I OSK 11/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-12-10
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Elżbieta Kremer, Aleksandra Łaskarzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku braku obowiązku sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu dla działki o powierzchni poniżej 10 ha, organ ewidencyjny może dokonać zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących rodzaju użytku gruntowego, powierzchni i granic lasu, uwzględniając decyzję starosty wydaną na podstawie inwentaryzacji stanu lasu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że w sytuacji braku planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów o powierzchni do 10 ha, organ ewidencyjny jest zobowiązany uwzględniać w ewidencji gruntów i budynków przepisy o lasach, w tym decyzję starosty wydaną na podstawie inwentaryzacji stanu lasu (art. 19 ust. 3 ustawy o lasach). Taka decyzja stanowi dla organu ewidencyjnego element stanu prawnego, którego nie może pominąć, gdyż jej wydanie wymaga ustalenia, że mamy do czynienia z lasem w rozumieniu ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zmiany w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki, na której istniały skupiska drzewności leśnej. Organy administracji uznały, że część działki powinna zostać zaklasyfikowana jako las. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, wskazując na niejasności dotyczące przeznaczenia gruntu w kontekście obowiązujących planów urządzenia lasu. Stowarzyszenie Z. wniosło skargę kasacyjną, kwestionując wykładnię przepisów ustawy o lasach i prawa geodezyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt II SA/Po 521/19 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt II SA/Po 521/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. Ł., uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty Czarnkowsko-Trzcianeckiego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Pismem z dnia 16 lipca 2018 r. Starosta Czarnkowsko-Trzcianecki zwrócił się do Nadleśniczego w Nadleśnictwie Krzyż o przeprowadzenie uproszczonej inwentaryzacji lasów na działce [...]. Wskazano, że jest to związane z prowadzeniem modernizacji danych ewidencyjnych oraz wystąpieniem Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W., gdzie wskazano na możliwą niezgodność pomiędzy stanem faktycznym na gruncie z danymi co do użytków w ewidencji. Jednocześnie organ poinformował, że od założenia ewidencji gruntów na działce [...] nigdy nie figurował użytek leśny, a w decyzji Wojewody Pilskiego z dnia [...] lutego 1994 r. w sprawie zatwierdzenia planu urządzenia lasu we wsi Z. na okres od 1 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 2002 r. na działce [...] w skróconym opisie figuruje wpis "halizna".
Pismem z dnia 10 sierpnia 2018 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa Krzyż wyjaśnił, że część działki [...] figuruje w uproszczonym planie urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonym na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2024 r. jako grunty nieleśne z planowanym zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych. Pozostałą część stanowią rola V, VI klasy oraz łąka klasy IV. W wyniku lustracji terenowej wyodrębniono 3 powierzchnie mogące stanowić las w świetle ustawy o lasach, to jest: 1) 0,39ha, 2) 0,62ha oraz 3) 0,69ha, co wyrysowano na szkicu sytuacyjnym. W ocenie Nadleśniczego pozostała część działki stanowi płazowiznę.
Zawiadomieniem z dnia 10 października 2018 r., Starosta powiadomił strony, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie przeklasyfikowania gruntów, na których starosta zarządził przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
W dniu 16 listopada 2018 r. przeprowadzono czynności klasyfikacyjne na działce [...]. W trakcie badania działki dokonano oglądu w terenie oraz wykonano odkrywki glebowe. Ustalono, że istnieją w granicach działki [...] trzy powierzchnie wskazane na szkicu porośnięte drzewostanem. Drzewa mają około 25 lat, są to przeważającej części sosny i brzozy, które wytworzyły siedlisko leśne. W ocenie osób zebranych w trakcie oględzin bezpodstawne i niezasadne byłoby wycięcie tak dużej ilości drzew i w efekcie zniszczenie siedliska leśnego.
We wnioskach z badania postanowiono: część konturu gruntów ornych klasy VI (RVI) o powierzchni 1,4200ha zaliczyć do lasu klasy V (LsV), część konturu gruntów ornych klasy V (RV) o powierzchni 0,2100ha zaliczyć do lasu klasy V (LsV), część konturu łąki klasy IV (ŁIV) o powierzchni 0,0300ha zaliczyć do lasu klasy V (LsV), część konturu gruntów zadrzewionych i zakrzewionych (Lz) bez klasy o powierzchni 0,0400ha zaliczyć do lasu klasy V (LsV), cały kontur zapisany ewidencji jako rów (W) o powierzchni 0,0600ha zgodnie z instrukcją G-5 oznaczyć jako rów W-ŁIV oraz część konturu gruntów zadrzewionych i zakrzewionych bez klasy (Lz) zgodnie z instrukcją G-5 oznaczyć jako grunty Lzr-RVI.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., Starosta Czarnkowsko-Trzcianecki wprowadził w operacie gleboznawczej klasyfikacji gruntów oraz w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany uwidocznione kolorem czerwonym na mapie uzupełniającej klasyfikacji gruntów w zakresie działki [...], która to zmiana polegała na wprowadzeniu w miejsce dotychczasowych konturów, konturów szczegółowo opisanych w decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli M. Ł. i M. Ł.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Odnosząc się do kwestii merytorycznych organ odwoławczy podkreślił, że wedle "Uproszczonego planu urządzenia lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa położonych we wsi Z., gmina Wieleń, powiat czarnkowsko-trzcianecki na okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2014 r." zatwierdzonego przez działającego z upoważnienia Wojewody Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody dnia 7 kwietnia 2005 r. wynika, że działka [...] była w całości przeznaczona do zalesienia, a na dzień 1 września 2004 r. oznaczono ją jako haliznę. Z kolei wedle informacji z Nadleśnictwa Krzyż z dnia 10 sierpnia 2018 r. wynika, że w aktualnym "Uproszczonym planie urządzenia lasów dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonym na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2024 r." działka [...] figuruje jako grunty nieleśne z planowanym zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych, a pozostałą jej część stanowią rola V i VI klasy oraz łąka IV klasy.
Następnie organ wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że o leśnym charakterze gruntu przesądza w pierwszej kolejności ewidencja gruntów. Ponadto, klasyfikowanie gruntów jako leśnych nie wymaga, aby było intencją właściciela "prowadzenie na nich gospodarki leśnej". Wystarczy, aby obowiązek taki został ukształtowany przez akt administracyjny.
W skardze na powyższą decyzję M. Ł. zarzucił naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie się Inspektora Wojewódzkiego na dowodach, które nie potwierdzają istnienia lasu na działce [...], art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, art. 3 ustawy o lasach poprzez uznanie, że sporny teren spełnia przesłanki do uznania go za las oraz art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez pominięcie obowiązków wynikających z tego przepisu.
Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika Stowarzyszenie Z. z siedzibą w W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając decyzje organu I i II instancji wskazał, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, jednak nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
W ocenie Sądu prawidłowo przeprowadzono postępowanie administracyjne, które ma szczególny charakter, gdyż musiało spełniać wymogi procedury klasyfikacyjnej szerzej uregulowanej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1246), zwanej dalej "r.g.k.g.". Sąd nie miał wątpliwości, że zadośćuczyniono wymogom z § 5-11 r.g.k.g. Jedyne zastrzeżenia można sformułować tylko co do kwestii udokumentowania w aktach czynności wyłożenia do publicznego wglądu projektu klasyfikacji (§ 9 ust. 1 r.g.k.g.). Sąd mimo to przyjął, że miało to miejsce, tym bardziej, że o wyłożeniu urzędowo zawiadomiono strony, co znajduje potwierdzenie w piśmie Starosty z dnia 3 grudnia 2018 r.
W kontekście powyższego Sąd zaznaczył, że w skardze niewłaściwie podniesiono zarzut naruszenia art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r., poz. 725 ze zm.), zwanej dalej "P.g.k.", który dotyczy obwieszczeń w procedurze modernizacji ewidencji gruntów. W procedurze klasyfikacji wyłożenie projektu klasyfikacji następuje na innej podstawie, tj. w oparciu o § 9 ust. 1 r.g.k.g. M. Ł. i M. Ł. zostali o tym wyłożeniu zawiadomieni przywołanym pismem z dnia 3 grudnia 2018 r., które im doręczono.
Za zasadny Sąd uznał natomiast zarzut naruszenia art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2018 r., poz. 2129 ze zm.), zwanej dalej "u.l.". Wskazano, że rodzaj roślinności znajdującej się na gruncie nie rozstrzyga o kwalifikacji prawnej gruntu, a dopiero przeznaczenie gruntu do produkcji leśnej pozwala na uznanie tego gruntu za las. Dla uznania danego grunty za las powinny być łącznie spełnione następujące warunki: określonej powierzchni, rodzaju roślinności, oraz przeznaczenia do produkcji leśnej, przy czym ten ostatni warunek nie oznacza oczywiście faktycznego prowadzenia takiej produkcji w momencie dokonywania oceny charakteru użytku. Natomiast określenie rodzaju użytku powinno być poprzedzone oceną istnienia tej przesłanki.
Sąd stwierdził ponadto, że określone grunty, spełniające kryteria przyrodnicze określone w art. 3 u.l., mogą być uznane za las także ze względu na przeznaczenie, gdyż o przeznaczeniu decydować może nie tylko wola właściciela, tzn. czy zamierza prowadzić produkcję leśną, ale o potrzebie prowadzenia takiej produkcji decydować może jeden z aktów, o których mowa w art. 19 u.l.
W rozpoznawanej sprawie właściciele działki [...] – M. Ł. i M. Ł. nie chcą na swej nieruchomości prowadzić produkcji leśnej i jednoznacznie wyrażają wolę wykorzystania jej na potrzeby gospodarki rolnej. Skoro tak, to jako niezbędne jawi się zbadanie przez organy, czy działka [...] (a przede wszystkim konkretnie te jej części pokryte zidentyfikowaną roślinnością leśną) według jej obecnego stanu jest terenem takim oto, że jego właściciele powinni nawet wbrew swej woli realizować na niej czynności związane m.in. z urządzeniem, ochroną i czy zagospodarowaniem lasu, względnie utrzymaniem i powiększaniem zasobów i upraw leśnych (por. art. 6 ust. 1 pkt 1 u.l.).
W ocenie Sądu powyższa kwestia nie została jednoznacznie wyjaśniona. Jak wynika bowiem z akt działka niegdyś była objęta "Uproszczonym planem urządzenia lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa położonych we wsi Z., gmina Wieleń, powiat czarnkowsko-trzcianecki na okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2014 r." zatwierdzonym przez działającego z upoważnienia Wojewody Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody dnia 7 kwietnia 2005 r. Z dokumentu tego wynika, że działka [...] była w całości przeznaczona do zalesienia. Gdyby powyższy uproszczony plan urządzenia lasu obowiązywał, to nie byłoby wątpliwości, że niezależnie od woli właścicieli działka [...] podlega zalesieniu, a więc kryterium przeznaczenia z art. 3 pkt 1 lit. a u.l. należałoby uznać za spełnione. Opisany uproszczony plan urządzenia lasu przestał jednak obowiązywać, a obecnie działkę [...] ujęto w "Uproszczonym planie urządzenia lasów dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonym na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2024 r.", gdzie figurować ma ona jako grunty nieleśne z planowanym zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych, natomiast pozostałą jej część stanowią rola V i VI klasy oraz łąka IV klasy.
Zdaniem Sądu, w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy, nie można wyprowadzić jednoznacznych wniosków, co do tego, jak przeznaczenie i nakazane działania w odniesieniu do działki [...] według aktualnego uproszczonego planu urządzenia lasu mają się do pojęcia produkcji leśnej. Z jednej bowiem strony należy dostrzec, że sporna nieruchomość jest w uproszczonym planie urządzenia lasu ujęta, co wskazuje na to, że ma najpewniej pozostawać w określonej relacji obszarowej i funkcjonalnej do lasów w otoczeniu, z drugiej jednak strony zarazem figuruje jako grunty nieleśne z planowanym tylko zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych.
Odnosząc się do stanowiska Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. Sąd podkreślił, że nie w każdej sytuacji powstania skupisk roślinności leśnej dochodzi automatycznie do powstania w ich granicach lasu w rozumieniu ustawy. Rozstrzygają o tym przesłanki określone w przepisach prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie Z. z siedzibą w W., zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
a) art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2018 r., poz. 2129) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że kryterium przeznaczenia gruntu stanowi obligatoryjną przesłankę uznania za las gruntu o zwartej powierzchni co najmniej 0,10ha, pokrytego roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym, podczas gdy kryterium to warunkuje uznaniem za las gruntu przejściowo pozbawionego roślinności leśnej;
b) art. 20 ust. 2 ustawy o lasach w zw. z art. 20 ust. 3a ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r., poz. 725) poprzez ich błędną wykładnię, czego konsekwencją było błędne zastosowanie przepisów i przyjęcie, że nie jest możliwe uwzględnienie w powszechnej ewidencji gruntów i budynków granic powierzchni lasu, które nie wynikają z planu urządzenia lasu;
c) art. 20 ust. 2 ustawy o lasach poprzez jego zastosowanie, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Sąd I instancji powinien zastosować § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1302);
d) § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powinien on znaleźć zastosowanie;
e) § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały nr 68/IX/03 Rady Miejskiej w Wieleniu z dnia 5 czerwca 2003 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Wieleń (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 169 z dnia 30 października 2003 r., poz. 3149) poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego - w świetle przyjętej przez WSA w Poznaniu definicji lasu - wynika, że powinien on znaleźć zastosowanie;
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie uchylenie decyzji organu I i II instancji w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do takiego rozstrzygnięcia;
b) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieoddalenie skargi w sytuacji, gdy zaistniały podstawy do jej oddalenia w całości w sprawie.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i oddalenie skargi, mając na uwadze fakt, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, co stanowi przesłankę zastosowania ww. rozstrzygnięcia;
2) zasądzenie kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
3) rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2020 r. M. Ł. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Skarżący kasacyjnie w piśmie z dnia 9 listopada 2021 r. wskazał nowe, dodatkowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, podnosząc że po wydaniu zaskarżonego wyroku Starosta Czarnkowsko-Trzcianecki wydał decyzję, na mocy której zostały określone zadania z zakresu gospodarki leśnej dla działek o nr [...], [...] oraz [...] obręb [...] (działki te zostały wyodrębnione z działki nr [...]). Przedmiotowa decyzja Starosty została wydana w oparciu o inwentaryzację lasu przeprowadzoną przez P. na zlecenie organu. Z decyzji tej w sposób jednoznaczny wynika, że na ww. działkach znajduje się las, a grunt ten przeznaczony jest do produkcji leśnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że rozpoznając skargę kasacyjną - po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." - Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania przed Sądem I instancji. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, inaczej niż Sąd I instancji, nie rozpoznaje ponownie całości sprawy, a rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten jest uprawniony jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego w rzeczywistości istniały. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2) nadto skarga kasacyjna powinna zwierać uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Zważywszy na konieczność spełnienia warunków formalnych, wskazanych w art. 176 p.p.s.a., od których uzależnione jest przyjęcie skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania, wprowadzono wymóg sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie może uchylić zaskarżonego orzeczenia nawet wówczas, jeżeli dostrzega naruszenie przepisów prawa, które jednak nie zostało podniesione w zarzutach skargi kasacyjnej ani nie powoduje nieważności postępowania. Oddalenie skargi kasacyjnej nie oznacza zatem zawsze podzielenia wywodów Sądu I instancji, lecz świadczy o nieusprawiedliwionym charakterze zarzutów skargi kasacyjnej.
Zarządzeniem z dnia 20 września 2021 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), w związku z niewyrażeniem zgody przez wszystkie strony postępowania na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej, zarządził skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, szczegółowo wskazane wyżej. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm prawa procesowego, gdyż stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
W pkt 2 skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazano na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (powinno być c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji obu organów, b) art. 151 p.p.s.a. poprzez nieoddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy jej oddalenia w całości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnośnie tej podstawy kasacyjnej, tj. naruszenia przepisów postępowania powtórzono powyższą treść zarzutu.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Art. 135 p.p.s.a. jest wyrazem niezwiązania sądu granicami skargi, wskazanie naruszenia tego przepisu powinno być powiązane z konkretnymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Podobnie art. 151 p.p.s.a., który ma charakter wynikowy, co oznacza, że określa on sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej przez wojewódzki sąd administracyjny w zależności od tego, czy organy administracji publicznej dopuściły się takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też do takiego naruszenia nie doszło. Wskazać należy, że niniejsze postępowanie administracyjne prowadzone było na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, lecz zarzuty nie dotyczą naruszenia tego szczególnego rodzaju postępowania.
Tym samym sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie mogły być uwzględnione, a w konsekwencji stanowisko Sądu I instancji zgodnie z którym stan faktyczny w sprawie nie został w pełni wyjaśniony, a w szczególności niejasny jest zakres Uproszczonego planu urządzenia lasów dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonego na okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2024 r., nie został podważony.
Dodatkowym argumentem potwierdzającym, że okoliczności faktyczne sprawy nie są wyjaśnione jest pismo pełnomocnika skarżącego kasacyjnie z dnia 9 listopada 2021 r. i dołączone do niego ksero dokumentów w tym ksero decyzji Starosty Czarnkowsko-Trzcianieckiego z dnia [...] stycznia 2020 r. wydanej na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach orzekającej o zadaniach z zakresu gospodarki leśnej dla właściciela lasu położonego w obrębie [...] stanowiącego własność M. Ł. i M. Ł., usytuowanego na terenie nieruchomości oznaczonej wskazanymi numerami ewidencyjnymi, wraz Inwentaryzacją stanu lasu, na podstawie której wydana została przedmiotowa decyzja. Brak informacji co do ostateczności tej decyzji.
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia prawa materialnego, to wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wprowadziły szczególne rozwiązania w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków w przypadku lasu, z rozwiązaniami tymi korespondują szczególne przepisy ustawy o lasach. Mianowicie zgodnie z art. 20 ust. 3a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach, a z zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu.
Wskazany przepis art. 20 ust. 3a Prawa geodezyjnego i kartograficznego nakazując uwzględnianie w ewidencji gruntów i budynków przepisów o lasach stwarza dodatkowy reżim prawny dla organu ewidencyjnego; tym samym więc przepis ten traktować należy jako wyjątkowy, a zatem niepodlegający wykładni rozszerzającej. Zawarty zatem w art. 20 ust. 2 ustawy o lasach wymóg, aby w ewidencji gruntów uwzględniać ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasów, musi być rozumiany literalnie. Nie można przyjąć inaczej, niż to wynika z treści art. 20 ust. 2 ustawy o lasach w związku z art. 20 ust. 3a Prawa geodezyjnego i kartograficznego, że ograniczenie w postaci uwzględniania przy dokonywaniu wpisów w ewidencji gruntów planu urządzenia lasu, odnosi się do takich zmian w ewidencji gruntów, które dotyczą granic i powierzchni lasów. Chodzi tu o dotyczące granic i powierzchni lasów wpisy danych objętych aktualnie obowiązującym dla danego obszaru gruntów leśnych planem urządzenia lasu albo uproszczonym planem urządzenia lasu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przytoczonych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że dopóki dany teren ujęty jest w planie urządzenia lasu lub uproszczonym planie urządzenia lasu jako las, dopóty nie jest dopuszczalna zmiana w innym postępowaniu ewidencyjnym określenia rodzaju użytku gruntowego na inny niż las (Ls) - por. wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 355/11. Inaczej ujmując wynikająca z planu urządzenia lasu jego powierzchnia i granice są wiążące dla organów ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że dopóki w planie urządzenia lasu nie zostanie dokonana zmiana, o której mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z 1991 r. o lasach, dopóty organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie są uprawnione do dokonywania w prowadzonej przez siebie ewidencji zmian powierzchni i granic lasu, które nie odpowiadałyby ustaleniom planu urządzenia lasu (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 846/07). Natomiast wynikające z planu urządzenia lasu: obowiązki, zadania, określone czynności które mają być wykonane w związku z prawidłową gospodarką leśną adresowane są do właściciela lasu, a nie do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków.
Z powyższych rozważań wynikają dwa istotne wnioski: pierwszy dotyczy takiej sytuacji gdy został sporządzony plan urządzenia lasu lub uproszczony plan urządzenia lasu, wówczas zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków zobowiązany jest uwzględniać w ewidencji gruntów ustalenia planów dotyczące granic i powierzchni lasów, drugi wniosek dotyczy zaś takiej sytuacji gdy brak jest planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, należy bowiem mieć na uwadze, że plany te sporządzane są w przypadkach ściśle wskazanych w ustawie o lasach. Zgodnie z art. 6 pkt 7 ustawy o lasach uproszczony plan urządzenia lasu - opracowywany jest dla lasu o obszarze co najmniej 10ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny. Tym samym w tych przypadkach gdy powierzchnia lasu jest mniejsza niż 10ha i nie ma obowiązku sporządzenia uproszonego planu urządzenia lasu, wpisy w ewidencji gruntów dotyczące czy to rodzaju użytku gruntowego las, czy też powierzchni i granic tego użytku nie mogą być powiązane z planem urządzenia lasu. W takich przypadkach należy zwrócić uwagę na art. 20 ust. 3a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który nakazuje uwzględniać w ewidencji gruntów i budynków przepisy o lasach. To ogólne odesłanie do przepisów o lasach pozwala, a właściwie zobowiązuje organ ewidencyjny do ich stosowania i nie dotyczy to tylko art. 3, ale przede wszystkim innych rozwiązań, które w przypadku braku planów urządzenia lasów, będą mieć zastosowanie, a które wprost wskazują, że mamy do czynienia z lasem. I tak zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy o lasach, dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów. Decyzja wydana na podstawie art. 19 ust. 3 ma określać obowiązki właściciela lasu z zakresu gospodarki leśnej wynikające z inwentaryzacji stanu lasu. A gospodarka leśna - to między innymi działalność w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych. Natomiast zgodnie z art. 24 ustawy o lasach, jeżeli właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa nie wykonuje obowiązków określonych w art. 13 albo nie wykonuje zadań zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3 starosta nakazuje wykonanie tych obowiązków i zadań w drodze decyzji. Można zatem stwierdzić, że istnienie w obrocie prawnym decyzji wydanej na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach stanowi dla organu ewidencyjnego element stanu prawnego, którego nie może pominąć, albowiem warunkiem wydania tej decyzji jest ustalenie, że mamy do czynienia z lasem w rozumieniu ustawy o lasach.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1302) w pierwszej kolejności należy wskazać, że § 7 reguluje tryb sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu, który obejmuje między innymi w ust. 1 pkt 4 rejestr zawierający: a) zestawienie powierzchni lasów według gatunków głównych oraz ich wieku, b) zadania w zakresie gospodarki leśnej, c) wykaz rozbieżności między danymi ewidencyjnymi odnoszącymi się do gruntów objętych sporządzanym uproszczonym planem urządzenia lasu a stanem faktycznym tych gruntów; zgodnie zaś z ust. 2 rejestr, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, sporządza się według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, osobno dla każdej działki ewidencyjnej. Zarzut dotyczący naruszenia § 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia jest niezasadny, a to dlatego, że w postępowaniu w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, czy też w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, organ prowadzący te postępowania nie dokonuje oceny prawidłowości trybu sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu. Tryb sporządzania planu urządzania lasu uregulowany jest w ustawie o lasach w art. 18 do art. 24, oraz w powołanym wyżej rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ustawy. Plan urządzenia lasu podlega zatwierdzeniu, zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy Starosta, po uzyskaniu opinii właściwego terytorialnie nadleśniczego, zatwierdza uproszczony plan urządzenia lasu. Dlatego też zarzut dotyczący naruszenia § 7 ust. 2 rozporządzenia jest niezasadny, albowiem to rozporządzenie nie było stosowane w niniejszym postępowaniu i tym samym nie mogło być przedmiotem kontroli.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia § 4 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały Rady Miejskiej Wielenia z dnia 5 czerwca 2003 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym przedmiotowa działka nr [...] stanowi obszar wyłączony z zabudowy budynkami, obejmujący tereny lasów oraz tereny przewidziane do zalesień, stwierdzić należy co następuje. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sam przez się nie zmienia na przedmiotowej działce nr [...] dotychczasowego rodzaju użytku gruntowego, natomiast wskazuje jakie jest możliwe przeznaczenie działki nr [...]. I w tym zakresie treść planu jako aktu prawa miejscowego jest wiążąca, a to oznacza, że właściciele działki nie mogą przeznaczać, czy też korzystać z działki w dowolny sposób, ale tylko w taki sposób, aby było to zgodne z planem.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, jak wskazano bowiem wcześniej, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zakwestionowały stanowiska Sądu I instancji dotyczącego nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych w sprawie, a przedłożona przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie decyzja Starosty Czarnkowsko-Trzcianeckiego z dnia [...] stycznia 2020 r. wydana na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach (brak informacji czy decyzja jest ostateczna) w której orzeczono o zadaniach z zakresu gospodarki leśnej dla właścicieli lasu M. Ł. i M. Ł. dodatkowo wskazuje na konieczność poczynienia wskazanych ustaleń, a następnie dokonanie prawidłowej oceny materialnoprawnej.
W takich okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło