I SA/Wa 433/17
WyrokWSA w Warszawie2017-09-28
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Jolanta Dargas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę, uznając brak jednoznacznych dowodów na własność Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r., mimo istnienia zaświadczenia Starosty potwierdzającego ten fakt?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie oceniła dowody, kwestionując moc prawną zaświadczenia Starosty, które stanowi dokument urzędowy i powinno być uznane za dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, w szczególności tytułu własności Skarbu Państwa do nieruchomości na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Brak dowodu przeciwko prawdziwości tego zaświadczenia uniemożliwiał jego podważenie. W związku z tym, zaskarżona decyzja, oparta na błędnym ustaleniu braku tytułu własności Skarbu Państwa, została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę, co zostało zakwestionowane przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Organ odwoławczy uznał brak wystarczających dowodów na własność Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r., mimo wcześniejszej decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie. Gmina wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenia faktyczne. Sąd rozpoznał sprawę, badając zgodność z prawem decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i zasądził od niej na rzecz Wójta Gminy W. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy W. na decyzję Krajowej Komisja Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Komisja Uwłaszczeniowej na rzecz Wójta Gminy W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] i odmówiła stwierdzenia nieodpłatnego nabycia, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., przez gminę [...], prawa własności mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość położoną w gminie [...], oznaczonej w operacie ewidencyjnym ewidencji gruntów, w obrębie [...], jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych KW nr [...].
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1991 r. nr [...], stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę [...] w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, między innymi, przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków, w obrębie [...] jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji wystąpił K. L.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1991 r. nr [...].
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W wyniku skargi złożonej przez K. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 września 2009 r, sygn. akt I SA/Wa 569/09, oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...].
Następnie w wyniku złożonej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a także decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] października 2008 r. znak [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2011r. nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. nr [...], w cześć dotyczącej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa, przez gminę [...], własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb [...] jako działka nr [...].
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. stwierdził nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., przez gminę [...], prawa własności mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość położoną gminie [...], oznaczonej w operacie ewidencyjnym ewidencji gruntów, w obrębie [...], jako działka nr [...], o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych KW nr [...].
W toku ponownie przeprowadzonego postępowania ustalono, że ww. nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu z dnia 28 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13 poz. 87 z późn. zm.). Fakt ten potwierdza zaświadczenie Starosty [...] z dnia 8 kwietnia 2013 r. nr [...]. Prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Następnie Wojewoda wskazał, iż w dniu komunalizacji przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu Urzędu Gminy [...].
Dodatkowo Wojewoda wskazał, że pismem z dnia 14 lutego 2013 r. Starosta [...] poinformował, że droga istniejąca w terenie na rozpatrywanej nieruchomości, została po aktualizacji gruntów wsi [...], przeprowadzonej od lipca 1970 r. wykazana w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...]. W ewidencji jednak nie było oznaczenia dr - droga. Jednocześnie z wyjaśnień Wójta [...] wynika, że droga ta nie została zakwalifikowana do dróg publicznych, lecz posiada nazwę ul. [...], która to nazwa była używana jeszcze przez 1990 r.
Ponadto organ I instancji wskazał, iż z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że w toku sporządzania mapy zasadniczej w 1984 r. (w trakcie odnowy operatu) właściciel działki nr [...] (S. L.) nie wnosił zastrzeżeń, co potwierdził podpisem w protokole ogłoszenia wyników pomiaru stanu władania gruntami. Jednocześnie jednak organ I instancji wskazał, że K. L. - obecny właściciel działki [...], w 2002 r. przedłożył oświadczenie swojego ojca – S. L., który oświadcza, iż nie był obecny przy ustalaniu granic władania gruntami w 1970 r. oraz, że nie podpisał przedmiotowego protokołu. Wszelkie późniejsze zmiany gruntów odbywały się bez jego wiedzy. Podpis widniejący na przedmiotowym protokole jest też odmienny od podpisu osoby składającej ww. oświadczenie.
Odwołanie od decyzji Wojewody wniósł K. L.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując sprawę niniejszą wskazała, że podstawę materialno-prawną decyzji Wojewody [...] stanowi art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin.
Komisja podniosła, że z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), przy czym podkreśliła, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy.
W kontekście ww. przepisu nie ulega wątpliwości, że organ administracji winien w pierwszej kolejności ustalić, czy przedmiotowe mienie, które stanowiło w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, było mieniem państwowym, a następnie po pozytywnym ustaleniu w tym zakresie - czy należało w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...). Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czynie wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 tejże ustawy.
Organ odwoławczy wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających czy przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa.
Komisja wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt IOSK 1722/09, mocą którego została stwierdzona nieważność m.in. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z 1991 r.
NSA wskazał, że ze znajdujących się w aktach sprawy kserokopii akt pomiarowych według stanu przed nabyciem działki przez S. L. wynika, iż pomiędzy tą działką, a gruntami sąsiednimi nie było drogi. W toku postępowania komunalizacyjnego nie ustalono kiedy i w wyniku jakich czynności droga ta powstała, jaką posiadała kategorię zgodnie z klasyfikacją obowiązująca według ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a przede wszystkim w jakim trybie Skarb Państwa nabył własność owej nieruchomości. Sąd ponadto wskazał, że skoro w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji na podstawie art. I8 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie ustalono sposobu wydzielenia i urządzenia drogi oraz statusu prawnego gruntu pod tę drogę (w każdym razie akta nie zawierają żadnych w tej kwestii dokumentów) to uwzględniając zaszłości historyczne (brak w tym miejscu drogi w latach sześćdziesiątych) zachodzi potrzeba merytorycznego rozpatrzenia żądania strony w postępowaniu nieważnościowym.
Odnosząc powyższe stanowisko NSA do aktualnie zebranego materiału dowodowego, Komisja wskazała, iż organ I instancji po przeprowadzeniu ponownego postępowania ustalił, że droga nie posiadała kategorii drogi publicznej. Nadal jednak organ nie ustalił na jakiej podstawie nieruchomość powyższa stała się mieniem Skarbu Państwa.
W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zebrane dowodowy w sprawie nie wskazują, iż Skarb Państwa w dniu ustawowej komunalizacji posiadał prawo własności do ww. nieruchomości. Z akt sprawy wynika, iż na mocy aktualizacji ewidencji gruntu (stanu władania) doszło do ponownego obliczenia powierzchni nieruchomości i ustalenia ich granic. W efekcie podjętych prac doszło do wyodrębnienia nieruchomości, którą oznaczono jako działka nr [...] i którą wskazano jako drogę. W toku postępowania nie odnaleziono jednak żadnego dokumentu potwierdzającego, iż droga ta stałą się własnością Skarbu Państwa.
W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej stanu tego nie potwierdza też zaświadczenie Starosty [...] oraz wpis do księgi wieczystej. Nastąpiły one dopiero w 2013 r.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina [...] zarzucając jej naruszenie:
1) art. 7, 8, 77 § 1, 80 kpa, poprzez:
zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w stopniu wystarczającym do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w następstwie skutkowało oparciem zaskarżonej decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych, które to naruszenia skutkują niemożnością merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia,
przekroczenie przez organ granic swobodnego uznania i oceny dowodów, polegające na błędnym przyjęciu, iż K. L. przysługuje prawo przedmiotowej nieruchomości,
w konsekwencji naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i prawdy obiektywnej, jak również pogłębiania zaufania obywatela do Organów państwa, przejawiające się w wydaniu decyzji, która nie została uzasadniona zindywidualizowanymi przesłankami występującymi w niniejszej sprawie;
2) art. 11 kpa, poprzez naruszenie zasady przekonywania, stanowiącej emanację zasady zaufania obywateli do Organów Państwa, w myśl której "Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu";
3) art. 12 § 1 Kpa, poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie;
4) art. 138 § 2 Kpa i bezpodstawne zastosowanie art. 138 § 1 pkt. 2 Kpa, w sytuacji w której decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
5) art. 5 ust. 1 Ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) polegające na przyjęciu, iż nie udowodniono przesłanek, iż nieruchomość o nr [...] położona w obrębie [...], gm. [...] w momencie komunalizacji była mieniem państwowym, w sytuacji, gdy w rzeczywistości przesłanki takie zaistniały.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji względnie, o zobowiązanie przez Sąd organu administracji do wydania, na podstawie art. 145a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wątpliwości organu II Instancji czy przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990r. stanowiła własność Skarbu Państwa skutkować winny ewentualnie wydaniem decyzji kasacyjnej. Ponadto podniesiono, że K. L. nie przysługuje w niniejszym postępowaniu przymiot strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 16 sierpnia 2017r. uczestnik postepowania K. L. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.
Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd na rozprawie w dniu 28 września 2017r. oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze z uwagi na treść art. 106 § 3 k.p.a., zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z powyższego wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd może przeprowadzać wyłącznie dowody z dokumentów. Intencją zaś wnioskodawcy było przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków złożonych w postępowaniu rozgraniczeniowym.
Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją jest odmowa komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Decyzja w przedmiocie komunalizacji ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990r., tj. w dniu wejścia tej ustawy w życie. Obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest zatem ustalenie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom.
Wyjątki od zasady, zgodnie z którą mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., staje się z dniem 27 maja 1990 r. mieniem właściwych gmin zawiera natomiast przepis art. 11 tej ustawy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 wskazane mienie nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli w dniu 27 maja 1990 r. służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.
Zasadniczym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było więc ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r.
Organ I instancji ustalił, że przedmiotowa działka stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( Dz. U. nr 13, poz. 87 ), co wynika z zaświadczenia Starosty [...] z dnia 8 kwietnia 2013r.
Natomiast w ocenie organu II instancji tytułu własności Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nie potwierdza powyższe zaświadczenie, a w aktach sprawy brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających czy przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990r. stanowiła własność Skarbu Państwa.
W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest błędne.
Zaświadczenie z dnia 8 kwietnia 2013r. wydane przez Starostę [...] na podstawie art. 6 i 7 dekretu z dnia 28 października 1947r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. nr 66, poz. 410) stanowi bowiem dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy administracji są zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego, nie mogą swobodnie oceniać ani kwestionować treści takiego dokumentu, nie przeprowadzając dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji. Art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, co oznacza, że strona ma prawo taki dowód przeprowadzić. W rozpoznawanej sprawie taki przeciwdowód nie został przeprowadzony , w związku z powyższym brak jest podstaw do jego podważenia.
Dodać należy, że Starosta w powołanym zaświadczeniu wskazał jako podstawę przejścia przedmiotowej działki na własność Skarbu Państwa art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. nr 13, poz. 87), zgodnie z którym z mocy samego prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wszelki majątek:
a) Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska,
b) obywateli Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta Gdańska z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej,
c) niemieckich i gdańskich osób prawnych z wyłączeniem osób prawnych prawa publicznego,
d) spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich lub gdańskich albo przez administrację niemiecką lub gdańską,
e) osób zbiegłych do nieprzyjaciela.
Przepis ten miał więc charakter nacjonalizacyjny. Na jego podstawie majątek poniemiecki przechodził na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa, z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 19 kwietnia 1946 r., w przedmiocie tym nie były wydawane decyzje administracyjne, a stosowne zaświadczenia.
Powyższe oznacza, że wymieniony w tym przepisie majątek przechodził z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Fakt założenia księgi wieczystej dopiero w 2013r. pozostaje bez wpływu na tytuł własności Skarbu Państwa, gdyż jak wynika z zaświadczenia Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości na podstawie ww dekretu, co oznacza , że stał on się właścicielem nieruchomości w 1946r. Brak jest jakiegokolwiek dowodu , który wskazywałby na utratę tego prawa przez Skarb Państwa na datę 27 maja 1990r.
W tej sytuacji biorąc pod uwagę fakt, że organ II instancji nieprawidłowo ustalił brak tytułu własności Skarbu Państwa w dacie 27 maja 1990r., a wiec podstawowej przesłanki komunalizacji, zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego jako wydaną z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 76 § 1 k.p.a., które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym należy przyjąć, że K. L. nie posiada w niniejszym postępowaniu przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stronami bowiem postępowania komunalizacyjnego jest Skarb Państwa jako właściciel mienia oraz właściwa gmina, która mienie to ma przejąć. Każdy inny podmiot może być stroną takiego postępowania, ale tylko w sytuacji, gdy wykaże, że to jemu, a nie Skarbowi Państwa przysługuje tytuł własności komunalizowanego mienia lub inny tytuł prawnorzeczowy. Takim tytułem K. L. się nie legitymuje. Fakt graniczenia działki stanowiącej jego własność z komunalizowaną działką nie daje mu przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym.
Nie jest również wiążący w niniejszym postępowaniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010r. sygn. akt I OSK 1722/09 z uwagi na to, że po dacie jego wydania stan faktyczny sprawy uległ zmianie. W dacie bowiem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny nie pozostawało w obrocie prawnym zaświadczenie Starosty [...] wydane w dniu 8 kwietnia 2013r. Zaświadczenia tego również nie było w dacie wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji z dnia [...] marca 2011r. stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991r. w części dotyczącej działki nr [...].
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku " wyjaśnienie kwestii spornych co do tytułu własności poprzednika prawnego Gminy stanowi więc przedmiot który należał bez wątpienia do postępowania komunalizacyjnego, a więc do drogi administracyjnoprawnej."
"Na tym etapie postępowania nie można przesądzać, czy K. L. dysponuje tytułem prawnym do działki nr [...], jednakże wobec podniesionych wątpliwości tylko w trybie postępowania nadzorczego możliwe jest ustalenie, czy skomunalizowana działka w dniu 27 maja 1990 r. należała do organów wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, czy też do osoby fizycznej. Pozytywne ustalenie w tym przedmiocie a w tym wykluczenie prawa własności K. L. winny skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Potwierdzenie usytuowania drogi na gruncie skarżącego stanowiłoby przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przewidująca stwierdzenie nieważności decyzji."
Należy przypomnieć, że postępowanie stanowiące przedmiot rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyło decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991r. z powodu braku legitymacji K. L. do zainicjowania postępowania nadzorczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził, czy Skarbowi Państwa czy też K. L. przysługiwał w dniu 27 maja 1990r. tytuł własności przedmiotowej działki, polecając organom administracyjnym przeprowadzenie postępowania w tym zakresie. Wprawdzie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2011r. stwierdził nieważność poprzedniej decyzji komunalizacyjnej, ale z powodu takiego, że nie był w stanie ustalić, czy w tej dacie Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł własności działki nr [...]. Nie ustalił jednakże również, że taki tytuł przysługiwał K. L.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, jak wskazano wyżej, wbrew twierdzeniom Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, organ I instancji prawidłowo ustalił, że Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł własności przedmiotowej działki w dniu 27 maja 1990r., a to oznacza, że K. L. nie legitymuje się przymiotem strony w tym postępowaniu. Powyższe w konsekwencji winno prowadzić do umorzenia postępowania odwoławczego przez organ II Instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą organ II instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło