II SA/Go 395/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych oddala skargę. W dniu 13 marca 2017 r. D.W. zgłosił na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie tekst. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.; dalej jako pr. bud.) do Starosty [...] zamiar wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu przydomowej oczyszczalni ścieków w [...], na działce nr ewid. [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 30 ust. 6 pr. bud. wniósł sprzeciw wobec wykonania robót budowlanych objętych zgłoszeniem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w wyniku analizy przedłożonego zgłoszenia stwierdzono nieścisłość przedłożonej dokumentacji do zgłoszenia. Zgodnie art. 29 ust. 1 pkt 3 pr. bud. pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m3 na dobę. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm.; dalej jako u.c.i.p.g.) zwolnienie od obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej obciąża właścicieli nieruchomości wtedy, gdy taka sieć istnieje. Organ podniósł, iż działka inwestora położona jest wzdłuż działki, w której znajduje się sieć kanalizacji sanitarnej. Wobec tego inwestor ma obowiązek podłączenia się do tej sieci. W ocenie organu bez znaczenia pozostaje tu fakt opłacalności lub nie takiego podłączenia. Ustawodawca wskazał bowiem w powołanym przepisie, iż właściciel działki zwolniony jest z takiego obowiązku jedynie w sytuacji, kiedy wykonanie sieci kanalizacyjnej jest nieuzasadnione ekonomicznie. W niniejszym przypadku mamy do czynienia z istniejącą już siecią kanalizacyjną, wobec czego zwolnienie z ustawowego obowiązku nie ma tu zastosowania. Mając powyższe na uwadze organ uznał, iż inwestycja objęta zgłoszeniem narusza art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.i.p.g. w zw. z art. 30 ust. 6 pkt 2 pr. bud. W odwołaniu od tej decyzji inwestor wskazał, że organ budowalny nie jest uprawniony i nie ma kompetencji do egzekwowania wobec inwestora obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.i.p.g. Nadto podkreślił, że w przypadku jego nieruchomości nie ma technicznej możliwości dokonania przyłącza, co wynika z zaświadczenia Zakładu [...] w [...] z 2012 r. Spadek na odcinku od nieruchomości do linii sieci jest zbyt mały, bowiem wynosi około 2%, co jest sprzeczne z polskimi normami w tym zakresie. Takie przyłącze nie będzie działać prawidłowo. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem właściciela jest przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i tylko w przypadku jej braku wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Organ podniósł, że w działce drogowej, sąsiadującej z działką inwestora, przebiega istniejąca sieć kanalizacji sanitarnej. Oznacza to, że inwestor ma obowiązek przyłączenia swojej nieruchomości do tej sieci. Na skutek skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 943/17 uchylił powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r. Sąd uznał za przedwczesne stanowisko organu odwoławczego, iż planowane przez inwestora wykonanie robót budowlanych jest sprzeczne z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.i.p.g. W sprawie organ nie wyjaśnił bowiem dokładnie, czy istnieje techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości skarżącego do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2018r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach wynika możliwość przyłączenia budynku mieszkalnego inwestora do sieci kanalizacyjnej i właściciel nieruchomości, której dotyczy zgłoszenie zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, ma obowiązek przyłączenia swojej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Na skutek skargi Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Go 656/18 uchylił powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 r. W ocenie Sądu organ nie zastosował się w pełni do ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w poprzednio wydanym w sprawie wyroku z dnia 29 listopada 2017 r. Stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Ustalenia organu leżące u podstaw zaskarżonej decyzji zostały oparte wyłącznie na piśmie Zakładu [...] sp. z o.o. z dnia [...] maja 2018 r., w którym wskazano, że ze wstępnych obliczeń przeprowadzonych przez pracowników Zakładu oraz po ich przeanalizowaniu przez uprawnionego projektanta branży sanitarnej stwierdzono możliwość podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej. Końcowa treść tego pisma sygnalizuje jednak konieczność dokonania dodatkowych czynności w celu potwierdzenia takiej możliwości. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego tych obliczeń. Nadto z akt sprawy wynika, że organ przed wydaniem decyzji nie powiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do treści wskazanego pisma. Wobec tego Sąd nakazał organowi uzupełnienie materiału dowodowego celem jednoznacznego ustalenia czy istnieje faktyczna (techniczna) możliwość podłączenia nieruchomości skarżącego do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Organ powinien również odnieść się do twierdzeń skarżącego o braku możliwości podłączenia do sieci kanalizacyjnej. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, iż wezwał inwestora do przedłożenia dokumentów, które potwierdzą brak technicznej możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Jednocześnie organ zwrócił się do Z. o uzupełnienie przesłanego stanowiska o protokół z przeprowadzonych oględzin w terenie wraz z dokładnymi wyliczeniami, a także inne dokumenty mogące uwiarygodnić wnioski zawarte w piśmie dnia [...] stycznia 2019 r. W odpowiedzi Z. przesłał Wojewodzie protokół z oględzin nieruchomości inwestora wraz z koncepcją przyłącza kanalizacyjnego. Wyjaśnił również, że w drodze gminnej, przy której położona działka inwestora przebiega sieć kanalizacyjna i są spełnione warunki aby wykonać przyłącze. Właściciel nieruchomości nie złożył wniosku o wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej, zatem dokument taki nie został wydany. Zakład wskazał przy tym, że nie wykonuje prac i obliczeń geodezyjnych ponieważ nie jest do tego upoważniony. Do wykonania projektu przyłącza niezbędne jest zlecenie pomiarów rzędnych uprawnionemu geodecie. Pomiary dokonane przez pracowników Zakładu mogły posłużyć wyłącznie do sporządzenia jego koncepcji. Z. wskazał także, że wszystkie sąsiednie budynki są podłączone do sieci kanalizacji sanitarnej. Do pisma załączono kopię protokołu z oględzin nieruchomości z [...] maja 2018 r., które odbyły się przy udziale właściciela posesji (inwestora). Protokół został podpisany przez wszystkich uczestników. Organ podniósł też, iż w odpowiedzi na wezwanie organu pełnomocnik inwestora złożył wniosek dowodowy obejmujący przeprowadzenie przez organ analizy dokumentów obejmujących istniejącą sieć kanalizacji sanitarnej w postaci projektu budowlanego, pozwolenia na budowę, protokołów odbiorów częściowych i końcowych, protokołów przekazania i zdania placu budowy, pomiarów geodezyjnych roboczych i końcowych, a także książki obiektu budowlanego. Zażądał również przeprowadzenia oględzin najbliżej położonej względem nieruchomości studzienki kanalizacyjnej celem sprawdzenia czy dno posiada wyprofilowanie studni w kierunku do nieruchomości, a także dowodu z opinii biegłego na okoliczność technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości inwestora do sieci oraz kosztów jego realizacji. Następnie, powołując się na treść art. 5 u.c.i.p.g., Wojewoda wskazał, że obowiązkiem właściciela jest przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a tylko w przypadku jej braku wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że w działce drogowej sąsiadującej z działką inwestora, przebiega sieć kanalizacji sanitarnej. Zarządca sieci wskazał, że działka inwestora posiada możliwość przyłączenia budynku mieszkalnego. Do sieci podłączone są nieruchomości sąsiednie. Jednocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodu z oględzin najbliżej położonej względem nieruchomości studzienki kanalizacyjnej celem sprawdzenia czy dno posiada wyprofilowanie studni w kierunku do nieruchomości inwestora. Oględziny takie przeprowadzone zostały przez Z. przy udziale strony, a kopia protokołu z tych oględzin znajduje się w aktach sprawy. Ustalenia dokonane w czasie oględzin znane są stronie. Organ nie znalazł również podstaw do powołania biegłego celem dokonania oceny możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci i kosztów takiej inwestycji. W ocenie Wojewody dokonanie oceny w zakresie możliwości przyłączenia nieruchomości inwestora do kanalizacji możliwe jest w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody. Dokumenty te jednoznacznie wskazują na taką możliwość. Ponadto organ zauważył, że ocena biegłego w zakresie kosztów inwestycji jaką jest budowa przyłącza kanalizacji sanitarnej nie może wypłynąć w żaden sposób na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Organy administracji architektoniczno-budowlanej w ramach prowadzonych postępowań nie oceniają kwestii związanych z kosztami inwestycji. Ich obowiązkiem jest jedynie sprawdzenie zgodności z prawem przedstawionych rozwiązań projektowych. Wojewoda podkreślił, iż inwestor nie przedstawił żadnych dokumentów mogących zaprzeczyć ustaleniom organu. Złożył on jedynie kolejny wniosek dowodowy, co w ocenie organu ma jedynie na celu przedłużenie postępowania nie prowadząc jednocześnie do dowiedzenia żadnych przeciwstawnych twierdzeń. Organ uznał również za bezcelowe dokonanie analizy dokumentów związanych z budową sieci kanalizacji sanitarnej. Zgromadzony materiał dowodowy obejmuje bowiem stan faktyczny po wybudowaniu tej sieci, tj. w trakcie jej użytkowania, co jest wystarczające do dokonania oceny w zakresie możliwości przyłączenia nieruchomości inwestora do sieci kanalizacji sanitarnej. W tym stanie faktycznym Wojewoda uznał, iż właściciel nieruchomości nr ew. gr. [...] w [...], ma obowiązek przyłączenia swojej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniósł D.W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art 30 ust. 6 pkt 2 pr. bud., polegające na stwierdzeniu, że prace objęte zgłoszeniem skarżącego naruszyły przepisy u.c.i.p.g., pomimo iż właściwy organ (Burmistrz [...]) nie nałożył na skarżącego obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej zgodnie z art. 5 ust. 7 u.c.i.p.g., 2. przepisów postępowania, tj. art 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na pominięciu wniosków o: - przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, pomimo że okoliczność, mająca być tym dowodem stwierdzona, miała zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, - dokonanie oględzin nieruchomości, chociaż naocznie przeprowadzone czynności organu pozwoliłyby na właściwą ocenę wątłego materiału dowodowego w sprawie, - pominięcie wniosku i brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do wniosku strony o zwrócenie się do właściciela sieci kanalizacji sanitarnej, zlokalizowanej w drodze gruntowej ul. [...] o dostarczenie dokumentów w postaci: projektu budowlanego sieci kanalizacji sanitarnej, pozwolenia na budowę, protokołów odbiorów częściowych, protokołów odbiorów końcowych, protokołów przekazania i zdania placu budowy, pomiarów geodezyjnych roboczych i końcowych, książki obiektu budowlanego, chociaż bez zapoznania się z tymi dokumentami twierdzenie, że przyłączenie się skarżącego do sieci kanalizacyjnej, jest niemożliwe; 3. przepisów postępowania, tj. art 153 p.p.s.a., polegające na niezastosowaniu się do zaleceń WSA w Gorzowie Wlkp. wyrażonych w wyroku z dnia 24 października 2018 r. i nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, pomimo że wydanie orzeczenia wymagało wiedzy specjalnej, a dowodów pozwalających ją zastąpić organ nie przeprowadził. Mając to na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organ budowlany nie jest uprawniony i nie ma kompetencji do egzekwowania wobec inwestora obowiązków przytoczonych z u.c.i.p.g. Kompetencja ta przynależy do miejscowego wójta (burmistrza prezydenta miasta) (art. 5 ust. 7 u.c.i.p.g.). Burmistrz takiego obowiązku na właścicieli nieruchomości nie nałożył. Nie ma obrocie prawnym decyzji, która nakazywałaby inwestorowi przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Starosta uzurpował sobie uprawnienie przynależne organom gminy. Skarżący od kilkunastu lat korzysta z nieruchomości wyposażonej w zbiornik bezodpływowy, a zatem instalację alternatywną wobec sieci kanalizacyjnej. Jego zamiarem jest zamiana tego zbiornika na przydomową oczyszczalnię ścieków. Do zbiornika bezodpływowego nieruchomość jest podłączona od momentu rozpoczęcia jej użytkowania i właściwy organ (burmistrz) nie wydał w stosunku do właścicieli nieruchomości nakazu przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Co więcej, nieruchomość sąsiadująca z nieruchomością inwestora jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, wybudowaną po wybudowaniu kanalizacji w [...] i bez przeszkód z niej korzysta. Okoliczność tę można było bez trudu stwierdzić podczas krótkich oględzin, od których przeprowadzenia organ bezpodstawnie się uchylił. Następnie skarżący wskazał, iż organ budowlany ma zajmować się co do zasady okolicznościami określonymi prawem budowlanym, generalnie o charakterze technicznym. Jeżeli w zakresie zamierzonej inwestycji nie ma przeszkód prawnych do jej przeprowadzenia (a nie stwierdził ich dotąd kompetentny organ) to nie ma żadnych przeszkód, by zgłoszenie bez sprzeciwu przyjąć. Takie zdanie zresztą organ wyraził stwierdzając, że jako organ administracji architektoniczno-budowlanej nie ocenia kwestii związanych z kosztami inwestycji a jedynie sprawdza zgodność z prawem przedstawionych rozwiązań projektowych. W ocenie skarżącego w tym poglądzie tkwi oczywisty dysonans. Jeżeli organ utrzymuje w mocy sprzeciw od zamierzenia budowalnego na podstawie art. 5 ust 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach to ma obowiązek ustalić (skoro już przyznał sobie kompetencje w zakresie realizacji tejże ustawy) czy przyłącze do sieci kanalizacyjnej jest ekonomicznie uzasadnione. Brak takiego ekonomicznego uzasadnienia stanowi podstawę do wyrażenia zgody (czy też niezgłaszania sprzeciwu) dla budowy zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków. Od badania tej kwestii organ nie może się uchylić skoro na konkretny przepis prawa materialnego się powołuje. Natomiast w sytuacji, gdy organ uważa, że nie ma uprawnienia materii tej badać, to oznacza, iż nie jest kompetentny do wydawania decyzji w oparciu o art. 5 ust. 2 u.c.i.p.g. Ponadto, w ocenie skarżącego organ II instancji przeprowadził postępowania wadliwie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, na okoliczność technicznych możliwości dokonania przyłącza oraz kosztów takiej inwestycji. We własnym zakresie nie był w stanie znaleźć właściwego eksperta, zwłaszcza, że nie dysponuje dokumentacją techniczną sieci kanalizacyjnej, niezbędną do sporządzenia rzetelnego opracowania. Zgodnie z art 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Powołując się na wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., II OSK 2366/16 skarżący wskazał, iż pominięcie dowodu zawnioskowanego przez stronę było niedopuszczalne. Podkreślił to także WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku II SA/Go 656/18. Powoływanie się na "dowody innego rodzaju" jest natomiast niesłuszne, bowiem żadnych nowych dowodów od ogłoszenia wskazanego wyżej wyroku organ nie przeprowadził. Skarżący był obecny przy oględzinach na jego nieruchomości i do protokołu z tej czynności nie wprowadzono wyników jakichkolwiek pomiarów ani nie sformułowano wniosków. Nie wzięto poza tym pod uwagę słupa energetycznego, posadowionego w linii budowy ewentualnej kanalizacji, co budowę przyłącza w jedynym możliwym miejscu de facto wyklucza. Należy poza tym zauważyć, że osobną przesłanką pozwalającą na odstąpienie od wymogu podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest ekonomiczna nieopłacalność tej inwestycji. Również wykazaniu tej okoliczności służyć miał wnioskowany przez stronę dowód z opinii biegłego, którego koszty przecież - zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. - ponieść miał wnioskujący. W postępowaniu organ uchylił się od przeprowadzenia kluczowego w sprawie dowodu czy to przez nieumiejętność wydania właściwych postanowień dowodowych, czy też konieczność tymczasowego poniesienia kosztów postępowania. W ocenie skarżącego jest to sytuacja nie do zaakceptowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiot sądowej kontroli stanowi decyzja Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie wniesienia sprzeciwu od zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków w [...], na działce nr ewid. [...]. W sprawie zapadły dwa prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 listopada 2017 r., II SA/Go 943 /17 oraz z dnia 24 października 2018 r., II SA/Go 656/18 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) na mocy których zostały uchylone uprzednio wydane decyzje Wojewody utrzymujące w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2017 r. Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy istnieje faktyczna, realna możliwość podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w przytoczonym powyżej wyroku z dnia 29 listopada 2017 r., II SA/Go 943/17 wskazał, że wynikający z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.i.g. obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje w sytuacji gdy faktycznie istnieje wybudowania sieć kanalizacyjna i istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Wojewody, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że istnieje możliwość podłączenia nieruchomości skarżącego do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Z pisma Zakładu [...] (zarządcy sieci) z dnia [...] stycznia 2019 r. wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że istnieje techniczna możliwość podłączenia budynku mieszkalnego położonego na działce [...] do sieci kanalizacji sanitarnej. Przeprowadzone badania wskazują, że w drodze gminnej tj. [...] przy której położona jest dz. nr ewid. [...] przebiega sieć kanalizacyjna i są spełnione wszelkie warunki aby wykonać przyłącze. Jednocześnie wskazano, że wszystkie sąsiednie budynki są podłączone do sieci kanalizacji sanitarnej. Do wskazanego powyżej pisma została załączona kopia protokołu z oględzin nieruchomości z [...] maja 2018 r., które odbyły się przy udziale właściciela posesji (inwestora). Wskazać trzeba, że w trakcie oględzin skarżący nie zgłosił jakichkolwiek zastrzeżeń odnośnie możliwości podłączenia jego nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W ocenie Sądu nie są trafne zarzuty skargi naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności dotyczące zaniechania przez organ powołania biegłego czy dokonania oględzin na okoliczność zbadania możliwości podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej Wskazać należy, iż w świetle przepisów art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. na organach spoczywa powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.), przy czym stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem; w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy zaś uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.). Należy jednak podkreślić, że w orzecznictwie zasadnie zwrócono uwagę, iż ciążący na organie obowiązek wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy nie zwalnia strony ze współdziałania z organem w ich wyjaśnieniu, zwłaszcza gdy przedstawienie dowodów potwierdzających jej twierdzenia leży w interesie strony i tylko z jej udziałem możliwe jest ich ewentualne pozyskanie. Strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej dysponując już określonym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych w sprawie, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zebranego materiału dowodowego (zob. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017 r, II GSK 756/16, CBOSA). Wiedzy organowi w tym zakresie w sposób wyraźny musi dostarczyć sam zainteresowany, szczególnie w sytuacji gdy z dotychczasowych ustaleń wypływają dla niego wnioski niekorzystne. Obowiązek zebrania pełnego materiału przez organ nie może oznaczać biernej postawy strony w trakcie prowadzonego postępowania. Przyjąć zatem należy, że w pewnych okolicznościach i w zależności od rodzaju dowodzonego faktu, ciężar wykazania pewnych kwestii może przechodzić na stronę postępowania, zwłaszcza będącą podmiotem profesjonalnym, w ramach gwarantowanej jej zasady czynnego udziału w postępowaniu Sąd podziela stanowisko Wojewody odnośnie braku podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego celem dokonania oceny możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci i kosztów takiej inwestycji. W ocenie Wojewody dokonanie oceny w zakresie możliwości przyłączenia nieruchomości inwestora do kanalizacji możliwe jest w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, które jednoznacznie wskazują na taką możliwość. Skarżący pomimo wezwania przez organ nie przedłożył jakiegokolwiek dowodu np. prywatnej opinii wykazującego konkretne przeszkody uniemożliwiające podłączenie jego nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Nie sposób uznać, że spełnia takie warunki wniosek dowodowy z dnia [...] lutego 2019 r. złożony przez pełnomocnika skarżącego skierowany do organu, aby ten zwrócił się do właściciela sieci kanalizacyjnej o dostarczenie szeregu dokumentów (projektu budowalnego sieci kanalizacyjnej, pozwolenia na budowę) jak i powołał biegłego w celu ustalenia możliwości technicznych przyłącza kanalizacyjnego oraz kosztów inwestycji przyłącza. Nie sposób wymagać, aby to na organie zamiast na skarżącym reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika ciążył obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego w tym kierunku. W orzecznictwie wskazuje się, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, w postępowaniu administracyjnym, winno mieć miejsce wówczas, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy potrzebna jest szczególna wiedza. Jednakże organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia okoliczności, która w sposób niebudzący wątpliwości może być ustalona przez organ na podstawie dowodów innego rodzaju (zob. wyrok NSA z 12 listopada 1996 r., SA/Łd 1932/95, LEX nr 28350). Należy dodać, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2015 r., poz. 139 ze zm.) realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Nie można tracić z pola widzenia, że w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (zob. wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., II OSK 2367/16, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że zgoda na wykonanie na działce budowlanej przydomowej oczyszczani ścieków może być udzielona wtedy i tylko wtedy, gdy inwestor wykaże w sposób jednoznaczny, że nie ma żadnej możliwości przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej, czy ciepłowniczej (zob. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2014 r., II OSK 238/13, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał takich okoliczności. Należy jednocześnie wskazać, że wbrew stanowisku skarżącego, przedmiotowa decyzja nie nakłada obowiązku na skarżącego przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. art. 5 ust. 7 u.c.p.i.g). Mając na uwadze wskazane okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, w stopniu który miał (w odniesieniu do przepisów prawa materialnego) lub mógł istotny wpływ (w odniesieniu do prawa procesowego) i dlatego skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu. ----------------------- # 2