesięczny dochód rodziny odwołującej wyniósł w 2017 r. 3.997,91 zł, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 999,48 zł, która to kwota przekracza kryterium dochodowe - 800,- zł na osobę w rodzinie określone w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, u.p.p.w.d. przy definicji dochodu odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Następnie organ odwoławczy wskazał na zwolnienie, o którym mowa w z art. 21 ust 1 pkt 131 u.p.d.o.f dotyczące dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe. SKO stwierdziło, iż ustalenia organu I instancji co do składników dochodu rodziny odwołującej w 2017 r., są prawidłowe, w tym również co do doliczenia dochodu z tytułu sprzedaży części nieruchomości. Organ wskazał, iż z oświadczenia odwołującej wynika, że nie posiada dokumentów które potwierdzałyby utratę dochodu, a z odwołania nie wynika, że kwota osiągnięta ze zbycia nieruchomości została w części przeznaczona na inne cele mieszkaniowe. Również z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały okoliczności zaistnienia ewentualnego zwolnienia podatkowego odwołującej związane z okolicznością wydatkowania kwoty uzyskanej ze zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe. Organ odwoławczy uznał, iż skoro przekroczenie kryterium dochodowego nastąpiło, odmowa przyznawania świadczenia z tego powodu jest zgodna z art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. Od powyższej decyzji Z.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., podnosząc, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu. Skarżąca zakwestionowała błędne jej zdaniem doliczenie do dochodów rodziny dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, który powinien być traktowany jako utracony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z argumentacją ją uzasadniającą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U.2017.2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2018.1302, dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko S.S., wobec przekroczenia kryterium dochodowego. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.Dz.U.2018.2134 ze zm., dalej jako u.p.p.w.d). Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. dochodem w rozumieniu tej ustawy jest dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast przez dochód członka rodziny, stosownie do art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d., rozumie się przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 -3. Powyższa regulacja odwołuje się zatem do definicji ustawowej "dochodu", zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U.2018.2220 ze zm., dalej jako u.ś.r. ). Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.j. Dz.U.2018.1509 ze zm., dalej jako u.p.d.o.f.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b) u.ś.r. także dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W ust. 1 lit. a) i b) art. 3 u.ś.r. wskazano zatem przychody (dochody) opodatkowane podlegające wliczeniu do dochodu uwzględnianego przy ustalaniu kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych, natomiast w ust. 1 lit. c) art. 3 u.ś.r. wskazano na dochody nieopodatkowane wliczane do dochodu dla potrzeb przyznania świadczeń rodzinnych. W ust. 1 lit. c) art. 3 u.ś.r. nie wskazano m.in. dochodów z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowych od osób fizycznych, czyli zwolnionych dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości przeznaczonego na cele mieszkaniowe. Oznacza to, że dochody te nie są wliczane do dochodu uwzględnianego przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że nie zalicza się do dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a co za tym idzie także do dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości jeżeli nie jest on opodatkowany. W rozpoznawanej sprawie do dochodu rodziny skarżącej zaliczono kwotę 10 000 zł (2x5000 zł) uzyskaną przez S.S. i K.S. z tytułu sprzedaży nieruchomości, przy czym organy nie ustaliły jednoznacznie czy dochód ten podlegał opodatkowaniu. Tymczasem z treści dokumentów - informacji znajdujących się na kartach 27 i 28 akt administracyjnych, można wyciągnąć wniosek, że dochód ze zbycia przez S.S. i K.S. nieruchomości w 2017 r. nie był opodatkowany. W informacjach tych podano bowiem, że podatek należny od dochodu w wysokości 5000 zł wyniósł 0 zł. W orzecznictwie podkreśla się, że z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynika, że obliczanie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotyczy to okoliczności będących przedmiotem postępowania podatkowego. Przede wszystkim chodzi o to, czy przychód podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tylko bowiem przychód opodatkowany i to po odliczeniu należnego podatku podlega wliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit a u.ś.r. (por. np wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., I OSK 1748/14). Uwzględnienie zatem przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej przychodu w wysokości 10 000 zł uzyskanego przez członków jej rodziny ze sprzedaży należącej do nich nieruchomości bez wyjaśnienia kwestii opodatkowania tego przychodu, choćby na podstawie zeznania podatkowego PIT-39, oznaczało wadliwe ustalenie elementów stanu faktycznego mające wpływ na wynik sprawy. Ponadto wyjaśnienia wymaga kwestia jaka nieruchomość i kiedy została dokładnie zbyta, w szczególności czy było to gospodarstwo rolne lub część gospodarstwa rolnego, z którego dochód określony łącznie na 18 091,15 zł organ uwzględnił przy ustalaniu kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia wychowawczego. Jeżeli bowiem zostało zbyte w roku 2017 gospodarstwo rolne lub jego część, to fakt ten powinien być uwzględniony przy wyliczeniu dochodu z tego gospodarstwa, a z uzasadnienia decyzji organów obu instancji jasno to nie wynika. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. Z art. 11 k.p.a. wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów, bowiem wyliczanie dochodu rodziny skarżącej nie zostało przedstawione w sposób nie budzący wątpliwości co do prawidłowości tego wyliczenia. Z przyczyn wskazanych wyżej wątpliwości budzi zaliczenie do dochodu kwoty 10 000 zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, a ponadto z uzasadnienia decyzji nie wynika czy zbycie nieruchomości miało wpływ na wyliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji mając na uwadze podniesione wyżej uchybienia proceduralne tj. naruszenie art. 11, 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał, iż decyzje organów zostały wydane z naruszeniem powołanych przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, uwzględniając powyższe uwagi, dokona prawidłowego wyliczenia dochodu rodziny skarżącej w sposób zgodny z przytoczonymi wyżej przepisami i poddający się weryfikacji.