II SA/Sz 432/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) dalej zwanej: "u.k.p." po rozpatrzeniu odwołania S. W. (zwany dalej: "stroną", "skarżącym"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: "Kolegium", "organem II instancji", "organem odwoławczym"), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] (zwany dalej: "organ I instancji") o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. [...] wydanego przez ten organ w dniu [...] r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. W ramach wykonania wyroku Sądu Rejonowego w W. [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] [...], który uprawomocnił się w dniu 28 grudnia 2005 r., organ I instancji decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., orzekł o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Prawo jazdy zostało mu zatrzymane 17 grudnia 2018 r. Orzeczony przez Sąd zakaz prowadzenia pojazdów upływa z dniem 27 grudnia 2020 r. Strona, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Podniosła, że zatrzymanie Jej prawa jazdy w dniu 17 grudnia 2018 r. miało miejsce z naruszeniem prawa, ponieważ nastąpiło już zatarcie skazania. Ponadto organ I instancji otrzymując do wiadomości wymieniony wyrok sądowy, nie powiadomił Sądu Rejonowego w W. o niewykonaniu przez stronę obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy i to już od dnia 27 marca 2006 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania, organ II instancji we wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] r. stwierdził brak podstaw prawnych do zmiany decyzji organu I instancji. Wyjaśnił, że kwestionowana decyzja nie dotyczy zatrzymania prawa jazdy, a cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami zgodnie z pkt 3 i 4 ww. wyroku Sądu Rejonowego w W., do czego organ administracji publicznej jest zobowiązany z mocy prawa. Zgodnie z ww. wyrokiem wobec strony orzeczony został zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat, a skarżący zobowiązany został do zwrotu dokumentu prawa jazdy w terminie siedmiu dni od daty uprawomocnienia się wyroku. Wyrok został przekazany przez Sąd do organu w dniu27 marca 2006 r. z informacją, że orzeczony zakaz biegnie od dnia zwrotu przez oskarżonego prawa jazdy. Zdaniem Kolegium, chybiony jest zarzut odwołania, że nie wskazany został organ, do którego dokument należy zwrócić, ponieważ strona, dysponując dokumentem była w pełni świadoma, jaki organ dokument ten wydał. Do zwrotu wymienionego dokumentu strona była wzywana pismami z dnia 8 maja 2006 r., 29 listopada 2006 r., 26 lipca 2007 r., 01 lutego 2011 r., 10 września 2012 r., 22 sierpnia 2018 r. i każdorazowo odbiór tych pism potwierdzała własnoręcznym podpisem. O niewywiązaniu się przez skarżącego z obowiązku nałożonego przez Sąd organ I instancji powiadomił pismem Komendę Policji w W. w dniu 14 listopada 2018 r. Organ Policji powiadomił Starostę Wałeckiego o wszczęciu dochodzenia w sprawie, a następnie Prokuratura Rejonowa w S. pismem z dnia 21 grudnia 2018 r. powiadomiła organ o przesłaniu przedmiotowego dokumentu prawa jazdy w celu dołączenia do akt sprawy. Kolegium uznało brak podstaw prawnych do stwierdzenia bezczynności czy przewlekłości w postępowaniu organu I instancji, co zarzucał odwołujący się. Organ orzekł o cofnięciu uprawnienia stronie do kierowania pojazdami, który biegnie od dnia zwrotu prawa jazdy, tj. od dnia 28 grudnia 2018 r. a upływa z dniem 27 grudnia 2020 r., Organy administracji publicznej obowiązane są orzekać na podstawie przepisów prawa obowiązującego w dniu wydania decyzji. Przepis art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. stanowi o obowiązku wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Taki zakaz na okres dwóch lat został orzeczony ww. wyrokiem. Ponadto Sąd w pkt 4 wyroku zobowiązał odwołującego się do zwrotu dokumentu w ciągu siedmiu dni od uprawomocnienia się orzeczenia. Kolegium zauważyło, że okres cofnięcia stronie uprawnień powinien zostać wymieniony w sentencji zaskarżonej decyzji. Uchybienie powyższe, zdaniem Kolegium, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Nie wypowiadając się na temat zatarcia skazania czy przedawnienia, co podnosi głównie pełnomocnik strony, Kolegium stwierdziło, że w myśl obowiązujących przepisów prawa (art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. "b" i ust. 3 u.k.p.) w przypadku orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów na okres przekraczający jeden rok kierowca zobowiązany jest do złożenia z wynikiem pozytywnym odpowiedniego do rodzaju uprawnień egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Taki stan faktyczny występuje w niniejszej sprawie. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, S. W., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie, jak też uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od strony organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na wydaniu decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. [...] w zakresie prawa jazdy, co do którego orzeczony zakaz już nie obowiązywał, albowiem w chwili wydania zaskarżonej decyzji nastąpiło przedawnienie stosowania środka karnego. Skarżący przyznaje, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] [...] został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za który to czyn Sąd wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata oraz tytułem środka karnego orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Wyrok uprawomocnił się 28 grudnia 2005 r. Wprawdzie skarżący został zobowiązany do zwrotu prawa jazdy właściwemu organowi administracji terenowej w terminie 7 dni, ale Sąd nie wskazał konkretnego organu, do którego miał on zwrócić prawo jazdy. Skarżący wskazał, że do dnia 17 grudnia 2018 r. nie zwrócił prawa jazdy, a wydał je przybyłemu do jego miejsca zamieszkania tego dnia funkcjonariuszowi Policji, który następnie zatrzymany druk prawa jazdy przekazał do organu powiatowego. Jak argumentował skarżący, w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosił, iż z dniem 28 czerwca 2010 r., nastąpiło prawomocne zatarcie skazania z mocy prawa,co oznacza, że na dzień wydania decyzji, orzeczony przez Sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów już nie obowiązywał skarżącego. Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że Starostwo wielokrotnie wzywało skarżącego do zwrotu wymienionego dokumentu, skarżący podniósł, że organ nie wydał żadnej decyzji, ani nie wszczął w tym kierunku postępowania administracyjnego, a co gorsza – nie zawiadomił o tym nawet Sądu Rejonowego w W., ani Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej. Skarżący uważa, że organ I instancji, nie wydając stosownej decyzji w okresie kiedy biegł okres próby wobec skazanego dopuścił się rażącego uchybienia § 2 art. 182 Kodeksu karnego wykonawczego. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie organ I instancji poprzez zaniechanie wydania w określonym ramami wyroku karnego terminie decyzji, nie mógł jej wydać w sytuacji, kiedy przepis prawa karnego mówi wprost z upływem, jakiego okresu następuje przedawnienie i ten przepis odnosi się również do organu administracyjnego, który jest organem wykonawczym orzeczenia sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Rozpatrując sprawę, w kontekście wymienionych wyżej przesłanek, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja wydana w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) zwanej dalej: "u.k.p.". Stosownie do wskazanego przepisu, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Ze wskazanym przepisem koresponduje art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2018 r., poz. 652 ze zm.), zgodnie z którym organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Zakaz prowadzenia pojazdów to środek karny przewidziany w art. 42 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1600 ze zm.) zwanej dalej: "k.k.". Orzekając zakaz nakłada się obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów; do chwili wykonania tego obowiązku okres, na który orzeczono zakaz nie biegnie (art. 43 § 3 k.k.). Istota sporu w sprawie dotyczy zasadności cofnięcia skarżącemu przez organ uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji podnoszonej przez skarżącego okoliczności przedawnienia wykonania kary i zatarcia skazania wobec niego. W sprawie niesporne jest, że mocą prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w W. [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] [...] skarżący został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za co Sąd wymierzył skarżącemu karę [...] roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata oraz tytułem środka karnego orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Wyrok ten uprawomocnił się 28 grudnia 2005 r. Sąd karny przekazał ten wyrok organowi do wykonania w dniu 27 marca 2006 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji wskazał na skutki braku zwrotu przez skarżącego dokumentu prawa jazdy pomimo 6-krotnie kierowanego do skarżącego wezwania w tym zakresie. Według organu orzeczony ww. wyrokiem zakaz biegnie od dnia zwrotu prawa jazdy. Przedmiotowy dokument został zwrócony (odebrany skarżącemu) w dniu 17 grudnia 2018 r. i przekazany do organu 28 grudnia 2018 r., a tym samym cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami upływa z dniem 27 grudnia 2020 r. Sąd, nie podziela trafności ww. wywodu organu. Rację należy bowiem przyznać stanowisku skarżącego, że w sprawie nastąpiło przedawnienie wykonania kary i zatarcie skazania, które zdaniem Sądu miało miejsce przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Orzeczone zaskarżoną decyzją cofniecie uprawnień do kierowania pojazdami stanowi wykonanie orzeczonego ww. wyrokiem środka karnego w postacie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Zgodnie z art. 103 § 1 k.k. nie można wykonać kary, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło lat: 1) 30 – w razie skazania na karę pozbawienia wolności przekraczająca 5 lat albo karę surowszą, 2) 15 – w razie skazania na karę pozbawienia wolności nieprzekraczająca 5 lat, 3) 10 – w razie skazania na inną karę. Przepis § 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio do środków karnych, środków kompensacyjnych oraz przepadku (art. 103 § 2 k.k.). W myśl art. 76 § 1 k.k., skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia próby. Jeżeli wobec skazanego orzeczono grzywnę, środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem ich wykonania. W niniejszej sprawie, obok wymierzonej skarżącemu wyrokiem sądu karnego kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, zastosowano wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów (art. 39 pkt 3 k.k.), którego wykonanie podlega z mocy art. 103 § 2 k.k. w zw. z art. 103 § 1 pkt 3 k.k., podlega 10-letniemu przedawnieniu od momentu uprawomocnienia się wyroku karnego, tj. 28 grudnia 2005 r. Zatem przedawnienie wykonania tego środka karnego nastąpiło z dniem 28 grudnia 2015 r., a wraz z tym nastąpiło zatarcie skazania (art. 76 § 1 k.k.). Terminy przedawnienia wykonania kary określone w art. 103 k.k. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że po ich upływie kara nie może być już wykonana. W myśl art. 107 § 6 k.k., jeżeli orzeczono środek karny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed przedawnieniem jego wykonania. Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że w momencie orzekania w sprawie przez organ I instancji w dniu [...] r., nastąpiło przedawnienie stosowania środka karnego orzeczonego w wyroku orzekającym wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a w konsekwencji nastąpiło zatarcie skazania (art. 76 § 1 i 2 oraz art. 107 § 6 k.k.). W realiach sprawy, niewykonanie w odpowiednim czasie środka karnego, o którym mowa w art. 39 pkt 3 k.k. orzeczonego obok kary, nie ma wpływu na wydłużenie okresu zatarcia skazania. Konsekwencją tego jest - zgodnie z treścią art. 106 k.k. - uznanie skazania za niebyłe, co oznacza, że powoływanie się na wyrok skazujący jest niedopuszczalne. Wyrok skazujący to nie tylko orzeczenie o winie, ale również zawarte w nim rozstrzygnięcia, będące tego następstwem (kary, środki karne, środki związane z oddaniem sprawcy próbie, itd.) i ściśle z sobą powiązane (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. II AKzw 1745/16, opubl. w Legalis nr 1564540). Starosta zobowiązany był wydać decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie dostosowanym do orzeczenia sądu karnego, ale było to możliwe tylko w okresie, w którym nie upłynął jeszcze termin przedawnienia wykonania kary i środka karnego. W tej kwestii można wskazać na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 173/18. Podsumowując, Sąd stwierdza, że organy I i II instancji opierając swe rozstrzygnięcia w sprawie na fakcie skazania skarżącego wyrokiem, który uległ zatarciu, dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić przedstawioną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną i wynikające z niej wskazania o skutkach zatarcia skazania w stosunku do skarżącego, które nastąpiło przed wszczęciem postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Z tych względów, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r., o czym orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania zasądzonych na rzecz skarżącego od organu, Sąd orzekł, jak w pkt II wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy.