III SA/Kr 240/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego K. S. – Kancelaria Radcy Prawnego w K, ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 grudnia 2018 r. po rozpoznaniu odwołania B. J. od decyzji Starosty z dnia [...] 2018 r., nr: [...], orzekającej o skierowaniu B. J. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 Kpa i na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Starosta orzekł o skierowaniu B. J. (posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B) na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja została wydana, ponieważ na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych organu istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy. Do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania B. J. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Z uzasadnienia w/w wniosku wynikało, że Sąd Rejonowy, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt [...] orzekł wobec B. J. obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu w warunkach ambulatoryjnych. Według opinii biegłych B. J. jest osobą uzależnioną od alkoholu, o głębokim nasileniu choroby alkoholowej, natomiast sam badany nie dostrzega problemu uzależniania i konsekwencji nadużywania alkoholu, a dodatkowo - mimo podjętej próby leczenia - nie zaprzestał pić. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego oraz wskazał, że wydana decyzja nie rozstrzyga w sposób wiążący, iż stan zdrowia Strony uniemożliwia prowadzenie pojazdów mechanicznych, albowiem o tym zadecydują dopiero badania, na które organ kieruje. Tym niemniej w związku z tym, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż stan zdrowia B. J. może uniemożliwiać mu prowadzenie pojazdów. Odwołanie od decyzji złożył B. J. Odwołujący opisał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wskazał, że nieprawdziwe jest zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że pomimo leczenia nie zaprzestał pić alkoholu. Prawdą jest natomiast to, że nie nadużywa alkoholu i nie ma pieniędzy na jego ewentualny zakup. Odwołujący podkreślił, że nie posiada samochodu, nigdy też nie został zatrzymany w stanie nietrzeźwości przez Policję i nie spowodował żadnego wypadku lub kolizji drogowej. Decyzja pozostaje dla niego krzywdząca i traktuje ją jako wyraz nagonki na swoją osobę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że kwestionowana decyzja jest zgodna z porządkiem prawnym, bowiem zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Dodatkowo art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega między innymi osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W postanowieniu Sądu Rejonowego, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt [...] orzeczono wobec B. J. obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu w warunkach ambulatoryjnych, a Sąd, wydając przedmiotowe postanowienie, oparł się na opinii biegłych sądowych z dnia 4 lutego 2018 r. w przedmiocie uzależnienia od alkoholu. Według biegłych B. J. pozostaje osobą uzależnioną od alkoholu i w aktualnym stanie zdrowia wymaga podjęcia leczenia choroby alkoholowej. W tym kontekście tut. Kolegium wyjaśnia, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż wydanie decyzji na podstawie przepisu art. 99 ust. l pkt 2 lit. b UKP nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Równocześnie jednak podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Mając na uwadze powyższe, tut. Kolegium stwierdza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że w przypadku Strony istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia przeciwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia B. J. oparte są zatem na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Kolegium wyjaśnia, że skierowanie na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma charakter prewencyjny. Odnosząc się z kolei do podnoszonych w odwołaniu okoliczności złego stanu zdrowia oraz problemów materialnych Strony, tut. Kolegium wyjaśnia, iż niniejsza decyzja - podobnie jak decyzja organu I instancji – nie jest decyzją opartą na uznaniu administracyjnym, w ramach którego organ mógłby wziąć pod uwagę inne okoliczności dotyczące osoby kierowcy, jak np. trudna sytuacja materialna Strony lub sytuacja zdrowotna. Kolegium również podkreśla, że z perspektywy zasadności skierowania na badanie lekarskie nie mają żadnego znaczenia powołane przez B. J. fakty, iż nie posiada on pieniędzy na ewentualny zakup alkoholu, iż nie posiada samochodu, że nigdy nie został zatrzymany przez Policję w stanie nietrzeźwości lub że nie spowodował zagrożenia w ruchu drogowym. Z perspektywy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne pozostaje natomiast to, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia Odwołującego. Przytoczony wyżej przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami jest jednoznaczny, a organ administracyjny ma obowiązek wydać decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w każdym przypadku, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w ustawie. Ponieważ zaś niniejsza sprawa dotyczy właśnie przypadku opisanego w cytowanym przepisie, toteż ani organ I instancji, ani Kolegium nie mają swobody lub jakiegokolwiek luzu decyzyjnego w kwestii skierowania na badanie i - nie mogąc odstąpić od nałożenia na Stronę tego obowiązku - muszą w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek orzekać tak, jak uczynił to organ I instancji. Kolegium informuje, że zgodnie z art. 101 ust. 2 UKP osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. l pkt 2 lub Sjest obowiązana do: 1) poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu; 2) przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. Mając zatem na uwadze to, że w prowadzonym postępowaniu organ I instancji nie dopuścił się żadnych uchybień, decyzja Starosty jest prawidłowa i jako taka została utrzymana w mocy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł B. J. wskazując, że nie zgadza się na skierowanie na badania lekarskie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. ). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2018 r., nr: [...], orzekającej o skierowaniu B. J. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Starosta skierował B. J. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z kolei stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Treść powołanych wyżej regulacji nie wskazuje precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi orzekającemu możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bowiem bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony. Zachowanie świadczy o możliwości obniżenia sprawności psychofizycznej kierowcy, o ile bezpośrednio wskazuje na objawy chorobowe, upośledzenia, zaburzenia psychiczne czy osobowe – a więc zagrożenia medyczne, psychiczne lub osobowe. Ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania, stwierdzić trzeba, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W sprawie niniejszej informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego organ I instancji powziął na podstawie wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia 13 listopada 2018 roku o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania B. J. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Z uzasadnienia w/w wniosku wynikało, że Sąd Rejonowy, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt [...] orzekł wobec B. J. obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu w warunkach ambulatoryjnych. Według opinii biegłych B. J. jest osobą uzależnioną od alkoholu, o głębokim nasileniu choroby alkoholowej, natomiast sam badany nie dostrzega problemu uzależniania i konsekwencji nadużywania alkoholu. Kierując się powyższym Prokurator stwierdził, że powołane okoliczności mogą stanowić przeciwwskazanie do kierowania pojazdami – gdyż zdolność psychofizyczna strony oraz jej zdolność do kierowania pojazdami mogą być ograniczone. W ocenie Sądu, powyższa informacja – pochodząca od Prokuratora Prokuratury Rejonowej oraz oparta na opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu z 4 lutego 2018r. i orzeczeniu sądowym – stanowi informację wiarygodną. Z całą pewnością zawiadomienie pochodzące od takiego organu może i powinno stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie. Wskazać przy tym trzeba, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić wówczas, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stosowne badania i ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Reasumując, organy obu instancji prawidłowo uznały, że istniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podkreślić należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 27.10.2014r. o sygn. akt I OSK 584/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14.05.2014r. o sygn. akt II SA/Rz 285/14, dostępne w CBOSA). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że argumentacja przedstawiona w jej uzasadnieniu nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Uzasadnienie decyzji Kolegium oparte jest na wiarygodnych podstawach. Za takie zaś z pewnością można uznać opinię w przedmiocie uzależnienia od alkoholu z 4 lutego 2018 .r stwierdzającą, że skarżący jest uzależniony od alkoholu, jak i orzeczenie sądu o zastosowaniu wobec tej osoby obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego. Skoro zatem, jak wyżej wskazano, podniesione w skardze oba zarzuty, a to naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ukp poprzez skierowanie na badania skarżącego bez wykazania istnienia przesłanki ustawowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 i art. 11kpa, poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 250 ustawy P.p.s.a.