II SA/Bk 284/19
WyrokWSA w Białymstoku2019-08-07
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy następca prawny rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu w zamian za rentę, może uzyskać prawo własności działki gruntu, która nie została mu formalnie przydzielona do dożywotniego użytkowania w wyniku tej transakcji, opierając się jedynie na zeznaniach świadków i domniemaniu faktycznym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 80 k.p.a. i art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, błędnie przyznając prawo własności nieruchomości E. P. na podstawie zeznań świadków i domniemania faktycznego. Brak formalnego przydzielenia działki dożywotniego użytkowania B. W. uniemożliwia przyznanie jej własności następcy prawnemu, gdyż prawo to musi być oparte na konkretnym tytule prawnym, a nie na domniemaniach.Stan faktyczny
E. P. wniosła o zwrot działki, która rzekomo została przydzielona jej ojcu, B. W., do dożywotniego użytkowania w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego Skarbowi Państwa w 1975 r. Po wielokrotnych uchyleniach decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało E. P. prawo własności części nieruchomości. Gmina N. zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wskazując na brak dowodów formalnego przydzielenia działki.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2019 r. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej Gminy N. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania nieodpłatnie własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej Gminy N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Orzeczenie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:
E. P. wystąpiła do Starosty Powiatu w H. wnioskiem z dnia [...].06.2016r. o zwrot działki dożywotniego użytkownika (ojca B. W.) o pow. 0,50 ha wydzielonej z działek o nr [...] położonych we wsi Ł. gmina N. Wnioskodawczyni twierdziła, że jej ojciec B. W. przekazał w 1975r. gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę i wydzielono mu do użytkowania działkę o pow. 0,50 ha, którą rodzice uprawiali do chwili śmierci tj. do 1983r. następnie działkę tę użytkowała córka E. P.
Postępowanie administracyjne toczyło się w trybie art. 118 ust. 2a i 4 ustawy z dnia 20.12.1990r.o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 277). Starosta H. czterokrotnie wydawał decyzje, które były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z przyczyn proceduralnych. Ostatnią decyzją z dnia [...].01.2019r. Starosta H. odmówił przyznania nieodpłatnie na rzecz E. P. prawa własności gruntów oznaczonych jako działki nr [...] o pow. 0,2874 ha i nr [...] o pow. 0,30 ha położonych we wsi Ł.. W ocenie Starosty brak jest dowodu na to, aby działka o pow. 0,5 ha, po przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, została w ogóle przydzielona B. W. do dożywotniego użytkowania.
W aktach sprawy dotyczących przejęcia gospodarstwa rolnego w 1975r. od B. W. oraz w rejestrze gruntów brak jest wzmianki, jaka działka i czy w ogóle została przydzielona. W 1991r. zostało przeprowadzone scalenie gruntów wsi Ł. i również w dokumentacji scaleniowej (w kwestionariuszu życzeń) nie figuruje działka, która miałaby ulec scaleniu a następnie przydzieleniu na rzecz B. W. bądź jego żony W. W. Przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili fakt użytkowania gruntu wchodzącego w skład działek o nr [...] przez E. P. Żaden ze świadków nie określił, gdzie i jaka była działka przydzielona B. W. do dożywotniego użytkowania, po przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa w 1975r. Świadkowie nie potwierdzili też, aby w wyniku scalenia działki o nr [...] zostały wyznaczone za pierwotnie wyznaczoną działkę do dożywotniego użytkowania małż. W.
Organ I instancji stwierdził, że E. P. nie spełniła warunków z art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ jej rodzicom B. i W. W. nie przydzielono żadnej działki po przejęciu w 1975r. gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Nadmieniono też, że E. P. ubiegała się o przyznanie jej, również w trybie art. 118 ust. 2a ustawy, innych działek o nr [...] położonych we wsi Ł. Tamto postępowanie zakończyło się decyzjami odmownymi, wydanymi przez Starostę H. dnia [...].10.2016r., a następnie w dniu [...].11.2016r. przez SKO w B.
Od decyzji Starosty H. z dnia [...].01.2019r. nr [...] odwołanie złożyła E. P.. Zarzuciła decyzji naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe stwierdzenie, że poprzednikom prawnym E. P. nie przydzielono działki do użytkowania. Takie wydzielenie wynika z protokołu przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, sporządzonego dnia 26.10.1975r., a także z zeznań wielu świadków i skarżącej (B. S., J. S., Z. C., W. B.), które organ pominął.
