I FSK 432/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-03-21
Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Artur Mudrecki, Roman Wiatrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług jest uzasadnione w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości co do rzetelności transakcji i potencjalnego udziału podatnika w oszustwie podatkowym, nawet jeśli nie udowodniono jego świadomej winy?Ratio decidendi
Przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT jest uzasadnione, gdy organ podatkowy ma uzasadnione wątpliwości co do zasadności zwrotu, wynikające z podejrzenia udziału podatnika w transakcjach fikcyjnych lub oszustwie podatkowym. Na tym etapie postępowania nie jest konieczne udowodnienie winy podatnika ani przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego w celu ustalenia zasadności zwrotu, a jedynie stwierdzenie okoliczności wskazujących na potrzebę dodatkowej weryfikacji.Stan faktyczny
Skarżący złożył deklaracje VAT-7 z wykazanymi do zwrotu kwotami za marzec i kwiecień 2015 r. W toku kontroli podatkowej organ pierwszej instancji przedłużył termin zwrotu do czasu zakończenia kontroli, a następnie do 28 września 2018 r. z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie o przedłużeniu terminu, wskazując na fikcyjność faktur, potencjalne oszustwo podatkowe typu 'karuzelowego' i potrzebę zaangażowania zagranicznych administracji podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, uznając przedłużenie terminu za uzasadnione. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Roman Wiatrowski, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2873/18 w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2015 r. oddala skargę kasacyjną.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 22 sierpnia 2019 r. (sygn. akt III SA/Wa 2873/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) oddalił skargę K. K. (dalej: Strona, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z dnia 11 września 2018 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2015 r. (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).
1.2. Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżonym postanowieniem z
11 września 2018 r. DIAS w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. (dalej: NUS) z 8 czerwca 2018 r. przedłużające Skarżącemu termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za ww. okres.
Skarżący złożył do NUS deklaracje VAT-7 z wykazanymi do zwrotu w terminie 60 dni kwotami za marzec 2015 r. – w wysokości 255.450 zł oraz za kwiecień 2015 r. – w wysokości 454.322 zł. W dniu 24 lipca 2015 r. organ podatkowy pierwszej instancji wszczął u Strony kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za ww. okres. W toku kontroli NUS postanowieniem z 13 sierpnia 2015 r. przedłużył termin zwrotu podatku wykazanego w deklaracjach VAT-7 do czasu zakończenia kontroli podatkowej. Z uwagi na stwierdzone w toku kontroli podatkowej nieprawidłowości, NUS postanowieniem z 8 czerwca 2018 r. (doręczonym Stronie 22 czerwca 2018 r.), przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec i kwiecień 2015 r. do dnia 28 września 2018 r.
1.3. Organ drugiej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie postanowienie organu pierwszej instancji zostało prawidłowo wydane w oparciu o regulacje art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.; dalej: u.p.t.u.) oraz art. 274b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900; dalej: O.p.). DIAS podał, że prawidłowość rozliczeń dokonanych przez Stronę za marzec i kwiecień 2015 r. była przedmiotem czynności sprawdzających, a następnie kontroli podatkowej. W toku przeprowadzonej kontroli ustalono, że Skarżący zajmował się handlem owocami i warzywami oraz skupem towarów handlowych w ilościach hurtowych, w tym od kontrahentów z W. (odzież i obuwie), a następnie ich dalszą odsprzedażą do innych państw Unii Europejskiej. W związku z powyższym, zgromadzenie niezbędnego materiału dowodowego oraz ustalenie zasadności zwrotu podatku VAT wykazanego przez Stronę w deklaracjach VAT-7 za marzec i kwiecień 2015 r. wymagało zaangażowania wielu organów podatkowych zarówno na terenie kraju, jak również obcych administracji podatkowych.
Zdaniem DIAS, w świetle całości zgromadzonego materiału dowodowego, ustalone fakty świadczą o fikcyjności faktur VAT zarówno po stronie zakupu jaki i sprzedaży. Sposób i okoliczności przeprowadzenia transakcji wskazują na to, że transakcje te nie zostały przeprowadzone w celu gospodarczym, lecz w celu uprawdopodobnienia zrealizowania transakcji i zamaskowania oszustwa podatkowego. Zgromadzone dowody wskazują, że kontrahenci Skarżącego świadomie dokonali fikcyjnych zakupów towarów handlowych w celu zalegalizowania transakcji zakupu, a czynności te miały umożliwić na dalszym etapie obrotu odliczenie kwot podatku naliczonego, a w efekcie końcowym umożliwić Skarżącemu uzyskanie zwrotu VAT. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w wyniku przeprowadzonych kontroli ustalono, że niektóre z podmiotów noszą znamiona pełnienia w łańcuchu transakcji roli tzw. "znikającego podatnika", a część z nich została wykreślona z rejestru podatników podatku od towarów i usług na podstawie art. 96 u.p.t.u. oraz uznana za podmioty nieistniejące.
DIAS dodał, że również informacje przekazane przez obce administracje podatkowe wykazały nierzetelności w transakcjach dokonywanych przez Stronę w zakresie wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów zarówno u bezpośrednich odbiorców, jak i firm występujących na dalszym etapie sprzedaży. Nierzetelność w zakresie zawartych transakcji WDT potwierdziły okoliczności stwierdzone w ramach kontroli podatkowych przeprowadzonych wobec wszystkich przewoźników świadczących usługi transportowe na rzecz Skarżącego. Z pozyskanych dokumentów wynikało jednoznacznie, że usługi transportu towarów nie zostały faktycznie wykonane przez przewoźników. Wystawione faktury VAT miały na celu uprawdopodobnić transakcje WDT. Sporządzone dokumenty były "fakturami pustymi", fikcyjnymi, które nie dokumentowały rzeczywistego przebiegu transakcji.
Mając na uwadze obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdzone nieprawidłowości oraz konieczność podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT za wskazany okres.
1.4. Sąd pierwszej instancji uznał zarzuty podniesione w skardze za niezasadne.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zaskarżone postanowienie zawiera wystarczające wskazanie przyczyn zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu. Jednocześnie Sąd wskazał, że charakter prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej zmuszał organ podatkowy do angażowania w proces weryfikacji nie tylko krajowych organów podatkowych, ale również obcych administracji podatkowych, co znacznie wydłużyło proces badania prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług. Sąd ocenił, że przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT za marzec i kwiecień 2015 r. było uzasadnione.
Sąd stwierdził m.in., że podejmowane przez organ podatkowy działania ukierunkowane były na potwierdzenie faktycznego dokonania dostaw wynikających z wystawionych faktur VAT. Wątpliwości co do zasadności zwrotu różnicy podatku wykazanej przez Skarżącego w deklaracji VAT-7 za marzec i kwiecień 2015 r. ujawnione zostały w toku czynności sprawdzających, a następnie kontroli podatkowej. W protokole kontroli, doręczonym Skarżącemu, opisano dokonane przez kontrolujących ustalenia mogące świadczyć o tym, że transakcje ujęte przez Skarżącego w rejestrach VAT za marzec i kwiecień 2015 r. mogły stanowić tzw. "puste faktury" nieodzwierciedlające faktycznych transakcji handlowych, będące elementem tzw. "oszustwa karuzelowego". W dokumencie tym wymieniono także podmioty, które mogły brać udział w łańcuchach transakcji mających na celu nadużycia podatkowe.
W ocenie Sądu, skarżone postanowienie DIAS niewątpliwie spełnia kryteria wynikające z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Powodem przedłużenia zwrotu VAT była konieczność dokonania szczegółowej weryfikacji ze względu na występujące znaczne ryzyko zaistnienia oszustwa w zakresie VAT w ramach tzw. "transakcji karuzelowych" oraz fikcyjnych zakupów towarów. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu trafne są wnioski organów podatkowych, że okoliczności przedmiotowej sprawy obiektywnie przemawiają za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Ich zaistnienie było konieczną i wystarczającą przesłanką do zastosowania w sprawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. zwłaszcza, że nie nakłada on na organy obowiązku wykazywania nieprawidłowości zadeklarowanego zwrotu. Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutów naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 O.p. w zw. z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. oraz art. 125 § 1 O.p.
Z tych względów Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: P.p.s.a.) skargę oddalił.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skarżący, na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 P.p.s.a. zaskarżył wyżej opisany wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając:
I. zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 P.p.s.a w zw. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 O.p. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji uchybień organów skarbowych i oddalenie skargi, polegających na nieprawidłowej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu jego kompletnego zgromadzenia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na niezasadnym przedłużaniu terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wynikającej z deklaracji VAT-7 za marzec oraz kwiecień 2015 r., mimo niewykazania przez organ okoliczności przemawiających za podważeniem rzetelności przeprowadzonych transakcji i wykazaniem braku należytej staranności przy doborze kontrahentów oraz dobrej woli podatnika;
- art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 121 O.p. poprzez działanie w sprawie zwrotu podatku VAT w sposób podważający zaufanie do organów państwa.
II. Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z przepisami prawa materialnego, tj.:
- art. 87 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji bezpodstawne uznanie, iż podatnikowi nie przysługuje prawo do zwrotu podatku VAT z tytułu nabycia towarów i usług w zadeklarowanej kwocie, mimo przedstawienia właściwemu organowi podatkowemu w trakcie czynności sprawdzających i kontroli podatkowej wszelkich dokumentów dających prawo do odliczenia podatku VAT w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych.
Mając powyższe na względzie, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona wniosła również o rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na rozprawie.
2.2. DIAS nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony.
2.3. Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2023 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że związany jest podstawami kasacyjnymi (zarzutami) zawartymi w skardze i argumentacją przytoczoną na ich uzasadnienie, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki – wymienione w § 2 tego artykułu – w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły. Nie stwierdzono też podstaw do odrzucenia skargi oraz do umorzenia postępowania w oparciu o art. 189 P.p.s.a.
3.2. Wynikające z art. 183 § 1 P.p.s.a. związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami tego środka zaskarżenia oznacza, że zakres kontroli dokonywanej przez ten Sąd określa autor skargi kasacyjnej, wskazując naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania oraz formułując argumentację na ich zasadność. Sąd kasacyjny nie może samodzielnie uzupełnić skargi kasacyjnej ani o przepisy, których w niej nie wskazano jako naruszone, ani o argumenty służące uzasadnieniu postawionych zarzutów. Nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, ani też nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych (wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r., I GSK 2343/15, LEX nr 2406293). Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej skutkuje zatem niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny. Z przepisu powyższego, a także z art. 174 i art. 176 P.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy zredagowanie tej skargi w sposób, który umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone, czy też ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej, czy też podnoszenie ich w sposób wybiórczy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe.
W okolicznościach sprawy mamy właśnie do czynienia z nader wybiórczym odniesieniem się do wywodu zaprezentowanego przez Sąd pierwszej instancji w sprawie, co wynika w dużej mierze z powielenia w skardze kasacyjnej wywodów skargi do WSA. Ponadto Skarżący nie podjął próby odniesienia się do treści przepisów, których naruszenie zarzuca Sądowi pierwszej instancji – dotyczy to zwłaszcza art. 141 § 4 P.p.s.a. (Skarżący nie wskazuje żadnych uchybień w zakresie skonstruowania i elementów uzasadnienia zaskarżonego wyroku) i art. 134 § 1 P.p.s.a. (Skarżący nie stwierdza, że Sąd pierwszej instancji np. wyszedł poza granice sprawy albo niezasadnie nie rozpoznał spawy poza zarzutami podniesionymi w skardze) – tymczasem brak powiązania wywodu skargi kasacyjnej z treścią zarzucanych przepisów przesądza o ich niezasadności, bez konieczności szerszego odnoszenia się do tych regulacji przez Naczelny Sąd Administracyjny.
3.3. Sformułowanymi w skardze kasacyjnej zarzutami Skarżący kwestionując zaskarżone postanowienie DIAS w Warszawie z 11 września 2018 r. podnosi, że zarówno organy podatkowe jak i Sąd pierwszej instancji nie badały czy Skarżący dochował należytej staranności przy doborze kontrahenta i tym samym czy działał w dobrej wierze zawierając zakwestionowane transakcje. Zdaniem Skarżącego należało zbadać te okoliczności, bowiem w przypadku uznania, że Skarżący działał w dobrej wierze należy mu się zwrot podatku VAT. Ponadto, w ocenie Skarżącego po czterech i pół roku postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku VAT, organ powinien posiadać już wystarczającą ilość informacji niezbędnych do odtworzenia stanu faktycznego, zakończenia postępowania i dokonania zwrotu podatku. Nadto zdaniem Skarżącego, Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie uznał, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwrotu VAT, mimo że przedstawił on organom podatkowym dokumenty świadczące o swoim prawie do odliczenia podatku naliczonego.
3.4. Analiza skargi kasacyjnej, zwłaszcza w kontekście wywodu Sądu pierwszej instancji, wskazuje na niezasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 O.p. gdyż Strona nie przedstawiła żadnej argumentacji uzasadniającej naruszenie ww. przepisów, poza jedynie odwołaniem się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do obszernego orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka czy też Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które w znacznym zakresie odnosiły się do zgoła odmiennych stanów faktycznych, niż prezentowany w niniejszej sprawie. Skarżący nie wskazał na czym miałyby polegać nieprawidłowości w sprawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaniechaniu jego kompletnego zgromadzenia oraz dlaczego zdaniem Skarżącego, organ podatkowy pierwszej instancji niezasadnie przedłużył termin dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec i kwiecień 2015 r.
3.5. Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, z której wynika, że zdaniem Skarżącego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał na zasadność wniosku o zwrot nadwyżki podatku od towarów i usług za ww. okresy rozliczeniowe, a nie wykazano, że Skarżący był świadomym uczestnikiem oszustwa podatkowego podkreślić należy, że okoliczność świadomego lub nieświadomego udziału Skarżącego w transakcjach oszustwa podatkowego powinna być przedmiotem badania w postępowaniu podatkowym w zakresie prawidłowości rozliczenia VAT za przedmiotowe okresy rozliczeniowe. Na etapie natomiast postępowania w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu chodzi tylko o stwierdzenie wystąpienia okoliczności wskazujących na wątpliwości co do zasadności zwrotu, a nie o udowodnienie bezzasadności tego zwrot. Chociaż ocena, czy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, nie może być dowolna i musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego sprawy, to jednak nie chodzi przy tym o przesłanki, które mają charakter konkretnych dowodów świadczących o nieprawidłowościach w rozliczeniu, czy konkretnych zarzutów, które można postawić podatnikowi, gdyż przedłużenie terminu zwrotu podatku nie może być utożsamiane z postępowaniem podatkowym, w którym organ wydaje decyzje w oparciu o zebrane dowody i ocenia je zgodnie z art. 191 O.p. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ podatkowy wskazał w sposób przekonujący przyczyny, które spowodowały konieczność przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT, z uwagi na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do zasadności zwrotu, sformułowany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 O.p. uznać należy za nietrafny, gdyż nie odnosi się w istocie do przedmiotu niniejszej sprawy.
3.6. Za bezpodstawną uznać również należy argumentacje skargi kasacyjnej, że organ niezasadnie przedłużając postępowanie, powołując się na kolejne dowody niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i wyjaśnienia stanu faktycznego, swoim postępowaniem zmierza do przewlekłego postępowania w tym przedmiocie. Należy bowiem wskazać, że - co bezspornie wynika z materiału dowodowego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 30 listopada 2016 r. (sygn. akt III SAB/Wa 10/16) oraz z 19 lipca 2017 r. (sygn. akt III SAB/Wa 7/17) oddalił skargi Strony na przewlekle prowadzenie postępowania przez NUS w N. w zakresie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec-kwiecień 2015 r. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi nie ma podstaw do rozważania szerzej zasadności stanowiska Skarżącego.
3.7. Nie może też zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 121 O.p. poprzez działanie w sprawie zwrotu podatku VAT w sposób podważający zaufanie do organów państwa. Za rzeczowe uzasadnienie tego zarzutu nie można bowiem uznać stwierdzenia, że:
"Organy przyjęły założenie, iż Podatnik miał świadomość, że jest jednym z ogniw w pozornym obrocie towarami. Strona przedstawiła wszystkie dokumenty uprawniające do zwrotu podatku VAT oraz złożyła stosowne wyjaśnienia. Działania Organu są ukierunkowane na wykazanie, iż zwrot podatku VAT nie przysługuje. Nie jest badana dobra wiara podatnika i jego staranność wyboru kontrahenta. Organ nie zweryfikował też czy K. K. nie został uwikłany w proceder wyłudzania podatku VAT bez swojej wiedzy".
Po pierwsze, ze stwierdzenia tego nie wynika jakie to dokumenty i dowody zdaniem strony Skarżącej przez nią przedłożone wskazują na jej uprawnienie do zwrotu podatku VAT oraz potwierdzają dokonanie czynności opodatkowanych. Po drugie, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wypowiedział się w kwestii dobrej wiary i badania należytej staranności przy doborze kontrahentów wskazując, że kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż zaskarżone postanowienie rozstrzyga wyłącznie o istocie przedłużenia terminu zwrotu podatku, a postępowanie w tym zakresie nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wykazać zasadność tego zwrotu. Organ ma jedynie dysponować wiedzą o okolicznościach przemawiających za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku, co zostało w przedmiotowej sprawie spełnione. Ponadto, w sprawie na dzień wydania zaskarżonego postanowienia istniały okoliczności, zdarzenia i dokumenty mające związek z niniejszą sprawą czyniąc zasadnym przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku VAT.
3.8. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u. również nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego w niniejszej sprawie organ podatkowy przekonywująco uzasadnił potrzebę przedłużenia terminu zwrotu wnioskowanych przez Skarżącego kwot podatku naliczonego nad należnym. Przede wszystkim w toku prowadzonej kontroli podatkowej ustalono, że Skarżący był ogniwem grupy podmiotów w łańcuchu transakcji, w którym wystąpiły firmy symulujące przeprowadzenie transakcji w celu nadużyć podatkowych oraz takie, które nie rozliczyły podatku należnego z faktur wystawionych na rzecz kontrolowanej jednostki. W toku kontroli podatkowych przeprowadzonych wobec kontrahentów Strony ustalono, że zachowania podejmowane przez dostawców w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie hurtowego obrotu odzieżą i obuwiem nie były typowe dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek, funkcjonujących w życiu gospodarczym i zawierających z kontrahentami transakcje mające odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wyniki kontroli podatkowych przeprowadzonych przez właściwe organy dla kontrahentów wykazały, że transakcje w których uczestniczyli zostały wyłącznie przeprowadzone w celu nadużyć w zakresie rozliczeń VAT. Prowadzone postępowanie wymagało zaangażowania wielu organów podatkowych zarówno na terenie kraju, jak również obcych administracji podatkowych. NUS wysłał m.in. zapytania do I. C. o wykazy pojazdów zaewidencjonowanych na przejściach granicznych. Chcąc ustalić rzeczywisty przebieg poszczególnych transakcji wystąpiono o dane na temat tras przejazdów pokonywanych przez samochody, skierowano zapytania do A. oraz przesłuchano świadków. Czynności organu nie ograniczyły się jedynie do badania formalnej poprawności wystawionych faktur, ale również do ustalenia czy doszło między stronami wskazanymi na dokumentach do rzeczywistych operacji gospodarczych. Organ podatkowy doszedł do wniosku, że poczynione w sprawie ustalenia dawały podstawy do stwierdzenia o fikcyjności faktur VAT zarówno po stronie zakupu jaki i sprzedaży. Sposób i okoliczności przeprowadzenia transakcji, wskazują na to, że przedmiotowe transakcje nie zostały przeprowadzone w celu gospodarczym, lecz w celu uprawdopodobnienia zrealizowania transakcji kupna - sprzedaży przedmiotowego towaru i zamaskowania oszustwa podatkowego.
Zgromadzone dowody wskazują, że kontrahenci kontrolowanego świadomie, dokonali fikcyjnych zakupów towarów handlowych w celu zalegalizowania transakcji zakupu, a czynności te miały umożliwić na dalszym etapie obrotu odliczenie kwot podatku naliczonego, a w efekcie końcowym umożliwić kontrolowanemu uzyskanie zwrotu VAT. W wyniku przeprowadzonych kontroli ustalono, że niektóre z podmiotów noszą znamiona pełnienia w łańcuchu transakcji roli tzw. "znikającego podatnika", a część z nich została wykreślona z rejestru podatników podatku od towarów i usług na podstawie art. 96 u.p.t.u. oraz uznana za podmioty nieistniejące.
3.9. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący poprzez zarzuty skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie nie zdołał podważyć ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego i dowieść, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania przy ocenie zebranego materiału dowodowego, jak również, że naruszył przepisy prawa materialnego.
3.10. W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Artur Mudrecki Janusz Zubrzycki Roman Wiatrowski
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło