VII SA/Wa 472/19
WyrokWSA w Warszawie2019-09-11
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Wojciech Sawczuk, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiedniej, której sposób zagospodarowania może być potencjalnie ograniczony przez planowaną inwestycję budowlaną, posiadają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli projekt spełnia warunki techniczne dotyczące odległości od granicy działki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego, zawężając je jedynie do przepisów technicznych dotyczących odległości. Właściciele nieruchomości sąsiedniej, której sposób zagospodarowania może być ograniczony przez inwestycję, w tym ze względu na zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, posiadają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Umorzenie postępowania w takiej sytuacji było niezasadne.Stan faktyczny
Skarżący A.C. i J.C. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na rozbudowę budynku szkolno-przedszkolnego. Organy administracji (Wojewoda, a następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) umorzyły postępowanie, uznając, że skarżący nie posiadają przymiotu strony, ponieważ ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, a projekt spełnia warunki techniczne. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię pojęcia obszaru oddziaływania i interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Protokolant starszy referent Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2019 r. sprawy ze skargi A.C. i J. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2) zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. C.i J. C. solidarnie kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2018 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A.C. i J.C., reprezentowanych przez adw. A.P. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2018 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że decyzją z [...] października 2018 r., znak: [...], Wojewoda [...] umorzył wszczęte na wniosek A.C. i J.C. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności Starosty [...] z [...] sierpnia 2015r, Nr [...], znak:[....], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. i I. R. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku szkolno-przedszkolnego [...] "[...]" wraz instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, elektrycznej i centralnego ogrzewania na działkach nr ew. [...] i [...]położonych przy ul. [...] w miejscowości K., gm. K. Odwołanie od tej decyzji A. C. i J. C., reprezentowani przez adw. A.P. złożyli w terminie.
Stosownie do art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Właściwy organ administracji publicznej rozpatrując taki wniosek ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Stosownie zaś do dyspozycji art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Uprawnienie to oparte jest na przepisach prawa materialnego i przysługuje jedynie podmiotom, których prawa lub obowiązku dotyczy postępowanie.
O tym więc, czy dany podmiot posiada przymiot strony w konkretnym postępowaniu, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa i obowiązki. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia1998 r., sygn. akt II SA 1355/98). Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1550/07).
Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 2 ustawy z 7lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r., poz. 1202), stronami w sprawach pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei obszar oddziaływania obiektu definiuje art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Celem tej regulacji było przesądzenie w ustawie, że osoby trzecie mogą skutecznie kwestionować zamierzenie inwestycyjne jedynie wówczas, gdy mają w sprawie interes prawny i tylko w takim zakresie, w jakim zamierzenie to koliduje z ich uzasadnionym interesem opartym na konkretnym przepisie prawa materialnego. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Ograniczenie w zagospodarowaniu terenu nie może być następstwem wzrostu obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu budowlanego, jeżeli nie jest oparte na konkretnym przepisie obowiązującego prawa. Ponadto, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 598/06 sprawy o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę lub o wznowienie postępowania w takiej sprawie są prowadzone tylko w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych, jednakże nie zmienia to ich zasadniczego przedmiotu, czyli problemu udzielenia pozwolenia na budowę.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że A.C. i J.C. swój interes prawny wywodzą z tytułu przysługującego im prawa współwłasności działki nr ew. [...] położonej przy ul. [...]w miejscowości K., gm. K. (co potwierdza Księga Wieczysta Nr[...] prowadzona przez Sąd Rejonowy [....] w G., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych). Jak wynika z projektu budowlanego przedmiotem spornej inwestycji jest rozbudowa centrum edukacji twórczej (budynku szkolno-przedszkolnego [...]"[...]") o parterową świetlicę i trzykondygnacyjny szkolny blok dydaktyczny na działkach nr ew. [...] i [...] położonych przy ul. [...] w miejscowości K., gm. K. Rozbudowa obejmuje również wewnętrzne instalacje: wodociągowo-kanalizacyjną, C.O., energetyczną oraz realizacje dwóch miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych (zob. Projekt budowlany - str. 7). Z projektu zagospodarowania terenu (Projekt budowlany - str. 12.1) wynika, że sporna inwestycja nie graniczy bezpośrednio z działką nr ew. [...]. Projektowana parterowa świetlica o wysokości 3,4 m (Projekt budowlany - Przekrój A-A - str. 37) usytuowana na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w miejscowości K., gm. K., jest oddalona o ok.39 m od granicy działki nr ew. [...]. Projektowany trzykondygnacyjny szkolny blok dydaktyczny o wysokości w kalenicy 11,45 m (Projekt budowlany - Przekrój C-C - str. 45) usytuowany na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w miejscowości K., gm. K., jest oddalony o ok. 12 m (narożnik) od granicy działki nr ew. [...], oraz w odległości ok. 23 m (narożnik) od budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...]. Natomiast projektowane dwa miejsca postojowe dla osób niepełnosprawnych usytuowane na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w miejscowości K., gm. K., są oddalone o ok. 30 m od granicy działki nr ew. [...].
W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie obejmuje swym zakresem działki o nr ew. [...]. Położenie wskazanej działki względem spornego przedsięwzięcia wyklucza uznanie, że niesie ono ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zagospodarowania działki należącej do wnioskodawców, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Nieruchomość należąca do skarżących w szczególności nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m.in. w oparciu o przepis § 12 (odległość budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 13 (przesłanianie budynków), § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi), jak również przepis § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych -w godzinach 7:00 - 17:00) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie(Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Ponadto projektowana inwestycja nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej(§ 271 i n. ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.) usytuowanych obiektów na nieruchomościach wnioskodawców (zarówno istniejących, jak i potencjalnych).Oprócz powyższego, dokumentacja projektowa nie przewiduje zmiany spływu wód opadowych na nieruchomość należącą do A. C. i J.C. (przepis § 29 ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.) oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, elektryczność, telekomunikacja), jak również nie pozbawia działki o nr ew. [...] dostępu do drogi publicznej. A.C. i Pan J. C. mogą bez przeszkód zagospodarować należącą doń nieruchomość. Należąca do skarżących, jak również do inwestorów, działka nr ew. [...] przeznaczona pod drogę (ul.[...]) położona w miejscowości K., gm. K. (księga wieczysta Nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy [...] w G., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych) nie jest działką budowlaną, stanowi drogę wewnętrzną. Oznacza to, że przepisy ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., nie mają w tym przypadku zastosowania.
Z uwagi na brak definicji legalnej pojęcia "działka budowlana", zarówno w przywołanym rozporządzeniu jak i w ustawie Prawo budowlane, dopuszczalne jest posłużenie się dla ustalenia jego znaczenia definicjami tego pojęcia przyjętymi winnych aktach prawnych. Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 12 ustawy z 27marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr80, poz. 717) oraz art. 4 pkt 3austawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543). Zważywszy na przyjęty na gruncie tych aktów prawnych zakres znaczenia tego pojęcia przyjąć należy, że "działka budowlana" w rozumieniu ww. aktów prawnych to każda działka gruntu, na której możliwa jest realizacja obiektu budowlanego, zgodnie z wymogami wynikającymi z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Ze względu na cechy geometryczne, wielkość, jak również szerokość działki nr ew. [...], należy stwierdzić, że nie jest możliwa realizacja na niej jakiegokolwiek obiektu budowlanego, a tym samym nie może być ona uznana za działkę budowlaną w znaczeniu normatywnym. Skoro działka nr ew. [...] nie jest działką budowlaną, to brak jest podstaw do przyjęcia, że sporne przedsięwzięcie powoduje jakiekolwiek ograniczenia - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości jej zagospodarowania. Oznacza to, że skarżącym z tytułu posiadania działki nr ew. [...] nie przysługuje przymiot strony i nie mogą oni skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego mając na uwadze argumentację odwołania, zwrócił uwagę na stanowisko orzecznictwa (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3września 2008 r, sygn. akt VII SAA/Va 904/08; z 11 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 956/15; z 29 września 2016 r., sygn. akt VIISA/Wa 2342/15), zgodnie z którym nawet pewne ustalenia dotyczące uciążliwości związanych z działalnością powstających obiektów nie należy utożsamiać z oceną obszaru oddziaływania realizowanych obiektów budowlanych na tereny sąsiadujące w rozumieniu cytowanych przepisów. Praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co jednak nie jest równoznaczne z przyznaniem tym osobom przymiotu strony zainteresowanej w administracyjnym rozstrzygnięciu dopuszczalności realizacji określonej inwestycji. Argumenty podnoszone przez skarżącego należy zatem rozpatrywać w kontekście przedstawionego wyżej interesu faktycznego. Ten zaś nie daje podstaw do uznania za stronę postępowania zarówno w świetle art. 28 k.p.a., jak i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że merytoryczne zarzuty dotyczące prawidłowości ww. decyzji organu stopnia podstawowego, pozostają bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, bowiem weryfikacja decyzji pod względem jej zgodności z prawem może nastąpić wyłącznie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego co do istoty sprawy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wnieśli A.C. i J.C., reprezentowani przez reprezentowani przez adw. A.P.
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci art. 28 k.p.a. w zw. art.28 ust. 2 i art. 3pkt 20 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity -Dz.U. z 2018r. poz. 1202),poprzez niewłaściwą jego wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2015 roku. Nr [...],znak: [...], albowiem zachowane zostały normy techniczne spornej inwestycji, pomimo, że wykładania ta sprzeczna jest z szerszą wykładnią cytowanego przepisu przyjętą przez sądy administracyjne a interes prawny skarżących wynika również z przepisów prawa cywilnego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również, że doszło do ponadto naruszenie przepisów prawu procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i uznanie, że nieruchomość skarżących nie znajduje się na terenie oddziaływania nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją organów I i II instancji, podczas gdy z akt sprawy płynie wniosek przeciwny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. Na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. wniesiono o zobowiązanie organu do wydania decyzji w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...]sierpnia 2015 roku, Nr [...], znak: [...],zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. i I. R. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku szkolno-przedszkolnego [...] "[...]" wraz z instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, elektrycznej i centralnego ogrzewania nadziałkach nr ew. [...] i [...] położonych przy ul. [...] w miejscowości K., gm. K., w terminie zakreślonym przez sąd. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. wniesiono o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Stanowisko skarżącego znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. Z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano w szczególności, że ustalając obszar oddziaływania obiektu, należy brać pod uwagę przeznaczenie terenu znajdującego się w otoczeniu planowanej inwestycji z uwzględnieniem jej wpływu na sąsiednie nieruchomości. Nie można przy tym ograniczyć się do poprzestania na zbadaniu odległości projektowanych budowli od granic z działką sąsiednią, albowiem nie przesądzają one same w sobie o wytyczeniu obszaru oddziaływania inwestycji. Ocena wpływu konkretnej inwestycji na otoczenie obejmuje cały szereg zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na nieruchomości znajdujące się w otoczeniu tego obiektu i nie może ograniczać się do kwestii zachowania warunków technicznych w zakresie usytuowania obiektu na działce.
Skarżący wskazali, że są właścicielami nieruchomości znajdującej się przy ul.[...] w K., gm. K., tj. działki nr. [...]. Nieruchomość tę kupili w celu wybudowania domu jednorodzinnego, w którym dzisiaj mieszkają. Działkę tą otacza ze wszystkich stron sporna inwestycja tj. [...] wraz z obszernym kompleksem sportowym i obiektami przynależnymi, co przez hałas i ruch wokół tych działek praktycznie uniemożliwia im dalsze zamieszkiwanie na swojej nieruchomości. Wybudowanie przedmiotowej inwestycji na terenie zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej spowodowało, że osiedle to zupełnie straciło cechy osiedla mieszkaniowego. W ocenie skarżących, w niniejszej sprawie należy brać pod uwagę społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości stanowiącej ich własność, wynikające z planu zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomość skarżących oraz wszelkie sąsiednie nieruchomości zlokalizowane nadziałkach nr [...] winny być zagospodarowane na cele mieszkaniowe. Tymczasem działalność, która ma być prowadzona w przedmiotowym obiekcie jest działalnością oświatową w rozumieniu ustawy o systemie oświaty, a zatem realizacja tego obiektu nie mieści się w przeznaczeniu terenu określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pierwszym obowiązkiem organu administracji architektoniczno-budowlanej, w procesie zmierzającym do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę jest badanie zgodności złożonego projektu z ustaleniami planu miejscowego. Powyższe oznacza, że organ jest zobowiązany poddać dokładnej analizie zapisy obowiązującego nadanym obszarze planu miejscowego. Tym samym nie jest zasadne stanowisko organu, jakoby sporna inwestycja nie oddziaływała na działkę stanowiącą własność skarżących.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie
Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Zaskarżana decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa. Doszło do błędnej wykładni art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. W sposób nie uprawniony zawężono m. in. pojęcie "przepisów odrębnych", które mogą być źródłem określenia obszaru oddziaływania inwestycji i podstawą przyznania przymiotu strony. Ponadto, naruszono w stopniu istotnym przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to wymagają od organu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
W toku niniejszego postępowania administracyjnego prawidłowo wskazano, że ze względu na przedmiot decyzji, kwestionowanej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, interes prawny wnioskodawców należało ustalić z uwzględnieniem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, obwiązującego w dacie jej wydania a mającego zastosowanie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Sprawa o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę nadal jest tego rodzaju sprawą.
Powtórzmy zatem - stosownie do ww. przepisu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Przepisy odrębne, które należy uwzględnić przy ustalaniu obszaru oddziaływania planowanej inwestycji to zarówno przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak i przepisy dotyczące ochrony środowiska (m. in. dotyczące ochrony przed hałasem, promieniowaniem), a także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego. wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz, co wymaga podkreślenia, sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji.
Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu skargi, o obszarze oddziaływania za każdym razem będą decydować indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu. Nie można przy tym przyjąć, że zachowanie przez daną inwestycję odległości przyjętych w przepisach określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przesądza o tym, że nieruchomość sąsiednia nie znajduje się w obszarze jej oddziaływania.
Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. postępowania wszczętego na wniosek skarżących i przyjęcia, że nie maja oni przymiotu strony w przedmiotowym w sprawie postępowaniu nieważnościowym li tylko dlatego, że projekt inwestycji odpowiada warunkom technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Jak wskazuje się w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych, ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć także utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Przymiot strony właściciela nieruchomości sąsiedniej w stosunku do działki inwestora może wynikać z ochrony przysługującego mu prawa własności. Prawidłowe wyznaczenie obszaru oddziaływania powinno nastąpić na potrzeby każdej konkretnej sprawy, przy wzięciu pod uwagę także jego funkcji a także sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji.
Normą, z której skarżący mogą skutecznie wskazywać na przymiot strony są przepisy prawa miejscowego - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Właściciele nieruchomości położonej w określonej jednostce planistycznej, zobowiązani do jej zagospodarowania po myśli planu, mają prawo oczekiwać i dochodzić zabudowy w bliskim sąsiedztwie także zgodnej z tymi przepisami. Tylko dopuszczeni w charakterze strony w postępowaniu o pozwoleniu na budowę mogą wykazywać niedopuszczalność inwestycji w świetle postanowień planu.
Regulacje zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowiącym prawo miejscowe powszechnie obowiązujące zawierają z jednej strony wymogi zapewniające zachowanie określonego ładu przestrzennego, z drugiej zaś strony stanowią gwarancję dla mieszkańców tych terenów realizacji takiej zabudowy jaką plan dopuszcza.
Wbrew stanowisku Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnioskodawcy wskazali zatem przepisy prawa materialnego, z których wywodzą przymiot strony w niniejszym postępowaniu nieważnościowym. Podnosili, że doszło do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji, a faktycznie rozbudowę już istniejącej, w sposób niedopuszczalny w świetle ustaleń obowiązującego planu. Skarżący jako właściciel nieruchomości położonej w bezpośrednim sąsiedztwie z inwestycją mają szczególne prawo dochodzenia by inwestycja tam dopuszczana odpowiadała ładowi przestrzennemu, jaki przewidziany jest dla tego obszaru w miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - ,,Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego". Zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U.2017.1073). ,,Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego". Taka kwalifikacja planu miejscowego obowiązywała także w dniu wydania decyzji ostatecznej. Tym samym to właśnie normy prawa miejscowego, zawarte w miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego stanowią te, z których wynikał interes prawny skarżącego do udziału w charakterze strony w postępowaniu nieważnościowym zainicjowanym ich wnioskiem.
W toku niniejszego postępowania administracyjnego nie dostrzeżono także, że inwestycja objęta projektem stanowi rozbudowę już istniejącego obiektu. W sytuacji zaś gdy kwestionowane pozwolenie obejmuje obiekty wchodzące w skład funkcjonującego już obiektu, inwestycję należy traktować szerzej niż li tylko postrzegać przez literalny zakres projektu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na uwadze wskazania niniejszego uzasadnienia oraz to, że przy ocenie, czy dany podmiot jest stroną postępowania, nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny a jedynie czy interes taki przysługuje. W sytuacji bowiem, gdy istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu na teren sąsiednich nieruchomości, uwzględniając wyniki analizy wyznaczonego obszaru oddziaływania, właściciele nieruchomości położonych na tym obszarze są stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Oddzielnym natomiast zagadnieniem jest to, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Jednakże weryfikacja tych zarzutów może odbywać się wyłącznie w toku postępowania, w którym osoby te mają zapewniony udział. Ponadto, stosownie do art. 7 i art. 9 k.p.a., to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek dokonania ocen prawnych podawanych przez wnioskodawcę okoliczności, a nie odwrotnie.
Sąd nie uwzględnił opartego na art. 145 a § 1 p.p.s.a. żądania skargi o zobowiązanie organu do wydania decyzji w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] października 2014 roku. Nr [...], znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
Przepis art. 145 a § 1 stanowi - w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Zastosowanie tego przepisu ma charakter wyjątkowy i ogranicza się wyłącznie do sytuacji uwzględnienia skargi z powodu wydania decyzji z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Żadne inne wady decyzji, które w świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. mogą uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji nie mogą prowadzić do skorzystania przez sąd z uprawnień określonych w art. 145a § 1 p.p.s.a.
Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz lit c p.p.s.a. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302). O kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło