I SA/Op 213/19

WyrokWSA w Opolu2019-09-25

Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Marzena Łozowska, Aleksandra Sędkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nakazując jego kontynuację, z uwagi na niepełne ustalenie stanu majątkowego zobowiązanego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ponieważ organ egzekucyjny I instancji nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego. Ustalenia dotyczące braku majątku zobowiązanego były przedwczesne i oparte na niepełnych danych, w tym błędnych ustaleniach dotyczących posiadania nieruchomości oraz braku odpowiedzi na zajęcia wierzytelności. W związku z tym, organ odwoławczy zasadnie nakazał kontynuowanie postępowania egzekucyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i nakazało jego kontynuację. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając egzekucję za bezskuteczną z powodu braku majątku zobowiązanego. Organ II instancji uznał, że ustalenia organu I instancji były przedwczesne i oparte na niepełnym materiale dowodowym, w tym błędnych ustaleniach dotyczących posiadania nieruchomości. Skarżący zarzucił naruszenie prawa do sądu i sprawiedliwego procesu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 28 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 28 marca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej w skrócie: "kpa") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. - dalej jako: "upea"), po rozpatrzeniu zażalenia A. K. (dalej określanego też jako: strona, skarżący, zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z 6 grudnia 2018 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 26 września 2018r. Nr [...] – uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i nakazał kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygniecie powyższe zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach prowadził wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie w/w tytułu wykonawczego, wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] i obejmującego należności z tytułu wpływów z konfiskaty i przepadku mienia w wysokości 696.175 zł. Ponieważ w toku postępowania egzekucyjnego okazało się, że strona nie mieszka pod wskazanym przez wierzyciela w przedmiotowym tytule wykonawczym adresem, tj. [...] ul. [...], [...] [...], organ egzekucyjny podjął czynności mające na celu ustalenie aktualnego jej miejsca pobytu. W oparciu o uzyskane informacje (m.in. pismo Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 17 października 2018 r.) ustalono, że zobowiązany aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym Nr [...] w [...]. Następnie organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia majątku zobowiązanego poprzez przesłanie do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] zawiadomień z 6 listopada 2018 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Pisma doręczono do ww. placówki 16 listopada 2018 r., natomiast przesyłkę adresowaną do zobowiązanego zwrócono z dopiskiem: "przebywa w AŚ [...]". Dodatkowo pismem z 19 listopada 2018 r. Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...] poinformował, że A. K. został przetransportowany do Aresztu Śledczego w [...], w związku z tym jedno z otrzymanych zawiadomień zostało przesłane do nowej placówki penitencjarnej. W odpowiedzi na przesłaną korespondencję z 6 listopada 2018 r., Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] w piśmie z 28 listopada 2018 r. przekazał organowi egzekucyjnemu informację, że A. K. nie posiada do dyspozycji środków finansowych, depozytów wartościowych oraz nie jest zatrudniony odpłatnie w tamtejszej placówce. Po ponownym zweryfikowaniu miejsca pobytu zobowiązanego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia jego majątku poprzez przesłanie do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 23 listopada 2018 r. oraz zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tego samego dnia. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciach doręczono stronie 29 listopada 2018 r., natomiast pracodawcy oraz dłużnikowi zajętej wierzytelności 30 listopada 2018 r. Ponadto organ egzekucyjny, w celu ustalenia składników majątkowych zobowiązanego wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z prośbą o udostępnienie danych dotyczących strony. W odpowiedzi organ ten poinformował, że brak jest aktualnych zgłoszeń do ubezpieczenia A. K. i nie pobiera on świadczeń z tytułu renty i emerytury. Organ egzekucyjny skierował również zapytania do bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) oraz Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (CIKW), w wyniku których nie ustalono majątku ruchomego ani nieruchomego zobowiązanego. W tym stanie rzeczy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach wydał 6 grudnia 2018 r. postanowienie, którym umorzył prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy z 26 września 2018 r. postępowanie egzekucyjne, stwierdzając bezskuteczność egzekucji. Jednocześnie, organ egzekucyjny zawiadomieniami z 7 grudnia 2018r. uchylił dokonane zajęcie wynagrodzenia za pracę z 23 listopada 2018 r. oraz zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z 23 listopada 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu organ I instancji wskazał, że środki egzekucji administracyjnej przewidziane w art. 1a pkt 12 upea okazały się bezskuteczne. Jak ustalono, zobowiązany nie posiada wierzytelności z rachunków bankowych, nieruchomości podlegających zajęciu, nie osiąga dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz nie pobiera świadczeń emerytalnych i rentowych. W rezultacie, jak stwierdził organ, zobowiązany nie posiada żadnych składników majątkowych, z których możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji, co uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 2 upea. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa (bez wskazania, które konkretnie przepisy zostały naruszone). Powołanym na wstępie postanowieniem z 28 marca 2019 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekając co do istoty nakazał kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do stanu sprawy i wskazując na podejmowane w sprawie czynności egzekucyjne, stwierdził, że organ egzekucyjny nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, na podstawie którego jednoznacznie można byłoby stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 26 września 2018 r. zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 59 § 2 upea. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wprawdzie do oceny organu egzekucyjnego należy kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednakże ocena ta musi być dokonana w oparciu o zgromadzony w sprawie kompletny materiał dowodowy, który jednoznacznie musi wskazywać na istnienie podstaw do umorzenia postępowania. W ramach postępowania uzupełniającego organ odwoławczy zwrócił się do Naczelnika US w Głubczycach o uzupełnienie akt sprawy o wymagane dokumenty. W odpowiedzi uzyskał oryginalne potwierdzenia doręczeń zawiadomień o zajęciach z 6 listopada 2018 r. oraz 23 listopada 2018 r., a także wydruki z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz wydruk z aplikacji Egapoltax obrazujący stan sprawy. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ odwoławczy wskazał, że jedną z przesłanek umorzenia przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego z majątku skarżącego było stwierdzenie bezskuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej i zajęcia wynagrodzenia za pracę, co miało wynikać z odpowiedzi Dyrektora Zakładu Karnego w [...], udzielonej pismem z 28 listopada 2018 r. Tymczasem, jak zauważył organ nadzoru, informacje przekazane przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] nie były wiążące, gdyż zostały udzielone przed rzeczywistym potwierdzeniem przez ww. placówkę odbioru zawiadomień o zajęciu. Dopiero bowiem po ponownej weryfikacji miejsca pobytu zobowiązanego Naczelnik US w Głubczycach dokonał zawiadomieniami z dnia 23 listopada 2018 r. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę u Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] jako dłużnika zajętej wierzytelności oraz pracodawcy. Odpis tytułu wykonawczego z 26 września 2018 r. wraz z ww. zawiadomieniami został doręczony zobowiązanemu 29 listopada 2018 r. Natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz pracodawcy 30 listopada 2018 r. Jednak w aktach sprawy brak było odpowiedzi Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] na ww. zajęcia. Z uwagi na powyższe organ nadzoru stwierdził, że organ egzekucyjny nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego w sprawie, wobec czego stwierdzenie przesłanek z art. 59 § 2 było przedwczesne. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w wyniku dokonania błędnego zapytania do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (tj. błędnego wprowadzenia imienia zobowiązanego), organ egzekucyjny otrzymał niezgodną z prawdą odpowiedź, jakoby skarżący nie figurował w elektronicznym rejestrze KW i nie posiadał nieruchomości. Weryfikując powyższe ustalono, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny o pow. 65,5 m2, położonej w [...], przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej Nr [...]. Uznając, poczynione w sprawie ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej zobowiązanego za niewystarczające, Dyrektor Izby stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko zobowiązanemu było niezasadne i przedwczesne. Zdaniem organu, dopiero po ustaleniu faktycznego stanu majątkowego strony oraz wyczerpaniu katalogu środków egzekucyjnych, z których możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji wobec zobowiązanego, organ egzekucyjny będzie mógł rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie istnieją wystarczające podstawy do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji i braku możliwości uzyskania kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, tym samym podjęcia decyzji o ewentualnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 upea. W rezultacie organ odwoławczy nakazał dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, tj. z uwagi na brak w aktach odpowiedzi Aresztu Śledczego w [...] w związku z dokonanymi zajęciami, ze względu na ustalony majątek zobowiązanego w postaci nieruchomości stanowiącej lokal o powierzchni 65,5 m2, położony w [...], przy ul. [...] (Nr [...]) oraz z powodu braku informacji o ewentualnym posiadaniu przez zobowiązanego rachunku bankowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, w tym prawa do zapoznania się z aktami sprawy oraz prawa do sądów i sprawiedliwego procesu, o którym mowa w art. 45 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 - zwaną dalej "Konstytucją") jak też przewidzianego w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 - zwaną dalej "Konwencją") prawa do rzetelnego procesu sądowego. Dyrektor Izby Administracyjnej Skarbowej w Opolu, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.2018.2107 j.t.) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302 j.t. - dalej jako ppsa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w myśl przepisu art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie). Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia - w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd nie stwierdził, aby przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na postanowienie organu II instancji, którym uchylono w całości postanowienie organu I instancji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 26 września 2018 r., oraz nakazano - rozstrzygając co do istoty sprawy - kontynuowanie tego postępowania. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zatem zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 144 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z ich treścią organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając to postanowienie - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Z uwagi na reformatoryjny charakter zaskarżonego postanowienia wskazać w pierwszej kolejności należy, że badanie legalności takiego aktu sprowadza się do oceny zgodności z prawem uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji i - jak w rozpoznawanej sprawie - zaistnienia podstaw do wydania przez organ odwoławczy merytorycznego postanowienia (tu: o kontynuacji prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego). Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że organ odwoławczy jest organem ponownie merytorycznie rozpoznającym sprawę - zgodnie z wyrażoną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności postępowania - a nie jedynie organem kontrolującym. Oznacza to, że ponowne rozstrzygnięcie co do istoty jest efektem przeprowadzenia postępowania odwoławczego. Obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty, zamiast uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpoznania, w świetle art. 138 § 1 pkt 2 kpa występuje wówczas, gdy w trakcie kontroli instancyjnej organ odwoławczy instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, zaś ewentualny zakres uzupełnienia przez organ odwoławczy materiału dowodowego sprawy mieści się w granicach zakreślonych w art. 136 kpa. Stosownie do art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazane obowiązki, dotyczące postępowania wyjaśniającego, ciążą na organach administracji publicznej obu instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą zatem te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Odnosząc te rozważania do stanu faktycznego tej sprawy wskazać trzeba, że postanowienie organu egzekucyjnego, którego prawidłowość weryfikował organ odwoławczy, wydane zostało w oparciu o art. 59 § 2 upea. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zauważyć należy, że zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 59 § 2 upea nie nakłada na organ obowiązku umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie udostępnia taką możliwość. Tym samym umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 169/10). Umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie ze wskazanym uregulowaniem może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Z przepisu tego wynika zatem obowiązek zbadania przez organ egzekucyjny istnienia przesłanki fakultatywnego umorzenia. Pamiętać bowiem należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Z tych względów organ egzekucyjny, przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania w trybie art. 59 § 2 upea, zobowiązany jest do podjęcia wszelkich prób zastosowania dopuszczonych przepisami prawa środków egzekucyjnych, w rezultacie których brak jest możliwości pozyskania kwoty na pokrycie chociażby kosztów egzekucyjnych. Generalną bowiem regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne ma zapewnić skuteczność działań organu w dążeniu do osiągnięcia zamierzonego celu, jakim jest wyegzekwowanie należności. Organy egzekucyjne zobowiązane są, na mocy art. 6 § 1 upea, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku, podejmować czynności prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych poddanych egzekucji administracyjnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że zastosowanie regulacji art. 59 § 2 upea poprzedzać musi wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzące do ustalenia przez organ egzekucyjny, w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, że osoba zobowiązana nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "w przypadku stwierdzenia" wskazuje, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 upea każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2798/15). Owa kalkulacja powinna być załączona do akt postępowania. Podstawę faktyczną do podjęcia takiego rozstrzygnięcia stanowi bowiem prawidłowo wyjaśniony stan faktyczny, z którego wynika zaistnienie bezskuteczności egzekucji. Badanie istnienia tej przesłanki musi odnosić się przy tym do aktualnego stanu faktycznego, czyli na dzień wydania postanowienia na podstawie art. 59 § 2 upea (por. wyrok WSA w Warszawie z 10.11.2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 331/16). Chociaż więc umorzenie (lub odmowa umorzenia) postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 upea jest decyzją uznaniową organu, to musi być poprzedzone wszechstronnym zebraniem materiału dowodowego i skrupulatną jego oceną. Dopiero ustalenie stanu faktycznego relewantnego w kontekście art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej upoważnia organ do podjęcia rozstrzygnięcia przedmiocie fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za uzasadnione należało uznać stanowisko organu nadzoru, że w niniejszej sprawie konieczne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia organu egzekucyjnego I instancji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego, albowiem okoliczności sprawy nie potwierdziły ewidentnej i definitywnej bezskuteczności egzekucji spowodowanej brakiem majątku przewyższającego wydatki egzekucyjne. Jak już wyżej wskazano, dokonanie oceny, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, możliwe jest dopiero po podjęciu przez organ egzekucyjny wszelkich prób zastosowania dopuszczonych przepisami prawa środków egzekucyjnych, w rezultacie których brak jest możliwości pozyskania kwoty na pokrycie chociażby kosztów egzekucyjnych. W ocenie Sądu, zebrane w sprawie dowody w pełni potwierdzają zasadność stanowiska Dyrektora Izby, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ I instancji nie podjął wystarczających działań mających na celu ustalenie składników majątkowych strony oraz dokonał błędnych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Na podstawie akt egzekucyjnych organ odwoławczy ustalił, że wnioski organu I instancji o braku posiadania przez skarżącego środków finansowych, depozytów wartościowych oraz braku zatrudnienia zostały wyciągnięte na podstawie niewiążącej informacji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...], udzielonej jeszcze przed skutecznym skierowaniem do tej instytucji zawiadomień o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę. Brak w aktach sprawy wiążącej odpowiedzi pracodawcy i dłużnika zajętej wierzytelności na dokonane zawiadomieniami z 23 listopada 2018r. zajęcia powoduje, że organ egzekucyjny nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego w sprawie i w sposób przedwczesny uznał, że zastosowane środki egzekucyjne były bezskuteczne. Ponadto przeprowadzone przez organ nadzoru postępowanie uzupełniające wykazało wadliwość poczynionych przez organ egzekucyjny I instancji ustaleń faktycznych, że skarżący nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych i nie posiada nieruchomości. Po prawidłowym wprowadzeniu zapytania do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych okazało się bowiem, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny o powierzchni 65,5 m2, położonej w [...], przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej Nr [...]. Jednocześnie Dyrektor Izby zwrócił uwagę na brak podjęcia przez organ I instancji czynności w kierunku ustalenia, czy zobowiązany posiada rachunek bankowy i włączenia do akt sprawy dowodów w tym zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd w pełni akceptuje ocenę organu nadzoru, że działania podjęte przez Naczelnika US w Głubczycach oraz zgromadzony w ich wyniku materiał dowodowy nie dawały podstaw do uznania bezskuteczności egzekucji, co za tym idzie, do umorzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu w trybie art. 59 § 2 upea. Powyższe skutkuje uznaniem za prawidłowe rozstrzygnięcia organu nadzoru o konieczności uchylenia w całości postanowienia Naczelnika US w Głubczycach z 6 grudnia 2018 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 26 września 2018 r., nr [...]. W ocenie Sądu, odpowiadało prawu również zawarte w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, czyli nakazanie organowi I instancji kontynuowanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem składu orzekającego, w realiach rozpatrywanej sprawy słusznie Dyrektor Izby uznał, że wskutek przeprowadzonej kontroli instancyjnej nie było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 kpa i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wobec bowiem zaistniałych w sprawie okoliczności, wskazujących bezsprzecznie na posianie przez skarżącego majątku w postaci nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny, stan faktyczny sprawy w kontekście przesłanek z art. 59 ust 2 upea został wyjaśniony w stopniu umożliwiającym wydanie reformatoryjnego orzeczenia. Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy podnoszone w skardze zarzuty naruszenia praw podmiotowych skarżącego oraz bezwzględnie obowiązujących przepisów, w tym art. 45 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka. Zgodnie z art. 45 ust 1 Konstytucji, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z kolei art. 6 ust 1 Konwencji stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej (...). W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z którego to prawa skarżący skorzystał. Za bezzasadne należy więc uznać zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia jego prawa do sądu. Jeśli zaś chodzi o naruszenie praw podmiotowych skarżącego to brak wskazania w skardze, jakie konkretnie prawa podmiotowe zostały naruszone i w jakich działaniach bądź zaniechaniach organu owe naruszenia miałyby się przejawiać, praktycznie uniemożliwia właściwe odniesienie się od tak sformułowanych zarzutów. Podstaw do ich uwzględnienia nie dała również analiza wydanych w sprawie rozstrzygnięć i przedstawionych Sądowi akt administracyjnych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło