I SAB/Wa 140/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.B.[1], W.B. i A.B.[2] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołań od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia odwołań od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...]; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących A.B.[1], W.B. i A.B.[2] solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.B.[1], W.B. i A.B.[2] (dalej jako "skarżący") pismem z [...] listopada 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia ich odwołań od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za usunięcie [...] drzew. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo wniesienia w dniu [...] października 2019 r. ponaglenia do wydania decyzji, organ ww. odwołań nie rozpatrzył. W tej sytuacji skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni; przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej wskazali, że od ponad 4 lat nie mogą korzystać z przedmiotowej nieruchomości w związku z niezakończonym postępowaniem administracyjnym, bowiem stanowiąca ich własność nieruchomość nie została doprowadzona do stanu poprzedniego po wycince drzew. Skarżący nie mogą w tej sytuacji korzystać z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem (pod usługi) oraz zbudować niezbędnej drogi wewnętrznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że odwołania skarżących wraz z aktami sprawy wpłynęły w dniu [...] sierpnia 2018 r. Z kolei w dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżący wnieśli wniosek dowodowy, po przeanalizowaniu którego, jak również zarzutów odwołań, organ zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, tj. odniesienie się przez biegłego do zarzutów kierowanych do operatu szacunkowego. W piśmie z [...] listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] otrzymało odpowiedź na powyższe wezwanie, niemniej jednak nie złożono pisma biegłego w tym przedmiocie. Pismo to wpłynęło do Kolegium dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r., po czym zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, by następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Organ zauważył ponadto, że przedłużające się postępowanie odwoławcze wynika z konieczności dokładnej analizy stawianych przez skarżących zarzutów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przy piśmie z [...] lutego 2019 r. nadesłało odpis decyzji z [...] stycznia 2019 r. nr [...], którą po rozpoznaniu odwołań skarżących, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołań skarżących, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2018 r. nr [...]. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania powyższych odwołań, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że pierwsze odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2018 r. wpłynęło do Kolegium w dniu [...] sierpnia 2018 r., natomiast kolejne w dniu [...] sierpnia 2018 r. Po analizie akt sprawy, wniesionych odwołań i wniosków w nich zawartych (przede wszystkim zarzutów odnoszących się do operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie), organ odwoławczy doszedł do przekonania, że konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego o wyjaśnienia rzeczoznawcy majątkowego, które to, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, otrzymał od organu pierwszej instancji dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r. Choć zatem organ przekroczył termin rozpatrzenia przedmiotowych odwołań określony w Kodeksie postępowania administracyjnego, to jednak mając na względzie charakter sprawy oraz podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności, a także fakt, że decyzja ostatecznie została wydana w dniu [...] stycznia 2019 r., Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie miało miejsca. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie decyzji rozpoznającej wniesione odwołania, jak również z uwagi na nieznaczne i uzasadnione przekroczenie terminu załatwienia sprawy, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę Sąd oddalił. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16 i z 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że podnoszone w uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej okoliczności w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego i nieprzywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego po wycince drzew, nie dotyczą wydanej w niniejszej sprawie decyzji odszkodowawczej, ale postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew na nieruchomości skarżących. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnili natomiast jaką szkodę ponieśli w związku z przedłużającym się rozpoznaniem odwołań od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2018 r., której dotyczy kontrolowana sprawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.