I OZ 1204/19

P O S T A N O W I E N I E Dnia 4 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 600/19 w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji uznającej za nienależnie pobrane i orzekającej o zwrocie świadczeń rodzinnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania Postanowieniem z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 600/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę skargi M.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] czerwca 2019 r.) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji uznającej za nienależnie pobrane i orzekającej o zwrocie świadczeń rodzinnych. Sąd I instancji podniósł, że M.P. złożyła do WSA w Łodzi skargę na postanowienie z [...] czerwca 2019 r. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 26 lipca 2019 r. wezwano skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, przez wskazanie numeru PESEL. Wezwanie doręczono skarżącej dnia 2 sierpnia 2019 r. Pismem z 12 sierpnia 2019 r. skarżąca uzupełniła powyższy brak formalny skargi [k. 1, 6-8, 9, 10-11 akt sądowych]. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), jednoznacznie wskazują, jakie wymogi formalne winna spełniać skarga wnoszona do sądu administracyjnego - art. 46 § 1-5, art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ppsa. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa, pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Sąd odrzuca skargę postanowieniem, co może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ppsa). Z uwagi na fakt, że skarga nie czyniła zadość powyższym wymaganiom, skarżąca została wezwana do usunięcia jej braku formalnego przez wskazanie numeru PESEL. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 2 sierpnia 2019 r., zatem termin do usunięcia wskazanego braku skargi upłynął 9 sierpnia 2019 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Skarżąca uzupełniła ów brak formalny skargi po upływie wskazanego terminu - 12 sierpnia 2019 r. Z uwagi na upływ wskazanego terminu na uzupełnienie skargi, nie jest możliwe nadanie jej dalszego biegu. Skarżąca została prawidłowo wezwana i pouczona o konsekwencjach, mimo tego nie uzupełniła powyższego braku formalnego skargi w terminie. Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, skargę odrzucił (k. 14, 16-17 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie II SA/Łd 600/19 wywiodła M.P., która wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zwrot wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł (k. 25 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca zasadnie zauważa, że w wezwaniu o usunięcie braków formalnych Sąd I instancji błędnie przytoczył jej imię (zamiast M.P. wpisał M.P.). Prawidłowo oznaczono jednak przedmiot sprawy, przeto skarżąca nie mogła mieć wątpliwości, że wezwanie dotyczyło postępowania wywołanego wniesioną przez nią osobiście skargą na postanowienie SKO w [...] z [...] czerwca 2019 r. nr [...] (k. 6, 9 akt sądowych). Owa omyłka nie miała wpływu na wynik sprawy, co potwierdza dodatkowo fakt ustosunkowania się przez skarżącą do wezwania w piśmie z 12 sierpnia 2019 r. (k. 10 akt sądowych). Skarżąca podważa ustalenia faktyczne Sądu I instancji w zakresie daty doręczenia wezwania. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru obok imienia i nazwiska osoby uprawnionej do odbioru przesyłki (dorosłego domownika) przybita została pieczątka "02 SIE. 2019". Pieczątka tożsamej treści widnieje przy imieniu i nazwisku osoby doręczającej pismo. Z dołączonego do zażalenia wydruku z serwisu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej wynika, że 9 sierpnia 2019 r. o godzinie 14.13 doręczono ZPO (Zwrotne Potwierdzenie Odbioru przesyłki nr [...]) nadawcy, tj. WSA w Łodzi (a nie skarżącej). Powyższe potwierdza również pieczątka Biura Podawczego WSA w Łodzi opatrzona stosownym podpisem uprawnionego i należycie przeszkolonego pracownika Sądu ("09-08-2019"; k. 9, 26 akt sądowych). Nie ulega zatem wątpliwości, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca ustosunkowała się do wezwania Sądu po upływie 7 dniowego terminu (2 sierpnia 2019 r. - data doręczenia wezwania, 12 sierpnia. 2019 r. - data nadania przez skarżącą pisma z 12 sierpnia 2019 r. w placówce operatora wyznaczonego; k. 10-11 akt sądowych). Ocena zaskarżonego postanowienia musi być jednak dokonana z punktu widzenia prawidłowości zobowiązania skarżącej do uzupełnienia braku formalnego, tj. wskazania nr PESEL (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa). Pismo procesowe strony winno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 ppsa. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b in principio ppsa, poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 ppsa, obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 ppsa, jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, stosownie do którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Powyższy obowiązek wprowadzono na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 934, dalej ustawa nowelizująca). Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowo-administracyjnego (postanowienie NSA z 7.11.2019 r. II OZ 999/19, cbosa). Art. 5 pkt 2 ustawy nowelizującej - jako przepis przejściowy - przewiduje, że do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się art. 46 § 2 ppsa, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Sąd I instancji wypełniając obowiązki nałożone na niego ustawą nowelizującą przeoczył, że PESEL skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy (karta informacyjna z leczenia szpitalnego z 24.10.2017 r. i 15.1.2013 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 22.3.2001 r., oświadczenie z: 31.5.2019 r., 14.9.2018 r., 21.11.2017 r. i 20.9.2017 r., karta świadczeń osoby z 16.10.2017 r., wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i oświadczenie wnioskodawcy z 31.8.2017 r.). W świetle powyższego Sąd dysponował numerem PESEL skarżącej, przez co podstawowy cel, a zarazem i wymóg, ustawy nowelizacyjnej w omawianym zakresie został spełniony. Niezachowanie warunków formalnych skargi nie uniemożliwiało nadania skardze prawidłowego biegu (argum. ex art. 49 § 1 ppsa; postanowienie NSA z 22.11.2019 r. I OZ 1121/19). Powyższe stanowisko nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej. Podobnie, choć niejednolicie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w sprawach, w których pełnomocnictwo uprawniające do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym zalegało w aktach administracyjnych, a nie zostało wniesione przy piśmie procesowym kierowanym do sądu (postanowienie NSA z 18.9.2019 r. I OZ 771/19, cbosa). Konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - winno prowadzić do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (postanowienie NSA z 16.4.2019 r. I OZ 339/19, cbosa). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosków o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie mogą być one uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.