Decyzją z dnia [...].03.2019r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej SKO) 1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, 2) przyznało nieodpłatnie na własność E. P. nieruchomość oznaczoną nr [...] o pow. 0,2874 ha, położoną we wsi Ł., 3) odmówiło przyznania E. P. nieruchomości oznaczonej nr geod. [...] położonej we wsi Ł..
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że Starosta H., w decyzji poprzedniej (uchylonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze) zajął stanowisko, że B. i W. W. użytkowali do 1983r. działki wydzielone w wyniku przejęcia gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa, zastąpione następnie działkami o nr [...], które po ich śmierci użytkowała córka E. P.. Wnioskodawczyni użytkowała działkę o nr [...], a następnie działkę nr [...], ponieważ z działki nr [...] wydzielono drogę. Działkę nr [...] użytkowała w całości pomimo, że została ona przydzielona innej osobie – W. N., co było przeszkodą aby jej własność nadać E. P..
Taki stan został (uprzednio) przyjęty przez organ I instancji na podstawie zeznań świadków. Obecnie, zdaniem SKO, zaprezentowany pogląd przez Starostę H., że E. P. nie spełnia przesłanek do przyznania jej własności działki nr [...] nie jest prawidłowy, ponieważ organ kierował się zeznaniami świadka Ś. B. (pracownika Urzędu Gminy N. od 1989r.), który nie znał szczegółów wydzielenia działki B. W.i jego żonie, natomiast, co do braku dokumentacji na ten temat wyraził swoje przypuszczenia.
SKO uznało, że Starosta H. zebrał i ocenił cały materiał dowodowy w sprawie, ale z tą oceną się nie zgodził, czego efektem była decyzja SKO z dnia [...].03.2019r. podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Kolegium, dowody zebrane w sprawie wskazują na to, że: rodzicom wnioskodawczyni wyznaczono grunt do dożywotniego użytkowania, ale nie odnotowano tego faktu wraz z numerem działki w dokumentacji geodezyjnej. Potwierdziły to zeznania świadków: B. S., J. S., Z. C. i W. B. Po przeprowadzeniu scalenia rodzicom E. P. wyznaczono ekwiwalent w zamian za pierwotną działkę w postaci działek o nr [...]. Działka o nr [...] była proponowana N. S. (matce B. S.) jako ekwiwalent gruntu dożywotnio użytkowanego przed scaleniem. Nie została objęta do użytkowania ze względu na to, że użytkowali ją rodzice wnioskodawczyni. N. S. objęła wówczas w użytkowanie działkę o nr [...], która stanowiła własność Gminy N.. E. P. władała początkowo działką nr [...], a po jej podziale działką o nr [...]. Faktem jest, że okoliczność ta nie wynika z dokumentów urzędowych, ale z zeznań świadków i domniemania faktycznego. Podczas scalania gruntów nie odnotowano ekwiwalentu w postaci działki 0,5 ha na nazwisko B. W. i W. W., co zdaniem SKO, wynikało z zaniechania urzędników. Ponieważ organ I instancji błędnie ocenił wartość dowodową zeznań świadków, SKO uznało, że działkę o nr [...] należy przyznać na własność E. P. Działka nr [...] nie mogła być przyznana, ponieważ decyzją Urzędu Rejonowego w H. z dnia [...].10.1993r. została przyznana W. N. w dożywotnie użytkowanie w zamian za przekazane gospodarstwo rolne za rentę, zaś od 2002r. stała się własnością Gminy N..
Od decyzji SKO z dnia [...].03.2019r. została wywiedziona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przez Gminę N..
Skarżąca wniosła o uchylenie punktu 2 decyzji tj. części dotyczącej przyznania na własność E. P. działki o nr [...] o pow. 0,2874 ha położonej we wsi Ł. Wniosła też o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Gmina N. zarzuciła Kolegium naruszenie przepisów:
- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego niewłaściwej ocenie, wyrażającej się w błędnym ustaleniu, że obszar działki stanowiący obecnie działkę o nr [...] został przekazany rodzicom wnioskodawczyni w ramach realizacji zapisu nr 4 decyzji Naczelnika Gminy w z dnia [...] października 1975 r. tj. prawa użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. Nadto skarżąca zarzuciła niewłaściwe ustalenie, że działka o nr [...] była użytkowana przez E. P. od śmierci rodziców w sytuacji gdy część świadków temu zaprzeczyła;
- art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadzające się do braku wykazania, dlaczego organ dał wiarę zeznaniom świadków B. S., W. B., Z. C. i J. S., a odmówił mocy dowodowej zeznaniom pozostałych świadków;
- art. 118 ust. 1 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że wnioskodawczyni, po śmierci rodziców, faktycznie władała przedmiotową nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom jej rodziców.
W uzasadnieniu skargi, Gmina podniosła także argumenty, jakie stały się podstawą podjęcia decyzji z dnia [...].01.2019r. przez Starostę H. a mianowicie:
- brak dokumentacji na okoliczność aby jakakolwiek działka była przydzielona do dożywotniego użytkowania B. W. i jego żonie w wykonaniu decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa,
- brak w dokumentacji scaleniowej wzmianki (w książce życzeń) aby został przydzielony ekwiwalent w zamian za działkę pierwotną,
- świadkowie zeznający o użytkowaniu działek nr [...] przez E. P. nie określili, jaka pierwotnie działka była przydzielona jej rodzicom do dożywotniego użytkowania. Natomiast z zeznań świadka Ś. B. – byłego geodety gminnego – wynikało, że renciści często ubiegali się o wyznaczenie im przysługującej działki do dożywotnego użytkowania, ponieważ użytkowali przekazane Państwu grunty do czasu ich rozdysponowania, co nastąpiło też w przypadku B. i W. W. Skarżąca zwróciła uwagę, że część świadków zeznających na okoliczność użytkowania działek przez E. P. składała sobie wzajemnie zeznania, gdyż wielu spadkobierców osób, które przekazywały gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa, obecnie ubiega się o przyznanie własności działek nadanych w użytkowanie byłym rencistom. Nadto, E. P. przebywała kilka lat za granicą, co świadczy o tym, że nie mogła uprawiać gruntu nieprzerwanie.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. W odpowiedzi na zarzuty skargi, Kolegium wyjaśniło, że zaskarżona decyzja nie zawiera stwierdzenia o "przekazaniu" obszaru gruntu (stanowiącego obecnie działkę nr [...]) do bezpłatnego dożywotniego użytkowania wstępnym wnioskodawczyni w ramach realizacji decyzji naczelnika gminy o przekazaniu gospodarstwa na rzecz Państwa. Ustalenie Kolegium odnosiło się nie do "przekazania" (co musiałoby się łączyć ze stosownym aktem prawnym lub czynnością prawną), ale do czynności wyznaczenia rodzicom wnioskodawczyni gruntu do dożywotniego użytkowania. Zeznania świadków dowodzą, że początkowo był to grunt wchodzący w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, bez odnotowania tego faktu w ewidencji gruntów. To spowodowało, że w późniejszych pracach scaleniowych nie ujęto rodziców wnioskodawczyni jako osób, którym należało wydzielić ekwiwalent gruntu w zamian za grunty użytkowane dożywotnio. Świadkowie potwierdzili użytkowanie działki nr [...] przez E. P.. Geodeta Ś. B. zeznał na okoliczność praktyki scaleniowej, która mogła polegać na nieodnotowaniu użytkowania części dawnego gospodarstwa rolnego w dokumentacji geodezyjnej. Zdaniem Kolegium, w oparciu o doświadczenie życiowe – domniemanie faktyczne, że skoro świadkowie zeznają o korzystaniu przez rodziców wnioskodawczyni z gruntów będących wcześniej ich własnością, a po procesie scaleniowym – z gruntów rolnych znajdujących się w tym miejscu, w którym obecnie są położone działki nr [...], to czynność wyznaczenia takiego ekwiwalentu musiała mieć miejsce.
W ocenie Kolegium, zarzut nieuprawiania gruntu przez kilka lat przez E. P., nie miał znaczenia dla przyznania jej uprawnień właścicielskich. Z art. 118a ust. 1 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wynika, aby korzystanie z gruntu, o którego nadanie ubiegają się następcy prawni, musiało być nieprzerwane i w każdym okresie uprawiane rolniczo. Ewentualne wyjazdy za granicę byłych właścicieli nie powodowały utraty posiadania gruntu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, chociaż nie wszystkie zarzuty należało uznać za trafne. Materiał dowodowy został zebrany, w niniejszej sprawie, w sposób całościowy i wyczerpujący podczas prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ I instancji po 4 – krotnym uchylaniu decyzji przez organ odwoławczy. Dopuszczono jako dowód wszelką istniejącą dokumentację, przesłuchano zawnioskowanych świadków, przeprowadzono rozprawy administracyjne i oględziny. Sąd nie miał wątpliwości (wbrew twierdzeniom skarżącej), że chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 i 77 §1 k.p.a. oraz art. 8 i 107 § 3 k.p.a. Natomiast, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydając zaskarżoną decyzję, naruszyło przepis art. 80 k.p.a. i wiążący się z nim przepis prawa materialnego – art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2016r., poz. 277 t.j.), zwanego dalej ustawą. U podstaw naruszenia art. 118 ust. 2a ustawy legła niewłaściwa ocena materiału dowodowego, prowadząca do błędnego wniosku polegającego na uznaniu, że E. P. spełniła przesłanki z w/w artykułu do przyznania jej nieodpłatnie prawa własności gruntu w postaci działki o nr [...] położonej we wsi Ł.. Organ wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko, które w ocenie Sądu, okazało się nietrafne.
Do właściwych wniosków doszedł natomiast Starosta H., wydając decyzję odmowną z dnia [...].01.2019r. Uzasadnienie tej decyzji jest zbyt skondensowane, lecz zawiera właściwą ocenę materialnoprawną.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić przesłanki jakie muszą być spełnione, w świetle art. 118 ustawy aby były właściciel lub jego następca mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa własności gruntu, pozostawionego rolnikowi do dożywotniego użytkowania w zamian za przejęte, na rzecz Skarbu Państwa, gospodarstwo rolne.
Decyzją z dnia [...].10.1975r. Naczelnik Gminy w N. orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, w zamian za rentę, gospodarstwa rolnego od B. W.. W punkcie 4 decyzji zawarto stwierdzenie, że B. W. przysługuje prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki o obszarze 0,50 ha, "która zostanie przydzielona po wykonaniu niniejszej decyzji". Powyższa decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 29.05.1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę lub spłaty pieniężne (Dz.U. z 1974r., nr 21, poz. 118). Z art. 12 tej ustawy wynikało, że: "na wniosek rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne za rentę, przydziela się do bezpłatnego użytkowania działkę gruntu rolnego o pow. do 0,50 ha...". Jeżeli organ nie wydał odpowiedniej decyzji określającej w sposób skonkretyzowany, o jakim numerze i w jakich granicach rolnikowi przysługuje działka do dożywotniego użytkowania, to wówczas rolnik miał prawo dochodzić wydania działki przed sądem powszechnym (taką uchwałę podjął Sąd Najwyższy z dnia 3.10.1984r. w sprawie o sygn. III CZP 61/84 pub. OSNC 1985/7/84). Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2019r. poz. 299) w art. 118 stworzyła możliwość przyznania nieodpłatnie własności działki:
1. osobie, której przysługiwało prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu lub
2a zstępnemu osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością.
W orzecznictwie sądowym został przyjęty pogląd, że rolnikowi, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu przysługuje możliwość przyznania prawa własności konkretnej działki, która była mu wydzielona z gospodarstwa rolnego. Spadkobiercy rolnika można przyznać własność tej konkretnej działki, ale pod warunkiem, że włada faktycznie tą działką "w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom" tzn., że następca nie może nabyć więcej albo innych uprawnień niż posiadał rolnik, który przekazał gospodarstwo na rzecz Państwa. Następca nie może nabyć prawa własności do "jakiejkolwiek" działki gruntu (vide: wyrok WSA w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 625/08; wyrok NSA z dnia 18.10.2016r. – II OSK 3216/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17.09.2014r. – II SA/Wr 361/14).
W sprawie niniejszej, nie ulega wątpliwości, że przysługujące B. W., uprawnienie do użytkowania działki o pow. 0,50 ha, wynikające z decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...].10.1975r. nie zostało zrealizowane w formie prawnej. Świadczy o tym brak jakiejkolwiek dokumentacji:
- wniosku B. W. o wydanie działki po przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa,
- roszczenia (sądowego) o wydanie takiej działki,
- adnotacji w ewidencji gruntów, że po przejęciu gospodarstwa grunty Skarbu Państwa zostały obciążone użytkowaniem dożywotnim na rzecz B. W.,
- podczas przeprowadzonego postępowania scaleniowego w latach 1989-1991 nie ujęto, w wykazach, konkretnej działki, która byłaby wydzielona B. W. do dożywotniego użytkowania, a podlegałaby wymianie na inny grunt.
Wnioskodawczyni twierdzi, że działka o pow. 0,50 ha została wydzielona z działek o nr [...], którym po scaleniu nadano numery [...]. Tymczasem z zachowanego kwestionariusza życzeń i oświadczeń uczestników scalenia z 1990r. (sporządzonej przez geodetę inż. S. P.) wynika, że o nadanie działki nr [...] ubiegała się N. S. (poz. 270) a działki nr [...] W. N. (poz. 269). Działka o nr [...] (dawniej 1025) została przydzielona decyzją z 1991r. na własność W. N.. Należy zauważyć, że w okresie postępowania scaleniowego B. W. już nie żył (zmarł w 1983r. a jego żona W. w 1976r.) Nie mniej jednak, gdyby konkretna działka była wydzielona do użytkowania w wykonaniu decyzji z 1975r., to w dokumentacji scaleniowej figurowałaby na nazwisko dożywotników, zaś ich spadkobiercy powinni być powiadomieni o przeprowadzonym scaleniu. Takie okoliczności nie zaistniały.
E. P. żądając, we wniosku, z dnia [...].06.2016r. przydzielenia jej na własność działek o nr [...] w trybie art. 118 ust. 2a ustawy, faktycznie żądała wydzielenia jej z w/w działek, działki o pow. 0,50 ha. W ocenie Sądu w/w przepis nie służy do przyznania zstępnemu prawa własności do nowo wyodrębnionej działki geodezyjnej, ale do takiej działki, której numer i granice określono w wyniku wykonania decyzji o przekazaniu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę. Z ewidencji gruntów wynika, że powierzchnia obu działek o nr [...] wynosiła powyżej 0, 70 ha (działka nr [...] (dawniej 1025) – 0,49 ha, działka [...] (dawniej 1024) po jej podziale: [...] – 0,0154 ha, [...] – 0,2874 ha). Ten fakt również wskazuje na to, że wskazane działki nie mogły być wydzielone w wykonaniu decyzji z 1975r. o przejęciu gospodarstwa rolnego, gdyż przepisy ustawy uprawniały do przyznania działki o areale do 0,50 ha.
Sąd nie może zgodzić się z argumentacją Kolegium, że podstawą do przyznania własności działki na rzecz E. P., w trybie art. 118 ust. 2a ustawy, mogą być zeznania świadków i doświadczenie życiowe – domniemanie faktyczne. Kolegium przyznało prawo własności nie na podstawie realizacji decyzji (co musiałoby się łączyć ze stosownym aktem prawnym – jak twierdzi w odpowiedzi na skargę), lecz na podstawie "czynności wyznaczenia" rodzicom wnioskodawczyni gruntu do dożywotniego użytkowania.
Sąd zauważa, że w sensie cywilistycznym, tytuł prawny do gruntu musi być potwierdzony aktem prawnym. Nabycie własności działki przez E. P. można by było wywodzić tylko z prawnego tytułu bezpłatnego dożywotniego użytkowania konkretnej działki, wydanego np. w postaci decyzji administracyjnej B. W., a takim spadkodawca się nie legitymował. Zgodnie z art. 118 ust. 2a ustawy następca prawny może nabyć własność "w zakresie odpowiadającym uprawnieniom zstępnego". B. W. nie uzyskał uprawnienia do użytkowania konkretnej działki gruntu czy to z zaniechania czy też zrzeczenia się takiego uprawnienia, czy też (co nie jest wykluczone) z niedopatrzenia urzędników.
W tej sprawie, w ocenie Sądu, drugorzędną rolę odgrywają zeznania świadków. Z ich zeznań wynika, że rodzice E. P., a potem wnioskodawczyni uprawiali działki o nr [...]. Sąd nie ocenia, czy to użytkowanie trwało nieprzerwanie przez 40 lat i na czym polegało. Świadkowie nie określili, w jakich granicach grunt był użytkowany. W ocenie Sądu, materia powyższa jest typowym przedmiotem postępowania o stwierdzenie zasiedzenia. SKO dokonało ustaleń, wychodząc poza przedmiot postępowania administracyjnego, co spowodowało naruszenie przepisu art. 118 ust. 2a ustawy, mającego wpływ na wynik sprawy.
Należy też zauważyć, że organ odwoławczy przyznał E. P. jedynie własność gruntu pow. 0,2874 ha tj. działkę nr [...], ponieważ pozostała część (z żądanej 0,50 ha) uległa wcześniej prawnym przekształceniom. Fakt ten także świadczy o błędnym zastosowaniu art. 118 ust. 2a ustawy, ponieważ uprawnienia B. W. do działki nie zostały uregulowane, a zatem następca prawny nie mógł uzyskać nieokreślonych uprawnień wstępnego.
Orzekając ponownie, organ odwoławczy, winien zastosować w/w wykładnię art. 118 ust. 2a ustawy.
Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 200 ustawy z dnia 30.08.2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 tj.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło