I GZ 464/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. w O. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 105/19 w sprawie ze skargi A. S.A. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: uchylić zaskarżone orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku i przekazać w zakresie kosztów postępowania sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA") wyrokiem z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 105/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S.A. w O. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt 2 zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 1639 (słownie: tysiąc sześćset trzydzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku w odniesieniu do kosztów WSA wskazał, że na podstawie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") dokonał miarkowania kosztów zastępstwa procesowego skarżącej, zasądzając je w ¼ wysokości, wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Dalej WSA stwierdził, że miał na uwadze, iż zarzuty skargi zostały uwzględnione jedynie częściowo, przy przyjęciu zasadności rozstrzygnięcia w przedmiocie powstania długu celnego i odpowiedzialności skarżącej W zażaleniu na powyższe postanowienie zawarte w pkt II wyroku skarżąca wskazała, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego w zaniżonej wysokości, niewspółmiernej do stopnia uwzględnienia zarzutów skarżącej. Biorąc pod uwagę powyższe skarżąca wniosła o zmianę bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w nim wskazane. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (§ 1). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Z powyższych uregulowań wynika, że zwrot kosztów postępowania musi nastąpić w "niezbędnym" zakresie. Stosownie zaś do treści art. 206 p.p.s.a. wskazanego jako podstawa zażalenia, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków", o którym stanowił art. 206 p.p.s.a. nie jest immanentnie związane z przypadkiem częściowego uwzględnienia skargi przez sąd (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 499/18). W sytuacji stosowania art. 206 p.p.s.a. sąd zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA: z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11; z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 499/18). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie wyroku WSA z 17 września 2019 r. w zakresie zastosowania art. 206 p.p.s.a. nie spełnia powyższych wymogów, gdyż w żaden sposób nie wyjaśnia jak obliczono zasądzoną kwotę. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika jakie przesłanki miały wpływ na ustalenie wysokości kosztów postępowania sądowego. Ustawa nie wskazuje wprost metody "miarkowania", a jedynie dopuszcza możliwość jej zastosowania przez sąd w uzasadnionych przypadkach, co oznacza, że w sytuacji zastosowania art. 206 p.p.s.a. szczególnie dokładnie wyjaśnić należy stronie skarżącej metodę i powody obniżenia kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ponownie rozpoznając kwestię zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, WSA wyjaśni szczegółowo sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Sąd będzie miał też na uwadze, że miarkowanie zwrotu kosztów postępowania należy godzić z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, się że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie sądu I instancji. Zważywszy na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.