I OSK 2561/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-23
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Iwona Bogucka, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r. ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, wydana na podstawie przepisów o terenach budowlanych na obszarach wsi i przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r. Sąd kasacyjny stwierdził, że odesłanie zawarte w art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi do zasad ustalania i wypłacania odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości nie oznaczało bezwzględnego obowiązku stosowania art. 22 tej ustawy (dotyczącego rozprawy administracyjnej i opinii biegłych). Wskazano na rozbieżności interpretacyjne w orzecznictwie oraz na fakt, że art. 22 znajduje się w rozdziale dotyczącym postępowania wywłaszczeniowego, a nie odszkodowań. Ponadto, brak było rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość przejętą na własność Państwa. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rzekome rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi oraz art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i wysłuchania opinii biegłych przy ustalaniu odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant sekretarz sądowy Justyna Łaskawska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. i A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 803/17 w sprawie ze skargi M. S. i A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z 12 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 803/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. i A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lutego 2017 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody M. z [...] października 2016 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z [...] października 1977 r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania na rzecz C. S. w wysokości 58 424 zł za nieruchomość położoną we wsi S., gmina S., działka nr [...] o powierzchni 19 633 m2, przejętą na własność Państwa.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że nie można przyjąć, iż odesłanie zawarte w art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.U. z 1969 r., Nr 27, poz. 216 ze zm.), zgodnie z którym za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), z uwzględnieniem postanowień ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi, jednoznacznie wiąże się z obowiązkiem stosowania w całości zasad proceduralnych określonych w ustawie z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, w tym art. 22 tej ustawy. Sąd I instancji ocenił, że nie ma wystarczających podstawy do przyjęcia, iż kwestionowana decyzja Naczelnika Gminy S. z [...] października 1977 r. narusza rażąco prawo, a w szczególności art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na terenach wsi oraz art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi budził wątpliwości interpretacyjne, co potwierdza dotychczasowe orzecznictwo. Początkowo przyjmowano, że przy ustalaniu odszkodowania należało stosować pełną procedurę określoną w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w tym powołać biegłego celem ustalenia odszkodowania i przeprowadzić rozprawę administracyjną, na której biegły zostaje wysłuchany. Na taki tryb postępowania miała wskazywać treść rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 22 maja 1973 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi, które w zakresie ustalania wysokości odszkodowania i sposobu wypłaty odsyłało do przepisów o wywłaszczeniu, a także systemowe podejście do całokształtu obowiązujących wówczas regulacji prawnych. Stanowisko to uległo następnie zmianie, w wyniku której zwrócono uwagę, że odesłanie zawarte w art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na terenach wsi do stosowania przy ustalaniu i wypłacie odszkodowania za przejęte nieruchomości zasad określonych w przepisach ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie oznacza obowiązku stosowania w całości zasad proceduralnych określonych w tej ustawie. Przepis art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z którego wynika obowiązek ustalenia odszkodowania na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii powołanych biegłych, znajduje się w rozdziale 3 zatytułowanym "Postępowanie wywłaszczeniowe", a nie w rozdziale 2 tej ustawy zatytułowanym "Odszkodowania". Rozprawa prowadzona była w celu wywłaszczenia, co nie dotyczy gruntów przejmowanych na własność Państwa na podstawie ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi, która regulowała tryb przejmowania nieruchomości (por. nieprawomocne wyr. WSA w Warszawie: z 21 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1740/16 oraz z 24 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2990/16).
Sąd I instancji zwrócił nadto uwagę, że odesłanie przy wypłacie odszkodowania do przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości był przedmiotem wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 10 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1534/13 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, który stanowił, iż za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 tej ustawy, wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Na gruncie tych przepisów zaprezentowano stanowisko, że obowiązek stosowania trybu z art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. budził kontrowersje, a ostatecznie przyjęto, że brak jest podstaw do stosowania tego przepisu w przypadku ustalania odszkodowań za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
Wskazując na istniejące rozbieżności Sąd I instancji podkreślił, że nie jest kwestią oczywistą, że odesłanie zawarte w art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na terenach wsi, przy ustalaniu odszkodowania, jednoznacznie nakładało obowiązek stosowania w całości zasad procedury wywłaszczenia nieruchomości, określonych w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, w tym art. 22 tej ustawy. Powołany przepis art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na terenach wsi nie jest jasny i budzi liczne wątpliwości interpretacyjne, czym innym są zasady ustalania odszkodowania, a czym innym tryb wywłaszczenia nieruchomości. Sam ustawodawca rozróżnił obie te kwestie, wprowadzając dwa odrębne rozdziały – rozdział 2 "Odszkodowania", który regulował zagadnienia związane z ustalaniem odszkodowania oraz rozdział 3 "Postępowania wywłaszczeniowe", który regulował kwestie związane z trybem wywłaszczenia nieruchomości. Tryb wywłaszczenia oznacza sekwencje czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do wywłaszczenia nieruchomości i przyznania za nią odszkodowania. Natomiast pojęcie zasady ustalania i wypłaty odszkodowania odnosi się do zasad określonych w rozdziale 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem w szczególności do sposobu określania stawek za przejmowane poszczególne nieruchomości i ich podwyższania, do sposobu ustalania odszkodowania za budowle i urządzenia gospodarstw rolnych, a także za zasiewy i uprawy. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżących, że bezsprzecznie z przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi wynikał obowiązek ustalenia odszkodowania za niezabudowaną działkę po przeprowadzeniu rozprawy odszkodowawczej i uzyskaniu opinii biegłego, stosownie do art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, znajdującego się w rozdziale 3 tej ustawy. Przyjęte w decyzji odmienne stanowisko, które zawraca uwagę na dystynkcję pomiędzy pojęciami zasady ustalania odszkodowania i tryb przejmowania nieruchomości, nie może być ocenione jako nieznajdujące oparcia w przepisie art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi i ewidentnie z nim sprzeczne.
Minister Infrastruktury i Budownictwa dokonał przeszacowania w oparciu o powierzchnię wywłaszczanej nieruchomości i odpowiednie stawki w zależności od klasy gruntów, ustalając, że odszkodowanie powinno wynieść 58 424 zł i takie zostało przyznane zaskarżoną decyzją. Zasadnie zatem w sprawie uznano, że odszkodowanie za grunt zostało przyznane w prawidłowej wysokości. Nietrafne są zarzuty, że organ wadliwie ustalił cenę za 1 ha nieużytków, wartość odszkodowania została wyliczona na podstawie zarządzenia Nr [...] Naczelnika Powiatu w S. z [...] lutego 1974 r. w sprawie ustalenia podwyższonych cen za wywłaszczone grunty w mieście S. i R. Z załącznika Nr 3 do zarządzenia Nr [...] Naczelnika Powiatu w S. z [...] lutego 1974 r. wynika, że cena we Wsi S. za 1 ha użytków zielonych kategorii VI (stanowiąca podstawę do obliczenia ceny za 1 ha nieużytków) wynosiła 30 000 zł, a nie 25 000 zł.
Także okoliczność, że powiaty przestały istnieć z dniem 1 czerwca 1975 r. nie oznacza, że nie było możliwe ustalenie wysokości odszkodowania za przejęte na własność Państwa nieruchomości na podstawie zarządzenia z [...] lutego 1974 r.
W konsekwencji Sąd I instancji uznał stanowisko organu, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż kwestionowana decyzja z [...] października 1977 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi.
W skardze kasacyjnej M. S. i A. S. zaskarżyli wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego:
a) art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 ze zm.) przez jego błędną wykładnię skutkującą wadliwym uznaniem, że do ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości przejętych w trybie art. 8 ust. 3 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi nie miał zastosowania art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), nakazujący ustalenie wysokości odszkodowania na podstawie wyników rozprawy administracyjnej, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych zawierających szczegółowe uzasadnienie;
b) art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez jego niezastosowanie i uznanie przez Sąd, że w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Gminy w S. z [...] października 1977 r. nr [...], nie istniała konieczność ustalenia odszkodowania na podstawie wyników rozprawy administracyjnej, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych zawierającej szczegółowe uzasadnienie;
c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi oraz w związku z art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez uznanie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z [...] października 1977 r., a w związku z tym nie istniały podstawy do stwierdzenia jej nieważności;
d) § 1 ust. 3 Zarządzenia Ministra Rolnictwa z 22 stycznia 1974 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 7, poz. 54) przez jego niezastosowanie;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz § 1 ust. 3 Zarządzenia Ministra Rolnictwa z 22 stycznia 1974 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji pomimo tego, że organ ten nie stwierdził nieważności decyzji z [...] października 1977 r. obarczonej wadą nieważności w związku z naruszeniem ww. przepisów: ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi, ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz Zarządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. zdanie pierwsze przez przyjęcie, że ustawa o terenach budowlanych na obszarach wsi zawierała identyczne rozwiązania prawne w zakresie ustalania i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, co ustawa z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192).
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2001 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie okazała się zasadna.
Nie są skuteczne zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia i jest przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z wyżej wymienionych, ustawowych warunków. Ponadto omawiany przepis może stanowić podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując rozstrzygnięcie, a wada ta uniemożliwia dokonanie przez sąd kasacyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie warunki, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zarzuty podniesione w skardze oraz wskazano i w dostateczny sposób wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia. Przy pomocy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zwalczać ani przyjętego przez sąd wojewódzki stanu faktycznego, ani kwestionować dokonanej przez sąd wykładni prawa. Sąd I instancji bynajmniej nie uznał, że ustawa o terenach budowlanych na obszarach wsi zawierała identyczne rozwiązania w zakresie ustalania i wypłaty odszkodowania, co ustawa z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Sąd I instancji w uzasadnieniu przedstawił jedynie stanowisko judykatury dotyczące stosowania art. 5 ust. 2 tej ustawy, przewidującego wypłatę odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd I instancji zwrócił uwagę na praktykę wykładni przepisu zawierającego analogiczne odesłanie do stosowania przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, w przypadku wypłaty odszkodowania za nieruchomości, które przeszły na własność państwa. Nawet gdyby przywołanie tej praktyki było nieuzasadnione, okoliczność ta nie miałaby wpływu na wynik sprawy, uzasadnienie wyroku zawiera pełne stanowisko Sądu I instancji odnoszące się bezpośrednio do regulacji art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi.
Sąd nie naruszył także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz § 1 ust. 3 Zarządzenia Ministra Rolnictwa z 22 stycznia 1974 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, albowiem wbrew zarzutowi nie ustalił, że decyzja z 1977 r. dotknięta jest wadą nieważności w związku z naruszeniem wskazanych przepisów. Skoro Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia skargi, nie mógł naruszyć wskazanych przepisów.
Nie są także uprawnione zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Prawidłowo Sąd I instancji podkreślił, że kontrolowana przez niego decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym, co łączy się z koniecznością wykazania kwalifikowanej wady decyzji dotychczasowej. Należy też zgodzić się z Sądem I instancji, że za taką kwalifikowaną wadę nie można uznać praktyki mającej oparcie w przepisie, którego interpretacja może rodzić wątpliwości. Przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polega na wydaniu decyzji z naruszeniem prawa o kwalifikowanym charakterze. Decyzja, nawet wydana z naruszeniem prawa, któremu nie można przypisać cechy naruszenia rażącego, nie podlega stwierdzeniu nieważności. Warunkiem wstępnym odróżnienia przypadków naruszenia prawa spowodowanych wadliwą wykładnią od naruszeń rażących jest stwierdzenie, że stan prawny znajdujący zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej weryfikowaną decyzją jest niewątpliwy (tak już wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91, zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 875). Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że jeżeli ustalenie stanu prawnego znajdującego zastosowanie w sprawie może budzić wątpliwości interpretacyjne, to oparcie decyzji na jednym z alternatywnych rozumień nie jest przypadkiem rażącego naruszenia prawa. Należy mieć przy tym na względzie, że dokonując weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym nie ma miejsca ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, tylko sprawdzenie, czy wydana decyzja może znaleźć uzasadnienie w stanie prawnym ustalanym na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Oprócz tego kryterium rażącego naruszenia prawa w piśmiennictwie i orzecznictwie wskazuje się także na kryterium funkcjonalne, odwołujące się do skutków weryfikowanej decyzji; w tym ujęciu o rażącym stopniu naruszenia prawa rozstrzygają skutki wywołane decyzją, skutki społeczno-gospodarcze nie dające się pogodzić z zasadą praworządności.
W niniejszej sprawie prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do uznania, że przesłanka rażącego naruszenia prawa została spełniona. Sąd I instancji wskazał po pierwsze na rozbieżności w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi w orzecznictwie. Nie jest zatem kwestią oczywistą, że odesłanie zawarte w tym przepisie skutkowało koniecznością stosowania art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Sformułowanie zawarte w art. 9 ust. 1 nie jest dostatecznie precyzyjne, nie wskazuje na zindywidualizowane rozdziały czy artykuły ustawy z 1958 r., ale na "zasady ustalania i wypłacania odszkodowań". O odszkodowaniach traktuje rozdział 2 tej ustawy, zaś art. 22 znajduje się w rozdziale 3 regulującym postępowanie wywłaszczeniowe (zob. wyrok WSA w warszawie z 24 marca 2017 r., sygn. IV SA/Wa 2990/16 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. I OSK 2040/16). Za uznaniem rażącego naruszenia prawa nie przemawiają także argumenty funkcjonalne, a to ze względu na ówczesną zasadę ustalania odszkodowania z zastosowaniem urzędowo ustalonych stawek.
Z tego powodu nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi oraz art. 22 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na stanowisko to nie ma wpływu argument uzasadnienia skargi kasacyjnej, odwołujący się do regulacji § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 22 maja 1973 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Skarbu Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1973 r., nr 20, poz. 117). Przepis ten przewiduje, że wysokość odszkodowania oraz sposób wypłaty ustala właściwy organ, "stosownie do przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości". W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dotychczasowej nie chodzi o ustalenie i wybór prawidłowej wykładni określonych przepisów, nie ma ono bowiem na celu rozstrzygnięcia sprawy, nadto także w przypadku tego przepisu brak jasności, czy zawarte w nim odesłanie jest odesłaniem do ustawy regulującej wywłaszczanie nieruchomości, czy odesłaniem do konkretnego jej rozdziału.
Na skuteczność skargi kasacyjnej nie miał także wpływu zarzut naruszenia przepisu § 1 ust. 3 zarządzenia Ministra Rolnictwa z 22 stycznia 1974 r., przedmiotem sprawy nie była bowiem weryfikacja prawidłowości kwoty przyznanego odszkodowania, w postępowaniu nieważnościowym nie ma miejsca ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło