I GZ 297/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 17 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 92/19 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 92/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: "SKO") z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2013 r. oraz określenia kwoty dotacji do zwrotu. W skardze na decyzję SKO skierowanej do WSA pełnomocnik S.B. (dalej: "skarżącej") zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten oparł na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). W uzasadnieniu postanowienia WSA podniósł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla uwzględnienia wniosku nie są wystarczające przekonania strony, że wykonanie aktu wywoła szczególnie niekorzystne dla niej konsekwencje oraz uzasadniający to przekonanie wywód. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W przypadku, gdy zaskarżony akt nakłada na skarżącą zobowiązanie pieniężne nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do zachwiania jej funkcjonowania. Skoro skarżąca dąży do wykazania, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia szkody majątkowej, to dla oceny, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście może dojść do takiej szkody i że szkoda ta będzie znaczna, konieczne jest odniesienie kwoty zobowiązania do stanu majątkowego wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić do konkretnych okoliczności związanych z wykonaniem zaskarżonego aktu mogącymi wywołać znaczną szkodę majątkową, a zawarte w uzasadnieniu twierdzenia powinny znajdować odzwierciedlenie w odpowiednich dokumentach źródłowych. Uzasadniając dalej, WSA wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pełnomocnik jedynie wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje u skarżącej poważny uszczerbek majątkowy. Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 § 3 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji administracyjnej podczas, gdy zrealizowana została w niniejszej sprawie przesłanka warunkująca wstrzymanie wykonalności w postaci niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków realizacji decyzji. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej wskazał, iż WSA błędnie przyjął, że nie został wykazany jej stan majątkowy skarżącej, gdyż do skargi na decyzję administracyjną dołączone zostało jako załącznik oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym skarżącej, z którego wynika jaki był aktualny w momencie składania skargi stan posiadania. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał, że kwota zobowiązania wynikająca z zaskarżonej decyzji znacznie przekracza wartość majątku skarżącej, a więc jej egzekucja spowoduje niewątpliwie stan niewypłacalności i zbycie przeważającej części posiadanych przez skarżącą rzeczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie brak podstaw, aby skutecznie zarzucić WSA nieprawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na niewykazanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. I tak, przesłanka wyrządzenia znacznej szkody odnosi się do takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne okoliczności, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwoliłyby sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zatem zobligowana do wykazania, że w sytuacji wykonania decyzji, o wstrzymanie której wnioskowała, zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Celem uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest przedstawienie dokumentów, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczności spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się również, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie Mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (postanowienie z 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 332/14). Odnosząc się do zaprezentowanej we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentacji należy wyjaśnić, że wydanie orzeczenia w przedmiocie ochrony tymczasowej musi zostać poprzedzone porównaniem sytuacji majątkowej i finansowej strony z wielkością obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji. Powyższe wymaga przedstawienia dokumentów, które uprawdopodobnią twierdzenia strony, co do niebezpieczeństwa utraty płynności finansowej. Takich dokumentów skarżąca nie przedstawiła. Mając na uwadze powyższe nie sposób przyjąć, że skarżąca wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku wywiedzenia, że wykonanie zaskarżonego aktu może skutkować dla niej niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że przedmiotowy wniosek został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika, r.pr. Ł.K., reprezentującego skarżącą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Od profesjonalnego pełnomocnika należy oczekiwać, że posiada on wiedzę o przepisach normujących postępowanie przed sądami administracyjnymi oraz że dokłada należytej staranności podczas prowadzenia powierzonych mu spraw. Odnosząc się zatem do twierdzenia zawartego w zażaleniu, dotyczącego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym skarżącej, wskazać należy, że przedmiotowe oświadczenie tj. formularz PPF – wniosek o przyznanie prawa pomocy, był przedmiotem analizy przez WSA. W postanowieniu starszego referendarza WSA z 12 marca 2019 r. sygn. akt SPP/Gl 25/19, utrzymanym w mocy postanowieniem WSA z 24 kwietnia 2019 r., stwierdzono, że dokumentacja przedstawiająca stan majątkowy skarżącej nie pozwala na ocenę jej sytuacji, która wolna byłaby od poważnych wątpliwości. W efekcie powyższego WSA odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w toku postępowania przed WSA Skarżąca nie przedłożyła dokumentów pozwalających na ustalenie jej sytuacji majątkowej i finansowej, a w konsekwencji ustalenie, czy rzeczywiście wykonanie zaskarżonej decyzji wiązałoby się dla niej ze skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa. Ponadto w zakresie przesłanki niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków należy stwierdzić, że nałożony na skarżącą obowiązek zwrotu dotacji ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne poprzez zwrot uiszczonej kwoty. Z tego powodu samo uiszczenie kwoty tytułem zwrotu dotacji jest odwracalne i nie powoduje sytuacji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. jako przesłanka zastosowania uregulowanej tam instytucji prawnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2019 r., sygn. akt I GZ 21/19). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie WSA.