II SA/Po 444/19

Dnia 4 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 roku sprawy ze skargi J. B., G. B., M. K. i M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 roku Nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących J. B. i G. B. solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych), oraz na rzecz skarżących M. K. i M. K. solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania Starosta [...], decyzją z [...] lutego 2019 r. o nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt. 4 i art. 104 - Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia decyzji nr [...] Starosty [...] (znak [...]) z dnia [...] października 2018r. udzielającej inwestorowi Spółce Jawnej [...] z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego przewidzianego do realizacji na działce nr ew. [...] położonej w [...] przy [...], w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej miasto [...]. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż dniu [...] grudnia 2018r. [...] J. i G. B. oraz [...] M. i M. K. wystąpili o wznowieni postępowania zakończonego wyżej opisaną ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] października 2018r. z uwagi na fakt, iż nie brali udziału w postępowaniu jako strony postępowania. Starosta [...] dniu [...] grudnia 2018r. wznowił postępowanie. Dalej wyjaśniono, iż przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę Starosta [...] ma obowiązek sprawdzenia zgodnie z dyspozycją art 35 ust.1 ustawy z [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane. Działka nr ew. [...] przewidziana pod inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego posiada powierzchnię [...] m2. Przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany zawiera budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego o powierzchni zabudowy [...] o wysokości całkowitej [...]. Zaprojektowana inwestycja polegająca na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego ([...] lokale mieszkalne, [...] lokale usługowe, garaż podziemny [...] stanowiskowy i [...] komórki lokatorskie) przewidzianego do realizacji na działce nr ew. [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej miasto [...] realizowana jest na terenie, gdzie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stąd też Burmistrz Miasta [...] decyzją nr [...] o warunkach zabudowy znak [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. ustalił warunki projektowanej zabudowy wyznaczając w niej możliwy do zabudowy obszar ograniczony obowiązującymi liniami zabudowy od strony południowej, północnej, zachodniej i wschodniej. Przyjęte przez inwestora gabaryty budynku zgodnie z wydaną decyzją o warunkach zabudowy, powodują, że jedyną możliwą lokalizacją planowanej inwestycji jest jej usytuowanie w granicach objętych nieprzekraczalnymi liniami zabudowy wyznaczonymi w odległości odpowiednio 3m, 10m, 12m i 15m do granic działek sąsiednich. Projektowany budynek mieszkalny wielorodzinny jest oddalony o ok,12m od działek nr ew. [...], nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew.[...] będących współwłasnością [...] J. i G. B. oraz o ok. 12m od działek nr ew. [...] nr ew. [...] będących współwłasnością M. i M. K.. W chwili obecnej działki te posiadają funkcję zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Dalej wyjaśniono, iż Starosta wydając decyzję o pozwoleniu na budowę opierając się na definicji zawartej w art. 3 pkt. 20 ustawy Prawo budowlane określił obszar oddziaływania obiektu przez, który należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Dla prawidłowego ustalenia kręgu stron należy mieć na uwadze kategorie podmiotów wyszczególnionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz właściwie rozumiany obszar oddziaływania obiektu. Zaznaczono, że w każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Koniecznymi cechami interesu prawnego jest bowiem to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie, znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Organ może wziąć pod uwagę wyłącznie takie ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich, które są związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym je, i tylko one dają właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. W ocenie Starosty z przeprowadzonej przez ten organ analizy wynika, że obszar oddziaływania obiektu w rozpatrywanym przypadku nie wykracza poza granice tego terenu tj. nieruchomości działka nr ew. [...] na której projektowany jest przedmiotowy budynek mieszkalny wielorodzinny oraz działki sąsiednie nr ew. [...], nr ew. [...], nr ew. [...], nr ew. [...], nr ew. [...], nr ew. [...], nr ew. [...]. Realizacja przedmiotowej inwestycji jako nowego obiektu nie spowoduje konieczności utworzenia w szczególności obszaru ograniczonego użytkowania w rozumieniu art. 135 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, otuliny obszaru chronionego na podstawie przepisów o ochronie przyrody, strefy ochronnej ujęć wody, obszaru ochronnego zbiorników wód śródlądowych w rozumieniu przepisów prawa wodnego, pasa technicznego i pasa ochronnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, obszaru ochrony zabytków, obszaru zamkniętego itd., z którymi powiązane są ograniczenia, na nieruchomościach położonych w otoczeniu nieruchomości, na której ma być realizowane zamierzenie budowlane. Projektowany obiekt nie posiada również wpływu na sposób zagospodarowania tych nieruchomości, w tym ich zabudowy, przy dochowaniu wymagań wynikających z przepisów uwzględniających wymagania techniczne dla obiektów, które zgodnie z przeznaczeniem nieruchomości w otoczeniu takim mogą powstać. Organ doszedł do konstatacji, że [...] J. i G. B. i [...] M. i M. K. nie przysługiwał i nie przysługuje przymiot strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym dla wyżej wymienionej inwestycji. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i G. B. oraz M. i M. K. podnosząc, iż zostali pominięci w postępowaniu o udzielenie pozowania na budowę mimo, iż byli stroną w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Wskazali, iż inwestycja spowoduje uciążliwości związane z zwiększonym ruchem samochodowym oraz emisją hałasu. Decyzją z [...] kwietnia 2019r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz instytucję wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie Wojewody przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające wskazuje, że nie udało się ustalić podstaw prawnych do sformułowania tezy o naruszeniu interesu prawnego, w wyniku wydania pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego, wielorodzinnego, średniowysokiego na działce nr [...] w [...] przy [...] Z akt sprawy wynika, że istniejąca zabudowa mieszkalna jednorodzinna odwołujących na działkach nr [...] ([...] J. i G. B.) i nr [...] ([...] M. i M. K. ) położona jest w odległości ok. odpowiednio 7,5 m i 10 m od granicy działki inwestora nr [...]. Odległość natomiast między projektowanym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym na działce nr [...] a istniejącymi budynkami jednorodzinnymi, jak wyżej wynosi ok. 22 m. Usytuowanie projektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr [...] w odległości od granicy działki [...] m (zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], [...] o warunkach zabudowy) wyklucza wystąpienie interesu prawnego odwołujących, na podstawie § 12 ust. 5 i § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.). Podnoszone we wniosku, o wznowienie postępowania administracyjnego i w odwołaniu kwestie zwiększonego ruchu pojazdów, emisji hałasu oraz dostępu wizualnego mogą świadczyć o ewentualnych uciążliwościach w rozumieniu ustawy Kodeks cywilny i mogą rodzić określone roszczenie cywilnoprawne. Nie dają zaś podstaw do uznania wnioskodawców za strony w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę. Przedmiotowa inwestycja nie zalicza się bowiem do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71). Wskazano też, iż skuteczne przedstawienie stanowiska w kwestii utraty przez działki skarżących, charakteru zabudowy jednorodzinnej, przez ustalenie warunków zabudowy dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, średniowysokiej na działce nr [...], należącej do inwestora mogło mieć miejsce przy wydawaniu decyzji Burmistrza Miasta [...] nr [...], z dnia [...] kwietnia 2016 r. o warunkach zabudowy. W badanej sprawie skarżący podanie o wznowienie postępowania opierają na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a więc gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Według Wojewody stan faktyczny ustalony przez organ I instancji w przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym wskazuje, że wniosek został złożony przez osoby, które nie wykazały interesu prawnego w podważaniu zasadności wydanego pozwolenia na budowę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. i G. B. oraz M. i M. K. powtarzając argumentację podniesione w odwołaniu . Zdaniem skarżących Wojewoda jak i Starosta [...] w swoich ograniczając badanie czy nieruchomości skarżących mieszczą się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji do ustaleń dotyczących jedynie przepisów techniczno-budowlanych naruszyli przepisy postępowania w szczególności art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. 2019, poz. 1267 ze zm.) powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej zwanej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W art. 145 § 1 P.p.s.a. ustawodawca wskazał wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy postępowania w sposób, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, gdy narusza przepisy prawa materialnego w sposób, który ma wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem Wojewoda w następstwie dokonania wadliwej wykładni art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., dalej Prawo budowlane) dokonał błędnej oceny czy skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu, a w konsekwencji uznał, iż nie wystąpiło określona w ar 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z 14 czerwca 1960 r. – tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) podstawa wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją nr [...] Starosty [...] znak [...] z dnia [...] października 2018r. udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego przewidzianego do realizacji na działce nr ew. [...] położonej w [...] przy [...], w obrębie ewidencyjnym [...], w jednostce ewidencyjnej miasto [...] Krąg stron w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji, objętym wnioskiem o wznowienie postępowania, to jest decyzji o pozwoleniu na budowę, winien być ustalony w oparciu o art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z jego treścią stronami w takim postępowaniu są inwestor, właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, zgodnie z którym należy przez niego rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, iż wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji nie może ograniczać się do ustalenia takiego oddziaływania planowanego obiektu budowlanego, które stanowić będzie naruszenie obowiązujących przepisów prawa. W sprawach pozwolenia na budowę należy przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich, to tym samym właściciele tych działek mają status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone stosownymi przepisami czy normami technicznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2018r . o sygn. akt II OSK 1549/16 i powołane w nim orzecznictwo sądów administracyjnych – wyrok jest dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Obszaru tego nie można jednak utożsamiać wyłącznie z zachowaniem przez inwestora wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi, ponieważ obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenie w zagospodarowaniu terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z tymi przepisami i co za tym idzie – nie można będzie uzyskać na jego realizację pozwolenia na budowę. Udział w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego innych podmiotów jako stron tego postępowania, poza inwestorem, nie oznacza bowiem, że niemożliwe będzie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu i że tym samym dochodzi do ograniczenia prawa do zabudowy nieruchomości. Należy więc przyjąć, że podmioty określone w art. 28 ust. 2 w okolicznościach, w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na ich nieruchomość, powinny być stronami postępowania o pozwolenie na budowę takiej inwestycji. W żadnym bowiem wypadku nie można utrudniać właścicielom nieruchomości dochodzenia ich praw właścicielskich w postępowaniu administracyjnym, jakim jest uzyskanie pozwolenia na budowę ( patrz. Komentarz aktualizowany do art. 28 Prawa budowlanego, A. Plucińska-Filipowicz (red.), A. Kosicki, System Informacji Prawnej "Lex" – stan aktualny na dzień 01 września 2019 r.). W ocenie Sądu organy architektoniczno-budowlane orzekające w niniejszej sprawie mimo przedstawienia prawidłowych uwag dotyczących wykładni przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie zastosowały ich na etapie oceny stanu faktycznego sprawy. Przyjęły bowiem wadliwie, że oddziaływanie przedmiotowych obiektów nie wykracza poza obszar nieruchomości inwestora, gdyż zachowane zostały odległości dla danego rodzaju obiektów określone warunkami technicznymi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. Organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla wyznaczenia kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją z [...] października 2018r. W szczególności nie przeprowadzono wystarczającej analizy oddziaływania planowanych obiektów na nieruchomość skarżących w kontekście przepisów dotyczących: zacienienia obiektu i minimalnego czas nasłonecznienia pomieszczeń. Organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, iż w projekcie budowlanym wskazano, że zachowane zostaną odległości, o których mowa w § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj. Dz.U. z 1019 r. poz. 1065 ze zm.). Powołał się przy tym na analizę zawartą na karcie 9 opracowania projektowego ([...]). Warto w tym miejscu przywołać wyrok NSA z 14 marca 2012 r., II OSK 2375/10, w którym stwierdzono, że za stronę postępowania w sprawie pozwolenia na budowę uznaje się właścicieli sąsiednich nieruchomości bez względu na to, czy powstający w sąsiedztwie obiekt jest budowany zgodnie z przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy z naruszeniem tych przepisów, chyba że organ jednoznacznie ustali, że granice obszaru oddziaływania obiektu nie przekraczają granic działki, którą dysponuje inwestor. Tymczasem z załączonej do projektu, niepełnej analizy zacienia (nr [...]) wynika, iż autor tego opracowania zaniechał analizy zacienienia budynków na działkach należących do J. i G. B. (oznaczonych nr [...]) , gdyż budynki znajdujące się najbliżej planowanej inwestycji (położone w granicy z terenem inwestycji) nie posiadają okien. Już powyższe oznacza, iż obszaru oddziaływania obiektu przekraczają granic działki należącej do J. i G. B. bowiem może dochodzi do zacienienia tej nieruchomości. Powyższe uwagi dotyczą także nieruchomość należącej do M. i M. K. i zlokalizowanego na niej budynku mieszkalnego wobec którego autor nie stwierdził zacienienia z uwagi na spełnienie norm określonych w § 13 powołanego rozporządzenia. Zdaniem Sądu z analizy tej płynie wniosek , iż przedmiotowa inwestycja będzie oddziaływać na nieruchomości skarżących, aczkolwiek oddziaływanie to będzie zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. W niniejszej sprawie bliskie sąsiedztwo nieruchomości wnioskodawcy i terenu inwestycji, jak też duży rozmiar przedmiotowego przedsięwzięcia nakazywały potraktować wnioskodawcę jako stronę postępowania. Nie bez znaczenia pozostaje też lokalizacja planowanego obiektu na południe względem nieruchomości skarżących, co niewątpliwie będzie miało wpływ na ich zacienianie. Ponadto w ocenie Sądu zamieszczona w materiałach projektowych analiza zacienienia jest niepełna i nie zawiera informacji pozwalających ustalenie czy spełnione są pozostałe wymogi dotyczące minimalnego czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych ( § 60 powoływanego rozporządzenia) w budynkach należących do skarżących. Zaznaczyć należy, iż wykazanie zgodności inwestycji w omawianym zakresie powinno być dokonane poprzez sporządzenie analizy przesłaniania, zawierającej stosowne rysunki i opis (m.in. tzw. [...]), tak aby poddawało się to weryfikacji przez organy administracji, jak też strony postępowania (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r., II OSK 927/10; wyrok WSA we Wrocławiu 37/07; wyrok NSA z 29 czerwca 2011 r., II OSK 1138/10). Reasumując, w ocenie Sądu w przedstawionych okolicznościach uznać należy, iż skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją nr [...] Starosty [...] znak [...],2018 z dnia [...] października 2018r. udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego przewidzianego do realizacji na działce nr ew. [...] położonej w [...] przy [...], w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej miasto [...], a zatem zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145§ 1 pkt 4 K.p.a. Z tych też przyczyn skarga okazała się zasadna i Sąd orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 145 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie o którym mowa w art. 149 § 2 K.p.a. i wydać jedno z rozstrzygnięć o którym mowa w art. 151 K.p.a. Na tym etapie postępowania winna nastąpić ocena organu, co do zgodności zaprojektowanych obiektów budowlanych z przepisami prawa, z uwzględnieniem interesu prawnego skarżących. Właściciel nieruchomości znajdującej się w bezpośrednim lub bliskim sąsiedztwie inwestycji będą mieli możliwość brania udziału w postępowaniu administracyjnym służącym sprawdzeniu m.in. tego, czy obowiązujące wymogi związane z zagospodarowaniem i zabudową nieruchomości zostaną zachowane w sposób gwarantujący ochronę przewidzianą w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (por. wyroki NSA: z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10; z 1 marca 2012 r., II OSK 282/12; z 17 kwietnia 2013 r., II OSK 2508/11; z 22 czerwca 2016 r., II OSK 2569/14). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.