II GSK 1310/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 533/19 w sprawie ze skargi M. M. R., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącego dokonania zmiany podmiotu uprawnionego do znaku towarowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 czerwca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 533/19 oddalił skargę M. M. R. na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania o dokonanie zmiany uprawnionego w rejestrze znaków towarowych. W dniu [...] lutego 2016 r. Urząd Patentowy RP wydał decyzję o dokonaniu w rejestrze znaków towarowych zmiany wpisu w zakresie podmiotu uprawnionego do znaku towarowego "B" o numerze R.[...] poprzez wykreślenie wpisu o brzmieniu: "B." B. B., G., P." oraz dokonaniu wpisu o brzmieniu: "A. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, S., P. [...]". W dniu [...] maja 2016 r. do organu wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji złożony przez B. B. zawierający jednocześnie żądanie zawieszenia tego postępowania z uwagi na postępowanie toczące się przed sądem powszechnym w G. Jak wskazała strona, przedmiotowe postępowanie powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. z uwagi na zaistnienie w niniejszej sprawie tzw. zagadnienia wstępnego wymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd lub inny organ. Wnioskodawczym złożyła bowiem w Sądzie Okręgowym w G. pozew przeciwko A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. o ustalenie nieważności umowy sprzedaży tej spółce prawa ochronnego na znak towarowy "B." o numerze R.[...], która to umowa była podstawą wydania decyzji o dokonaniu w rejestrze zmiany w zakresie podmiotu uprawnionego do przedmiotowego prawa ochronnego. W ocenie powódki nieważność przedmiotowej umowy wynika z faktu zawarcia jej w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli przez sprzedającą, jak również z błędu co do charakteru dokonywanej czynności (uznanej jako transakcja powiernicza) wywołanego podstępnie przez osoby działające w imieniu kupującej spółki. Od kwestii nieważności powyższej umowy sprzedaży uzależnione jest rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, a więc stanowi ona zdaniem wnioskodawczyni zagadnienie wstępne, o którym mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Dlatego też, w jej ocenie koniecznym było zawieszenie przez Urząd Patentowy RP postępowania w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do czasu rozstrzygnięcia przed sąd powszechny zagadnienia wstępnego. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Urząd Patentowy RP zawiesił postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez B. B. w dniu [...] maja 2016 r. od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2016 r. o dokonaniu w rejestrze zmiany wpisu w zakresie podmiotu uprawnionego do znaku towarowego "B." o numerze R.[...]. Organ przychylił się do stanowiska wnioskodawczyni i stwierdził, że postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r. winno zostać zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie nieważności umowy sprzedaży prawa ochronnego na znak towarowy o numerze R.[...] z dnia [...] lipca 2015 r., zawisłej przed Sądem Okręgowym w Gdańsku, Wydział IX Gospodarczy (sygn. akt [...]). W ocenie Urzędu Patentowego RP nie jest możliwe rozpoznanie przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz rozstrzygnięcie sprawy z uwagi na fakt pojawienia się pomiędzy stronami sporu co do ważności umowy sprzedaży stanowiącej podstawę dokonania zmiany wpisu uprawnionego, a tym samym powstania tzw. zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a rozstrzygnięcie powyższego sporu leży poza kompetencją organu. Od powyższego postanowienia został złożony w dniu [...] listopada 2018 r. przez pełnomocnika A. Spółki z o.o. z siedzibą w S. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucono przede wszystkim naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie pełnomocnika toczące się postępowanie sądowe w sprawie ustalenia nieważności umowy sprzedaży prawa ochronnego z uwagi na wady oświadczenia woli złożonego przez sprzedającą nie może stanowić przeszkody do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2016 r., a tym samym kwestia ta nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Pełnomocnik zwrócił również uwagę na fakt, że do dnia wydania decyzji o zmianie uprawnionego sprzedająca nie kwestionowała w żaden sposób ważności umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 2015 r., jak również nie było prowadzone żadne postępowanie sądowe w sprawie ważności tej umowy. Pełnomocnik stwierdził tym samym, że organ powinien rozstrzygnąć sprawę w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty, a w przypadku ewentualnego skutecznego rozstrzygnięcia w przyszłości na drodze sądowej na swoją korzyść kwestii ważności umowy sprzedaży druga strona będzie mogła wzruszyć skarżoną decyzję za pomocą dostępnych środków prawnych. Ponadto, pełnomocnik spółki zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 229 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776, dalej: p.w.p.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dokumenty zawarte w aktach sprawy nie stanowią wystarczającej podstawy do rozpoznania wniosku B. B. z dnia [...] maja 2016 r. Zdaniem pełnomocnika rozpoznanie powyższego wniosku jest możliwe w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bez oczekiwania na wynik postępowania sądowego, a decyzja z dnia [...] lutego 2016 r. nie zawiera nieprawidłowości dających podstawę do jej wzruszenia, co więcej została wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny oraz poprawne pod względem formalnym i merytorycznym dokumenty. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, przychylając się do zawartej w nim oceny, zgodnie z którą za zagadnienie wstępne należy uznać sprawę zawisłą przed Sądem Okręgowym w Gdańsku (sygn. akt [...]) o ustalenie nieważności umowy sprzedaży prawa ochronnego na znak towarowy R. [...] zawartej w dniu [...] lipca 2015 r. pomiędzy B. B. a A. Spółką z o.o., stanowiącej podstawę wydania decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. o dokonaniu w rejestrze zmiany wpisu uprawnionego do przedmiotowego prawa ochronnego. Zdaniem organu, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia powyższej sprawy przez sąd powszechny, postępowanie z wniosku z dnia [...] maja 2016 r. powinno pozostać zawieszone. Pismem z dnia [...] lutego 2019r. M. R. i A. sp. z o. o. z siedzibą w S. wnieśli skargę do WSA w Warszawie na powyższe postanowienie. Skarga MS sp. o.o. została odrzucona prawomocnym postanowieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. R. uznając ją za niezasadną. Sąd I instancji uznał, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki niezbędne do zawieszenia postępowania administracyjnego. Sąd podzielił stanowisko Urzędu co do zasadności zawieszenia postępowania administracyjnego na czas rozstrzygnięcia przez sąd powszechny kwestii ważności umowy sprzedaży będącej podstawą wpisu w rejestrze, wynikłej na skutek sporu pomiędzy stronami tej umowy. Urząd Patentowy RP prawidłowo przyjął, że ustalenie, komu przysługuje prawo ochronne do znaku towarowego odbywa się, zgodnie z przepisem art. 284 pkt 2 p.w.p., w trybie postępowania cywilnego, na zasadach ogólnych. Tym samym, Urząd Patentowy RP nie jest kompetentny, aby w toku postępowania wpisowego samemu dokonać analizy takiej kwestii, np. w trybie wezwania stron do złożenia wyjaśnień (art. 229 ust. 21 p.w.p.), a powinien pozostawić tę ocenę sądom powszechnym. W sytuacji zaistnienia w sprawie kwestii istotnej dla rozpatrzenia wniosku o zmianę wpisu w zakresie uprawnionego, jak ważność lub nieważność umowy sprzedaży będącej podstawą tego wpisu, Urząd zasadnie wstrzymał się od wydania aktu poprzez zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sporu powstałego pomiędzy stronami umowy. Za nieuzasadnione Sąd uznał stanowisko strony skarżącej o mało wiarygodnych podstawach zarzutów B. B. odnośnie ważności kwestionowanej umowy sprzedaży oraz dowodów zgromadzonych w toku tego postępowania sądowego, ponieważ organ nie posiada takich kompetencji, aby kwestie te rozstrzygać w postępowaniu administracyjnym. Wobec powyższego w ocenie sądu za bezpodstawny uznać należało zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto. jak słusznie wskazał organ, w postępowaniu wpisowym Urząd Patentowy RP ogranicza się jedynie do zbadania wniosku w ramach zakreślonych przepisem art. 229 ust. 2 p.w.p., tj. zgodności przedłożonych dokumentów z ustawą oraz zgodności formy tych dokumentów z obowiązującymi przepisami. Dlatego też, w celu nienaruszenia granic postępowania wpisowego wyznaczonych powyższym przepisem, Urząd Patentowy RP zobligowany był do zawieszenia prowadzonego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy sąd powszechny. Tym samym również zarzut naruszenia art. 229 ust. 2 p.w.p. Sąd uznał za wadliwy. W skardze kasacyjnej M. M. R. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę poprzez uwzględnienie skargi w całości, co winno skutkować uchyleniem postanowienia organu, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżąca zrzekła się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego: 1) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd, że w sprawie zachodzi tzw. zagadnienie wstępne uniemożliwiające wydanie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy o numerze zgłoszenia R. [...] (dalej Znak towarowy) oraz przeniesieniu prawa ze zgłoszenia na znak towarowy na rzecz Skarżącej M. M. R., z uwagi na brak prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie cywilnej przed Sądem Okręgowym w Gdańsku o sygnaturze akt [...] pomimo tego, iż wskazane rozstrzygnięcie nie może być zagadnieniem wstępnym w rozumieniu przepisów k.p.a. 2) art. 229 ust. 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią wystarczającej podstawy do rozpoznania wniosku Pani B. B. z dnia [...] maja 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego od decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie dokonania wpisu zmiany w rejestrze Znaku towarowego poprzez min. wpis Skarżącej A. sp. z o.o. jako nowego uprawnionego z tytułu praw ochronnych na ten Znak towarowy, podczas gdy wniosek ten powinien zostać rozpoznany w oparciu o dokumenty znajdujące się aktualnie w aktach sprawy, które pod względem formalnym i pod względem zawartości merytorycznej nie budzą wątpliwości, co do ich ważności, a co więcej, umowa z dnia [...] lipca 2015 r. obejmująca przeniesienie praw do znaku towarowego została zawarta przez Skarżącą A. sp. z o.o. z właściwym podmiotem (tj. Panią B. B.będącą w owym czasie bezspornie dysponentem praw do tego znaku towarowego), II. przepisów postępowania mających istotne wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.: 3) art. 284 pkt 2 p.w.p. poprzez jego zastosowanie i stwierdzenie, że organ administracji prawidłowo zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania roszczeń cywilnych pierwotnego zbywcy prawa do znaku towarowego, podczas gdy przedmiotowy przepis nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a jego zastosowanie miało istotny wpływ na wydane przez Sąd I Instancji orzeczenie, ponieważ, gdyby Sąd nie zastosował tego przepisu, to z całą pewnością doszedłby do wniosku, iż organ administracji pozostaje w rażącej bezczynności w sprawie wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2016 roku; 4) art. 35 § 1 w zw. z art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez ich naruszenie i nierozpoznanie wniosku w odpowiednim terminie, w związku z czym nastąpiła zwłoka w rozpoznaniu sprawy, w tym w szczególności wniosku B. B.z [...] maja 2016 r., wobec którego postanowienie organ wydał dopiero 4 października 2018 r. oraz merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej M. M. R. z dnia [...] listopada 2016 r. o zmianę podmiotu uprawnionego do znaku towarowego, co skutkuje naruszeniu zasady szybkości postępowania administracyjnego oraz zaufania obywateli do władzy publicznej tj. przepisów art. 3 ust. 1 i art 145 ust. 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a. w zw. art. 8 k.p.a.; 5) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi administracyjnej, pomimo iż organ od 2 lat od wszczęcia postępowania nie podejmował żadnych czynności, aż do dnia [...] października 2018 roku, kiedy to zawiesił postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W rozpoznawanej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do oceny, czy Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę uznając za zasadne zawieszenie przez organ postępowania z wniosku B. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2016 r. o dokonaniu w rejestrze zmian wpisu w zakresie podmiotu uprawnionego do znaku towarowego "B." o numerze R. [...]. Na wstępie należy podkreślić, że Urząd Patentowy RP prowadząc postępowanie w przedmiocie dokonania wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 228 ust. 1 pkt 1 p.w.p., zobowiązany jest w związku z art. 229 ust. 2 p.w.p., rozpoznając wniosek o dokonanie takiego wpisu - zbadać, czy złożone dokumenty, mające uzasadnić wydanie decyzji o dokonaniu wpisu do rejestru, nie naruszają ustawy i odpowiadają co do formy obowiązującym przepisom. Oznacza to, że rozpoznając wniosek o wpis do rejestru, Urząd Patentowy RP nie może naruszyć tych granic, które obejmują wyłącznie zgodność złożonych dokumentów z ustawą - Prawo własności przemysłowej oraz sprawdzenie, czy dokumenty te sporządzone i złożone zostały w odpowiedniej formie (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 579/13). Uwagi te odnoszą się także do dokonywania zmian we wpisie, na przykład – jak w tej sprawie – zmiana osoby uprawnionej do znaku. Jednakże, wbrew stanowisku skarżącej, działanie organu w kwestii dokonywania wpisu, czy też zmian we wpisie nie polega na bezrefleksynym dokonywaniu takiej czynności, szczególnie, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – zaistniała wątpliwość co do prawidłowości umowy sprzedaży (jej nieważność) prawa ochronnego na znak towarowy. Na kontrolowanym etapie postępowania nie jest możliwe wydanie jakiejkolwiek decyzji bez uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny kwestii ważności umowy z dnia [...] lipca 2015 r., przenoszącej prawo do zgłoszonego znaku z B. B. na spółkę i będącej podstawą do dokonania wpisu w rejestrze. Prawomocne rozstrzygnięcie sprawy z powództwa B. B., zawisłej w sądzie Okręgowym w Gdańsku, będzie rzutowało na ocenę, czy spółka nabyła prawo do omawianego znaku. Zasadnie więc Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo zawiesił postępowanie w przedmiocie dokonania zmiany we wpisie. W sytuacji, gdy między stronami postępowania ujawni się spór, którego rozstrzygnięcie wykracza poza zakres kompetencji organu, ten ostatni zmuszony jest wstrzymać wydanie aktu przez zawieszenie postępowania. Zasadnie też Sąd I instancji zauważył, że na mocy art. 284 pkt 2 p.w.p. ustalenie, komu przysługuje prawo ochronne do znaku towarowego odbywa się w trybie postępowania cywilnego, na zasadach ogólnych. Organ nie jest kompetentny, aby w toku postępowania o dokonanie zmian w rejestrze samemu dokonać analizy takiej kwestii i powinien tę ocenę pozostawić sądom powszechnym. Wystąpienia przez B. B. z powództwem o nieważnienie umowy sprzedaży zawartej [...] lipca 2015 r. między nią a spółką skutkowały tym, że UP nie może prowadzić postępowania, skoro są wątpliwości co do osoby zgłaszającego. Wobec toczącego się postępowania cywilnego przed sądem powszechnym Urząd był zobligowany do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 35 § 1 w zw. z art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez ich naruszenie i nierozpoznanie wniosku w odpowiednim terminie, w związku z czym nastąpiła zwłoka w rozpoznaniu sprawy. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, z akt sprawy znaku towarowego o numerze R.144691 wynika, że toczyły się lub toczą równolegle różne postępowania administracyjne, w tym również miało miejsce postępowanie w trybie nadzwyczajnym - o stwierdzenie nieważności decyzji. Toczące się również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie postępowanie ze skargi spółki A. Sp. z o.o., w którym sąd potwierdził ustalenia poczynione we wcześniejszych instancjach przez organ, także miało wpływ na możliwość szybkiego rozpoznania innych wniosków oczekujących w aktach niniejszej sprawy. Należy przypomnieć, że pierwotnym zgłaszającym była B. B., po czym sprzedała swoje uprawnienie spółce, a ten podmiot – wnoszącej skargę kasacyjną. B. B. zakwestionowała ważność umowy zawartej ze spółką i wystąpiła z powództwem do sądu powszechnego. Dlatego organy i Sąd I instancji prawidłowo przyjęli, że najpierw trzeba przesądzić ważność umowy między B. B. a spółką. Należy zwrócić uwagę, że taki sam pogląd zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2020 r., w sprawie o sygn. akt II GSK 1466/19, w której także punktem wyjścia był spór co do ważności umowy zbycia prawa do znaku. Mając powyższe na uwadze należało skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalić na mocy art. 184 p.p.s.a.