I SA/Wa 452/19

WyrokWSA w Warszawie2019-09-26

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Joanna Skiba, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, dotyczący niezgodności art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie pominięcia prawodawczego, nakłada na organ administracji publicznej obowiązek samodzielnego ustalenia, czy znaczny upływ czasu od wydania decyzji komunalizacyjnej wyklucza możliwość stwierdzenia jej nieważności, nawet jeśli przepis ten nie został zmieniony przez ustawodawcę?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym i nie powoduje zmiany normatywnej ani derogacji przepisu art. 156 § 2 k.p.a. Organ administracji publicznej nie jest kompetentny do samodzielnego ustalania, czy znaczny upływ czasu od wydania decyzji komunalizacyjnej wyklucza możliwość stwierdzenia jej nieważności, gdyż określenie takiego terminu jest domeną ustawodawcy. Ponadto, wyrok TK miał na celu ochronę obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi, a nie interesów podmiotów publicznoprawnych, które wadliwie nabyły prawo własności.
Stan faktyczny
Gmina Miasta [...] wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1991 r. w części dotyczącej konkretnej działki. Podstawą wniosku o wznowienie postępowania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. i znacznego upływu czasu. Minister odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TK nie nakłada na niego obowiązku samodzielnego ustalania znaczenia 'znacznego upływu czasu' i że wyrok ten nie służy ochronie interesów gminy.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant specjalista Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku Gminy Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2018r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z [...] stycznia 2009 r., utrzymującą w mocy własną decyzję Nr [...] z [...] października 2008 r., stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991r., Nr [...] - w części dotyczącej działki nr [...] obr. [...]. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją Nr [...] z [...] października 2008 r. - utrzymaną w mocy decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2009 r. - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991 r., nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia, że Gmina [...] z mocy prawa nabyła nieodpłatnie własność działki nr [...] obr. [...], położonej na terenie m. [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. wystąpił Prezydent Miasta [...] - jako podstawę wniosku wskazując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt: P 46/13, orzekający o niezgodności art. 156 § 2 kpa, w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, z art. 2 Konstytucji RP. Po przeprowadzeniu wstępnego postępowania wyjaśniającego - które wykazało, że wniosek pochodzi od strony postępowania, zawiera podstawę wznowienia (art. 145a § 1 kpa) i został złożony w terminie przewidzianym w art. 145a § 2 kpa - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] września 2016 r., nr [...] wznowił postępowanie w tej sprawie. Następnie zaś decyzją z [...] czerwca 2018r., nr [...], odmówił uchylenia własnej decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji. Przypadki te zostały wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i w art. 145b § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie podstawę wniosku stanowił art. 145a § 1 kpa - zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, orzekający o niezgodności art. 156 § 2 kpa, w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, z art. 2 Konstytucji RP. Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uzasadnienia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, iż nie zachodzą podstawy prawne do uchylenia własnej decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] z [...] października 2008 r. Stwierdził, że badana w niniejszym postępowaniu decyzja została wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa - zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotową decyzją stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991 r. nr [...], w części dotyczącej działki nr [...] obr. [...]. W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. zapadł w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie. Wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 kpa w zakresie opisanym w sentencji, ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 kpa - przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 kpa, dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi wadami. Z powyższego wynika, że przedmiotowy wyrok nie eliminuje z porządku prawnego kwestionowanego przepisu, nie zmienia także jego treści. Wskazuje jedynie, iż ustawodawca w odniesieniu do art. 156 § 2 kpa pominął część przepisu odnoszącą się do upływu czasu, jaki nastąpił od wydania decyzji. Trybunał Konstytucyjny zwrócił ponadto uwagę na ocenność przesłanki "rażącego naruszenia prawa ", jak również na to, że jej treść normatywna kształtowana jest w oparciu o dorobek orzeczniczy sądów, który powstał po wydaniu decyzji. Równocześnie w sentencji rozstrzygnięcia Trybunał posłużył się nieostrą przesłanką "znaczny upływ czasu" zastrzegając, iż niniejszy wyrok nie przesądza, jaki termin ma być brany pod uwagę, jak również nie dał wskazówek dla organów stosujących prawo do jego ustalenia. Następnie Minister stwierdził, że również przepis art. 156 § 2 kpa, w brzmieniu obowiązującym obecnie, nie zawiera upoważnienia dla organu do dokonania oceny kryterium "upływ czasu" - dla zaistnienia przesłanki negatywnej w stwierdzeniu nieważności, upoważniającej organ do stwierdzenia wyłącznie naruszenia prawa w związku ze znacznym upływem czasu. Przepis przewiduje jedynie, iż w razie ustalenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, organ zobowiązany jest stwierdzić jej nieważność, bez względu na upływ czasu. Na zakończenie organ zauważył, że w aktualnym systemie prawa administracyjnego brak jest przesłanek umożliwiających uchylenie, w następstwie wznowienia postępowania, decyzji stwierdzającej nieważność decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę, a od jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu - z uwagi na brak podstawy prawnej do takiego działania. W związku z powyższym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, iż brak jest podstaw prawnych do wyeliminowania z obrotu prawnego własnej decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] z [...] października 2008 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z [...] czerwca 2018 r. wystąpiła Gmina Miasto [...] - przedstawiając argumenty przemawiające za uchyleniem tej decyzji. Po rozpatrzeniu tego wniosku oraz po ponownym przeanalizowaniu całości akt sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2018 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z [...] stycznia 2009 r., utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] z [...] października 2008 r., stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991r., Nr [...] - w części dotyczącej działki nr [...] obr. [...]. Organ w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie odnośnie tego, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. jest zakresowy o pominięciu prawodawczym i taki wyrok nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. W aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe określenie przez organ administracji publicznej rozpatrujący sprawę indywidualną, czy stwierdzenie nieważności decyzji po upływie danego czasu od jej wydania mieści się w zakresie niekonstytucyjności wyznaczonym przez Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku, czy też nie. W szczególności z wyroku tego nie wynika, po jakim czasie stwierdzenie nieważności ma charakter niekonstytucyjny. Poza tym rozstrzygnięcie tego problemu przez Trybunał Konstytucyjny nie byłoby możliwe - gdyż określenie takiego terminu jest wyłącznie domeną ustawodawcy. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że decyzja komunalizacyjna ma charakter stricte deklaratoryjny. Nie jest ona źródłem nabycia prawa własności przez gminę i nie kreuje tego prawa. Jej celem jest potwierdzenie faktu nabycia prawa, a poprzez to umożliwienie gminie skutecznego powoływania się w obrocie cywilnoprawnym na przysługujący jej tytuł. W związku z tym przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Gdyby jednak uznać, iż decyzja komunalizacyjna ma charakter mieszany, tj. deklaratoryjno-konstytutywny , należałoby wskazać, że uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie Trybunał posłużył się nieostrą przesłanką "znaczny upływ czasu". Trybunał zastrzegając, iż przedmiotowy wyrok nie przesądził jaki termin ma być brany pod uwagę, nie dał wskazówek dla organów stosujących prawo do jego ustalenia. W tej sytuacji zarówno brak odpowiedniej normy, jak i wyraźnego wskazania przez Trybunał Konstytucyjny okresu czasu, którego upływ wyklucza eliminację decyzji - nie pozwoliłby organom administracji publicznej w sposób inny aniżeli wskazany przez Trybunał Konstytucyjny dla konkretnej sprawy, na podjęcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Reasumując, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - działający jako organ II instancji - w całości podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w decyzji z [...] czerwca 2018 r. - że brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Nr [...] z [...] stycznia 2009 r. Nie zgadzając się z tym stanowiskiem Gmina Miasta [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - zaskarżając w całości decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa - uznając, że jest ona nieprawidłowa i niezgodna z orzecznictwem sądów administracyjnych. Podniosła, iż Minister podjął zaskarżoną decyzję uznając, że nie jest w stanie sam zinterpretować użytego przez Trybunał pojęcia "znaczny upływu czasu". Tymczasem w szeregu orzeczeń sądy administracyjne zaprezentowały pogląd, zgodnie z którym stosowanie art. 156 § 2 kpa w konkretnych sprawach powinno się odbywać z uwzględnieniem przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co skutkowało tym, że poddano analizie kwestię "znacznego upływu czasu" - jako przesłankę ograniczającą eliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa - na dowód czego skarżąca przytoczyła szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Stwierdziła, że w powołanych przez nią orzeczeniach przyjęto, iż do czasu określenia przez ustawodawcę przesłanki "znacznego upływu czasu", powodującej ograniczenie możliwości stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest możliwe a nawet konieczne jej konkretyzowanie przez Sądy w każdym indywidualnym przypadku przez wykładnię art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt. 1 in fine k.p.a. Dodała, że sądy administracyjne orzekają nie tylko na podstawie obowiązujących ustaw, ale także Konstytucji RP, która jest aktem bezpośredniego stosowania. O słuszności prezentowanego poogląda świadczą także liczne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie uznano, iż należy w każdej sprawie samodzielnie oceniać, czy spełniona została przesłanka "znacznego upływu czasu". Skoro NSA w wyroku z 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2463/14 - mimo braku zmiany w art. 156 § 2 kpa - samodzielnie stwierdził, że czas, który upłynął od wydania decyzji (był to okres 14 lat) należy uznać za znaczny, to sąd administracyjny może tego dokonać w sprawie niniejszej i mógł tego dokonać zaskarżony organ. Na zakończenie skarżąca stwierdziła, że istniejąca rozbieżność w orzecznictwie jest w istocie nierównością - w jednych sprawach uznaje się bowiem, iż można ad casu rozstrzygać, co jest znacznym upływem czasu a w innych nie. Gdyby więc sprawa niniejsza miała dojść do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Gmina będzie postulować podjęcie przez NSA stosownej uchwały rozwiewającej te poważne wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że skarga jest niezasadna, gdyż rozpatrując przedmiotową sprawę brał on pod uwagę wszystkie okoliczności prawne i faktyczne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W trakcie prowadzonego postępowania podjęte zostały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu rozważenia całokształtu okoliczności i szczegółowego uzasadnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Dodał, że niezrozumiałe i bezpodstawne są zarzuty strony skarżącej - albowiem wyrok Trybunatu Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. jest zakresowy o pominięciu prawodawczym i nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. W aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe określenie przez organ administracji publicznej rozpatrujący sprawę indywidualną, czy stwierdzenie nieważności decyzji po upływie danego czasu od jej wydania mieści się w zakresie niekonstytucyjności wyznaczonym przez Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku, czy też nie. Treść tego wyroku przede wszystkim jest skierowana do ustawodawcy, którego obowiązkiem jest znowelizowanie przepisu, którego treść Trybunał Konstytucyjny uznał za niepełną (art. 156 § 2 kpa). Ponadto rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny o tym, jaki konkretnie okres musi minąć od daty wydania decyzji, aby nie można było już stwierdzić jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa nie byłoby zresztą możliwe - określenie takiego terminu jest bowiem wyłącznie domeną ustawodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r., którą utrzymał on w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2018 r., odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2009 r., utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] października 2008 r., stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991r. - w części dotyczącej działki nr [...] obr. [...]. Przy czym w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że przy wydaniu decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991r. obejmującej, między innymi, działkę nr [...] obr. [...] doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - bowiem decyzją tą rozdysponowano prawo do nieruchomości nie stanowiącej własności Skarbu Państwa. Spór w sprawie dotyczy tego, czy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 - orzekającego o niezgodności art. 156 § 2 kpa, w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, z art. 2 Konstytucji RP - znaczny upływ czasu od wydania kontrolowanej decyzji komunalizacyjnej oznacza, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji. Po wydaniu przez Trybunał powyższego wyroku w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiały się rozbieżne oceny, co do wpływu tego orzeczenia na wykładnię art. 156 § 2 kpa, a w dalszej kolejności co do stosowania tego przepisu na tle konkretnych spraw administracyjnych. W części orzeczeń sądów administracyjnych przyjmowano, że przedmiotowy wyrok Trybunału rzutuje bezpośrednio na wykładnię art. 156 § 2 kpa. W konsekwencji, aprobując zawarte w wyroku Trybunału wskazówki interpretacyjne, nakazujące uwzględnienie w procesie interpretacji art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa nie tylko zasady praworządności (art. 7 Konstytucji), ale również wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP zasady bezpieczeństwa prawnego i zaufania obywatela do państwa, formułowano ocenę o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa, a stanowiącej podstawę nabycia prawa lub ekspektatywy, ze względu na znaczny upływ czasu od jej wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 583/14). Prezentowany był także inny pogląd, że ze względu na charakter zakresowy wyroku Trybunału i stwierdzoną w nim niekonstytucyjność art. 156 § 2 kpa w zakresie pominięcia prawodawczego, wyrok ten nie prowadzi do zmiany normatywnej jego treści, a w szczególności derogacji tego przepisu i konieczne jest w tym względzie dopiero - jak stwierdził sam Trybunał - dokonanie przez ustawodawcę stosowanych zmian w prawie. W drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie można zaś określać terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 651/14). Pogląd ten Sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Przyjęcie bowiem odmiennego zapatrywania na konsekwencje powyższego wyroku Trybunału nie dość, że prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej aktualnie obowiązującym brzmieniem art. 156 § 2 kpa negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa, ale również arbitralnego ustalania przez ten organ jej normatywnej treści. W takiej sytuacji warunek "znacznego upływu czasu" mógłby być - w zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy administracyjnej - spełniony zarówno w sytuacji upływu 10, 20 lub 30, czy innej dowolnej liczby lat od wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. Taki sposób działania organu, a w dalszej kolejności Sądu, byłby nie do pogodzenia z zasadą pewności prawa. Ponadto należy zauważyć, iż sam Trybunał nie przesądził w swoich rozważaniach, jaki termin prekluzyjny będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego unormowania z Konstytucją uznając, że w tym zakresie "ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych" (por. pkt 10.7 uzasadnienia wyroku Trybunału). Tym bardziej nie może tego za ustawodawcę czynić organ administracji publicznej. Zatem nie można uznać, że w niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - bez uprzedniej stosownej zmiany art. 156 § 2 kpa - był kompetentny samodzielnie określić, iż upływ ponad 20 lat od wydania decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991r., stanowi znaczny upływ czasu i uniemożliwiał stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] obr. [...]. Podnieść również trzeba, że w rozpoznawanej sprawie ochrony wynikającej ze stanowiska zajętego w przywołanym wyroku Trybunału domaga się jednostka samorządu terytorialnego - Gmina Miasta [...] - która nabyła prawo własności nieruchomości w następstwie komunalizacji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę, iż u podstaw zajętego przez Trybunał Konstytucyjny stanowiska legła ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi. Wskazuje się również na to, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa na własność Państwa) - zatem orzeczenie to nie powinno mieć zastosowania do Skarbu Państwa, czy gminy, które nabyły prawa w następstwie wywłaszczenia lub komunalizacji (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1572/16, 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2623/15, 30 marca 2016 r., sygn. akt I 2486/15 i 8 marca 2016 r., sygn. akt I 2631/15). Zatem analizowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie służy ochronie interesów Skarbu Państwa czy gminy, które wadliwie, z rażącym naruszeniem prawa, nabyły prawo własności. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości, że u podstaw tego wyroku było dostrzeżenie potrzeby ochrony praw jednostki, a nie podmiotów publicznoprawnych. Uwzględniając poczynione wyżej uwagi należało uznać, że również w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw przemawiających za ochroną konstytucyjną Gminy Miasta [...]. Podsumowując Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że sam fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, nie kreuje negatywnej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991r. w części dotyczącej działki nr [...] obr. [...]. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło